महाभारत · अध्याय 3.199

3.199.1

भूय एव महाभाग्यं कथ्यतामित्यब्रवीत् पाण्डवः ॥ ३.१९९.१ ॥

पांडव पुन्हा म्हणाले, 'महान पुण्याची गोष्ट आणखी सांगा.'

अथाचष्ट मार्कण्डेयो महाराज वृषदर्भसेदुकनामानौ राजानौ नीतिमार्गरतावस्त्रोपास्त्रकृतिनौ ॥ ३.१९९.२ ॥

तेव्हा मार्कंडेय म्हणाले, 'हे महाराज, नीतिमार्गात रमणारे आणि अस्त्रोपास्त्रात कुशल असे वृष आणि दर्भ व सेदुक नावाचे दोन राजे.'

सेदुको वृषदर्भस्य बालस्यैव उपांशुव्रतमभ्यजा- नात् कुप्यमदेयं ब्राह्मणस्य ॥ ३.१९९.३ ॥

सेदुकाने वृष-दर्भाच्या बालकाकडूनच गुप्त व्रत स्वीकारले: ब्राह्मणाला न देण्यायोग्य वस्तू देऊ नये.

अथ तं सेदुकं ब्राह्मणः कश्चिद् वेदाध्ययनसम्पन्न आशिषं दत्त्वा गुर्वर्थी भिक्षितवान् ॥ ३.१९९.४ ॥

तेव्हा वेदाध्ययनसंपन्न कोणी एक ब्राह्मण सेदुकाला आशीर्वाद देऊन गुरूसाठी याचना करता झाला.

अश्वसहस्रं मे भवान् ददात्विति तं सेदुको ब्राह्मणमब्रवीत् ॥ ३.१९९.५ ॥

सेदुक त्या ब्राह्मणाला म्हणाला, 'तुम्ही मला हजार घोडे द्यावेत.'

नास्ति सम्भवो गुर्वर्थं दातुमिति ॥ ३.१९९.६ ॥

'गुरूसाठी देणे शक्य नाही' असे (ब्राह्मण म्हणाला).

स त्वं गच्छ वृषदर्भसकाशम् । राजा परमधर्मज्ञो ब्राह्मण तं भिक्षस्व ।
स ते दास्यति तस्यैतदुपांशुव्रतमिति ॥ ३.१९९.७ ॥

तू वृषदर्भाकडे जा. परम धर्म जाणणाऱ्या त्या राजाकडे, हे ब्राह्मणा, याचना कर. तो तुला देईल; हेच त्याचे गुप्त व्रत आहे.

अथ ब्राह्मणो वृषदर्भसकाशं गत्वा अश्वसहस्रमयाचत् ।
स राजा तं कशेनाताडयत् ॥ ३.१९९.८ ॥

मग तो ब्राह्मण वृषदर्भाकडे जाऊन हजार घोडे मागू लागला. त्या राजाने त्याला चाबकाने मारले.

तं ब्राह्मणोऽब्रवीत् । किं हिंस्यनागसं मामिति ॥ ३.१९९.९ ॥

ब्राह्मण त्याला म्हणाला, "निरपराध मला का मारतोस?"

एवमुक्त्वा तं शपन्तं राजाऽऽह । विप्र किं यो न ददाति तुभ्यमुताहोस्विद् ब्राह्मण्यमेतत् ॥ ३.१९९.१० ॥

असे बोलून शाप देणाऱ्या त्या ब्राह्मणाला राजा म्हणाला, "हे विप्रा, तुला जो देत नाही तो मी आहे काय, की हेच ब्राह्मण्य आहे?"