મહાભારત · અધ્યાય 3.174
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.174.1
अदृश्यमानास्ते दैत्या योधयन्ति स्म मायया ।
अदृश्यनास्त्रवीर्येण तानप्यहमयोधयम् ॥ ३.१७४.१ ॥
અદૃશ્ય રહીને તે દૈત્યો માયાથી યુદ્ધ કરતા હતા; અદૃશ્ય અસ્ત્રોના બળથી મેં પણ તેમની સાથે યુદ્ધ કર્યું.
3.174.2
गाण्डीवमुक्ता विशिखाः सम्यगस्त्रप्रचोदिताः ।
अच्छिन्दन्नुत्तमाङ्गानि यत्रयत्र स्म तेऽभवन् ॥ ३.१७४.२ ॥
ગાંડીવમાંથી છૂટેલા બાણો, અસ્ત્રમંત્રથી સારી રીતે પ્રેરાઈને, જ્યાં જ્યાં તેઓ હતા ત્યાં ત્યાં તેમના માથાં કાપતા હતા.
3.174.3
ततो निवातकवचा वध्यमाना मया युधि ।
संहृत्य रमायां सहसा प्राविशन्पुरमात्मनः ॥ ३.१७४.३ ॥
પછી યુદ્ધમાં મારા વડે માર્યા જતા નિવાતકવચો પોતાને સંકેલીને અચાનક રમા પ્રદેશમાં પોતાના નગરમાં પ્રવેશ્યા.
3.174.4
व्यपयातेषु दैत्येषु प्रादुर्भूते च दर्शने ।
अपश्यं दानवांस्तत्र हताञ्शतसहस्रशः ॥ ३.१७४.४ ॥
દૈત્યો ચાલ્યા ગયા પછી અને દૃષ્ટિ ફરી દેખાતાં, મેં ત્યાં સેંકડો-હજારો દાનવોને મરેલા જોયા.
3.174.5
विनिष्पिष्टानि तत्रैषां शस्त्राण्याभरणानि च ।
शतशः स्म प्रदृश्यन्ते गात्राणि कवचानि च ॥ ३.१७४.५ ॥
ત્યાં તેમનાં શસ્ત્રો અને આભૂષણો ચૂરેચૂરા થઈને પડ્યાં હતાં; સેંકડો શરીરો અને કવચો પણ દેખાતાં હતાં.
3.174.6
हयानां नान्तरं ह्यासीत्पदाद्विचलितुं पदम् ।
उत्पत्य सहसा तस्थुरन्तरिक्षगमास्ततः ॥ ३.१७४.६ ॥
ઘોડાઓને પગ હલાવવા સુધી પણ જગ્યા ન હતી; ત્યારે તેઓ અચાનક કૂદીને આકાશમાં વિચરનારા બનીને ઊભા રહ્યા.
3.174.7
ततो निवातकवचा व्योम संछाद्य केवलम् ।
अदृश्या ह्यभ्यवर्तन्त विसृजन्तः शिलोच्चयान् ॥ ३.१७४.७ ॥
પછી નિવાતકવચોએ આકાશને સંપૂર્ણપણે ઢાંકી દીધું. અદૃશ્ય રહીને તેઓ આગળ આવ્યા અને પથ્થરોના ઢગલા વરસાવવા લાગ્યા.
3.174.8
अन्तर्भूमिगताश्चान्ये हयानां चरणानथ ।
व्यगृह्णन्दानवा घोरा रथचक्रे च भारत ॥ ३.१७४.८ ॥
બીજા કેટલાક ધરતીની અંદર ગયા અને ઘોડાઓના પગ પકડી લીધા. હે ભારત, તે ભયંકર દાનવોએ રથનાં પૈડાં પણ પકડી લીધાં.
3.174.9
विनिगृह्य हयांश्चान्ये रथं च मम युध्यतः ।
सर्वतो मामविध्यन्त सरथं धरणीधरैः ॥ ३.१७४.९ ॥
બીજાઓએ ઘોડાઓને રોકી લીધા અને હું લડતો હતો ત્યારે મારો રથ પણ રોકી લીધો. ચારે બાજુથી તે પર્વતોએ રથ સહિત મને પ્રહાર કર્યો.
3.174.10
पर्वतैरुपचीयद्भिः पतद्भिश्च तथाऽपरैः ।
स देशो यत्रवर्तामि गुहेव समपद्यत ॥ ३.१७४.१० ॥
ઢગલા થતા અને પડતા પર્વતો તથા બીજી વસ્તુઓથી હું જ્યાં ફરતો હતો તે સ્થાન ગુફા જેવું બની ગયું.
3.174.11
पर्वतैश्चाद्यमानोऽहं निगृहीतैश्च वाजिभिः ।
अगच्छं परमामार्तिं मातलिस्तदलक्षयत् ॥ ३.१७४.११ ॥
પર્વતોના પ્રહારથી અને રોકાયેલા ઘોડાઓથી હું અત્યંત પીડામાં પડ્યો. માતલિએ તે જોયું.
3.174.12
लक्षयित्वा च मां भीतमिदं वचनमब्रवीत् ।
आर्जुनार्जुन मा भैस्त्वं वज्रमस्त्रमुदीरय ॥ ३.१७४.१२ ॥
મને ભયભીત જોઈને તેણે આ વચન કહ્યું: "હે અર્જુન, અર્જુન, ડરીશ નહીં! વજ્રાસ્ત્ર છોડ."
3.174.13
ततोऽहं तस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा वज्रमुदीरयम् ।
देवराजस् दयितं वज्रमस्त्रं नराधिप ॥ ३.१७४.१३ ॥
ત્યારે મેં તેનું એ વચન સાંભળીને દેવરાજ ઇન્દ્રને પ્રિય વજ્રાસ્ત્ર છોડ્યું, હે નરાધિપ.
3.174.14
अचलं स्थानमासाद्य गाण्डीवमनुमन्त्र्य च ।
अमुञ्चं वज्रसंस्पर्शानायतान्निशिताञ्सरान् ॥ ३.१७४.१४ ॥
અચળ સ્થાને પહોંચીને, ગાંડીવને મંત્રથી અભિમંત્રિત કરીને, વજ્રસ્પર્શવાળા, પૂર્ણ ખેંચેલા, તીક્ષ્ણ બાણો મેં છોડ્યા.
3.174.15
ततो मायाश् ताः सर्वा निवातकवचांश्च तान् ।
ते वज्रचोदिता बाणा वज्रभूताः रसमाविशन् ॥ ३.१७४.१५ ॥
ત્યારે એ બધી માયાઓને અને નિવાતકવચોને — વજ્રથી પ્રેરિત તે બાણો, વજ્રરૂપ થઈને તેમનામાં પ્રવેશ્યા.
3.174.16
ते वज्रवेगविहता दानवाः पर्वतोपमाः ।
इतरेतरमाश्लिष्य न्यपतन्पृथिवीतले ॥ ३.१७४.१६ ॥
વજ્રના વેગથી આહત થયેલા તે દાનવો, પર્વતો જેવા, એકબીજાને વળગીને ધરતી પર પડ્યા.
3.174.17
अन्तर्भूमौ च येऽगृह्णन्दानवा रथवाजिनः ।
अनुप्रविश्य तान्वाणाः प्राहिण्वन्यमसादनम् ॥ ३.१७४.१७ ॥
ધરતીની અંદર રથ અને ઘોડા સહિત છુપાયેલા દાનવોમાં બાણો પ્રવેશીને તેમને યમના ધામમાં મોકલ્યા.
3.174.18
हतैर्निवातकवचैर्निरस्तैः पर्वतोपमैः ।
समाच्छाद्यत देशः स विकीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ३.१७४.१८ ॥
મારાયેલા અને પછાડાયેલા પર્વત જેવા નિવાતકવચોથી તે પ્રદેશ ઢંકાઈ ગયો — જાણે વિખરાયેલા પર્વતોથી.
3.174.19
न हयानां क्षतिः काचिन्न रथस् न मातलेः ।
मम चादृश्यत तदा तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ३.१७४.१९ ॥
ઘોડાઓને, રથને કે માતલિને કોઈ હાનિ ન થઈ; ત્યારે મને પણ કંઈ દેખાયું નહીં; તે જાણે અદ્ભુત બન્યું.
3.174.20
ततो मां प्रहसन्राजन्मातलिः प्रत्यभाषत ।
नैतदर्जुन देवेषु त्वयि वीर्यं यदीक्ष्यते ॥ ३.१७४.२० ॥
ત્યારે હે રાજન, માતલિ હસતાં મને બોલ્યો: હે અર્જુન, દેવોમાં તારું પરાક્રમ આ રીતે જોવાતું નથી.
3.174.21
हतेष्वसुरसङ्घेषु दारास्तेषां तु सर्वशः ।
प्राक्रोशन्नगरे तस्मिन्यथा शरदि लक्ष्मणाः ॥ ३.१७४.२१ ॥
અસુર-સમૂહો હણાયા ત્યારે તેમની બધી પત્નીઓ તે નગરમાં શરદ ઋતુના કોચોની જેમ આક્રંદ કરવા લાગી.
3.174.22
ततो मातलिना सार्धमहं तत्पुरमभ्ययाम् ।
त्रासयन्रथघोषेण निवातकवचस्त्रियः ॥ ३.१७४.२२ ॥
ત્યારે હું માતલિ સાથે તે નગર તરફ આગળ વધ્યો; રથના ઘોષથી નિવાતકવચોની સ્ત્રીઓને ડરાવતો.
3.174.23
तान्दृष्ट्वा दशसाहस्रान्मयूरसदृशान्हयान् ।
रथं च रविसंकाशं प्राद्रवन्गणशः स्त्रियः ॥ ३.१७४.२३ ॥
મોર જેવા દસ હજાર ઘોડા અને સૂર્ય સમાન તેજસ્વી રથ જોઈને સ્ત્રીઓ ટોળે ટોળાં ભાગી ગઈ.
3.174.24
ताभिराभरणैः शब्दस्त्रासिताभिः समीरितः ।
शिलानामिव शैलेषु पतन्तीनामभूत्तदा ॥ ३.१७४.२४ ॥
ભયભીત થયેલી તે સ્ત્રીઓના આભૂષણોનો અવાજ ત્યારે પર્વતો પર પડતા પથ્થરોની જેમ ઊઠ્યો.
3.174.25
वित्रस्ता दैत्यनार्यस्ताः स्वानि वेश्मान्यथाविशन् ।
बहुरत्नविचित्राणि शातकुम्भमयानि च ॥ ३.१७४.२५ ॥
ભયભીત દૈત્યનારીઓ પોતાના ઘરોમાં પ્રવેશી ગઈ; તે અનેક રત્નોથી વિચિત્ર અને સોનાનાં બનેલાં હતાં.
3.174.26
तदद्भुताकारमहं दृष्ट्वा नगरमुत्तमम् ।
विशिष्टं देवनगरादपृच्छं मातलिं ततः ॥ ३.१७४.२६ ॥
તે અદ્ભુત આકારવાળા ઉત્તમ નગરને જોઈને, દેવનગર કરતાં શ્રેષ્ઠ એવા તેના વિષે મેં ત્યારે માતલિને પૂછ્યું.
3.174.27
इदमेवंविधं कस्माद्देवता न विशन्त्युत ।
पुरंदरपुराद्धीदं विशिष्टमिति लक्षये ॥ ३.१७४.२७ ॥
આવું આ નગર, દેવતાઓ શા માટે તેમાં પ્રવેશતા નથી? ઇન્દ્રનગરથી પણ આ શ્રેષ્ઠ છે એવું હું સમજું છું.
3.174.28
आसीदिदं पुरा पार्थ देवराजस्य नः पुरम् ।
ततो निवातकवचैरितः प्रच्याविताः सुराः ॥ ३.१७४.२८ ॥
હે પૃથાપુત્ર, પૂર્વે આ અમારા દેવરાજનું નગર હતું; પછી નિવાતકવચોએ તેને કબજે કરી દેવતાઓને હાંકી કાઢ્યા.
3.174.29
तपस्तप्त्वा महत्तीव्रं प्रसाद्य च पितामहम् ।
इदं वृतं निवासाय देवेभ्यश्चाभयं युधि ॥ ३.१७४.२९ ॥
મહાન અને તીવ્ર તપ કરીને, પિતામહને પ્રસન્ન કરીને, તેમણે નિવાસ માટે આ નગર પસંદ કર્યું અને યુદ્ધમાં દેવતાઓ માટે અભય પણ માંગ્યું.
3.174.30
ततः शक्रेण भगवान्स्वयंभूरभिचोदितः ।
विधत्तां भगवानत्रेत्यात्मनो हितकाम्यया ॥ ३.१७४.३० ॥
પછી ઇન્દ્રથી પ્રેરાયેલા સ્વયંભૂ ભગવાન અહીં આવીને પોતાના હિતની ઇચ્છાથી વિધાન કરે.
3.174.31
तत उक्तो भगवता दिष्टमत्रेति भारत ।
भवितान्तस्त्वमप्येषां देहेनान्येन वृत्रहन् ॥ ३.१७४.३१ ॥
ત્યારે ભગવાને આમ કહ્યું: 'હે ભારત, અહીં જે નિયત છે તે થશે. હે વૃત્રહંતા, તું પણ બીજા દેહે એમનો અંતક થઈશ.'
3.174.32
तत एषां वधार्थाय शक्रोऽस्त्राणि ददौ तव ।
न हि शक्याः सुरैर्हन्तुं य एते निहतास्त्वया ॥ ३.१७४.३२ ॥
ત્યારે એમનો વધ કરવા ઇન્દ્રે તને અસ્ત્રો આપ્યા. તેં જેમને માર્યા તેમને દેવો મારી શકતા ન હતા.
3.174.33
कालस्य परिणामेन ततस्त्वमिह भारत ।
एषामन्तकरः प्राप्तस्तत्त्वया च कृतं तथा ॥ ३.१७४.३३ ॥
કાળના પરિણામથી, હે ભારત, તું અહીં એમનો અંતક થઈને આવ્યો છે; તારા વડે તે એ રીતે કરાયું.
3.174.34
दानवानां विनाशार्थं महास्त्राणां महद्बलम् ।
ग्राहितस्त्वं महेन्द्रेण पुरुषेन्द्र तदुत्तमम् ॥ ३.१७४.३४ ॥
દાનવોના વિનાશ માટે મહાસ્ત્રોનું મહાન બળ, હે પુરુષેન્દ્ર, મહેન્દ્રે તને તે ઉત્તમ બળ ગ્રહણ કરાવ્યું.
3.174.35
ततः प्रशाम्य नगरं दानवांश्च निहत्य तान् ।
पुनर्मातलिना सार्धमगमं देवसद्म तत् ॥ ३.१७४.३५ ॥
પછી નગરને શાંત કરીને અને તે દાનવોને મારીને, માતલિ સાથે હું ફરી તે દેવસદનમાં ગયો.