ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.180.1
कथं नागायुतप्राणो भीमो भीमपराक्रमः ।
भयमाहारयत्तीव्रं तस्मादजगरान्मुने ॥ ३.१८०.१ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਲ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮੀ ਭੀਮ ਉਸ ਅਜਗਰ ਤੋਂ ਏਨਾ ਤੀਬਰ ਡਰ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਗਿਆ?
3.180.2
पौलस्त्यं धनदं युद्दे य आह्वयति दर्पितः ।
नलिन्यां कदनं कृत्वा निहन्ता यक्षरक्षसाम् ॥ ३.१८०.२ ॥
ਜੋ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੌਲਸਤਯ ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਲਿਨੀ ਵਿੱਚ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਕੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
3.180.3
तं संससि भयाविष्टमापन्नमरिसूदनम् ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ॥ ३.१८०.३ ॥
ਭੈ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਭੀਮ ਬਾਰੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।
3.180.4
बह्वाश्चर्ये वने तेषां वसतामुग्रधन्विनाम् ।
प्राप्तानामाश्रमं राजन्राजर्षेर्वृषपर्वणः ॥ ३.१८०.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਬਨ ਵਿੱਚ ਉਗ੍ਰ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸਦਿਆਂ, ਉਹ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।
3.180.5
यदृच्छया धनुष्पाणिर्बद्धखङ्गो वृकोदरः ।
ददर्श तद्वनं रम्यं देवगन्धर्वसेवितम् ॥ ३.१८०.५ ॥
ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਮਰ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਉਸ ਰਮਣੀਕ ਬਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
3.180.6
स ददर्श शुभान्देशान्गिरेर्हिमवतस्तदा ।
देवर्षिसिद्धचरितानप्सरोगणसेवितान् ॥ ३.१८०.६ ॥
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਿੱਧ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.180.7
चकोरैरुपचक्रैशच् पक्षिभिर्जीवजीवकैः ।
कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च तत्र तत्र निनादितान् ॥ ३.१८०.७ ॥
ਥਾਂ-ਥਾਂ ਚਕੋਰ, ਉਪਚਕ੍ਰ, ਜੀਵਜੀਵਕ ਪੰਛੀ, ਕੋਇਲਾਂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
3.180.8
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्हिमसंस्पर्शकोमलैः ।
उपेतान्बहुलच्छायैर्मनोनयननन्दनैः ॥ ३.१८०.८ ॥
ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਬਰਫ਼ ਦੇ ਛੋਹ ਨਾਲ ਕੋਮਲ, ਸੰਘਣੀ ਛਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਨ ਤੇ ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.180.9
स संपश्यन्गिरिनदीर्वैडूर्यमणिसंनिभैः ।
सलिलैर्हिमसंकाशैर्हंसकारण्डवायुतैः ॥ ३.१८०.९ ॥
ਵੈਡੂਰਿਆ ਮਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਬਰਫ਼ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਕਾਰੰਡਵ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਪਰਬਤੀ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
3.180.10
वनानि देवदारूणां मेघानामिव वागुराः ।
हरिचन्दनमिश्राणि तुङ्गकालीयकान्यपि ॥ ३.१८०.१० ॥
ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੇ ਬਣ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਰਗੇ ਦਿੱਸਦੇ ਸਨ; ਹਰਿਚੰਦਨ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਕਾਲੀਯਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ।
3.180.11
मृगयां परिधावन्स समेषु मरुधन्वसु ।
विध्यन्मृगाञ्शरैः शुद्धैश्चचार स महाबलः ॥ ३.१८०.११ ॥
ਸਮਤਲ ਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਦੌੜਦਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਦਾ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਚਰਦਾ ਸੀ।
3.180.12
भीमसेनस्तु विख्यातो महान्तं दंष्ट्रिणं बलात् ।
निघ्नन्नागशतप्राणो वने तस्मिन्महाबलः ॥ ३.१८०.१२ ॥
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੀਮਸੇਨ ਉਸ ਬਣ ਵਿੱਚ, ਸੌ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਬਲ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
3.180.13
मृगाणां सवराहाणां महिषाणां महाभुजः ।
विनिघ्नंस्तत्रतत्रैव भीमो भीमपराक्रमः ॥ ३.१८०.१३ ॥
ਹਿਰਨਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਮਾਰਦੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮੀ।
3.180.14
स मातङ्गशतप्राणो मनुष्यशतवारणः ।
सिंहशार्दूलविक्रान्तो वने तस्मिन्महाबलः ॥ ३.१८०.१४ ॥
ਸੌ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਸੌ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੇਰ-ਬਾਘ ਵਰਗਾ ਬਹਾਦਰ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ।
3.180.15
वृक्षानुत्पाटयामास तरसा वै बभञ्ज च ।
पृथिव्याश्च प्रदेशान्वै नादयंस्तु वनानि च ॥ ३.१८०.१५ ॥
ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਪੁੱਟੇ ਅਤੇ ਤੋੜੇ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
3.180.16
पर्वताग्राणि वै मृद्गन्नादयानश्च विज्वरः ।
प्रक्षिपन्पादपांश्चापि नादेनापूरयन्महीम् ॥ ३.१८०.१६ ॥
ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ, ਗਰਜਦੇ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਰੁੱਖ ਸੁੱਟਦੇ, ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਰਦੇ।
3.180.17
वेगेन न्यपतद्भीमो निर्भयश्च पुनः पुनः ।
आस्फोटयन्क्ष्वेडयंश्च तलतालांश्च वादयन्।
चिरसंबद्धदर्पस्तु भीमसेनो वने तदा ॥ ३.१८०.१७ ॥
ਭੀਮ ਵੇਗ ਨਾਲ ਝਪਟਿਆ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਦਾ, ਗਰਜਦਾ, ਹੱਥ ਖੜਕਾਉਂਦਾ; ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸੰਜੋਏ ਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਭੀਮਸੇਨ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ।
3.180.18
गजेनद्राश्च महासत्वा मृगेन्द्राश्च महाबलाः ।
भीमसेनस्य नादेन व्यमुञ्चन्त गुहा भयात् ॥ ३.१८०.१८ ॥
ਮਹਾਸੱਤਵ ਗਜਰਾਜ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਡਰ ਕੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਛੱਡ ਗਏ।
3.180.19
क्वचित्प्रधावंस्तिष्ठंश्च क्वचिच्चोपविशंस्तथा ।
मृगप्रेप्सुर्महारौद्रे वने चरति निर्भयः ॥ ३.१८०.१९ ॥
ਕਦੇ ਦੌੜਦਾ, ਕਦੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਬੈਠਦਾ, ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ।
3.180.20
स तत्रमनुजव्याघ्रो वने वनचरोपमः ।
पद्भ्यामभिसमापेदे भीमसेनो महाबलः ॥ ३.१८०.२० ॥
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਘ ਵਰਗਾ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਜੰਗਲੀ ਵਾਸੀ ਵਾਂਗ ਪੈਦਲ ਹੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
3.180.21
स प्रविष्टो महारण्ये नादान्नदति चाद्भुतान् ।
त्रासयन्सर्वभूतानि महासत्वपराक्रमः ॥ ३.१८०.२१ ॥
ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਅਦਭੁਤ ਗਰਜਾਂ ਨਾਲ ਗਰਜਦਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ।
3.180.22
ततो भीमस्य शब्देन भीताः सर्पा गुहाशयाः ।
अतिक्रान्तास्तु वेगेन जगामानुसृतः शनैः।
ततोऽमरवरप्रख्यो भीमसेनो महाबलः ॥ ३.१८०.२२ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ ਗੁਫ਼ਾਵਾਸੀ ਸੱਪ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਏ; ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਗਾ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਗਿਆ।
3.180.23
स ददर्श महाकायं भुजङ्गं रोमहर्षणम् ।
गिरिदुर्गे समापन्नं कायेनावृत्य कन्दरम् ॥ ३.१८०.२३ ॥
ਉਸ ਨੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਦੁਰਗਮ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਰੋਮ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੱਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਗੁਫ਼ਾ ਨੂੰ ਢਕੀ ਬੈਠਾ ਸੀ।
3.180.24
पर्वताभोगवर्ष्माणं भोगैश्चन्द्रार्कमण्डलैः ।
चित्राङ्गमङ्गजैश्चित्रैर्हरिद्रासदृशच्छविम् ॥ ३.१८०.२४ ॥
ਪਰਬਤ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਚੰਦ-ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਉਭਰੇ ਰੰਗਬਿਰੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਿਤ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਹਲਦੀ ਵਰਗੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ।
3.180.25
गुहाकारेण वक्रेण चतुर्दंष्ट्रेण राजता ।
दीप्ताक्षेणातिताम्रेण लिहानं सृक्विणी मुहुः ॥ ३.१८०.२५ ॥
ਗੁਫ਼ਾ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ, ਟੇਢਾ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾ, ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲਾਲ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਚੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ।
3.180.26
त्रासनं सर्वभूतानां कालान्तकयमोपमम् ।
निःश्वासक्ष्वेडनादेन भर्त्सयन्तमिव स्थितम् ॥ ३.१८०.२६ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਯਮ ਵਰਗਾ, ਫੁੰਕਾਰਦੇ ਸਾਹ ਅਤੇ ਗਰਜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
3.180.27
स भीमं सहसाऽभ्येत्य पृदाकुः क्षुधितो भृशम् ।
जग्राहाजगरो ग्राहो भुजयोरुभयोर्बलात् ॥ ३.१८०.२७ ॥
ਭੁੱਖਾ ਉਹ ਅਜਗਰ ਅਚਾਨਕ ਭੀਮ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਫੜ ਬੈਠਾ।
3.180.28
तेन संस्पृष्टगात्रस्य भीमसेनस्य वै तदा ।
संज्ञा मुमोह सहसा वरदानेन तस्य हि ॥ ३.१८०.२८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਜਕੜੇ ਗਏ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਸੁਰਤ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.180.29
दशनागसहस्राणि धारयन्ति हि यद्बलम् ।
इद्रलं भीमसेनस्य भुजयोरसमं परैः ॥ ३.१८०.२९ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਬਲ ਜੋ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਉਹ ਬਲ ਭੀਮਸੇਨ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ।
3.180.30
स तेजस्वी तथा तेन भुजगेन वशीकृतः ।
विम्फुरञ्शनकैर्भीमो न शशाक विचेष्टितुम् ॥ ३.१८०.३० ॥
ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਭੀਮ ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ; ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੜਫਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਹਿਲ ਨਾ ਸਕਿਆ।
3.180.31
नागायुतसमप्राणः सिंहस्कन्धो महाभुजः ।
गृहीतो व्यजहात्सत्वं वरदानविमोहितः ॥ ३.१८०.३१ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ ਫੜਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੌਸਲਾ ਛੱਡ ਬੈਠਾ।
3.180.32
स हि प्रयत्नमकरोत्तीव्रमात्मविमोक्षणे ।
न चैनमशकद्वीरः कथंचित्प्रतिबाधितुम् ॥ ३.१८०.३२ ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਤੀਬਰ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸੱਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ।