มหาภารตะ · อัธยายะ 3.175
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.175.1
निवर्तमानेन मया महद्दृष्टं ततोऽपरम् ।
पुरं कामगमं दिव्यं पावकार्कसमप्रभम् ॥ ३.१७५.१ ॥
ขณะที่ข้าพเจ้ากำลังเดินทางกลับ ข้าพเจ้าได้เห็นเมืองอีกเมืองหนึ่งที่ยิ่งใหญ่ เป็นทิพย์ สามารถเคลื่อนที่ไปได้ตามความประสงค์ และเรืองรองดุจไฟและดวงอาทิตย์
3.175.2
रत्नद्रुममयैश्चित्रैर्भास्वरैश्च पतत्रिभिः ।
पौलोमैः कालकेयैश्च रनित्यहृष्टैरधिष्ठिरतम् ॥ ३.१७५.२ ॥
เมืองนั้นสร้างด้วยต้นไม้ที่มีรัตนะเป็นองค์ประกอบ และเต็มไปด้วยนกงดงามเรืองแสง มีปาโลมาและกาลเกยะอาศัยอยู่ ทั้งหมดรื่นเริงและส่งเสียงอึกทึกอยู่เป็นนิตย์
3.175.3
गोपुराट्टालकोपेतं चतुर्द्वारं दुरासदम् ।
सर्वरत्नमयं दिव्यमद्भुतोपमदर्शनम् ॥ ३.१७५.३ ॥
เมืองนั้นมีซุ้มประตูและหอคอยสังเกตการณ์ มีประตูสี่บาน ซึ่งเข้าถึงได้ยาก สร้างด้วยรัตนะทั้งสิ้น เป็นทิพย์ และน่าอัศจรรย์ยิ่งนักเมื่อได้เห็น
3.175.4
द्रुमैः पुष्पलोपेतैः सर्वरत्नमयैर्वृतम् ।
तथा पतत्रिभिर्दिव्यैरुपेतं सुमनोहरैः ॥ ३.१७५.४ ॥
เมืองนั้นถูกล้อมด้วยต้นไม้ที่ประดับด้วยดอกไม้ ทำด้วยรัตนะทั้งสิ้น และมีนกทิพย์อันงดงามยิ่งนักอาศัยอยู่
3.175.5
असुरैर्नित्यमुदितैः शूलर्ष्टिमुसलायुधैः ।
चापमुद्गरहस्तैश्च स्रग्विभिः सर्वतो वृतम् ॥ ३.१७५.५ ॥
เมืองนั้นถูกล้อมรอบทุกด้านด้วยอสูรผู้ร่าเริงอยู่เป็นนิตย์ ถืออาวุธหอก ทวน และกระบอง ในมือถือธนูและค้อน สวมพวงมาลัย
3.175.6
तदहं प्रेक्ष्यदैत्यानां पुरमद्भुतदर्शनम् ।
अपृच्छं मातलिं राजन्किमिदं दृश्यतेति वै ॥ ३.१७५.६ ॥
ข้าพเจ้าเห็นเมืองอันน่าอัศจรรย์ของบรรดาไทตยะนั้น จึงถามมาตลีว่า "ดูนั่นคืออะไรกัน ข้าแต่พระราชา"
3.175.7
पुलोमा नाम दैतेयी कालका च महासुरी ।
दिव्यंवर्षसहस्रं ते चेरतुः परमं तपः ॥ ३.१७५.७ ॥
ปุโลมาเป็นนางไทเตยีผู้มีนาม และกาลกาเป็นนางอสูรผู้ยิ่งใหญ่ ทั้งสองบำเพ็ญตบะอันสูงสุดเป็นเวลาหนึ่งพันปีทิพย์
3.175.8
तपसोन्ते ततस्ताभ्यां स्वयंभूरददाद्वरम् ।
अगृह्णीतां वरं ते तु सुतानामल्पदुःखताम् ॥ ३.१७५.८ ॥
เมื่อการบำเพ็ญตบะสิ้นสุดลง สวยัมภูพระผู้เป็นเจ้าได้ประทานพรแก่ทั้งสอง และทั้งสองได้ขอพรให้บุตรของตนมีทุกข์น้อยเท่านั้น
3.175.9
अवध्यतां च राजेन्द्र सुरराक्षसपन्नगैः ।
पुरं सुरमणीयं च स्वचरं सुकृतप्रभम् ॥ ३.१७५.९ ॥
ข้าแต่ราชาผู้เป็นใหญ่แห่งกษัตริย์ ขอให้ไม่ถูกฆ่าโดยเทพ รากษส และนาค และขอให้มีเมืองอันน่ารื่นรมย์แม้สำหรับเทพ เคลื่อนที่ได้ตามความประสงค์ เรืองรองด้วยความรุ่งเรืองแห่งกรรมดี
3.175.10
सर्वरत्नैः समुदितं दुर्धर्षममरैरपि ।
महर्षियक्षगन्धर्वपन्नगासुरराक्षसैः ॥ ३.१७५.१० ॥
เมืองที่เต็มไปด้วยรัตนะทุกชนิด ไม่อาจเอาชนะได้แม้โดยเหล่าอมร และยากที่มหาฤๅษี ยักษ์ คนธรรพ์ นาค อสูร และรากษสจะเอาชนะได้
3.175.11
सर्वकामगुणोपेतं वीतशोकमनामयम् ।
ब्र्हमणो भवनाच्छ्रेष्ठं कालकेयकृतं विभो ॥ ३.१७५.११ ॥
