મહાભારત · અધ્યાય 3.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.202.1
मार्कण्डेयमृषयः पाण्डवाश्च पर्यपृच्छन् ।
अस्ति कश्चिद्भवतश्चिरजाततर इति ॥ ३.२०२.१ ॥
ઋષિઓ અને પાંડવોએ માર્કંડેયને પૂછ્યું, "તમારા કરતાં પણ લાંબું જીવનાર કોઈ છે?"
3.202.2
स तानुवाच ।
अस्ति खलु राजर्षिरिन्द्रद्युम्नो नाम क्षीणपुण्यस्त्रिदिवात्प्रच्युतः
कीर्तिस्ते व्युच्छिन्नेति ।
स मामुपातिष्ठत्
अथ प्रत्यभिजानाति मां भवानिति ॥ ३.२०२.२ ॥
તેમણે કહ્યું, "ઇન્દ્રદ્યુમ્ન નામના એક રાજર્ષિ હતા. તેમનું પુણ્ય ક્ષીણ થતાં તેઓ સ્વર્ગમાંથી પડ્યા. તેમની કીર્તિ નષ્ટ થઈ ગઈ." તેઓ મારી પાસે આવ્યા. પછી પૂછ્યું, "શું તમે મને ઓળખો છો?"
3.202.3
तमहमब्रुवम् ।
न वयं रासायनिकाः शरीरोपतापेनात्मनः समारभामहेऽर्थानामनुष्ठानम् ॥ ३.२०२.३ ॥
મેં તેમને કહ્યું, "અમે રસાયન-વિદ્યા કરનારા નથી. શરીરને કષ્ટ આપીને અમે કોઈ હેતુ સાધવાનું કાર્ય આરંભતા નથી."
3.202.4
अस्ति खलु हिमवति प्राकारकर्णो नामोलूकः ।
स भवन्तं यदि जानीयात्
प्रकृष्टे चाध्वनि हिमवान् ।
तत्रासौ प्रतिवसतीति ॥ ३.२०२.४ ॥
હિમાલયમાં પ્રાકારકર્ણ નામનું એક ઘુવડ છે. જો તે તમને ઓળખતું હોય તો… દૂરના માર્ગે હિમાલય છે. તે ત્યાં રહે છે.
3.202.5
स मामश्वो भूत्वा तत्रावहद्यत्र बभूवोलूकः ॥ ३.२०२.५ ॥
તે ઘોડો બનીને મને ત્યાં લઈ ગયા, જ્યાં તે ઘુવડ હતું.
3.202.6
अथैनं स राजर्षिः पर्यपृच्छत् ।
प्रत्यभिजानाति मां भवानिति ॥ ३.२०२.६ ॥
ત્યારે તે રાજર્ષિએ તેને પૂછ્યું, "શું તમે મને ઓળખો છો?"
3.202.7
स मुहूर्तं ध्यात्वाब्रवीदेनम् ।
नाभिजाने भवन्तमिति ॥ ३.२०२.७ ॥
તેમણે ક્ષણભર વિચારીને તેને કહ્યું—હું તમને ઓળખતો નથી.
3.202.8
स एवमुक्तो राजर्षिरिन्द्रद्युम्नः पुनस्तमुलूकमब्रवीत् ।
अस्ति कश्चिद्भवतश्चिरजाततर इति ॥ ३.२०२.८ ॥
આ પ્રમાણે કહેવાયેલા રાજર્ષિ ઇન્દ્રદ્યુમ્ને ફરી તે ઘુવડને કહ્યું—તમારા કરતાં પણ ઘણો જૂનો કોઈ છે?
3.202.9
स एवमुक्तोऽब्रवीदेनम् ।
अस्ति खल्विन्द्रद्युम्नसरो नाम
तस्मिन्नाडीजङ्घो नाम बकः प्रतिवसति ।
सोऽस्मत्तश्चिरजाततरः
तं पृच्छेति ॥ ३.२०२.९ ॥
આ પ્રમાણે કહેવાતાં તેણે તેને કહ્યું—ઇન્દ્રદ્યુમ્ન નામનું એક સરોવર છે; તેમાં નાડીજંઘ નામનો બગલો રહે છે. તે આપણા કરતાં ઘણો જૂનો છે; તેને પૂછો.
3.202.10
तत इन्द्रद्युम्नो मां चोलूकं चादाय तत्सरोऽगच्छद्यत्रासौ नाडीजङ्घो नाम बको बभूव ॥ ३.२०२.१० ॥
પછી ઇન્દ્રદ્યુમ્ન મને અને ઘુવડને લઈને તે સરોવર પર ગયો, જ્યાં નાડીજંઘ નામનો તે બગલો હતો.
3.202.11
सोऽस्माभिः पृष्टः ।
भवानिन्द्रद्युम्नं राजानं प्रत्यभिजानातीति ॥ ३.२०२.११ ॥
તેને અમે પૂછ્યું—શું તમે ઇન્દ્રદ્યુમ્ન રાજાને ઓળખો છો?
3.202.12
स एवमुक्तोऽब्रवीन्मुहूर्तं ध्यात्वा ।
नाभिजानाम्यहमिन्द्रद्युम्नं राजानमिति ॥ ३.२०२.१२ ॥
આ પ્રમાણે પૂછાતાં તેણે ક્ષણભર વિચારીને કહ્યું—હું ઇન્દ્રદ્યુમ્ન રાજાને ઓળખતો નથી.
3.202.13
ततः सोऽस्माभिः पृष्टः ।
अस्ति कश्चिदन्यो भवतश्चिरजाततर इति ॥ ३.२०२.१३ ॥
ત્યારે અમે તેને પૂછ્યું, તમારા કરતાં વધુ લાંબું જીવનાર બીજું કોઈ છે?
3.202.14
स नोऽब्रवीदस्ति खल्विहैव सरस्यकूपारो नाम कच्छपः प्रतिवसति ।
स मत्तश्चिरजाततर इति
स यदि कथञ्चिदभिजानीयादिमं राजानं तमकूपारं पृच्छाम इति ॥ ३.२०२.१४ ॥
તેણે અમને કહ્યું, આ જ સરોવરમાં અકૂપાર નામનું કાચબો રહે છે. તે મારા કરતાં પણ વધુ લાંબું જીવ્યો છે. જો તે કોઈ રીતે આ રાજાને ઓળખતો હોય, તો આપણે તે અકૂપારને પૂછીએ.
3.202.15
ततः स बकस्तमकूपारं कच्छपं विज्ञापयामास ।
अस्त्यस्माकमभिप्रेतं भवन्तं कञ्चिदर्थमभिप्रष्टुम्
साध्वागम्यतां तावदिति ॥ ३.२०२.१५ ॥
ત્યારે તે બગલાએ અકૂપાર નામના તે કાચબાને વિનંતી કરી, અમને તમને કેટલીક બાબતો પૂછવાની ઇચ્છા છે. કૃપા કરીને હમણાં અહીં આવો.
3.202.16
एतच्छ्रुत्वा स कच्छपस्तस्मात्सरस उत्थायाभ्यगच्छद्यत्र तिष्ठामो वयं तस्य सरसस्तीरे ॥ ३.२०२.१६ ॥
આ સાંભળીને તે કાચબો તે સરોવરમાંથી ઊઠીને, અમે તે સરોવરના કિનારે ઊભા હતા ત્યાં આવ્યો.
3.202.17
आगतं चैनं वयमपृच्छाम ।
भवानिन्द्रद्युम्नं राजानमभिजानातीति ॥ ३.२०२.१७ ॥
આવેલા તેને અમે પૂછ્યું, શું તમે ઇન્દ્રદ્યુમ્ન રાજાને ઓળખો છો?
3.202.18
स मुहूर्तं ध्यात्वा बाष्पपूर्णनयन उद्विग्नहृदयो वेपमानो विसञ्ज्ञकल्पः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
किमहमेनं न प्रत्यभिजानामि
अहं ह्यनेन सहस्रकृत्वः पूर्वमग्निचितिषूपहितपूर्वः ।
सरश्चेदमस्य दक्षिणादत्ताभिर्गोभिरतिक्रममाणाभिः कृतम्
अत्र चाहं प्रतिवसामीति ॥ ३.२०२.१८ ॥
તે ક્ષણભર વિચાર કરીને, આંસુથી ભરેલી આંખો સાથે, વિચલિત હૃદયે, ધ્રુજતો, જાણે ચેતનાહીન હોય તેમ, હાથ જોડીને બોલ્યો: હું આમને કેમ ન ઓળખું? આમની સાથે હું પૂર્વે હજાર વાર અગ્નિચિતિ-રચનાઓમાં સહભાગી હતો. આ સરોવર આમણે દક્ષિણા રૂપે આપેલી ગાયોથી, છલકાતું રહીને બનાવાયું હતું; અને હું અહીં જ વસું છું.
