महाभारत · अध्याय 3.173
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.173.1
ततोऽश्मवर्षं सुमहत्प्रादुरासीत्समन्ततः ।
नगमात्रैः शिलाखण्डैस्तन्मां दृढमपीडयत् ॥ ३.१७३.१ ॥
तेव्हा सर्व बाजूंनी अत्यंत मोठा दगडांचा वर्षाव प्रकट झाला. पर्वताएवढ्या शिलाखंडांनी मला जोराने पीडा दिली.
3.173.2
तदहं वज्रसंकाशैः शरैरिनद्रास्त्रचोदितैः ।
अचूर्णयं वेगवद्भिः शतधैकैकमाहवे ॥ ३.१७३.२ ॥
तेव्हा मी इंद्रास्त्राने प्रेरित, वज्रासारख्या, वेगवान बाणांनी युद्धात प्रत्येक शिलाखंड शंभर तुकडे करून चूर्ण केला.
3.173.3
चूर्ण्यमानेऽश्मवर्षे तु यावकः समजायत ।
तत्राश्मचूर्णा न्यपतन्पावकप्रकरा इव ॥ ३.१७३.३ ॥
दगडांचा वर्षाव चूर्ण होत असताना लाल धूळ उठली. तेथे दगडांची धूळ अग्नीच्या राशींसारखी खाली पडली.
3.173.4
ततोऽश्मवर्षे विहते जलवर्षं महत्तरम् ।
धाराभिरक्षमात्राभिः प्रादुरासीनममान्तिके ॥ ३.१७३.४ ॥
दगडांचा वर्षाव नष्ट झाल्यानंतर जवळच आसाएवढ्या जाड धारांसह त्याहूनही मोठा जलवर्षाव प्रकट झाला.
3.173.5
नभस प्रच्युता धारास्तिग्मवीर्याः सहस्रशः ।
आवृण्वन्सर्वतो व्योम दिशश्चोपदिशस्तथा ॥ ३.१७३.५ ॥
आकाशातून हजारो तीव्र शक्तीच्या धारा कोसळल्या, ज्यांनी सर्व बाजूंनी आकाश, दिशा आणि उपदिशा झाकून टाकल्या.
3.173.6
धाराणां च निपातेन वायोर्विष्फूर्जितेन च ।
गर्जितेन च मेघानां न प्राज्ञायत किंचन ॥ ३.१७३.६ ॥
धारांच्या पतनाने, वार्‍याच्या गर्जनेने आणि मेघांच्या गडगडाटाने काहीही ओळखता येत नव्हते.
3.173.7
धारा दिवि च संबद्धा वसुधायां च सर्वशः ।
व्यामोहयन्त मां तत्रनिपतन्त्योऽनिशं भुवि ॥ ३.१७३.७ ॥
आकाशात आणि पृथ्वीवर सर्वत्र जोडलेल्या धारा तेथे मला मोहवीत सतत भूमीवर कोसळत होत्या.
3.173.8
तत्रोपदिष्टमिन्द्रेण दिव्यमस्त्रं विशोषणम् ।
दीप्तं प्राहिणवं घोरमशुप्यत्तेन तज्जलम् ॥ ३.१७३.८ ॥
तेथे इंद्राने उपदेशलेले शोषक दिव्य अस्त्र मी प्रज्वलित आणि भयंकर रूपाने सोडले; त्याने ते पाणी आटले.
3.173.9
हतेऽश्मवर्षे च मया जलवर्षे च शोषिते ।
मुमुचुर्दानवा मायामग्निं वायुं च भारत ॥ ३.१७३.९ ॥
माझ्याकडून दगडांचा वर्षाव नष्ट झाला आणि पाण्याचा वर्षाव आटला, तेव्हा हे भारता, दानवांनी माया, अग्नी आणि वायू सोडले.
3.173.10
ततोऽहमग्निं व्यधमं सलिलास्त्रेण सर्वशः ।
शैलेन च महास्त्रेण वायोरवेगमधारयम् ॥ ३.१७३.१० ॥
नंतर मी सलिलास्त्राने अग्नीला पूर्णपणे दूर केले आणि शैलास्त्र या महास्त्राने वायूचा वेग रोखला.