เมืองที่มีคุณสมบัติแห่งความปรารถนาทั้งปวง ปราศจากความโศกและโรคภัย ข้าแต่ผู้ทรงอำนาจ เลิศกว่าที่อยู่ของพระพรหม สร้างโดยเหล่ากาลเกยะ
3.175.12
तदेतत्खपुरं दिव्यं चरत्यमरवर्जितम् ।
पौलोमाध्युषितं वीर कालकेयैश्च दानवैः ॥ ३.१७५.१२ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ เมืองทิพย์บนฟ้านี้แหละ ที่ล่องลอยไปโดยปราศจากเหล่าอมร มีปาโลมา กาลเกยะ และทานพอาศัยอยู่
3.175.13
हिरण्यपुरमित्येवं ख्यायते नगरं महत् ।
रक्षितंकालकेयैश्च पौलोमैश्च महासुरैः ॥ ३.१७५.१३ ॥
เมืองใหญ่นี้เรียกกันว่า หิรัณยปุระ และมีกาลเกยะ ปุโลมัน และอสูรผู้ยิ่งใหญ่เป็นผู้คุ้มกัน
3.175.14
त एतेमुदिता राजन्नवध्याः सर्वदैवतैः ।
निवसन्त्यत्रराजेन्द्र गतोद्वेगा निरुत्सुकाः ॥ ३.१७५.१४ ॥
ข้าแต่พระราชา เหล่านี้รื่นเริงอยู่ที่นี่ ไม่อาจถูกฆ่าโดยเทพทั้งปวง ข้าแต่ราชาผู้เป็นใหญ่แห่งกษัตริย์ พวกเขาอยู่อาศัยที่นี่โดยปราศจากความกังวลและความกระวนกระวาย
3.175.15
सुरासुरैरवध्यानां दानवानां धनञ्जय ।
मानुषान्मृत्युरेतेषां निर्दिष्टो ब्रह्मणा पुरा ॥ ३.१७५.१५ ॥
ข้าแต่ธนัญชัย สำหรับพวกทานพผู้ไม่อาจถูกฆ่าโดยเทพและอสูร ความตายได้ถูกกำหนดให้มาจากมนุษย์ ซึ่งพระพรหมได้บัญญัติไว้แต่กาลก่อน
3.175.16
एतानपि रणे पार्त कालकेयान्दुरासदान् ।
वज्रास्त्रेण नयस्वाशु विनाशं सुमहाबलान् ॥ ३.१७५.१६ ॥
ข้าแต่บุตรของปฤถา ขอให้ท่านส่งกาลเกยะเหล่านี้ผู้เข้าถึงได้ยาก และมีกำลังมหาศาลเหล่านี้ ไปสู่ความพินาศอย่างรวดเร็วในสงครามด้วยอาวุธวัชระ
3.175.17
सुरासुरैरवध्यं तदहं ज्ञात्वा विशांपते ।
अब्रुवं मातलिं हृष्टो याह्येतत्पुरमञ्जसा ॥ ३.१७५.१७ ॥
ข้าแต่ราชาแห่งประชาชน เมื่อข้าพเจ้ารู้ว่าเมืองนั้นไม่อาจถูกฆ่าโดยเทพและอสูร ข้าพเจ้าจึงกล่าวกับมาตลีด้วยความยินดีว่า "จงขับตรงไปยังเมืองนี้เถิด"
3.175.18
त्रिदशेशद्विषो यावत्क्षयमस्त्रैर्नयाम्यहम् ।
न कथंचिद्धि मे पापा न वध्या ये सुरद्विषः ॥ ३.१७५.१८ ॥
ตราบใดที่ข้าพเจ้ายังไม่ส่งศัตรูของพระอินทร์ไปสู่ความพินาศด้วยอาวุธของข้าพเจ้า คนบาปเหล่านี้ซึ่งเป็นศัตรูของเทพ ย่อมไม่อาจถูกข้าพเจ้าฆ่าได้เลยไม่ว่าด้วยวิธีใด
3.175.19
उवाह मां ततः शीघ्रं हिरण्यपुरमन्तिकात् ।
रथेन तेन दिव्येन हरियुक्तेन मातलिः ॥ ३.१७५.१९ ॥
จากนั้น มาตลีได้รีบนำข้าพเจ้าออกจากใกล้เมืองหิรัณยปุระ ด้วยรถทิพย์คันนั้นซึ่งเทียมด้วยม้าสีทอง
3.175.20
ते मामालक्ष्य दैतेया विचित्राभरणाम्बराः ।
समुत्पेतुर्महावेगा रथानास्थाय दंशिताः ॥ ३.१७५.२० ॥
เมื่อเห็นข้าพเจ้า เหล่าไทตยะซึ่งประดับด้วยเครื่องอาภรณ์และผ้าหลากสี สวมเกราะ มีความเร็วมหาศาล ได้ลุกขึ้นขึ้นสู่รถของตนทันที
3.175.21
ततो नालीकनाराचैर्भल्लैः शक्त्यृष्टितोमरैः ।
प्रत्यघ्नन्दानवेन्द्रा मां क्रुद्धास्तीव्रपराक्रमाः ॥ ३.१७५.२१ ॥
ครั้นนั้น บรรดาจอมทานพผู้เกรี้ยวกราดและมีกำลังรุนแรง ได้ยิงตอบโต้ข้าพเจ้าด้วยลูกศรนาลีกะและนาราจะ ลูกศรภัลละ หอก ทวน และหลาว
3.175.22
तदहं शस्त्रवर्षेण महता प्रत्यवारयम् ।
शस्त्रवर्षं महद्राजन्विद्याबलमुपाश्रितः ॥ ३.१७५.२२ ॥
ครั้นนั้น ข้าพเจ้าอาศัยกำลังแห่งวิชา ข้าแต่พระราชา จึงได้ป้องกันฝนอาวุธอันใหญ่หลวงนั้นด้วยฝนอาวุธอีกลูกหนึ่งที่ใหญ่หลวงเช่นกัน
3.175.23
व्यामोहयं च तान्सर्वान्रथमार्गैश्चरन्रणे ।
तेऽन्योन्यमभिसंमूढाः पातयन्ति स्म दानवाः ॥ ३.१७५.२३ ॥
ข้าพเจ้าเคลื่อนไปตามทางของรถศึกในสนามรบ ทำให้ทุกคนเหล่านั้นสับสนงุนงง และพวกทานพที่งงงวยเหลือเกินก็พากันฆ่าฟันกันเองให้ล้มตาย
3.175.24
तेषामेवं विमूढानामन्योन्यमभिधावताम् ।
शिरांसि विशिखैर्दीप्तैरच्छिन्दं शतसङ्घशः ॥ ३.१७५.२४ ॥
ขณะที่พวกเขาพุ่งเข้าหากันด้วยความสับสนงุนงงเช่นนั้น ข้าพเจ้าได้ตัดศีรษะของพวกเขานับร้อยนับพัน ด้วยลูกศรอันลุกโชน
3.175.25
ते वध्यमाना दैतेयाः पुरमास्थाय तत्पुनः ।
खमुत्पेतुः सनगरा मायामास्थाय दानवीम् ॥ ३.१७५.२५ ॥
ขณะที่ถูกฆ่าฟัน พวกไทตยะได้กลับเข้าไปอาศัยอยู่ในเมืองอีกครั้ง แล้วใช้มายาของทานพ ลอยขึ้นไปในท้องฟ้าพร้อมกับเมืองทั้งเมือง
3.175.26
ततोऽहं शरवर्षेण महता कुरुनन्दन ।
मार्गमावृत्य दैत्यानां गतिं चैषामवारयम् ॥ ३.१७५.२६ ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่ผู้เป็นที่ชื่นชมของกุรุ ข้าพเจ้าได้ปิดกั้นทางด้วยฝนลูกศรอันใหญ่หลวง และขัดขวางการเคลื่อนไปของพวกไทตยะเหล่านั้น
3.175.27
तत्पुरं खचरं दिव्यं कामगं दिव्यवर्चसम् ।
दैतेयैर्वरदानेन धार्यते स्म यथासुखम् ॥ ३.१७५.२७ ॥
เมืองทิพย์นั้นลอยอยู่บนฟ้า เคลื่อนไปได้ตามใจปรารถนา มีรัศมีอันศักดิ์สิทธิ์ พวกไทตยะประคองไว้ได้อย่างสบาย ด้วยอำนาจของพรที่ได้รับ
3.175.28
अन्तर्भूमौ निपतति पुनरूर्ध्वं प्रतिष्ठते ।
पुनस्तिर्यक् प्रयात्याशु पुनरप्सु निमज्जति ॥ ३.१७५.२८ ॥
เมืองนั้นจมลงไปในพื้นดิน แล้วก็ลอยขึ้นมาอีกและตั้งมั่นอยู่ได้ จากนั้นก็เคลื่อนไปด้านข้างอย่างรวดเร็ว แล้วก็จมดิ่งลงไปในน้ำอีกครั้ง
3.175.29
अमरावतिसंकाशं तत्पुरं कामगं महत् ।
अहमस्त्रैर्बहुविधैः प्रत्यगृह्णां परंतप ॥ ३.१७५.२९ ॥
ข้าพเจ้าได้จับเมืองใหญ่ที่เคลื่อนไปได้ตามใจปรารถนานั้น ซึ่งงดงามเทียมอมราวดี ด้วยอาวุธนานาชนิด ข้าแต่ผู้เผาผลาญข้าศึก
3.175.30
ततोऽहं शरजालेन दिव्यास्त्रनुदितेन च ।
व्यगृह्णां सह दैतेयैस्तत्पुरं पुरुषर्षभ ॥ ३.१७५.३० ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่บุรุษอันประเสริฐ ข้าพเจ้าได้ยึดเมืองนั้นพร้อมทั้งพวกไทตยะไว้ได้ ด้วยข่ายลูกศรที่ถูกปล่อยออกไปด้วยทิพยอาวุธ
3.175.31
विक्षत चायसैर्बाणैर्मत्प्रयुक्तैरजिह्मगैः ।
महीमभ्यपतद्राजन्प्रभग्नं पुरमासुरम् ॥ ३.१७५.३१ ॥
ข้าแต่พระราชา เมืองของพวกอสูรที่แตกพังถูกลูกศรเหล็กที่ข้าพเจ้ายิงไปอย่างตรงเป้า บาดเจ็บย่อยยับ แล้วก็ร่วงลงสู่พื้นโลก
3.175.32
ते वध्यमाना मद्बाणैर्वज्रवेगैरयस्मयैः ।
पर्यभ्रमन्त वै राजन्नसुराः कालचोदिताः ॥ ३.१७५.३२ ॥
ข้าแต่พระราชา พวกอสูรเหล่านั้นถูกลูกศรเหล็กของข้าพเจ้าที่พุ่งเร็วดุจสายฟ้าฟาดฟัน ถูกกาลบงการ จึงได้พเนจรไปมาอยู่
