ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.19.1
एवमुक्तस्तु कौन्तेय सूतपुत्रस्ततो मृधे ।
प्रद्युम्नमब्रवीच्छ्लक्ष्णं मधुरं वाक्यमञ्जसा ॥ ३.१९.१ ॥
ਕੌਂਤੇਯ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੇ ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਿਊਮਨ ਨੂੰ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸਿੱਧੇ ਕਹੇ।
3.19.2
न मे भयं रौक्मिणेय संग्रामे यच्छतो हयान् ।
युद्धज्ञोस्मि च वृष्णीनां नात्र किंचिदतोऽन्यथा ॥ ३.१९.२ ॥
ਹੇ ਰੁਕਮਿਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਹਿਕਾਉਂਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧਕਲਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਉਲਟ ਨਹੀਂ।
3.19.3
आयुष्मन्नुपदेशस्तु सारथ्ये वर्ततां स्मृतः ।
सर्वार्थेषु रथी रक्ष्यस्त्वं चापि भृशपीडितः ॥ ३.१९.३ ॥
ਹੇ ਦੀਰਘਾਯੂ, ਸਾਰਥ੍ਯ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਯਾਦ ਰਹੇ: ਰਥੀ ਦੀ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੈਂ।
3.19.4
त्वं हि साल्वप्रयुक्तेन शरेणाभिहतो भृशम् ।
कश्मलाभिहतो वीर ततोऽहमपयातवान् ॥ ३.१९.४ ॥
ਤੂੰ ਸਾਲਵ ਦੇ ਚਲਾਏ ਤੀਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਵੀਰ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ ਸੀ।
3.19.5
सत्वं सात्वतमुख्याद्य लब्धसंज्ञो यदृच्छया ।
पश्य मे हयसंयाने शिक्षां केशवनन्दन ॥ ३.१९.५ ॥
ਹੁਣ ਤੂੰ, ਹੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ, ਅਚਾਨਕ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੇਰੀ ਘੋੜੇ ਹਿਕਾਉਣ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਵੇਖ। ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ!
3.19.6
दारुकेणाहमुत्पन्नो यथावच्चैव शिक्षितः ।
वीतभीः प्रविशाम्येतां साल्वस्य महतीं चमूम् ॥ ३.१९.६ ॥
ਦਾਰੁਕ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਸਾਲਵ ਦੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
3.19.7
एवमुक्त्वा ततो वीरो हयान्संचोद्य संगरे ।
रश्मिभिस्तु समुद्यम्य जवेनाभ्यपतत्तदा ॥ ३.१९.७ ॥
ਏਵੇਂ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ; ਲਗਾਮਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
3.19.8
मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च ।
सव्यानि च विचित्राणि दक्षिणानि च सर्वशः ॥ ३.१९.८ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਚੱਕਰ, ਜੋੜੇ ਮੋੜ, ਅਤੇ ਹੋਰ; ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਮੋੜ — ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ।
3.19.9
प्रतोदेनाहता राजन्रश्मिभिश्च समुद्यताः ।
उत्पतन्त इवाकाशं विबभुस्ते हयोत्तमाः ॥ ३.१९.९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਚਾਬੁਕ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲਗਾਮਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਉਹ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਮਾਨੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਛਲਦੇ ਹੋਏ ਚਮਕ ਉੱਠੇ।
3.19.10
ते हस्तलाघवोपेतं विज्ञाय नृप दारुकिम् ।
उह्यमाना इव तदा नास्पृशंश्चरणैर्महीम् ॥ ३.१९.१० ॥
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਦਾਰੁਕ ਦੀ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਘੋੜੇ ਮਾਨੋ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।
3.19.11
सोपसव्यां चमूं तस्य साल्वस्य भरतर्षभ ।
चकार नातियत्नेन तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ३.१९.११ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਉਸਨੇ ਸਾਲਵ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਮੋੜ ਨਾਲ ਘੁਮਾਇਆ; ਬਹੁਤੇ ਯਤਨ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
3.19.12
अमृष्यमाणोपसव्यं साल्वः समितिदारुणः ।
यन्तारमस्य सहसा त्रिभिर्बाणैः समार्दयत् ॥ ३.१९.१२ ॥
ਖੱਬੇ ਮੋੜ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦੇ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸਾਲਵ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
3.19.13
दारुकस्य सुतस्तं तु बाणवेगमचिन्तयन् ।
भूय एव महाबाहो प्रययावपसव्यतः ॥ ३.१९.१३ ॥
ਦਾਰੁਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਬਾਣ ਦੇ ਵੇਗ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੁੜ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
3.19.14
ततो बाणान्बहुविधान्पुनरेव स सौभराट् ।
मुमोच तनये वीर मम रुक्मिणिनन्दने ॥ ३.१९.१४ ॥
ਫਿਰ ਸੌਭਰਾਜ ਨੇ ਮੁੜ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ, ਹੇ ਵੀਰ, ਰੁਕਮਿਣੀ-ਨੰਦਨ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ।
3.19.15
तानप्राप्ताञ्शितैर्ब्राणैश्चिच्छेद परवीरहा ।
रौक्मिणेयः स्मितं कृत्वा दर्शयन्हस्तलाघवं ॥ ३.१९.१५ ॥
ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁਕਮਿਣੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੱਥ-ਸਫ਼ਾਈ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ।
3.19.16
छिन्नान्दृष्ट्वा तु तान्बाणान्प्रद्युम्नेन च सौभराट् ।
आसुरीं दारुणीं मायामास्थाय व्यसृजच्छरान् ॥ ३.१९.१६ ॥
ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸੌਭਰਾਜ ਨੇ ਅਸੁਰੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
3.19.17
प्रयुज्यमानमाज्ञाय दैतेयास्त्रं महाबलम् ।
ब्रह्मास्त्रेणान्तरा च्छित्त्वामुमोचान्यन्पतस्त्रिणः ॥ ३.१९.१७ ॥
ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਮਹਾਬਲੀ ਅਸਤ੍ਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
3.19.18
ते तदस्त्रं विधूयाशु विव्यधू रुधिराशनाः ।
शिरस्युरसि वक्रे च स मुमोह पपात च ॥ ३.१९.१८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਲਹੂ-ਭੋਗੀ ਬਾਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਝਟਕ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਸਿਰ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
3.19.19
तस्मिन्निपतिते क्षुद्रे साल्वे बाणप्रपीडिते ।
रौक्मिणेयोऽपरं बाणं संदधे शत्रतापनः ॥ ३.१९.१९ ॥
ਉਹ ਨੀਚ ਸਾਲਵ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗਣ ਤੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੁਕਮਿਣੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਾਣ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।
3.19.20
तमर्चितं सर्वदाशार्हपूगै-
राशीर्भिरर्कज्वलनप्रकाशम्।
दृष्ट्वा शरं ज्यामभिनीयमानं ।
बभूव हाहाकृतमन्तरिक्षम् ॥ ३.१९.२० ॥
ਸਾਰੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਉਹ ਬਾਣ ਚਿੱਲੇ ਦੀ ਤਾਰ ਉੱਤੇ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਹਾਹਾਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
3.19.21
ततो देवगणाः सर्वे सेन्द्राः सहधनेश्वराः ।
नारदं प्रेषयामासु- श्वसनं च मनोजवम् ॥ ३.१९.२१ ॥
ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਸਮੇਤ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਵਾਯੂ ਦੇਵ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
3.19.22
तौ रौक्मिणेयमागम्य वचोऽब्रूतां दिवौकसाम् ।
नैव वध्यस्त्वया वीर साल्वराजः कथंचन ॥ ३.१९.२२ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰੁਕਮਿਣੀ-ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਦੇਵਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: 'ਹੇ ਵੀਰ, ਸਾਲਵ ਰਾਜਾ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।'
3.19.23
संहरस्व पुनर्बाणमवध्योऽयं त्वया रणे ।
एतस्य च शरस्याजौ नावध्योस्ति पुमान्क्वचित् ॥ ३.१९.२३ ॥
ਬਾਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈ; ਇਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਬਾਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਮਾਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
3.19.24
मृत्युरस्य महाबाहो रणे देवकिनन्दनः ।
कृष्णः संकल्पितो धात्रा तन्मिथ्या न भवेदिति ॥ ३.१९.२४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੈ; ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਝੂਠਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
3.19.25
ततः परमसंहृष्टः प्रद्युम्नः शरमुत्तमम् ।
संजहार धनुःश्रेष्ठात्तूणे चैव न्यवेशयत् ॥ ३.१९.२५ ॥
ਫਿਰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਉੱਤਮ ਬਾਣ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਤਰਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ।
3.19.26
तत उत्थाय राजेन्द्र साल्वः परमदुर्मनाः ।
व्यपायात्सबलस्तूर्णं प्रद्युम्नशरपीडितः ॥ ३.१९.२६ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤਦ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸ਼ਾਲਵ ਉੱਠ ਕੇ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਛੇਤੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।
3.19.27
स द्वारकां परित्यज्य साल्वो वृष्णिभिरार्दितः ।
सौभमास्थाय राजेन्द्र दिवमाचक्रमे तदा ॥ ३.१९.२७ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਸ਼ਾਲਵ ਨੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸੌਭ ਵਿਮਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤਦ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ।