ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.160.1
युधिष्ठिरस्तमासाद्य तपसा दग्धकिल्बिषम् ।
अभ्यवादयत प्रीतः शिरसा नाम कीर्तयन् ॥ ३.१६०.१ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸਾੜ ਚੁੱਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
3.160.2
ततः कृष्णा च भीमश्च यमौ च सुतपस्विनौ ।
शिरोभिः प्राप्य राजर्षिं परिवार्योपतस्थिरे ॥ ३.१६०.२ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
3.160.3
तथैव धौम्यो धर्मज्ञः पाण्डवानां पुरोहितः ।
यथान्यायमुपाक्रान्तस्तमृषिं संशितव्रतम् ॥ ३.१६०.३ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਧੌਮਯ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਕਠੋਰ ਵਰਤੀ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਏ।
3.160.4
अन्वजानात्स धर्मज्ञो मुनिर्दिव्येन चक्षुषा ।
पाण्डोः पुत्रान्कुरुश्रेष्ठानास्यतामिति चाब्रवीत् ॥ ३.१६०.४ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਕੁਰੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਬੈਠੋ।'
3.160.5
कुरूणामृषभं प्राज्ञं पूजयित्वा महातपाः ।
सह भ्रातृभिरसीनं पर्यपृच्छदनामयम् ॥ ३.१६०.५ ॥
ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਲ-ਖੇਮ ਪੁੱਛਿਆ।
3.160.6
नानृते कुरुषे भावं कच्चिद्धर्मे प्रवर्तसे ।
मातापित्रोश्च ते वृत्तिः कच्चित्पार्थ न सीदति ॥ ३.१६०.६ ॥
'ਤੂੰ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈਂ ਨਾ? ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇਰਾ ਆਚਰਨ ਢਿੱਲਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਿਆ?'
3.160.7
कच्चित्ते गुरवः सर्वे वृद्धा वैद्याश्च पूजिताः ।
कच्चिन्न कुरुषे भावं पार्थ पापेषु कर्मसु ॥ ३.१६०.७ ॥
ਕੀ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਹੇ ਪਾਰਥ, ਕੀ ਤੂੰ ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ?
3.160.8
सुकृतं प्रतिकर्तुं च कच्चिद्धातुं च दुष्कृतम् ।
यथान्यायं कुरुश्रेष्ठ जानासि न विकत्थसे ॥ ३.१६०.८ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਚੁਕਾਉਣਾ ਤੇ ਅਪਕਾਰ ਦਾ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੰਡ ਦੇਣਾ ਕੀ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਸ਼ੇਖੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ ਨਾ?
3.160.9
यथार्हं मानिताः कच्चित्त्वया नन्दन्ति साधवः ।
वनेष्वपि वसन्कच्चिद्धर्ममेवानुवर्तसे ॥ ३.१६०.९ ॥
ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਯੋਗ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਕੀ ਸਾਧੂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਕੀ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਹੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
3.160.10
कच्चिद्धौम्यस्त्वदाचारैर्न पार्थ परितप्यते ।
दानधर्मतपःशौचैरार्जवेन तितिक्षया ॥ ३.१६०.१० ॥
ਕੀ ਧੌਮ੍ਯ ਤੇਰੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ? ਹੇ ਪਾਰਥ, ਦਾਨ, ਧਰਮ, ਤਪ, ਸ਼ੁੱਧੀ, ਸਰਲਤਾ ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਰਤਦਾ ਹੈਂ ਇਸ ਲਈ?
3.160.11
पितृपैतामहं वृत्तं कच्चित्पार्थानुवर्तसे ।
कच्चिद्राजर्षियातेन पथा गच्छसि पाण्डव ॥ ३.१६०.११ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦੀ ਕੀ ਤੂੰ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਚਲੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਕੀ ਤੂੰ ਚੱਲਦਾ ਹੈਂ?
