મહાભારત · અધ્યાય 3.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.178.1
तस्मिन्कृतास्त्रे रथिनां प्रवीरे ।
प्रत्यागते भवनाद्वृत्रहन्तुः।
अतः परं किमकुर्वन्त पार्थाः ।
समेत्य शूरेण धनंजयेन ॥ ३.१७८.१ ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ એ વીર વૃત્રહંતાના ભવનથી પાછા ફર્યા પછી, શૂર ધનંજયને મળીને પાર્થો પછી શું કર્યું?
3.178.2
वनेषु तेष्वेव तु ते नरेन्द्राः ।
सहार्जुनेनेन्द्रसमेन वीराः।
तस्मिंश्च शैलप्रवरे सुरम्ये ।
धनेश्वराक्रीडगता विजह्रुः ॥ ३.१७८.२ ॥
તે જ વનોમાં એ વીર નરેન્દ્રો ઇન્દ્રસમાન અર્જુન સાથે, એ રમણીય શ્રેષ્ઠ પર્વત પર ધનેશ્વર કુબેરની ક્રીડાભૂમિમાં જઈને વિહાર કરવા લાગ્યા.
3.178.3
वेश्मानि तान्यप्रतिमानि पश्यन् ।
क्रीडाश्च नानाद्रुमसन्निबद्धाः।
चचार धन्वी बहुधा नरेन्द्रः ।
सोऽस्त्रेषु यत्तः सततं किरीटी ॥ ३.१७८.३ ॥
એ અતુલ્ય ભવનો અને અનેક વૃક્ષોથી ઘેરાયેલાં ક્રીડાસ્થાનો જોતાં, ધનુર્ધારી એ નરેન્દ્ર કિરીટી અર્જુન શસ્ત્રોમાં સતત તત્પર રહીને અનેક રીતે વિચરતા હતા.
3.178.4
अवाप्य वासं नरदेवपुत्राः ।
प्रसादजं वैश्रवणस्य राज्ञः।
न प्राणिनां ते स्पृहयन्ति राज-
ञ्शिवश् कालः स बभूव तेषाम् ॥ ३.१७८.४ ॥
નરદેવના પુત્રો વૈશ્રવણ રાજા કુબેરની કૃપાથી મળેલું એ નિવાસ પામીને, હે રાજન, કોઈ પ્રાણીની સ્પૃહા કરતા ન હતા; તેમનો એ કાળ શુભ બની ગયો.
3.178.5
समेत्य पार्थेन यथैकरात्र-
मूषुः समास्तत्रतथा चतस्रः।
पूर्वाश्च षट् ता दश पाण्डवानां ।
शिवा बभूवुर्वसतां वनेषु ॥ ३.१७८.५ ॥
પાર્થ સાથે મળીને તેઓ ત્યાં એક રાત્રિની જેમ રહ્યા; એ જ રીતે ચાર અને પૂર્વના છ, કુલ દસ વર્ષ પાંડવોના વનવાસમાં શુભ રહ્યાં.
3.178.6
ततोऽब्रवीद्वायुसुतस्तरस्वी ।
जिष्णुश्च राजानमुपोपविश्य।
यमौ च वीरौ सुरराजकल्पा-
वेकान्तमास्थाय हितं प्रियं च ॥ ३.१७८.६ ॥
ત્યારે વાયુપુત્ર વેગવાન ભીમ બોલ્યો. રાજાની પાસે બેઠેલા જિષ્ણુ અર્જુન અને ઇન્દ્ર સમાન બે વીર યમજ ભાઈઓ એકાંતમાં જઈને હિતકર અને પ્રિય વાત બોલ્યા.
3.178.7
तव प्रतिज्ञां कुरुराज सत्यां ।
चिकीर्षमाणास्त्वदनुप्रियं च।
ततो न गच्छाम वनान्यपास्य ।
सुयोधनं सानुचरं निहन्तुम् ॥ ३.१७८.७ ॥
હે કુરુરાજ, તમારી સત્ય પ્રતિજ્ઞા અને તમને પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી, અનુચરો સહિત સુયોધનને માર્યા વિના અમે વનો છોડીને જઈશું નહીં.
3.178.8
एकादशं वर्षमिदं वसामः ।
सुयोधनेनात्तसुखाः सुखार्हाः।
तं वञ्चयित्वाऽधमबुद्धिशील-
मज्ञातवासं सुखमाप्नुयाम ॥ ३.१७८.८ ॥
આ અગિયારમું વર્ષ છે; સુખને યોગ્ય હોવા છતાં સુયોધનથી સુખ છીનવાઈ ગયેલા અમે રહીએ છીએ. તે અધમ બુદ્ધિ-સ્વભાવવાળાને છેતરીને અજ્ઞાતવાસમાં સુખ પામીએ.
3.178.9
तवाज्ञया पार्थिव निर्विशङ्का ।
विहाय मानं विचरामो वनानि।
समीपवासेन विलोभितास्ते ।
ज्ञास्यन्ति नास्मानपकृष्टदेशान् ॥ ३.१७८.९ ॥
હે રાજા, તમારી આજ્ઞાથી નિર્ભયપણે, અભિમાન છોડીને અમે વનોમાં વિચરીશું. નજીક રહેવાથી મોહિત થયેલા તેઓ અમને દૂરના પ્રદેશના જાણશે નહીં.
3.178.10
संवत्सरं तत्र विहृत्य गूढं ।
नराधमं तं सुखमुद्धरेम।
निर्यात्य वैरं सफलं सपुष्पं ।
तस्मै नरेन्द्राधमपूरुषाय ॥ ३.१७८.१० ॥
ત્યાં એક વર્ષ ગુપ્ત રીતે રહીને તે નરાધમને સહેલાઈથી મૂળથી ઉખેડી નાખીએ. રાજાઓમાં અધમ તે પુરુષ પાસેથી ફળ-ફૂલ સહિત વેર વસૂલ કરીએ.
3.178.11
सुयोधनायानुचरैर्वृताय ।
ततो महीं प्राप्नुहि धर्मराज।
स्वर्गोपमं देशमिमं चरद्भिः ।
शक्यो विहन्तुं नरदेव शोकः ॥ ३.१७८.११ ॥
સુયોધન અને તેના અનુચરોથી ઘેરાયેલા હોવા છતાં, હે ધર્મરાજ, સ્વર્ગ સમાન આ દેશમાં વિચરીને પૃથ્વી પ્રાપ્ત કર; હે નરદેવ, શોકનો નાશ કરી શકાય છે.
3.178.12
कीर्तिस्तु ते भारत पुण्यगन्धा ।
नश्येद्धि लोकेषु चराचरेषु।
तत्प्राप्य राज्यंकुरुपुङ्गवानां ।
शक्यं महत्प्राप्तुमथ क्रियाश्च ॥ ३.१७८.१२ ॥
હે ભારત, તારી પુણ્યગંધી કીર્તિ ચર-અચર લોકોમાં ક્યારેય નષ્ટ નહીં થાય; કુરુશ્રેષ્ઠોનું એ રાજ્ય મેળવીને મહાન કર્મો પણ સાધી શકાય છે.
3.178.13
इदं तु शक्यं सततं नरेन्द्र ।
प्राप्तुं त्वया यल्लभसे कुबेरात्।
कुरुष्व बुद्धिं द्विषतां वधाय ।
कृतागसां भारत निग्रहे च ॥ ३.१७८.१३ ॥
હે નરેન્દ્ર, કુબેર પાસેથી તું જે મેળવે છે તે પણ સતત મેળવી શકાય છે. હે ભારત, શત્રુઓના વધ અને અપરાધીઓના દમનનો નિશ્ચય કર.
3.178.14
तेजस्तवोग्रं न सहेत राजन् ।
समेत्य साक्षादपि वज्रपाणिः।
न हि व्यथां जातु करिष्यतस्तौ ।
समेत्य देवैरपि धर्मराज ॥ ३.१७८.१४ ॥
હે રાજન, તારા ઉગ્ર તેજને વજ્રપાણિ (ઇન્દ્ર) સાક્ષાત્ મળીને પણ સહન નહીં કરે; હે ધર્મરાજ, એ બંને દેવો સાથે મળીને પણ તને ક્યારેય દુઃખ નહીં પહોંચાડી શકે.
3.178.15
तवार्थसिद्ध्यर्थमपि प्रवृत्तौ ।
सुपर्णकेतुश्च शिनेश्च नप्ता।
यथैव कृष्णोऽप्रतिमो बलेन ।
तथैव राजन्स शिनिप्रवीरः ॥ ३.१७८.१५ ॥
તારા પ્રયોજનની સિદ્ધિ માટે પણ પ્રવૃત્ત, ગરુડધ્વજ અને શિનિનો પૌત્ર; કૃષ્ણ બળમાં જેવો અનુપમ છે, તેવો જ હે રાજન, તે શિનિવીરોમાં શ્રેષ્ઠ છે.
3.178.16
तवार्थसिद्ध्यर्थमभिप्रपन्नो ।
यथैव कृष्णः सह यादवैस्तैः।
तथैव चेमौ नरदेववर्य ।
यमौ च वीरौ कृतिनौ प्रयोगे ॥ ३.१७८.१६ ॥
તમારા હેતુની સિદ્ધિ માટે જેમ કૃષ્ણ યાદવો સાથે આવ્યા, તેમ જ હે નરદેવશ્રેષ્ઠ, આ બે વીર યમળો પણ કાર્યકુશળ બનીને આવ્યા છે.
3.178.17
त्वदर्थयोगप्रभवप्रधानाः ।
शमं करिष्याम परान्समेत्य ॥ ३.१७८.१७ ॥
તમારા હેતુના યોગથી ઉત્પન્ન પ્રધાન અમે શત્રુઓને મળીને શાંતિ સ્થાપીશું.
3.178.18
ततस्तदाज्ञाय मतं महात्मा ।
तेषां च धर्मस्य सुतो वरिष्ठः।
प्रदक्षिणं स्थानमुपेत्य राजा ।
पर्याक्रमद्वैश्रवणस्य राज्ञः ॥ ३.१७८.१८ ॥
પછી તેમનો મત જાણી, ધર્મના પુત્ર, શ્રેષ્ઠ મહાત્મા રાજાએ એ સ્થાનની પ્રદક્ષિણા કરીને વૈશ્રવણ રાજા (કુબેર)ની આસપાસ ફરી.
3.178.19
संप्रार्थयामास नगेन्द्रवर्यम् ॥ ३.१७८.१९ ॥
તેમણે પર્વતરાજોમાં શ્રેષ્ઠની પ્રાર્થના કરી.
3.178.20
समाप्तकर्मा सहितः सुहृद्भि-
र्जित्वा सपत्नान्प्रतिलभ्य राज्यम्।
शैलेन्द्र भूयस्तपसे जितात्मा ।
द्रष्टा तवास्मीति मतिं चकार ॥ ३.१७८.२० ॥
કાર્ય પૂરું કરીને, મિત્રો સાથે, શત્રુઓને જીતીને, રાજ્ય પાછું મેળવીને, આત્મસંયમી તેમણે ફરી તપસ્યા માટે 'હું તને જોઈશ' એવો નિશ્ચય કર્યો.
3.178.21
वृतश्च सर्वैरनुजैर्द्विजैश्च ।
तेनैव मार्गेण पुनर्निवृत्तः।
उवाह चैनान्गणशस्तथैव ।
घटोत्कचः पर्वतनिर्झरेषु ॥ ३.१७८.२१ ॥
બધા નાના ભાઈઓ અને બ્રાહ્મણો વડે ઘેરાયેલા તેઓ એ જ માર્ગે પાછા વળ્યા; ઘટોત્કચે પર્વતીય ઝરણાઓમાં તેમને ટોળીઓમાં વહન કર્યા.
3.178.22
तान्प्रस्थितान्प्रीतमना महर्षिः ।
पितेव पुत्राननुशिष्य सर्वान्।
स लोमशो दिवमेवोर्जितश्री-
र्जगाम तेषां विजयं तदोक्त्वा ॥ ३.१७८.२२ ॥
પ્રસ્થાન કરતા તે સૌને પ્રસન્ન મનથી, પિતા પુત્રોને ઉપદેશ આપે તેમ ઉપદેશ આપીને, તેમના વિજયની વાત કહીને, તેજસ્વી લોમશ મહર્ષિ સ્વર્ગમાં જ ચાલ્યા ગયા.
3.178.23
तेनार्ष्टिषेणेन तथानुशिष्टा-
स्तीर्तानि रम्याणि तपोवनानि।
महान्ति चान्यानि सरांसि पार्थाः ।
कसंपश्यमानाः प्रययुर्नराग्र्याः ॥ ३.१७८.२३ ॥
આર્ષ્ટિષેણ દ્વારા આ રીતે ઉપદેશ પામેલા, પૃથાના પુત્રો, નરશ્રેષ્ઠો, રમણીય તીર્થો, તપોવનો અને અન્ય વિશાળ સરોવરો જોતા આગળ વધ્યા.