3.175.33
ततो मातलिरारुह्यपुरस्तान्निपतन्निव ।
महीमवातरत्क्षिप्रं रथेनादित्यवर्चसा ॥ ३.१७५.३३ ॥
ครั้นนั้น มาตลี ดุจจะร่วงลงไปข้างหน้า ได้ขึ้นยืนบนรถศึกที่รุ่งโรจน์ดุจดวงอาทิตย์ แล้วลงสู่พื้นดินอย่างรวดเร็ว
3.175.34
ततो रथसहस्राणि षष्टिस्तेषाममर्षिणाम् ।
युयुत्सूनां मया सार्धं पर्यवर्तन्त भारत।
तान्यहं निशितैर्बाणैर्व्यधमं गार्ध्रराजितैः ॥ ३.१७५.३४ ॥
ครั้นนั้น รถศึกหกหมื่นคันของนักรบผู้โกรธเกรี้ยวเหล่านั้น ผู้ปรารถนาการรบ ได้หันกลับมาต่อสู้กับข้าพเจ้า ข้าแต่ทายาทแห่งภรต ข้าพเจ้าจึงได้ยิงทำลายพวกเขาด้วยลูกศรคมที่ประดับด้วยขนนกแร้ง
3.175.35
ते युद्धे संन्यवर्तन्त समुद्रस्य यथोर्मयः ।
नेमे शक्या मानुषेण युद्धेनेति प्रचिन्त्य तत् ॥ ३.१७५.३५ ॥
ในการรบพวกเขาได้หันกลับไป ดุจคลื่นแห่งมหาสมุทร โดยคิดว่า คนเหล่านี้ไม่อาจเอาชนะได้ด้วยการรบของมนุษย์ธรรมดา
3.175.36
ततोऽहमानुपूर्व्येण दिव्यान्यस्त्राण्ययोजयम् ॥ ३.१७५.३६ ॥
ครั้นนั้น ข้าพเจ้าจึงได้ใช้ทิพยอาวุธทีละชนิดตามลำดับ
3.175.37
ततस्तानि सहस्राणइ रथिनां चित्रयोधिनाम् ।
अस्त्राणि मम दिव्यानि प्रत्यघ्नञ्छनकैरिव ॥ ३.१७५.३७ ॥
ครั้นนั้น ทิพยอาวุธของข้าพเจ้าได้ค่อย ๆ ต้านทานอาวุธนับพันนับหมื่นของนักรบรถศึกผู้มหัศจรรย์เหล่านั้น
3.175.38
रथमार्गान्विचित्रांस्ते विचरन्तो महाबलाः ।
प्रत्यदृश्यन्त संग्रामे शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ३.१७५.३८ ॥
นักรบผู้มีกำลังมหาศาลเหล่านั้น ขณะเคลื่อนไปตามทางของรถศึกอันหลากหลาย ได้ปรากฏตัวในสนามรบนับร้อยนับพัน
3.175.39
विचित्रमुकुटापीडा विचित्रकवचध्वजाः ।
विचित्राभरणाश्चैव मम प्रीतिकराऽभवन् ॥ ३.१७५.३९ ॥
ด้วยมงกุฎและเครื่องประดับศีรษะอันวิจิตร ด้วยเกราะและธงอันวิจิตร และด้วยเครื่องอาภรณ์อันงดงาม พวกเขาจึงกลายเป็นที่น่าชื่นชมยินดีแก่ข้าพเจ้า
3.175.40
अहं तुशरवर्षैस्तानस्त्रप्रचुदितै रणे ।
नाशक्रुवं पीडयितुं ते तु मां प्रत्यपीडयन् ॥ ३.१७५.४० ॥
ในการรบ ข้าพเจ้าไม่อาจทำให้พวกเขาเดือดร้อนด้วยฝนลูกศรของข้าพเจ้า ซึ่งถูกกระตุ้นด้วยอาวุธ กลับกันพวกเขาเป็นฝ่ายทำให้ข้าพเจ้าเดือดร้อนตอบกลับมา
3.175.41
तैः पीड्यमानो बहुभिः कृतास्त्रैः कुशलैर्युधि ।
व्यथितोस्मि महायुद्धे भयं चागान्महन्मम ॥ ३.१७५.४१ ॥
ข้าพเจ้าถูกทหารผู้ชำนาญอาวุธจำนวนมากรุมเร้า ข้าพเจ้าเดือดร้อนใจในมหายุทธนั้น และความกลัวใหญ่หลวงก็เข้ามาครอบงำข้าพเจ้า
3.175.42
ततोहं परमायत्तो मातलिं परिपृष्टवान् ॥ ३.१७५.४२ ॥
ครั้นแล้ว ข้าพเจ้าผู้กระวนกระวายยิ่งนัก จึงถามมาตลี
3.175.43
किमेते मम बाणौघैर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ।
न वध्यन्ते महाघोरैस्तत्त्वमाख्याहि पृच्छतः ॥ ३.१७५.४३ ॥
เหตุใดพวกนี้จึงไม่ถูกห่าลูกศรของข้าพเจ้าสังหาร ทั้งที่ลูกศรนั้นถูกร่ายด้วยทิพยาวุธ เจ้าจงบอกความจริงแก่ข้าพเจ้าที่ถามอยู่นี้
3.175.44
स मामुवाच पर्याप्तस्त्वमेषां भरतर्षभ ।
तानुद्दिश्याथ मर्माणि प्रतिघातं तदाचर ॥ ३.१७५.४४ ॥
มาตลีกล่าวกับข้าพเจ้าว่า ท่านเพียงพอที่จะต่อกรกับพวกนี้แล้ว ดูก่อนวีรบุรุษผู้เป็นวัวแห่งภรตะ จงเล็งไปยังจุดสำคัญของพวกมัน แล้วโต้ตอบเถิด
3.175.45
एतच्छ्रुत्वा तु राजेनद्रसंप्रहृष्टस्तमूचिवान् ।
निवर्तय रथं शीघ्रं पश्य चैतान्निपातितान् ॥ ३.१७५.४५ ॥
ข้าพเจ้าได้ฟังดังนั้นก็ปีติยินดียิ่งนัก ดูก่อนเจ้าแห่งกษัตริย์ จึงกล่าวกับมาตลีว่า จงหันรถกลับไปอย่างรวดเร็ว แล้วดูพวกที่ถูกโค่นล้มเหล่านี้เถิด
3.175.46
एवमुक्तो रथं तत्र मातलिः पर्यवर्तयत् ॥ ३.१७५.४६ ॥
เมื่อได้รับคำสั่งเช่นนั้น มาตลีก็หันรถกลับไปยังที่นั้น
3.175.47
ततो मत्वा रणे भग्नं दानवाः प्रतिहर्षिताः ।
विचुक्रुशुर्महाराज स्वरेण महता मुहुः ॥ ३.१७५.४७ ॥
ครั้นแล้ว พวกทานพคิดว่าท่านพ่ายแพ้ในการรบ จึงปีติยินดีร้องโห่ซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยเสียงอันดังลั่น ดูก่อนมหาราช
3.175.48
अभग्नः कैश्चिदप्येष पाण्डवो रणमूर्धनि ।
अस्माभिः समरे भग्न इत्येवं संघशस्तदा ॥ ३.१७५.४८ ॥
ปาณฑพผู้นี้ยังมิได้พ่ายแพ้ต่อผู้ใดในแนวหน้าของสนามรบเลย แต่พวกเราทำให้เขาพ่ายแพ้ในการรบ ดังนี้ พวกมันจึงพูดกันเป็นกลุ่มๆ ในตอนนั้น
3.175.49
ततोहं देवदेवाय रुद्रायाव्यक्तमूर्तये ।
प्रयतः प्रणतो भूत्वा नमस्कृत्य महात्मने।
यत्तद्रौद्रमिति ख्यातं सर्वामित्रविनाशनम् ॥ ३.१७५.४९ ॥
ครั้นแล้ว ข้าพเจ้าผู้ควบคุมตนได้และก้มกราบลง ได้ถวายความนอบน้อมแด่พระรุทร เทพแห่งเทพทั้งหลาย ผู้มีรูปอันไม่ปรากฏ และแด่พระผู้ยิ่งใหญ่นั้น ข้าพเจ้ายังได้นอบน้อมต่อทิพยาวุธที่รู้จักกันในนาม 'รौद्र' ผู้ทำลายศัตรูทั้งปวง
3.175.50
यत्तद्रौद्रमिति ख्यातं सर्वामित्रविनाशनम् ।
महत्पाशुपतं दिव्यं सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ ३.१७५.५० ॥
ทิพยาวุธที่รู้จักกันในนาม 'รौद्र' ผู้ทำลายศัตรูทั้งปวงนั้น คือปศุปตาสตรอันยิ่งใหญ่และศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งทุกโลกต่างนอบน้อม
3.175.51
ततोऽपश्यं त्रिशिरसं पुरुषं नवलोचनम् ।
त्रिमुखं षङ्भुजं दीप्तमर्कज्वलनमूर्धजम्।
लेलिहानैर्महानागैः कृतचिह्नममित्रहन् ॥ ३.१७५.५१ ॥
ครั้นแล้ว ข้าพเจ้าได้เห็นบุรุษผู้มีสามเศียร เก้าตา สามหน้า และหกแขน รุ่งโรจน์ มีเส้นผมดุจดวงอาทิตย์และไฟ มีงูใหญ่แลบลิ้นเป็นเครื่องหมายประจำตัว ดูก่อนผู้ทำลายศัตรู
3.175.52
विभीस्ततस्तदस्त्रं तु घोरं रौद्रं सनातनम् ।
दृष्ट्वा गाण्डीवसंयोगमानीय भरतर्षभ ॥ ३.१७५.५२ ॥
ครั้นแล้ว เมื่อเห็นทิพยาวุธนั้นอันน่าสะพรึงกลัว น่ากลัวยิ่ง และเป็นนิรันดร์ ข้าพเจ้าก็เกิดความหวาดหวั่น ดูก่อนวีรบุรุษผู้เป็นวัวแห่งภรตะ ข้าพเจ้าจึงประกอบทิพยาวุธนั้นเข้ากับคันธนูคาณฑีวะ แล้วนำออกมา
3.175.53
नमस्कृत्वा त्रिनेत्राय शर्वायामिततेजसे ।
मुक्तवान्दानवेन्द्राणां पराभावाय भारत ॥ ३.१७५.५३ ॥
ข้าพเจ้าได้ถวายความนอบน้อมแด่พระศรวะผู้มีสามตา ผู้มีเดชานุภาพหาประมาณมิได้ แล้วจึงปล่อยทิพยาวุธนั้นออกไป เพื่อให้เจ้าแห่งทานพพ่ายแพ้ ดูก่อนพระภารตะ
3.175.54
मुक्तमात्रे ततस्तस्मिन्रूपाण्यासन्सहस्रशः ।
मृगाणामथ सिंहानां व्याग्राणां च विशांपते ॥ ३.१७५.५४ ॥
ทันทีที่ปล่อยทิพยาวุธนั้นออกไป รูปนับพันก็ปรากฏขึ้นจากมัน คือรูปของกวาง รูปของสิงโต และรูปของเสือ ดูก่อนเจ้าแห่งประชาชน
3.175.55
ऋक्षाणां महिषाणां च पन्नगानां तथा गवाम् ।
शरभाणां गजानां च वानराणां च सङ्घशः।
ऋषभाणां वराहाणां मार्जाराणां तथैव च ॥ ३.१७५.५५ ॥
ฝูงหมี ควาย งู วัว ศรภะ ช้าง ลิง โค วัวตัวผู้ หมู และแมว ก็ปรากฏขึ้นเป็นฝูงๆ เช่นกัน
3.175.56
सालावृकाणां प्रेतानां भुरुण्डानां च सर्वशः ।
गृध्राणां गरुडानां च चमराणां तथैव च ॥ ३.१७५.५६ ॥
ฝูงจิ้งจอก ผี ภุรุณฑะ แร้ง ครุฑ และสัตว์คล้ายจามรี ก็ปรากฏขึ้นทั่วทุกแห่งเช่นกัน
3.175.57
देवानां च ऋषीणां रच गन्धर्वाणां च सर्वशः ।
पिशाचानां सयक्षाणां तथैव च सुरद्विषाम् ॥ ३.१७५.५७ ॥
ฝูงเทวดา ฤๅษี และคันธรรพ์ก็ปรากฏขึ้นทั่วทุกแห่ง พร้อมด้วยปิศาจและยักษ์ รวมทั้งกองทัพของอสูร ศัตรูของเทวดา ก็ปรากฏขึ้นเช่นกัน
3.175.58
गुह्यकानां च संग्रामे नैर्ऋतानां तथैव च ।
झषाणां गजवक्राणामुलूकानां तथैव च ॥ ३.१७५.५८ ॥
ในการรบ ฝูงกุหยกะและไนรฤตะก็ปรากฏขึ้นเช่นกัน รวมทั้งปลา สัตว์หน้าช้าง และนกฮูก
3.175.59
मीनवाजिसरूपाणां नानाशस्त्रासिपाणिनाम् ।
तथैव यातुधानानां गदामुद्गरधारिणाम् ॥ ३.१७५.५९ ॥
ฝูงยาตุธานะที่มีรูปร่างเป็นปลาและม้า ถือศัสตราและดาบนานาชนิดไว้ในมือ และยังถือตะบองและกระบองไว้ด้วย ก็ปรากฏขึ้นเช่นกัน
3.175.60
एतैस्चान्यैश्च बहुभिर्नानारूपधरैस्तदा ।
सर्वमासीज्जगद्व्याप्तं तस्मिन्नस्त्रे विसर्जिते ॥ ३.१७५.६० ॥
ขณะที่ทิพยาวุธนั้นถูกปล่อยออกไป โลกทั้งสิ้นก็ถูกปกคลุมไปด้วยสัตว์เหล่านี้และสัตว์อื่นอีกมากมายที่มีรูปร่างต่างๆ กัน
3.175.61
त्रिशिरोभिश्चतुर्दंष्ट्रैश्चतुरास्यैश्चतुर्भुजैः ।
अनेकरूपसंयुक्तैर्मांसमेदोवसास्तिभिः ॥ ३.१७५.६१ ॥
ด้วยสัตว์ที่มีสามศีรษะ สี่เขี้ยว สี่หน้า และสี่แขน มีรูปร่างหลากหลาย ประกอบด้วยเนื้อ ไขกระดูก มันข้น และกระดูก
3.175.62
अभीक्ष्णं वध्यमानास्ते दानवा ये समागताः ।
अर्कज्वलनतेजोभिर्वज्राशनिसमप्रभैः ॥ ३.१७५.६२ ॥
ทานพทั้งหลายที่มาชุมนุมกันอยู่ตรงนั้น ถูกลูกศรที่มีความรุ่งโรจน์ดุจดวงอาทิตย์และไฟ มีแสงดุจสายฟ้าและอสนี ถูกฆ่าอยู่เนืองๆ
3.175.63
अद्रिसारमयैश्चान्यैर्बाणैरपि निबर्हणैः ।
न्यहनं दानवान्सर्वान्मुहूर्तेनैव भारत ॥ ३.१७५.६३ ॥
ด้วยลูกศรอื่นที่ทำด้วยแก่นของภูเขา ซึ่งทำลายล้างได้ โอ ภารตะ ข้าพเจ้าสังหารทานพทั้งปวงลงได้ในพริบตาเดียว
3.175.64
गाण्डीवास्त्रप्रणुन्नांस्तान्गतासून्नभसश्च्युतान् ।
दृष्ट्वाऽहं प्राणमं भूयस्त्रिपुरघ्नाय वेधसे ॥ ३.१७५.६४ ॥
เมื่อข้าพเจ้าเห็นพวกมันถูกศรของคาณฑีวะพัดไป ไร้ชีวิตและร่วงลงจากท้องฟ้า ข้าพเจ้าจึงก้มกราบอีกครั้งต่อพระผู้ทำลายนครทั้งสาม ผู้เป็นพระผู้สร้าง
3.175.65
तथा रौद्रास्त्रनिष्पिष्टान्दिव्याभरणभूषितान् ।
निशाम्य परमं हर्षमगमद्देवसारथिः ॥ ३.१७५.६५ ॥
เมื่อเห็นพวกเขาถูกอาวุธอันน่าสะพรึงกลัวบดขยี้ แต่ยังประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทิพย์ สารถีของเหล่าเทพก็เปี่ยมด้วยความยินดียิ่ง
3.175.66
तदसह्यं कृतं कर्म देवैरपि दुरासदम् ।
दृष्ट्वा मां पूजयामास मातलिः शक्रसारथिः ॥ ३.१७५.६६ ॥
ข้าพเจ้าได้กระทำกรรมที่ยากจะทนไหวนั้น ซึ่งแม้เทพทั้งหลายก็ยากจะเข้าถึง เมื่อเห็นดังนั้น มาตลี สารถีของศักระ จึงให้เกียรติข้าพเจ้า
3.175.67
उचाच वचनं चेदंप्रीयमाणः कृताञ्जलिः ।
हतांस्तान्दानवान्दृष्ट्वा मया सङ्ख्ये सहस्रशः ॥ ३.१७५.६७ ॥
ด้วยความปีติ พระองค์ประนมมือกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ เมื่อเห็นทานพเหล่านั้นถูกข้าพเจ้าสังหารในการรบนับพันๆ
3.175.68
सुरासुरैरसह्यं हि कर्म यत्साधितं त्वया ।
न ह्येतत्संयुगे कर्तुमपि शक्तः सुरेश्वरः।
ध्रुवं धनञ्जय प्रीतस्त्वयि शक्रः पुरार्दन ॥ ३.१७५.६८ ॥
กรรมที่ท่านได้กระทำสำเร็จนั้น แม้เทวดาและอสูรก็ไม่อาจทำได้ แม้แต่พระอินทร์เจ้าแห่งเหล่าเทพก็ไม่อาจทำได้ในการรบ ธนัญชัย โอ ผู้ทำลายเมืองทั้งหลาย พระอินทร์ย่อมทรงพอพระทัยในตัวท่านอย่างแน่นอน
3.175.69
सुरासुरैरवध्यं हि पुरमेतत्खगं महत् ।
त्वया विमथितं वीर स्ववीर्यतपसो बलात् ॥ ३.१७५.६९ ॥
นครบินได้อันยิ่งใหญ่นี้ แม้เทวดาและอสูรก็ไม่อาจสังหารได้ ท่านได้บดขยี้มันด้วยพลัง ด้วยกำลังแห่งความกล้าหาญและตบะของตนเอง โอ วีระ
3.175.70
विद्वस्ते खपुरे तस्मिन्दानवेषु हतेषु च ।
विनदन्त्यः स्त्रियः सर्वा निष्पेतुर्नगराद्बहिः ॥ ३.१७५.७० ॥
เมื่อทานพเหล่านั้นถูกสังหารในนครบนท้องฟ้าของท่าน บรรดาสตรีทั้งปวงก็ร้องไห้คร่ำครวญ พากันวิ่งกรูออกนอกเมือง
3.175.71
प्रकीर्णकेश्यो व्यथिताः कुरर्य इव दुःखिताः ।
पेतुः पुत्रान्पितृन्भ्रातॄञ्शोचमाना महीतले ॥ ३.१७५.७१ ॥
ผมยุ่งเหยิง เศร้าโศกเจ็บปวดดุจนกกุระรีตัวเมียที่ทุกข์ระทม พวกนางทรุดลงกับพื้นดิน คร่ำครวญถึงบุตร บิดา และพี่น้องชาย
3.175.72
रुदत्यो दीनकण्ठ्यस्तु निनदन्त्यो हतेश्वराः ।
उरांसि पाणिभिर्घ्नन्त्यो विस्रस्तस्रग्विभूषणाः ॥ ३.१७५.७२ ॥
ร้องไห้ด้วยเสียงอันน่าสงสาร คร่ำครวญว่าเจ้าผู้เป็นใหญ่ของตนถูกฆ่าแล้ว ตีอกด้วยมือของตน มาลัยและเครื่องประดับหลุดร่วงรุ่ยร่าย
3.175.73
तच्छोकयुक्तमश्रीकं दुःखदैन्यसमाहतम् ।
न बभौ दानवपुरं हतत्विट्कं हतेश्वरम् ॥ ३.१७५.७३ ॥
เต็มไปด้วยความโศก ปราศจากความงาม ถูกความทุกข์และความทรมานกระหน่ำ นครของทานพไม่ส่องแสงอีกต่อไป ความรุ่งเรืองสิ้นสุดลง และเจ้าผู้เป็นใหญ่ก็ถูกฆ่าแล้ว
3.175.74
गन्धर्वनगराकारं हृतनागमिव ह्रदम् ।
शुष्कवृक्षमिवारण्यमदृश्यमभवत्पुरम् ॥ ३.१७५.७४ ॥
นครนั้นกลายเป็นดุจนครคนธรรพ์ ดุจสระน้ำที่งูทั้งหลายจากไปแล้ว ดุจป่าที่มีแต่ต้นไม้แห้ง มันกลายเป็นสิ่งที่มองไม่เห็น
3.175.75
मां तु संहृष्टमनसं क्षिप्रं मातलिरानयत् ।
देवराजस्य भवनं कृतकर्माणमाहवात् ॥ ३.१७५.७५ ॥
ส่วนข้าพเจ้านั้น มาตลีได้นำข้าพเจ้าซึ่งมีใจปีติยินดี ผู้ได้กระทำกรรมแล้ว จากการรบอย่างรวดเร็ว ไปยังวิมานของพระราชาแห่งเทพ
3.175.76
हिरण्यपुरमुत्सृज्य निहत्य च महासुरान् ।
निवातकवचांश्चैव ततोऽहंशक्रमागमम् ॥ ३.१७५.७६ ॥
ข้าพเจ้าละทิ้งนครหิรัณยะ สังหารอสูรผู้ยิ่งใหญ่และนิวาตกวจทั้งหลายแล้ว จึงได้มายังศักระ
3.175.77
मम कर्म च देवेन्द्रं मातलिर्विस्तरेण तत् ।
सर्वं विश्रावयामास यथाभूतं महाद्युते ॥ ३.१७५.७७ ॥
และมาตลีได้เล่ากรรมของข้าพเจ้าแก่พระราชาแห่งเทพอย่างละเอียดทั้งหมด ตามที่มันได้เกิดขึ้นจริงทุกประการ โอ ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่
3.175.78
हिरण्यपुरघातं च मायानां च निवारणम् ।
निवातकवचानां च वधं सङ्ख्ये महौजसाम्।
कालकेयवधं चैव अद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ ३.१७५.७८ ॥
การทำลายนครหิรัณยะ การป้องกันมายาทั้งหลาย การสังหารนิวาตกวจผู้ทรงพลังในการรบ และการสังหารกาลเกยะ เป็นเรื่องน่าอัศจรรย์และชวนให้ขนลุก
3.175.79
तच्छ्रुत्वा भगवान्प्रीतः सहस्राक्षः पुरंदरः ।
मरुद्भिः सहितः श्रीमान्साधुसाध्वित्यथाब्रवीत्।
परिष्वज्य च मां प्रेम्णा मूर्ध्नि चाघ्राय सस्मितम् ॥ ३.१७५.७९ ॥
เมื่อได้ฟังดังนั้น พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงรุ่งเรือง พระสหัสรากษ์ ผู้ทำลายเมือง ทรงพอพระทัย พร้อมด้วยมรุตทั้งหลาย ทรงตรัสว่า "สาธุ สาธุ" แล้วทรงโอบกอดข้าพเจ้าด้วยความรัก ดมศีรษะข้าพเจ้า และทรงยิ้ม
3.175.80
ततो मां देवराजो वै समाश्वास्य पुनः पुनः ।
अब्रवीद्विबुधैः सार्धमिदं समधुरं वचः ॥ ३.१७५.८० ॥
จากนั้น พระราชาแห่งเทพทรงปลอบโยนข้าพเจ้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า แล้วตรัสถ้อยคำอันไพเราะเหล่านี้ต่อหน้าเหล่าเทวดา
3.175.81
अतिदेवासुरं कर्म कृतमेव त्वया रणे ।
गुर्वर्थश्च कृतः पार्थ महाशत्रून्घ्नता मम ॥ ३.१७५.८१ ॥
โอ้บุตรแห่งปฤถา เจ้าได้กระทำการที่เหล่าเทพและอสูรยังทำมิได้ในสนามรบแล้ว และด้วยการสังหารศัตรูผู้ยิ่งใหญ่ของข้า เจ้าก็ได้ทำหน้าที่ของอาจารย์ให้สำเร็จแล้วเช่นกัน
3.175.82
एवमेव सदा भाव्यं स्थिरेणाजौ धनंजय ।
असंमूढेन चास्त्राणां कर्तव्यं प्रतिपादनम् ॥ ३.१७५.८२ ॥
โอ้ธนัญชัย ในสนามรบเจ้าต้องตั้งมั่นอยู่เช่นนี้เสมอ มีจิตมั่นคง และใช้อาวุธโดยไม่หลงงมงาย
3.175.83
अविषह्यो रणे हि त्वं देवदानवराक्षसैः ।
सयक्षासुरगन्धर्वैः सपक्षिगणपन्नगैः ॥ ३.१७५.८३ ॥
ในสนามรบ เจ้าไม่อาจถูกต้านทานได้แม้โดยเหล่าเทพ ทานพ และรากษส แม้จะรวมกับยักษ์ อสูร คนธรรพ์ ฝูงนกและนาคทั้งหลาย
3.175.84
वसुधां चापि कौन्तेय त्वद्बाहुबलनिर्जिताम् ।
पालयिष्यति धर्मात्मा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ३.१७५.८४ ॥
โอ้บุตรแห่งกุนตี แผ่นดินนี้ซึ่งพิชิตได้ด้วยพลังแขนของเจ้า จะได้รับการคุ้มครองโดยยุธิษฐิระ บุตรแห่งกุนตี ผู้มีจิตใจชอบธรรม