3.160.12
स्वेस्वे किल कुले जाते पुत्रे नप्तरि वा पुनः ।
पितरः पितृलोकस्थाः शोचन्ति च रमन्ति च ॥ ३.१६०.१२ ॥
ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪੋਤਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਿਤਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪਿਤਰ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3.160.13
किं तस्य दुष्कृतेऽस्माभिः संप्राप्तव्यं भविष्यति ।
किं चास्य सुकृतेऽस्माभिः प्राप्तव्यमिति शोभनं ॥ ३.१६०.१३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੁਕਰਮ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ।
3.160.14
पिता माता तथैवाग्निर्गुरुरात्मा च पञ्चमः ।
यस्यैतेपूजिताः पार्थ तस्य लोकावुभौ जितौ ॥ ३.१६०.१४ ॥
ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਆਤਮਾ—ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਏ।
3.160.15
भगवन्नार्य माऽऽहैतद्यथावद्धर्मनिश्चयम् ।
यथाशक्ति यथान्यायं क्रियते विधिवन्मया ॥ ३.१६०.१५ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਆਰਿਆ, ਇਸ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਨਾ ਕਹੋ; ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ, ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.160.16
अब्भक्षा वायुभक्षाश्च प्लवमाना विहायसा ।
जुषन्ते पर्वतश्रेष्ठमृषयः पर्वसन्धिषु ॥ ३.१६०.१६ ॥
ਪਾਣੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਹਵਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਵ-ਸੰਧੀਆਂ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.160.17
कामिनः सह कान्ताभिः परस्परमनुव्रताः ।
दृश्यन्ते शैलशृङ्गस्था यथा किंपुरुषा नृप ॥ ३.१६०.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਬਤ-ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ, ਕਿੰਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ।
3.160.18
अरजांसि च वासांसि वसानाः कौशिकानि च ।
दृश्यन्ते बहवः पार्थ गन्धर्वाप्सरसां गणाः ॥ ३.१६०.१८ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਧੂੜ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3.160.19
विद्याधरगणाश्चैव स्रग्विणः प्रियदर्शनाः ।
महोरगगणाश्चैव सुपर्णाश्चारणादयः ॥ ३.१६०.१९ ॥
ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਵਿਦਿਆਧਰ ਗਣ, ਮਹਾਸਰਪ ਗਣ, ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਆਦਿ।
3.160.20
अस्य चोपरि शैलस्य श्रूयते पर्वसन्धिषु ।
भेरीपणवशङ्खानां मृदङ्गानां च निःस्वनः ॥ ३.१६०.२० ॥
ਇਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਉਸਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਭੇਰੀ, ਪਣਵ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3.160.21
इहस्थैरेव तत्सर्वं श्रोतव्यं भरतर्षभाः ।
न कार्या वः कथंचित्स्यात्तत्राभिगमने मतिः ॥ ३.१६०.२१ ॥
ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
3.160.22
न चाप्यतः परं शक्यं गन्तुं भरतसत्तमाः ।
विहारस्तत्र देवानाममानुषगतिस्तु सा ॥ ३.१६०.२२ ॥
ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ-ਸਥਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ।
3.160.23
ईषच्चपलकर्माणं मनुष्यमिह भारत ।
द्विषन्ति सर्वभूतानि ताडयन्ति च राक्षसाः ॥ ३.१६०.२३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਜੇ ਜ਼ਰਾ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਚੰਚਲ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.160.24
अस्यातिक्रम्य शिखरं कैलासस्य युधिष्ठिर ।
गतिः परमसिद्धानां देवर्षीणां प्रकाशते ॥ ३.१६०.२४ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਇਸ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.160.25
चापलाद्धि न गन्तव्यं पार्त यानैस्ततः परम् ।
अयःशूलादिभिर्घ्नन्ति राक्षसाः शत्रुसूदन ॥ ३.१६०.२५ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਚੰਚਲਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਰਾਖਸ਼ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਸੂਦਨ।
3.160.26
अप्सरोभिः परिवृतः समृद्ध्या नरवाहनः ।
इह वैश्रवणस्तात पर्वसन्धिषु दृश्यते ॥ ३.१६०.२६ ॥
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਵੈਭਵ ਸਹਿਤ, ਨਰਵਾਹਨ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਇੱਥੇ, ਹੇ ਤਾਤ, ਪਰਬਤ-ਸੰਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3.160.27
शिखरे तं समासीनमधिपं यक्षरक्षसाम् ।
प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि भानुमन्तमिवोदितम् ॥ ३.१६०.२७ ॥
ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਯਕਸ਼-ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੂਰਜ।
3.160.28
देवदानवसिद्धानां तथा वैश्रवणस्य च ।
गिरेः शिखरमुद्यानमिदं भरतसत्तम ॥ ३.१६०.२८ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਇਹ ਪਰਬਤ-ਸ਼ਿਖਰ ਇੱਕ ਬਗੀਚਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
3.160.29
उपासीनस्य धनदं तुम्बुरोः पर्वसन्धिषु ।
गीतसामस्वनस्तात श्रूयते गन्धमादने ॥ ३.१६०.२९ ॥
ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਦਾ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸਾਮਗਾਨ ਦੀ ਧੁਨੀ, ਹੇ ਤਾਤ, ਪਰਬਤ-ਸੰਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਧਮਾਦਨ ਉੱਤੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3.160.30
एतदेवंविधं चित्रमिह तात युधिष्ठिर ।
प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि बहुशः पर्वसन्धिषु ॥ ३.१६०.३० ॥
ਹੇ ਤਾਤ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਇੱਥੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪਰਬਤ-ਸੰਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
3.160.31
भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च ।
वसध्वं पाण्डवश्रेष्ठा यावदर्जुनदर्शनात् ॥ ३.१६०.३१ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਰਸੀਲੇ ਫਲ ਖਾਂਦਿਆਂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਵਸੋ।
3.160.32
न तात चपलैर्भाव्यमिह प्राप्तैः कथंचन ।
चपलः सर्वभूतानां द्वेष्यो भवति मानवः ॥ ३.१६०.३२ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਚਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਚੰਚਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.160.33
उषित्वेह यथाकामं यथाश्रद्धं विहृत्य च ।
ततः शस्त्रजितां श्रेष्ठ पृथिवीं पालयिष्यसि ॥ ३.१६०.३३ ॥
ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸ ਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਂਗਾ।