મહાભારત · અધ્યાય 3.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.19.1
एवमुक्तस्तु कौन्तेय सूतपुत्रस्ततो मृधे ।
प्रद्युम्नमब्रवीच्छ्लक्ष्णं मधुरं वाक्यमञ्जसा ॥ ३.१९.१ ॥
કૌન્તેયે આમ કહ્યા પછી સૂતપુત્રે ત્યારે યુદ્ધમાં પ્રદ્યુમ્નને કોમળ અને મધુર વચનો સીધાં કહ્યાં.
3.19.2
न मे भयं रौक्मिणेय संग्रामे यच्छतो हयान् ।
युद्धज्ञोस्मि च वृष्णीनां नात्र किंचिदतोऽन्यथा ॥ ३.१९.२ ॥
હે રુક્મિણીપુત્ર, યુદ્ધમાં ઘોડા હાંકતાં મને કોઈ ભય નથી. હું વૃષ્ણિઓમાં યુદ્ધકલા જાણનારો છું; આમાં આનાથી જુદું કંઈ નથી.
3.19.3
आयुष्मन्नुपदेशस्तु सारथ्ये वर्ततां स्मृतः ।
सर्वार्थेषु रथी रक्ष्यस्त्वं चापि भृशपीडितः ॥ ३.१९.३ ॥
હે દીર્ઘાયુ, સારથ્યકર્મમાં આ ઉપદેશ સ્મૃતિમાં રહે: રથીનું બધાં કાર્યોમાં રક્ષણ કરવું જોઈએ; તું પણ અત્યંત પીડિત છે.
3.19.4
त्वं हि साल्वप्रयुक्तेन शरेणाभिहतो भृशम् ।
कश्मलाभिहतो वीर ततोऽहमपयातवान् ॥ ३.१९.४ ॥
તું સાલ્વે છોડેલા બાણથી અત્યંત ઘવાયો હતો. હે વીર, મૂર્છાથી ઘવાયેલો હોવાથી ત્યારે હું પાછો હટી ગયો.
3.19.5
सत्वं सात्वतमुख्याद्य लब्धसंज्ञो यदृच्छया ।
पश्य मे हयसंयाने शिक्षां केशवनन्दन ॥ ३.१९.५ ॥
હવે તું, હે સાત્વતોમાં મુખ્ય, અકસ્માતે ભાનમાં આવીને મારી અશ્વ-સંચાલનની કુશળતા જો. હે કેશવના પુત્ર!
3.19.6
दारुकेणाहमुत्पन्नो यथावच्चैव शिक्षितः ।
वीतभीः प्रविशाम्येतां साल्वस्य महतीं चमूम् ॥ ३.१९.६ ॥
દારુકથી હું ઉત્પન્ન થયો છું અને યથાવિધિ શિક્ષિત છું. નિર્ભય બનીને હું સાલ્વની આ વિશાળ સેનામાં પ્રવેશું છું.
3.19.7
एवमुक्त्वा ततो वीरो हयान्संचोद्य संगरे ।
रश्मिभिस्तु समुद्यम्य जवेनाभ्यपतत्तदा ॥ ३.१९.७ ॥
આમ કહીને તે વીરે યુદ્ધમાં ઘોડાઓને પ્રેરિત કર્યા; લગામ ઉપાડીને તરત જ વેગથી આગળ ધસી ગયા.
3.19.8
मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च ।
सव्यानि च विचित्राणि दक्षिणानि च सर्वशः ॥ ३.१९.८ ॥
વિચિત્ર વર્તુળો, યુગલ વળાંકો અને અન્ય; ડાબી અને જમણી બાજુના વિચિત્ર વળાંકો — સર્વ રીતે.
3.19.9
प्रतोदेनाहता राजन्रश्मिभिश्च समुद्यताः ।
उत्पतन्त इवाकाशं विबभुस्ते हयोत्तमाः ॥ ३.१९.९ ॥
હે રાજન, ચાબુકથી મારાયેલા અને લગામથી ઊંચકાયેલા તે ઉત્તમ ઘોડા જાણે આકાશમાં કૂદતા હોય તેમ ચમક્યા.
3.19.10
ते हस्तलाघवोपेतं विज्ञाय नृप दारुकिम् ।
उह्यमाना इव तदा नास्पृशंश्चरणैर्महीम् ॥ ३.१९.१० ॥
હે નૃપ, દારુકની હાથની કુશળતા જાણીને તે ઘોડા જાણે ઉપાડીને લઈ જવાતા હોય તેમ હતા; ત્યારે તેમણે પોતાના પગથી ધરતીને સ્પર્શ્યો પણ નહીં.
3.19.11
सोपसव्यां चमूं तस्य साल्वस्य भरतर्षभ ।
चकार नातियत्नेन तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ३.१९.११ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેણે સાલ્વની સેનાને ડાબા વળાંક સાથે ફેરવી; અતિ પ્રયત્ન વિના તે કર્યું, અને તે અદ્ભુત જેવું બન્યું.
3.19.12
अमृष्यमाणोपसव्यं साल्वः समितिदारुणः ।
यन्तारमस्य सहसा त्रिभिर्बाणैः समार्दयत् ॥ ३.१९.१२ ॥
ડાબો વળાંક સહન ન કરી શકીને, યુદ્ધમાં ભયંકર સાલ્વે તરત જ ત્રણ બાણોથી તેના સારથિને જોરથી ઘાયલ કર્યો.
3.19.13
दारुकस्य सुतस्तं तु बाणवेगमचिन्तयन् ।
भूय एव महाबाहो प्रययावपसव्यतः ॥ ३.१९.१३ ॥
દારુકનો પુત્ર તે બાણના વેગની પરવા ન કરતાં, હે મહાબાહો, ફરી ડાબી બાજુથી આગળ વધ્યો.
3.19.14
ततो बाणान्बहुविधान्पुनरेव स सौभराट् ।
मुमोच तनये वीर मम रुक्मिणिनन्दने ॥ ३.१९.१४ ॥
પછી સૌભરાજે ફરી અનેક પ્રકારના બાણ છોડ્યા, હે વીર, રુક્મિણીના આનંદ સમા મારા પુત્ર પર.
3.19.15
तानप्राप्ताञ्शितैर्ब्राणैश्चिच्छेद परवीरहा ।
रौक्मिणेयः स्मितं कृत्वा दर्शयन्हस्तलाघवं ॥ ३.१९.१५ ॥
શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર રુક્મિણીનો પુત્ર, તે બાણો પહોંચે તે પહેલાં તીક્ષ્ણ બાણોથી કાપી નાખ્યા, સ્મિત કરીને પોતાનું હસ્તલાઘવ દર્શાવતાં.
3.19.16
छिन्नान्दृष्ट्वा तु तान्बाणान्प्रद्युम्नेन च सौभराट् ।
आसुरीं दारुणीं मायामास्थाय व्यसृजच्छरान् ॥ ३.१९.१६ ॥
પ્રદ્યુમ્ને તે બાણો કાપી નાખ્યાં એ જોઈને સૌભરાજે આસુરી અને ભયંકર માયાનો આશ્રય લઈ બાણ છોડ્યા.
3.19.17
प्रयुज्यमानमाज्ञाय दैतेयास्त्रं महाबलम् ।
ब्रह्मास्त्रेणान्तरा च्छित्त्वामुमोचान्यन्पतस्त्रिणः ॥ ३.१९.१७ ॥
દૈત્યોનું મહાબળવાન અસ્ત્ર પ્રયોજાતું જાણી, બ્રહ્માસ્ત્રથી વચ્ચેથી જ તેને કાપીને તેણે બીજાં પાંખવાળાં બાણ છોડ્યાં.
3.19.18
ते तदस्त्रं विधूयाशु विव्यधू रुधिराशनाः ।
शिरस्युरसि वक्रे च स मुमोह पपात च ॥ ३.१९.१८ ॥
તે રુધિરભક્ષી બાણોએ તે અસ્ત્રને ઝડપથી ઝાટકીને માથા, છાતી અને મુખ પર પ્રહાર કર્યો; તે મૂર્છિત થઈ પડી ગયો.
3.19.19
तस्मिन्निपतिते क्षुद्रे साल्वे बाणप्रपीडिते ।
रौक्मिणेयोऽपरं बाणं संदधे शत्रतापनः ॥ ३.१९.१९ ॥
તે ક્ષુદ્ર સાલ્વ બાણોથી પીડિત થઈ પડી જતાં, શત્રુઓને તપાવનાર રુક્મિણીપુત્રે બીજો બાણ ચડાવ્યો.
3.19.20
तमर्चितं सर्वदाशार्हपूगै-
राशीर्भिरर्कज्वलनप्रकाशम्।
दृष्ट्वा शरं ज्यामभिनीयमानं ।
बभूव हाहाकृतमन्तरिक्षम् ॥ ३.१९.२० ॥
બધા દાશાર્હ સમૂહોએ આશીર્વાદ સાથે પૂજેલા, સૂર્ય-અગ્નિ સમાન પ્રકાશતા તે બાણને પ્રત્યંચા પર ખેંચાતું જોઈને આકાશ હાહાકારથી ભરાઈ ગયું.
3.19.21
ततो देवगणाः सर्वे सेन्द्राः सहधनेश्वराः ।
नारदं प्रेषयामासु- श्वसनं च मनोजवम् ॥ ३.१९.२१ ॥
ત્યારે ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવગણોએ અને કુબેર સાથે નારદને તથા મન જેવા વેગવાન વાયુદેવને મોકલ્યા.
3.19.22
तौ रौक्मिणेयमागम्य वचोऽब्रूतां दिवौकसाम् ।
नैव वध्यस्त्वया वीर साल्वराजः कथंचन ॥ ३.१९.२२ ॥
તે બંને રુક્મિણીપુત્ર પાસે આવી દિવ્યલોકવાસીઓના વચન કહ્યા: 'હે વીર, સાલ્વરાજ તારા વડે કોઈ પણ રીતે વધ્ય નથી.'
3.19.23
संहरस्व पुनर्बाणमवध्योऽयं त्वया रणे ।
एतस्य च शरस्याजौ नावध्योस्ति पुमान्क्वचित् ॥ ३.१९.२३ ॥
બાણને ફરી પાછું ખેંચી લે; આ યુદ્ધમાં તારા વડે વધ્ય નથી. આ બાણના યુદ્ધમાં ક્યાંય કોઈ પુરુષ વધ્ય નથી.
3.19.24
मृत्युरस्य महाबाहो रणे देवकिनन्दनः ।
कृष्णः संकल्पितो धात्रा तन्मिथ्या न भवेदिति ॥ ३.१९.२४ ॥
હે મહાબાહુ, આનું મૃત્યુ યુદ્ધમાં દેવકીનંદન કૃષ્ણ છે; વિધાતાએ તે સંકલ્પ્યું છે; તે મિથ્યા ન થાય.
3.19.25
ततः परमसंहृष्टः प्रद्युम्नः शरमुत्तमम् ।
संजहार धनुःश्रेष्ठात्तूणे चैव न्यवेशयत् ॥ ३.१९.२५ ॥
ત્યારે અત્યંત હર્ષિત પ્રદ્યુમ્ને ઉત્તમ બાણને શ્રેષ્ઠ ધનુષ્યમાંથી ખેંચીને ભાથામાં મૂકી દીધું.
3.19.26
तत उत्थाय राजेन्द्र साल्वः परमदुर्मनाः ।
व्यपायात्सबलस्तूर्णं प्रद्युम्नशरपीडितः ॥ ३.१९.२६ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ત્યારે અત્યંત દુઃખી શાલ્વ ઊઠીને પ્રદ્યુમ્નના બાણથી પીડિત થઈ સેના સહિત તરત ખસી ગયો.
3.19.27
स द्वारकां परित्यज्य साल्वो वृष्णिभिरार्दितः ।
सौभमास्थाय राजेन्द्र दिवमाचक्रमे तदा ॥ ३.१९.२७ ॥
વૃષ્ણિઓથી પીડિત શાલ્વે દ્વારકાને ત્યજીને સૌભ વિમાનમાં ચઢીને, હે રાજેન્દ્ર, ત્યારે આકાશ તરફ ઉડી ગયો.