Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

महाभारत · अध्याय 3.166

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

3.166.1

ततः कदाचिद्धरिसंप्रयुक्तं ।
महेन्द्रवाहं सहसोपयातम्।
विद्युत्प्रभं प्रेक्ष्य महारथानां ।
हर्षोऽर्जुनं चिन्तयतां बभूव ॥ ३.१६६.१ ॥

नंतर एके दिवशी, घोड्यांनी जुंपलेले, महेंद्राचे वाहन अचानक येत असलेले पाहून, विजेसारख्या प्रभेचे ते पाहून, अर्जुनाचा विचार करणाऱ्या महारथींना हर्ष झाला.

3.166.2

स दीप्यमानः सहसाऽन्तरिक्षं ।
प्रकाशयन्मातलिसंगृहीतः।
बभौ महोल्केव घनान्तरस्था ।
शिखेव चाग्नेर्ज्वलिता विधूमा ॥ ३.१६६.२ ॥

तो तेजस्वी होऊन अचानक आकाश प्रकाशित करत, मातलीने धरलेला, ढगांच्या मध्ये असलेल्या मोठ्या उल्केसारखा, किंवा धूररहित अग्नीच्या ज्वालेसारखा चमकला.

3.166.3

तमास्थितः संददृशे किरीटी ।
स्रग्वी नवान्याभरणानि बिभ्रत्।
धनंजयो वज्रधरप्रभावः ।
श्रिया ज्वलन्पर्वतमाजगाम् ॥ ३.१६६.३ ॥

त्यावर बसलेला, किरीटधारी, माळा घातलेला, नवीन अलंकार धारण केलेला, वज्रधराच्या प्रभावाचा धनंजय दिसला; तेजाने चमकत तो पर्वतावर आला.

3.166.4

स शैलमासाद्य किरीटमाली ।
महेन्द्रवाहादवरुह्य तस्मात्।
धौम्यस्य पादावभिवाद्य पूर्व-
मजातशत्रोस्तदनन्तरं च ॥ ३.१६६.४ ॥

तो पर्वतावर पोहोचला, किरीट व माळा धारण करून, इंद्रवाहनावरून उतरला, प्रथम धौम्याच्या चरणांना वंदन केले, मग अजातशत्रूच्या (युधिष्ठिराच्या) चरणांनाही वंदन केले.

3.166.5

वृकोदरस्यापि च वन्द्य पादौ ।
माद्रीसुताभ्यामभिवादितश्च।
समेत्य कृष्णां परिसान्त्व्य चैनां ।
प्रह्वोऽभवद्भ्रातुरुपह्वरे सः ॥ ३.१६६.५ ॥

वंदनीय वृकोदराच्या (भीमाच्या) चरणांनाही वंदन केले; माद्रीच्या दोन्ही पुत्रांनी अभिवादन केले; कृष्णेला (द्रौपदीला) भेटून तिचे सांत्वन करून, एकांतस्थळी भावाच्या समोर विनम्रपणे नतमस्तक झाला.

3.166.6

बभूव तेषां परमः प्रहर्ष-
स्तेनाप्रमेयेण समेत्य तत्र।
स चापि तान्प्रेक्ष्य किरीटमाली ।
ननन्द राजानमभिप्रशंसन् ॥ ३.१६६.६ ॥

तेथे त्या अप्रमेयाशी भेट होऊन त्या सर्वांना परम हर्ष झाला. किरीटमाली (अर्जुन) यानेही त्यांना पाहून राजाची प्रशंसा करत आनंद व्यक्त केला.

3.166.7

यमास्थितः सप्त जघान पूगान् ।
दितेः सुतानां नमुचेर्निहन्ता।
तमिन्द्रवाहं समुपेत्य पार्थाः ।
प्रदक्षिणं चक्रुरदीनसत्वाः ॥ ३.१६६.७ ॥

ज्यावर आरूढ होऊन सात गणांना, दितीच्या पुत्रांना आणि नमुचीला ज्याने मारले, त्या इंद्रवाहनाजवळ येऊन अदीनसत्त्व पार्थांनी प्रदक्षिणा केली.

3.166.8

ते मातलेश्चक्रुरतीव हृष्टाः ।
सत्कारमग्र्यं सुरराजतुल्यम्।
सर्वं यथावच्च दिवौकसङ्घं ।
पप्रच्युरेनं कुरुराजपुत्राः ॥ ३.१६६.८ ॥

ते अत्यंत हर्षित होऊन मातलीचा देवराजासमान श्रेष्ठ सत्कार करते झाले; कुरुराजपुत्रांनी त्याला देवसमूहांविषयी यथायोग्य विचारले.

3.166.9

तानप्यसौ मातलिरभ्यनन्द-
त्पितेव पुत्राननुशिष्य पार्थान्।
ययौ रथेनाप्रतिमप्रभेण ।
पुनः सकाशं त्रिदिवेश्वरस्य ॥ ३.१६६.९ ॥

त्यानेही त्यांचे पित्यासारखे पुत्रांप्रमाणे अभिनंदन केले; पार्थांना उपदेश देऊन अप्रतिम तेजाच्या रथाने त्रिदिवेश्वराकडे पुन्हा गेला.

3.166.10

गते तु तस्मिन्वरदेववाहे ।
शक्रात्मजः सर्वरिपुप्रमाथी।
साक्षात्सहस्राक्ष इव प्रतीतः ।
श्रीमान्स्वदेहादवमुच्य जिष्णुः ॥ ३.१६६.१० ॥

तो श्रेष्ठ देववाहन गेल्यानंतर, शक्राचा पुत्र, सर्व शत्रूंचा मर्दन करणारा, साक्षात् सहस्राक्षासारखा भासणारा श्रीमान् जिष्णू याने स्वतःच्या देहातून (कवच) उतरवले.

3.166.11

शक्रेण दत्तानिददौ महात्मा ।
महाधनान्युत्तमरूपवन्ति।
दिवाकराभाणि विभूषणानि ।
प्रीतः प्रियायै सुतसोममात्रे ॥ ३.१६६.११ ॥

इंद्राने दिलेली, सूर्यासारखी तेजस्वी, अत्यंत मौल्यवान आणि सुंदर आभूषणे त्या महात्म्याने प्रसन्न होऊन आपल्या प्रिय पत्नीला, सोमपुत्राच्या मातेला, दिली.

3.166.12

ततऋः स तेषां कुरुपुङ्गवानां ।
तेषां च सूर्याग्निसमप्रभाणाम्।
विप्रर्षभाणामुपविश्य मध्ये ।
सर्वं यथावत्कथयांबभूव ॥ ३.१६६.१२ ॥

मग त्या कुरुश्रेष्ठांच्या आणि सूर्य-अग्नीसारख्या तेजस्वी ब्राह्मणश्रेष्ठांच्या मध्ये बसून त्यांनी सर्व काही यथावत सांगितले.

3.166.13

एवं मयाऽस्त्राण्युपशिक्षितानि ।
शक्राच्च वायोश्च शिवाच्च साक्षात्।
तथैव शीलेन समाधिना च ।
प्रीताः सुरा मे सहिताः सहेन्द्राः ॥ ३.१६६.१३ ॥

अशा प्रकारे मी इंद्र, वायू आणि शिव यांच्याकडून प्रत्यक्ष अस्त्रे शिकलो; तसेच माझ्या शीलाने व समाधीने इंद्रासह देव माझ्यावर प्रसन्न झाले.

3.166.14

संक्षेपतो वै स विशुद्धकर्मा ।
तेभ्यः समाख्याय दिवःप्रवेशम्।
माद्रीसुताभ्यां सहितः किरीटी ।
सुष्वाप तामावसतिं प्रतीतः ॥ ३.१६६.१४ ॥

थोडक्यात त्यांनी त्यांना स्वर्गप्रवेशाची गोष्ट सांगितली; मग शुद्धकर्मा तो किरीटी माद्रीच्या दोन पुत्रांसह प्रसन्नपणे त्या निवासस्थानी झोपला.