महाभारत · अध्याय 3.174
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.174.1
अदृश्यमानास्ते दैत्या योधयन्ति स्म मायया ।
अदृश्यनास्त्रवीर्येण तानप्यहमयोधयम् ॥ ३.१७४.१ ॥
अदृश्य राहून ते दैत्य मायेने युद्ध करीत होते; अदृश्य अस्त्रांच्या पराक्रमाने मीही त्यांच्याशी युद्ध केले.
3.174.2
गाण्डीवमुक्ता विशिखाः सम्यगस्त्रप्रचोदिताः ।
अच्छिन्दन्नुत्तमाङ्गानि यत्रयत्र स्म तेऽभवन् ॥ ३.१७४.२ ॥
गाण्डीवातून सुटलेले बाण, अस्त्रमंत्राने योग्य रीतीने प्रेरित होऊन, ते जेथे जेथे होते तेथे तेथे त्यांची मस्तके छेदीत होते.
3.174.3
ततो निवातकवचा वध्यमाना मया युधि ।
संहृत्य रमायां सहसा प्राविशन्पुरमात्मनः ॥ ३.१७४.३ ॥
मग युद्धात माझ्याकडून मारले जात असलेले निवातकवच स्वतःला आवरून अचानक रमा प्रदेशातील आपल्या नगरात शिरले.
3.174.4
व्यपयातेषु दैत्येषु प्रादुर्भूते च दर्शने ।
अपश्यं दानवांस्तत्र हताञ्शतसहस्रशः ॥ ३.१७४.४ ॥
दैत्य निघून गेल्यावर आणि दृष्टी पुन्हा दिसू लागल्यावर मी तेथे शेकडो हजारो दानव मारलेले पाहिले.
3.174.5
विनिष्पिष्टानि तत्रैषां शस्त्राण्याभरणानि च ।
शतशः स्म प्रदृश्यन्ते गात्राणि कवचानि च ॥ ३.१७४.५ ॥
तेथे त्यांची शस्त्रे आणि अलंकार चक्काचूर होऊन पडले होते; शेकडो देह आणि कवचेही दिसत होती.
3.174.6
हयानां नान्तरं ह्यासीत्पदाद्विचलितुं पदम् ।
उत्पत्य सहसा तस्थुरन्तरिक्षगमास्ततः ॥ ३.१७४.६ ॥
घोड्यांना पाय हलवायलाही जागा नव्हती; मग ते अचानक उडी मारून आकाशात संचार करणारे होऊन उभे राहिले.
3.174.7
ततो निवातकवचा व्योम संछाद्य केवलम् ।
अदृश्या ह्यभ्यवर्तन्त विसृजन्तः शिलोच्चयान् ॥ ३.१७४.७ ॥
नंतर निवातकवचांनी आकाश पूर्णपणे झाकून टाकले. अदृश्य राहून ते पुढे आले आणि दगडांचे ढिगारे फेकू लागले.
3.174.8
अन्तर्भूमिगताश्चान्ये हयानां चरणानथ ।
व्यगृह्णन्दानवा घोरा रथचक्रे च भारत ॥ ३.१७४.८ ॥
इतर काही दानव भूमीत आत गेले आणि घोड्यांचे पाय पकडले. हे भारता, त्या भयंकर दानवांनी रथाची चाकेही धरली.
3.174.9
विनिगृह्य हयांश्चान्ये रथं च मम युध्यतः ।
सर्वतो मामविध्यन्त सरथं धरणीधरैः ॥ ३.१७४.९ ॥
इतरांनी घोडे रोखले आणि मी लढत असताना माझा रथही रोखला. सर्व बाजूंनी ते पर्वत रथासह मला आदळले.
3.174.10
पर्वतैरुपचीयद्भिः पतद्भिश्च तथाऽपरैः ।
स देशो यत्रवर्तामि गुहेव समपद्यत ॥ ३.१७४.१० ॥
रचले जाणारे आणि कोसळणारे पर्वत व इतर वस्तूंमुळे मी फिरत होतो ती जागा गुहेसारखी झाली.
3.174.11
पर्वतैश्चाद्यमानोऽहं निगृहीतैश्च वाजिभिः ।
अगच्छं परमामार्तिं मातलिस्तदलक्षयत् ॥ ३.१७४.११ ॥
पर्वतांच्या प्रहारांनी आणि अडवलेल्या घोड्यांमुळे मी अत्यंत पीडित झालो. मातलीने ते पाहिले.
3.174.12
लक्षयित्वा च मां भीतमिदं वचनमब्रवीत् ।
आर्जुनार्जुन मा भैस्त्वं वज्रमस्त्रमुदीरय ॥ ३.१७४.१२ ॥
मी घाबरलेला पाहून तो म्हणाला: "अर्जुना, अर्जुना, घाबरू नकोस! वज्रास्त्र सोड."
3.174.13
ततोऽहं तस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा वज्रमुदीरयम् ।
देवराजस् दयितं वज्रमस्त्रं नराधिप ॥ ३.१७४.१३ ॥
तेव्हा मी त्याचे ते वचन ऐकून देवराज इंद्राला प्रिय असलेले वज्रास्त्र सोडले, हे नराधिपा.
3.174.14
अचलं स्थानमासाद्य गाण्डीवमनुमन्त्र्य च ।
अमुञ्चं वज्रसंस्पर्शानायतान्निशिताञ्सरान् ॥ ३.१७४.१४ ॥
अचल स्थानी पोहोचून, गांडीवाला मंत्राने अभिमंत्रित करून, वज्रस्पर्शाचे, पूर्ण ओढलेले, तीक्ष्ण बाण मी सोडले.
3.174.15
ततो मायाश् ताः सर्वा निवातकवचांश्च तान् ।
ते वज्रचोदिता बाणा वज्रभूताः रसमाविशन् ॥ ३.१७४.१५ ॥
तेव्हा त्या सर्व मायांना आणि निवातकवचांना — वज्राने प्रेरित ते बाण, वज्ररूप होऊन त्यांच्यात शिरले.
3.174.16
ते वज्रवेगविहता दानवाः पर्वतोपमाः ।
इतरेतरमाश्लिष्य न्यपतन्पृथिवीतले ॥ ३.१७४.१६ ॥
वज्राच्या वेगाने आदळलेले ते दानव, पर्वतांसारखे, एकमेकांना बिलगून पृथ्वीवर कोसळले.
3.174.17
अन्तर्भूमौ च येऽगृह्णन्दानवा रथवाजिनः ।
अनुप्रविश्य तान्वाणाः प्राहिण्वन्यमसादनम् ॥ ३.१७४.१७ ॥
भूमीच्या आत रथ व घोड्यांसह लपलेल्या दानवांमध्ये बाण शिरून त्यांना यमसदनाला पाठवले.
3.174.18
हतैर्निवातकवचैर्निरस्तैः पर्वतोपमैः ।
समाच्छाद्यत देशः स विकीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ३.१७४.१८ ॥
मारले गेलेल्या व पाडलेल्या पर्वतांसारख्या निवातकवचांनी तो प्रदेश झाकला गेला — जणू विखुरलेल्या पर्वतांनी.
3.174.19
न हयानां क्षतिः काचिन्न रथस् न मातलेः ।
मम चादृश्यत तदा तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ३.१७४.१९ ॥
घोड्यांचे, रथाचे किंवा मातलीचे काहीही नुकसान झाले नाही; त्या वेळी मलाही काही दिसले नाही; ते जणू अद्भुत झाले.
3.174.20
ततो मां प्रहसन्राजन्मातलिः प्रत्यभाषत ।
नैतदर्जुन देवेषु त्वयि वीर्यं यदीक्ष्यते ॥ ३.१७४.२० ॥
तेव्हा हे राजा, मातली हसत मला म्हणाला: अर्जुना, देवांमध्ये तुझे पराक्रम असे दिसत नाही.
3.174.21
हतेष्वसुरसङ्घेषु दारास्तेषां तु सर्वशः ।
प्राक्रोशन्नगरे तस्मिन्यथा शरदि लक्ष्मणाः ॥ ३.१७४.२१ ॥
असुरसमूह मारले गेल्यावर त्यांच्या सर्व स्त्रिया त्या नगरात शरद ऋतूतील बगळ्यांप्रमाणे आक्रोश करू लागल्या.
3.174.22
ततो मातलिना सार्धमहं तत्पुरमभ्ययाम् ।
त्रासयन्रथघोषेण निवातकवचस्त्रियः ॥ ३.१७४.२२ ॥
तेव्हा मी मातलीसह त्या नगराकडे गेलो; रथाच्या गर्जनेने निवातकवचांच्या स्त्रियांना भयभीत करीत.
3.174.23
तान्दृष्ट्वा दशसाहस्रान्मयूरसदृशान्हयान् ।
रथं च रविसंकाशं प्राद्रवन्गणशः स्त्रियः ॥ ३.१७४.२३ ॥
मोरासारखे दहा हजार घोडे आणि सूर्यासारखा तेजस्वी रथ पाहून स्त्रिया गटागटाने पळून गेल्या.
3.174.24
ताभिराभरणैः शब्दस्त्रासिताभिः समीरितः ।
शिलानामिव शैलेषु पतन्तीनामभूत्तदा ॥ ३.१७४.२४ ॥
घाबरलेल्या त्या स्त्रियांच्या अलंकारांचा आवाज डोंगरांवर पडणाऱ्या दगडांसारखा तेव्हा उठला.
3.174.25
वित्रस्ता दैत्यनार्यस्ताः स्वानि वेश्मान्यथाविशन् ।
बहुरत्नविचित्राणि शातकुम्भमयानि च ॥ ३.१७४.२५ ॥
घाबरलेल्या दैत्यस्त्रिया आपापल्या घरांत शिरल; ती अनेक रत्नांनी विचित्र आणि सोन्याने बनलेली होती.
3.174.26
तदद्भुताकारमहं दृष्ट्वा नगरमुत्तमम् ।
विशिष्टं देवनगरादपृच्छं मातलिं ततः ॥ ३.१७४.२६ ॥
त्या अद्भुत आकाराच्या उत्तम नगराला पाहून, देवनगरापेक्षाही श्रेष्ठ असलेल्या त्या नगराविषयी मी तेव्हा मातलीला विचारले.
3.174.27
इदमेवंविधं कस्माद्देवता न विशन्त्युत ।
पुरंदरपुराद्धीदं विशिष्टमिति लक्षये ॥ ३.१७४.२७ ॥
असे हे नगर, देव त्यात का शिरत नाहीत? इंद्राच्या नगरापेक्षाही हे श्रेष्ठ आहे असे मला वाटते.
3.174.28
आसीदिदं पुरा पार्थ देवराजस्य नः पुरम् ।
ततो निवातकवचैरितः प्रच्याविताः सुराः ॥ ३.१७४.२८ ॥
हे पृथापुत्रा, पूर्वी हे आमच्या देवराजाचे नगर होते; नंतर निवातकवचांनी ते व्यापले आणि देवांना हाकलून लावले.
3.174.29
तपस्तप्त्वा महत्तीव्रं प्रसाद्य च पितामहम् ।
इदं वृतं निवासाय देवेभ्यश्चाभयं युधि ॥ ३.१७४.२९ ॥
महान आणि कठोर तपश्चर्या करून, पितामहाला प्रसन्न करून, त्यांनी निवासासाठी हे नगर निवडले आणि युद्धात देवांसाठी अभयही मागितले.
3.174.30
ततः शक्रेण भगवान्स्वयंभूरभिचोदितः ।
विधत्तां भगवानत्रेत्यात्मनो हितकाम्यया ॥ ३.१७४.३० ॥
मग इंद्राने प्रेरित केलेल्या स्वयंभू भगवंतांनी येथे येऊन आपल्या हितकामनेने विधान करावे.
3.174.31
तत उक्तो भगवता दिष्टमत्रेति भारत ।
भवितान्तस्त्वमप्येषां देहेनान्येन वृत्रहन् ॥ ३.१७४.३१ ॥
तेव्हा भगवंतांनी असे सांगितले: 'हे भारता, येथे जे नियत आहे तेच होईल. हे वृत्रहन्ता, तूही दुसऱ्या देहाने यांचा अंतक होशील.'
3.174.32
तत एषां वधार्थाय शक्रोऽस्त्राणि ददौ तव ।
न हि शक्याः सुरैर्हन्तुं य एते निहतास्त्वया ॥ ३.१७४.३२ ॥
नंतर त्यांच्या वधासाठी इंद्राने तुला अस्त्रे दिली. तू ज्यांना मारलेस त्यांना देवांना मारणे शक्य नव्हते.
3.174.33
कालस्य परिणामेन ततस्त्वमिह भारत ।
एषामन्तकरः प्राप्तस्तत्त्वया च कृतं तथा ॥ ३.१७४.३३ ॥
काळाच्या परिणामाने, हे भारता, तू येथे यांचा अंतक होऊन आला आहेस; तुझ्याकडून ते तसेच केले गेले.
3.174.34
दानवानां विनाशार्थं महास्त्राणां महद्बलम् ।
ग्राहितस्त्वं महेन्द्रेण पुरुषेन्द्र तदुत्तमम् ॥ ३.१७४.३४ ॥
दानवांच्या विनाशासाठी महास्त्रांचे महान बल, हे पुरुषेन्द्रा, महेंद्राने तुला ते उत्तम बल ग्रहण करवले.
3.174.35
ततः प्रशाम्य नगरं दानवांश्च निहत्य तान् ।
पुनर्मातलिना सार्धमगमं देवसद्म तत् ॥ ३.१७४.३५ ॥
नंतर नगराला शांत करून आणि त्या दानवांना मारून, मी मातलीसह पुन्हा त्या देवसदनाकडे गेलो.