3.202.19
अथैतत्कच्छपेनोदाहृतं श्रुत्वा समनन्तरं देवलोकाद्देवरथः प्रादुरासीत् ॥ ३.२०२.१९ ॥
ત્યારે કાચબાએ કહેલું આ સાંભળતાં જ દેવલોકમાંથી એક દિવ્ય રથ પ્રગટ થયો.
3.202.20
वाचश्चाश्रूयन्तेन्द्रद्युम्नं प्रति ।
प्रस्तुतस्ते स्वर्गः
यथोचितं स्थानमभिपद्यस्व ।
कीर्तिमानसि
अव्यग्रो याहीति ॥ ३.२०२.२० ॥
ઇન્દ્રદ્યુમ્ન વિશે વાણીઓ સંભળાઈ: તારા માટે સ્વર્ગ તૈયાર છે; તને યોગ્ય સ્થાન પામ. તું કીર્તિમાન છે; નિશ્ચિંત થઈને જા.
3.202.21
दिवं स्पृशति भूमिं च शब्दः पुण्यस्य कर्मणः ।
यावत्स शब्दो भवति तावत्पुरुष उच्यते ॥ ३.२०२.२१ ॥
પુણ્ય કર્મનો શબ્દ સ્વર્ગ અને પૃથ્વી બંનેને સ્પર્શે છે; જ્યાં સુધી તે શબ્દ રહે છે ત્યાં સુધી માણસને 'પુરુષ' કહેવાય છે.
3.202.23
तस्मात्कल्याणवृत्तः स्यादत्यन्ताय नरो भुवि ।
विहाय वृत्तं पापिष्ठं धर्ममेवाभिसंश्रयेत् ॥ ३.२०२.२३ ॥
તેથી માણસે પૃથ્વી પર સદા શુભ આચરણવાળો રહેવો; અત્યંત પાપી આચરણ છોડીને ધર્મનો જ આશ્રય લેવો.
3.202.24
इत्येतच्छ्रुत्वा स राजाब्रवीत् ।
तिष्ठ तावद्यावदिदानीमिमौ वृद्धौ यथास्थानं प्रतिपादयामीति ॥ ३.२०२.२४ ॥
આ સાંભળીને તે રાજાએ કહ્યું, "થોભ, હમણાં આ બંને વૃદ્ધોને તેમના યોગ્ય સ્થાને પહોંચાડી દઉં છું."
3.202.25
स मां प्राकारकर्णं चोलूकं यथोचिते स्थाने प्रतिपाद्य तेनैव यानेन संसिद्धो यथोचितं स्थानं प्रतिपन्नः ॥ ३.२०२.२५ ॥
તેણે મને, પ્રાકારકર્ણ અને ચૂલૂકને યોગ્ય સ્થાને પહોંચાડ્યા, અને તે જ યાનથી સિદ્ધ થઈને પોતાના યોગ્ય સ્થાને પહોંચ્યો.
3.202.26
एतन्मयानुभूतं चिरजीविना दृष्टमिति पाण्डवानुवाच मार्कण्डेयः ॥ ३.२०२.२६ ॥
"આ મેં અનુભવ્યું અને જોયું છે" એમ ચિરંજીવી માર્કંડેયે પાંડવોને કહ્યું.
3.202.27
पाण्डवाश्चोचुः प्रीताः ।
साधु
शोभनं कृतं भवता राजानमिन्द्रद्युम्नं स्वर्गलोकाच्च्युतं स्वे स्थाने स्वर्गे पुनः प्रतिपादयतेति ॥ ३.२०२.२७ ॥
પાંડવો પ્રસન્ન થઈને બોલ્યા, "સાધુ! તમે સારું કાર્ય કર્યું, સ્વર્ગલોકથી પડેલા રાજા ઇન્દ્રદ્યુમ્નને તેના સ્વર્ગના સ્થાને ફરી પહોંચાડ્યો."