3.173.11
तस्यां प्रतिहतायां ते दानवा युद्धदुर्मदाः ।
प्राकुर्वन्विविधां मायां यौगपद्येन भारत ॥ ३.१७३.११ ॥
ते प्रतिहत झाल्यावर युद्धाने उन्मत्त झालेल्या त्या दानवांनी एकाच वेळी विविध माया निर्माण केल्या, हे भारता.
3.173.12
ततो वर्षं प्रादुरभूत्सुमहद्रोमहर्षणम् ।
अस्त्राणां घोररूपाणामग्नेर्वायोस्तथाऽश्मनाम् ॥ ३.१७३.१२ ॥
नंतर भयंकर रूप असलेल्या अस्त्रांचा — अग्नी, वायू आणि दगड यांचा — अतिशय मोठा, रोमांच उभे करणारा वर्षाव प्रकट झाला.
3.173.13
सा तु मायामयी वृष्टिः पीडयामास मां युधि ।
अथ घोरं तमस्तीव्रं प्रादुरासीत्समन्ततः ॥ ३.१७३.१३ ॥
त्या मायामय वृष्टीने युद्धात मला पीडा दिली. मग सर्वत्र भयंकर, घनदाट अंधार पसरला.
3.173.14
तमसा संवृतेलोके घोरेण परुषेण च ।
हरयो विमुखाश्चासन्प्रास्खलच्चापि मातलिः ॥ ३.१७३.१४ ॥
भयंकर व कठोर अंधाराने जग झाकोळले. घोडे विमुख झाले आणि मातलीही अडखळला.
3.173.15
हस्ताद्धिरण्मयश्चास्य प्रतोदः प्रापतद्भुवि ।
असकृच्चाह मां भीतः किं करिष्याव इत्यपि ॥ ३.१७३.१५ ॥
त्याच्या हातातून सोन्याचा अंकुश जमिनीवर पडला. भीतीने तो वारंवार मला म्हणाला, 'आपण काय करणार?'
3.173.16
मां च भीराविशत्तीव्रा तस्मिन्विगतचेतसि ।
स च मां विगतज्ञानः संत्रस्तमिदमब्रवीत् ॥ ३.१७३.१६ ॥
विचारशून्य झालेल्या त्याच्यात तीव्र भय शिरले, आणि माझ्यातही शिरले. ज्ञान हरवलेला तो घाबरून मला असे म्हणाला.
3.173.17
सुराणामसुराणां च संग्रामः सुमहानभूत् ।
अमृतार्थं पुरा पार्त स च दृष्टो मयाऽनघ ॥ ३.१७३.१७ ॥
पूर्वी अमृतासाठी देव आणि असुर यांच्यात मोठे युद्ध झाले होते. हे निष्पाप, ते मी पाहिले आहे.
3.173.18
शम्बरस्य वधे घोरः संग्रामः सुमहानभूत् ।
सारथ्यं देवराजस्य तत्रापि कृतवानहम् ॥ ३.१७३.१८ ॥
शंबराच्या वधात भयंकर व अत्यंत मोठे युद्ध झाले. तेथेही मी देवराजाचे सारथ्य केले होते.
3.173.19
तथैव वृत्रस्य वधे संगृहीता हया मया ।
वैरोचनेर्मया युद्धं दृष्टं चापि सुदारुणम् ॥ ३.१७३.१९ ॥
त्याचप्रमाणे वृत्रवधात मी घोड्यांना आवरले; वैरोचन (बली) याच्याशी झालेले अत्यंत भयंकर युद्धही मी पाहिले.
3.173.20
एते मया महाघोरः संग्रामाः पर्युपासिताः ।
न चापि विगतज्ञानो भूतपूर्वोस्मि पाण्डव ॥ ३.१७३.२० ॥
ही भयंकर युद्धे मी पाहिली व त्यांत सहभागी झालो; हे पांडवा, मी पूर्वीही ज्ञानरहित नव्हतो.
3.173.21
पितामहेन संहारः प्रजानां विहितो ध्रुवम् ।
न हि युद्धमिदं युक्तमन्यत्र जगतः क्षयात् ॥ ३.१७३.२१ ॥
पितामह (ब्रह्मदेव) यांनी प्रजांचा संहार निश्चितच विहित केला आहे; जगताच्या नाशाशिवाय हे युद्ध योग्य नाही.
3.173.22
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।
मोहयिष्यन्दानवानामहं मायाबलं महत् ॥ ३.१७३.२२ ॥
त्यांचे ते शब्द ऐकून, स्वतःला स्वतःच स्थिर करून, दानवांना मोहित करण्यासाठी मी माझे महान मायाबल वापरीन.
3.173.23
अब्रुवं मातलिं भीतं पश्य मे बुजयोर्बलम् ।
अस्त्राणां च प्रभावं वै धनुषो गाण्डिवस्य च ॥ ३.१७३.२३ ॥
भयभीत झालेल्या मातलीला मी म्हणालो: माझ्या बाहूंचे बल, अस्त्रांचा प्रभाव आणि गांडीव धनुष्याचे सामर्थ्य पाहा.
3.173.24
अद्यास्त्रमाययैतैषां मायामेतां सुदारुणाम् ।
विनिहन्मि तमश्चोग्रं मा भैः सूत स्तिरो भव ॥ ३.१७३.२४ ॥
आता मी अस्त्र-मायेने यांची ही अत्यंत भयंकर माया आणि उग्र अंधार नष्ट करीन; भिऊ नकोस, हे सूता, बाजूला हो.
3.173.25
एवमुक्त्वाहमसृजमस्त्रमायां नराधिप ।
मोहनीं सर्वभूतानां हिताय त्रिदिवौकसाम् ॥ ३.१७३.२५ ॥
असे बोलून, हे नराधिपा, मी सर्व भूतांना मोहित करणारी अस्त्र-माया सोडली, त्रिदिवनिवासींच्या हितासाठी.
3.173.26
पीड्यमानासु मायासु तासु तास्वसुरोत्तमाः ।
पुनर्बहुविधा मायाः प्राकुर्वन्नमितौजसः ॥ ३.१७३.२६ ॥
त्या त्या माया पीडित झाल्यावर, अमित तेजस्वी त्या असुरश्रेष्ठांनी पुन्हा अनेक प्रकारच्या माया निर्माण केल्या.
3.173.27
पुनः प्रकाशमभवत्तमसा ग्रस्यते पुनः ।
भवत्यदर्शनो लोकः पुनरप्सु निमज्जति ॥ ३.१७३.२७ ॥
पुन्हा प्रकाश झाला; पुन्हा अंधाराने तो ग्रासला; जग पुन्हा अदृश्य झाले, आणि पुन्हा पाण्यात बुडाले.
3.173.28
सुसंगृहीतैर्हरिभिः प्रकाशे सति मातलिः ।
व्यचरत्स्यन्दनाग्र्येण संग्रामे रोमहर्षणे ॥ ३.१७३.२८ ॥
प्रकाश झाला तेव्हा, व्यवस्थित आवरलेल्या घोड्यांनी मातलि त्या श्रेष्ठ रथावर, रोमांचकारी युद्धात फिरत राहिला.
3.173.29
ततः पर्यपतन्नुग्रा निवातकवचा मयि ।
तानहं विवरं दृष्ट्वा प्राहण्वं यमसादनम् ॥ ३.१७३.२९ ॥
तेव्हा उग्र निवातकवच माझ्यावर तुटून पडले. त्यांच्यातील एक फट पाहून, त्यांना यमसदनाला पाठवण्यासाठी मी प्रहार केला.
3.173.30
वर्तमाने तथा युद्धे निवातकवचान्तके ।
नापश्यं सहसा सर्वान्दानवान्मायया वृतान् ॥ ३.१७३.३० ॥
युद्ध असे चालू असताना, निवातकवचांच्या नाशात, मायेने वेढलेल्या सर्व दानवांना मला अचानक दिसले नाही.