મહાભારત · અધ્યાય 3.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.180.1
कथं नागायुतप्राणो भीमो भीमपराक्रमः ।
भयमाहारयत्तीव्रं तस्मादजगरान्मुने ॥ ३.१८०.१ ॥
હે મુનિ, દસ હજાર હાથીઓનું બળ ધરાવતો, ભયંકર પરાક્રમી ભીમ તે અજગરથી એટલો તીવ્ર ભય કેવી રીતે પામ્યો?
3.180.2
पौलस्त्यं धनदं युद्दे य आह्वयति दर्पितः ।
नलिन्यां कदनं कृत्वा निहन्ता यक्षरक्षसाम् ॥ ३.१८०.२ ॥
યુદ્ધમાં ગર્વથી પૌલસ્ત્ય ધનદ (કુબેર)ને પડકારનાર, નલિનીમાં સંહાર કરીને યક્ષો અને રાક્ષસોનો વધ કરનાર.
3.180.3
तं संससि भयाविष्टमापन्नमरिसूदनम् ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ॥ ३.१८०.३ ॥
ભયથી ઘેરાયેલા, શત્રુઓનો સંહાર કરનાર તે ભીમ વિશે તમે જે કહો છો તે સાંભળવાની મારી ઈચ્છા છે; મને ઘણું કુતૂહલ છે.
3.180.4
बह्वाश्चर्ये वने तेषां वसतामुग्रधन्विनाम् ।
प्राप्तानामाश्रमं राजन्राजर्षेर्वृषपर्वणः ॥ ३.१८०.४ ॥
હે રાજન્, અદ્ભુતતાઓથી ભરેલા તે વનમાં ઉગ્ર ધનુર્ધરોનો વાસ હતો ત્યારે તેઓ રાજર્ષિ વૃષપર્વાના આશ્રમે પહોંચ્યા.
3.180.5
यदृच्छया धनुष्पाणिर्बद्धखङ्गो वृकोदरः ।
ददर्श तद्वनं रम्यं देवगन्धर्वसेवितम् ॥ ३.१८०.५ ॥
સંયોગવશ, હાથમાં ધનુષ્ય અને કમરે તલવાર બાંધેલા વૃકોદર (ભીમ)એ દેવ-ગંધર્વો સેવિત તે રમણીય વન જોયું.
3.180.6
स ददर्श शुभान्देशान्गिरेर्हिमवतस्तदा ।
देवर्षिसिद्धचरितानप्सरोगणसेवितान् ॥ ३.१८०.६ ॥
ત્યારે તેણે હિમાલય પર્વતના તે શુભ પ્રદેશો જોયા, જ્યાં દેવર્ષિઓ અને સિદ્ધો વિચરે છે અને અપ્સરાઓનાં ગણ સેવા કરે છે.
3.180.7
चकोरैरुपचक्रैशच् पक्षिभिर्जीवजीवकैः ।
कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च तत्र तत्र निनादितान् ॥ ३.१८०.७ ॥
ત્યાં ત્યાં ચકોર, ઉપચક્ર, જીવજીવક પક્ષીઓ, કોયલો અને ભૃંગરાજ પક્ષીઓથી તે સ્થાન ગુંજતું હતું.
3.180.8
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्हिमसंस्पर्शकोमलैः ।
उपेतान्बहुलच्छायैर्मनोनयननन्दनैः ॥ ३.१८०.८ ॥
સદા ફૂલ અને ફળ આપતા, હિમના સ્પર્શે કોમળ, ઘટ્ટ છાયાવાળા, મન અને નયનને આનંદ આપતા વૃક્ષોથી તે ભરેલું હતું.
3.180.9
स संपश्यन्गिरिनदीर्वैडूर्यमणिसंनिभैः ।
सलिलैर्हिमसंकाशैर्हंसकारण्डवायुतैः ॥ ३.१८०.९ ॥
વૈડૂર્યમણિ જેવી ચમકતી, હિમ જેવા ઉજળા જળવાળી, હંસ અને કારંડવ પક્ષીઓથી યુક્ત પર્વતીય નદીઓને તે જોતો રહ્યો.
3.180.10
वनानि देवदारूणां मेघानामिव वागुराः ।
हरिचन्दनमिश्राणि तुङ्गकालीयकान्यपि ॥ ३.१८०.१० ॥
દેવદારુનાં વન મેઘની જાળ જેવાં દેખાતાં હતાં; હરિચંદન અને ઊંચા કાલીયક વૃક્ષોથી મિશ્રિત.
3.180.11
मृगयां परिधावन्स समेषु मरुधन्वसु ।
विध्यन्मृगाञ्शरैः शुद्धैश्चचार स महाबलः ॥ ३.१८०.११ ॥
સમતલ અને મરુભૂમિમાં શિકાર માટે દોડતા, શુદ્ધ બાણોથી મૃગોને વીંધતા એ મહાબલી વિચરતા હતા.
3.180.12
भीमसेनस्तु विख्यातो महान्तं दंष्ट्रिणं बलात् ।
निघ्नन्नागशतप्राणो वने तस्मिन्महाबलः ॥ ३.१८०.१२ ॥
પ્રખ્યાત ભીમસેન એ વનમાં, સો હાથીઓના પ્રાણબળવાળા એ મહાબલી, મોટા દાંતવાળા હાથીને બળથી મારતા હતા.
3.180.13
मृगाणां सवराहाणां महिषाणां महाभुजः ।
विनिघ्नंस्तत्रतत्रैव भीमो भीमपराक्रमः ॥ ३.१८०.१३ ॥
હરણ, જંગલી ભૂંડ અને ભેંસોને ત્યાં ત્યાં મારતા મહાબાહુ ભીમ, ભયંકર પરાક્રમી.
3.180.14
स मातङ्गशतप्राणो मनुष्यशतवारणः ।
सिंहशार्दूलविक्रान्तो वने तस्मिन्महाबलः ॥ ३.१८०.१४ ॥
સો હાથીઓનું પ્રાણબળ ધરાવતો, સો માણસોને રોકનાર, સિંહ-વાઘ જેવો પરાક્રમી તે મહાબળવાન એ વનમાં.
3.180.15
वृक्षानुत्पाटयामास तरसा वै बभञ्ज च ।
पृथिव्याश्च प्रदेशान्वै नादयंस्तु वनानि च ॥ ३.१८०.१५ ॥
તેમણે બળપૂર્વક વૃક્ષોને ઉખેડ્યા અને તોડ્યા; પૃથ્વીના પ્રદેશો અને વનોને અવાજથી ગજાવી દીધા.
3.180.16
पर्वताग्राणि वै मृद्गन्नादयानश्च विज्वरः ।
प्रक्षिपन्पादपांश्चापि नादेनापूरयन्महीम् ॥ ३.१८०.१६ ॥
પર્વતશિખરોને કચડતા, ગર્જના કરતા, નિર્ભય થઈ વૃક્ષો ફેંકતા, પોતાના નાદથી પૃથ્વીને ભરી દેતા.
3.180.17
वेगेन न्यपतद्भीमो निर्भयश्च पुनः पुनः ।
आस्फोटयन्क्ष्वेडयंश्च तलतालांश्च वादयन्।
चिरसंबद्धदर्पस्तु भीमसेनो वने तदा ॥ ३.१८०.१७ ॥
ભીમે વેગથી ઝંપલાવ્યું, નિર્ભય થઈ વારંવાર, તાળી પાડી ગર્જતા, હથેળીઓ વગાડતા; લાંબા સમયથી સંચિત ગર્વવાળા ભીમસેન તે વનમાં ત્યારે.
3.180.18
गजेनद्राश्च महासत्वा मृगेन्द्राश्च महाबलाः ।
भीमसेनस्य नादेन व्यमुञ्चन्त गुहा भयात् ॥ ३.१८०.१८ ॥
મહાસત્ત્વવાળા ગજેન્દ્રો અને મહાબળવાન મૃગેન્દ્રો ભીમસેનના ગર્જનથી ભયભીત થઈ ગુફાઓ છોડી ગયા.
3.180.19
क्वचित्प्रधावंस्तिष्ठंश्च क्वचिच्चोपविशंस्तथा ।
मृगप्रेप्सुर्महारौद्रे वने चरति निर्भयः ॥ ३.१८०.१९ ॥
ક્યારેક દોડતા, ક્યારેક ઊભા રહેતા અને ક્યારેક બેસતા, હરણોને શોધવાની ઇચ્છાથી તે એ ભયંકર વનમાં નિર્ભયપણે વિચરતો.
3.180.20
स तत्रमनुजव्याघ्रो वने वनचरोपमः ।
पद्भ्यामभिसमापेदे भीमसेनो महाबलः ॥ ३.१८०.२० ॥
તે નરવ્યાઘ્ર, મહાબલી ભીમસેન, વનવાસીની જેમ પગપાળા ત્યાં પહોંચ્યો.
3.180.21
स प्रविष्टो महारण्ये नादान्नदति चाद्भुतान् ।
त्रासयन्सर्वभूतानि महासत्वपराक्रमः ॥ ३.१८०.२१ ॥
એ મહારણ્યમાં પ્રવેશીને તે અદ્ભુત ગર્જનાઓ કરતો ગર્જતો હતો, સર્વ પ્રાણીઓને ત્રાસ આપતો, મહાન સાહસ અને પરાક્રમવાળો.
3.180.22
ततो भीमस्य शब्देन भीताः सर्पा गुहाशयाः ।
अतिक्रान्तास्तु वेगेन जगामानुसृतः शनैः।
ततोऽमरवरप्रख्यो भीमसेनो महाबलः ॥ ३.१८०.२२ ॥
પછી ભીમના અવાજથી ડરેલા ગુફાવાસી સર્પો ઝડપથી ભાગી ગયા; અને દેવોમાં શ્રેષ્ઠ સમાન મહાબલી ભીમસેન ધીમે ધીમે તેમની પાછળ ગયો.
3.180.23
स ददर्श महाकायं भुजङ्गं रोमहर्षणम् ।
गिरिदुर्गे समापन्नं कायेनावृत्य कन्दरम् ॥ ३.१८०.२३ ॥
તેણે પર્વતના દુર્ગમ સ્થાને રહેલો, વિશાળ શરીરવાળો, રોમાંચ ઉપજાવતો એક સર્પ જોયો; તે પોતાના શરીરથી ગુફાને વીંટળાઈને રહેલો હતો.
3.180.24
पर्वताभोगवर्ष्माणं भोगैश्चन्द्रार्कमण्डलैः ।
चित्राङ्गमङ्गजैश्चित्रैर्हरिद्रासदृशच्छविम् ॥ ३.१८०.२४ ॥
પર્વતના વિસ્તાર જેવું વિશાળ શરીર ધરાવતો, ચંદ્ર-સૂર્યના મંડળ જેવા વલયોવાળો, અંગો પર ઉત્પન્ન વિચિત્ર ચિહ્નોથી રંગબેરંગી અંગવાળો, હળદર જેવી ત્વચાવાળો.
3.180.25
गुहाकारेण वक्रेण चतुर्दंष्ट्रेण राजता ।
दीप्ताक्षेणातिताम्रेण लिहानं सृक्विणी मुहुः ॥ ३.१८०.२५ ॥
ગુફા જેવું મોં, વાંકું, ચાર દાંતવાળું, ચમકતું, બળતી આંખોવાળું અને અતિ લાલ તે વારંવાર પોતાના હોઠના ખૂણા ચાટી રહ્યો હતો.
3.180.26
त्रासनं सर्वभूतानां कालान्तकयमोपमम् ।
निःश्वासक्ष्वेडनादेन भर्त्सयन्तमिव स्थितम् ॥ ३.१८०.२६ ॥
સર્વ પ્રાણીઓને ભય આપનાર, કાળ અને યમ સમાન તે ફૂંફાડા અને ગર્જનાના અવાજે ધમકાવતો હોય તેમ ઊભો હતો.
3.180.27
स भीमं सहसाऽभ्येत्य पृदाकुः क्षुधितो भृशम् ।
जग्राहाजगरो ग्राहो भुजयोरुभयोर्बलात् ॥ ३.१८०.२७ ॥
ભૂખ્યો એ અજગર અચાનક ભીમ પાસે આવી બળપૂર્વક તેના બંને હાથ પકડી લીધા.
3.180.28
तेन संस्पृष्टगात्रस्य भीमसेनस्य वै तदा ।
संज्ञा मुमोह सहसा वरदानेन तस्य हि ॥ ३.१८०.२८ ॥
તેના સ્પર્શથી શરીર બંધાયેલું ભીમસેનની ચેતના તત્ક્ષણ જ અચાનક મૂર્છિત થઈ, કેમ કે તેને વરદાન મળ્યું હતું.
3.180.29
दशनागसहस्राणि धारयन्ति हि यद्बलम् ।
इद्रलं भीमसेनस्य भुजयोरसमं परैः ॥ ३.१८०.२९ ॥
દસ હજાર હાથીઓનું બળ ધારણ કરનાર ઇન્દ્ર સમાન બળ ભીમસેનના બાહુમાં હતું, જે અન્ય કોઈની સાથે સરખાવી ન શકાય એવું હતું.
3.180.30
स तेजस्वी तथा तेन भुजगेन वशीकृतः ।
विम्फुरञ्शनकैर्भीमो न शशाक विचेष्टितुम् ॥ ३.१८०.३० ॥
તે તેજસ્વી ભીમ એ સર્પ દ્વારા આ રીતે વશ કરાયા; ધીમે ધીમે તડપવા છતાં તેઓ હલી ન શક્યા.
3.180.31
नागायुतसमप्राणः सिंहस्कन्धो महाभुजः ।
गृहीतो व्यजहात्सत्वं वरदानविमोहितः ॥ ३.१८०.३१ ॥
દસ હજાર હાથીઓના પ્રાણબળ જેવો, સિંહ જેવા ખભાવાળો, મહાબાહુ ભીમ પકડાઈને, વરદાનથી મોહિત થઈ પોતાનું સત્ત્વ છોડી દીધું.
3.180.32
स हि प्रयत्नमकरोत्तीव्रमात्मविमोक्षणे ।
न चैनमशकद्वीरः कथंचित्प्रतिबाधितुम् ॥ ३.१८०.३२ ॥
તે વીરે પોતાને છોડાવવા તીવ્ર પ્રયત્ન કર્યો, પણ કોઈ રીતે તે સર્પને રોકી શક્યો નહીં.