ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.202.1
मार्कण्डेयमृषयः पाण्डवाश्च पर्यपृच्छन् ।
अस्ति कश्चिद्भवतश्चिरजाततर इति ॥ ३.२०२.१ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੈ?"
3.202.2
स तानुवाच ।
अस्ति खलु राजर्षिरिन्द्रद्युम्नो नाम क्षीणपुण्यस्त्रिदिवात्प्रच्युतः
कीर्तिस्ते व्युच्छिन्नेति ।
स मामुपातिष्ठत्
अथ प्रत्यभिजानाति मां भवानिति ॥ ३.२०२.२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੰਦਰਦ੍ਯੁਮਨ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਮਿਟ ਗਈ।" ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋ?"
3.202.3
तमहमब्रुवम् ।
न वयं रासायनिकाः शरीरोपतापेनात्मनः समारभामहेऽर्थानामनुष्ठानम् ॥ ३.२०२.३ ॥
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਰਸਾਇਣ-ਵਿੱਦਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।"
3.202.4
अस्ति खलु हिमवति प्राकारकर्णो नामोलूकः ।
स भवन्तं यदि जानीयात्
प्रकृष्टे चाध्वनि हिमवान् ।
तत्रासौ प्रतिवसतीति ॥ ३.२०२.४ ॥
ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰਕਰਣ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਲੂ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ… ਦੂਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਵਸਦਾ ਹੈ।
3.202.5
स मामश्वो भूत्वा तत्रावहद्यत्र बभूवोलूकः ॥ ३.२०२.५ ॥
ਉਹ ਘੋੜਾ ਬਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉੱਲੂ ਸੀ।
3.202.6
अथैनं स राजर्षिः पर्यपृच्छत् ।
प्रत्यभिजानाति मां भवानिति ॥ ३.२०२.६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋ?"
3.202.7
स मुहूर्तं ध्यात्वाब्रवीदेनम् ।
नाभिजाने भवन्तमिति ॥ ३.२०२.७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਪਲ ਭਰ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ।
3.202.8
स एवमुक्तो राजर्षिरिन्द्रद्युम्नः पुनस्तमुलूकमब्रवीत् ।
अस्ति कश्चिद्भवतश्चिरजाततर इति ॥ ३.२०२.८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਇੰਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਉੱਲੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਕੋਈ ਹੈ?
3.202.9
स एवमुक्तोऽब्रवीदेनम् ।
अस्ति खल्विन्द्रद्युम्नसरो नाम
तस्मिन्नाडीजङ्घो नाम बकः प्रतिवसति ।
सोऽस्मत्तश्चिरजाततरः
तं पृच्छेति ॥ ३.२०२.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਇੰਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾਡੀਜੰਘ ਨਾਮ ਦਾ ਬਗਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।
3.202.10
तत इन्द्रद्युम्नो मां चोलूकं चादाय तत्सरोऽगच्छद्यत्रासौ नाडीजङ्घो नाम बको बभूव ॥ ३.२०२.१० ॥
ਫਿਰ ਇੰਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਉੱਲੂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਨਾਡੀਜੰਘ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਬਗਲਾ ਸੀ।
3.202.11
सोऽस्माभिः पृष्टः ।
भवानिन्द्रद्युम्नं राजानं प्रत्यभिजानातीति ॥ ३.२०२.११ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ—ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋ?
3.202.12
स एवमुक्तोऽब्रवीन्मुहूर्तं ध्यात्वा ।
नाभिजानाम्यहमिन्द्रद्युम्नं राजानमिति ॥ ३.२०२.१२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਲ ਭਰ ਸੋਚ ਕੇ ਆਖਿਆ—ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ।
3.202.13
ततः सोऽस्माभिः पृष्टः ।
अस्ति कश्चिदन्यो भवतश्चिरजाततर इति ॥ ३.२०२.१३ ॥
ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ?
3.202.14
स नोऽब्रवीदस्ति खल्विहैव सरस्यकूपारो नाम कच्छपः प्रतिवसति ।
स मत्तश्चिरजाततर इति
स यदि कथञ्चिदभिजानीयादिमं राजानं तमकूपारं पृच्छाम इति ॥ ३.२०२.१४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਇਸੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਅਕੂਪਾਰ ਨਾਂ ਦਾ ਕੱਛੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਅਕੂਪਾਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛੀਏ।
3.202.15
ततः स बकस्तमकूपारं कच्छपं विज्ञापयामास ।
अस्त्यस्माकमभिप्रेतं भवन्तं कञ्चिदर्थमभिप्रष्टुम्
साध्वागम्यतां तावदिति ॥ ३.२०२.१५ ॥
ਤਦ ਉਸ ਬਗਲੇ ਨੇ ਉਸ ਅਕੂਪਾਰ ਨਾਂ ਦੇ ਕੱਛੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਥੋਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਆਓ।
3.202.16
एतच्छ्रुत्वा स कच्छपस्तस्मात्सरस उत्थायाभ्यगच्छद्यत्र तिष्ठामो वयं तस्य सरसस्तीरे ॥ ३.२०२.१६ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਕੱਛੂ ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਵੱਲ ਆਇਆ।
3.202.17
आगतं चैनं वयमपृच्छाम ।
भवानिन्द्रद्युम्नं राजानमभिजानातीति ॥ ३.२०२.१७ ॥
ਆਏ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਦਿਊਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
3.202.18
स मुहूर्तं ध्यात्वा बाष्पपूर्णनयन उद्विग्नहृदयो वेपमानो विसञ्ज्ञकल्पः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
किमहमेनं न प्रत्यभिजानामि
अहं ह्यनेन सहस्रकृत्वः पूर्वमग्निचितिषूपहितपूर्वः ।
सरश्चेदमस्य दक्षिणादत्ताभिर्गोभिरतिक्रममाणाभिः कृतम्
अत्र चाहं प्रतिवसामीति ॥ ३.२०२.१८ ॥
ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਆਕੁਲ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਵੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਛਾਣਾਂ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਅਗਨੀ-ਚਿਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਮੜਦਾ ਹੋਇਆ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
3.202.19
अथैतत्कच्छपेनोदाहृतं श्रुत्वा समनन्तरं देवलोकाद्देवरथः प्रादुरासीत् ॥ ३.२०२.१९ ॥
ਫਿਰ ਕੱਛੂ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
3.202.20
वाचश्चाश्रूयन्तेन्द्रद्युम्नं प्रति ।
प्रस्तुतस्ते स्वर्गः
यथोचितं स्थानमभिपद्यस्व ।
कीर्तिमानसि
अव्यग्रो याहीति ॥ ३.२०२.२० ॥
ਇੰਦਰਦਿਊਮਨ ਬਾਰੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ: ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਵਰਗ ਤਿਆਰ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ। ਤੂੰ ਕੀਰਤੀਵਾਨ ਹੈਂ; ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾ।
3.202.21
दिवं स्पृशति भूमिं च शब्दः पुण्यस्य कर्मणः ।
यावत्स शब्दो भवति तावत्पुरुष उच्यते ॥ ३.२०२.२१ ॥
ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ 'ਪੁਰਸ਼' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.202.23
तस्मात्कल्याणवृत्तः स्यादत्यन्ताय नरो भुवि ।
विहाय वृत्तं पापिष्ठं धर्ममेवाभिसंश्रयेत् ॥ ३.२०२.२३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਆਚਰਣ ਤਿਆਗ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੇ।
3.202.24
इत्येतच्छ्रुत्वा स राजाब्रवीत् ।
तिष्ठ तावद्यावदिदानीमिमौ वृद्धौ यथास्थानं प्रतिपादयामीति ॥ ३.२०२.२४ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰੁਕ ਜਾ, ਹੁਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿਆਂ।"
3.202.25
स मां प्राकारकर्णं चोलूकं यथोचिते स्थाने प्रतिपाद्य तेनैव यानेन संसिद्धो यथोचितं स्थानं प्रतिपन्नः ॥ ३.२०२.२५ ॥
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਕਾਰਕਰਣ ਅਤੇ ਚੂਲੂਕ ਨੂੰ ਯੋਗ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਉਸੇ ਯਾਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
3.202.26
एतन्मयानुभूतं चिरजीविना दृष्टमिति पाण्डवानुवाच मार्कण्डेयः ॥ ३.२०२.२६ ॥
"ਇਹ ਮੈਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਰਜੀਵੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.202.27
पाण्डवाश्चोचुः प्रीताः ।
साधु
शोभनं कृतं भवता राजानमिन्द्रद्युम्नं स्वर्गलोकाच्च्युतं स्वे स्थाने स्वर्गे पुनः प्रतिपादयतेति ॥ ३.२०२.२७ ॥
ਪਾਂਡਵ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਸਾਧੂ! ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਰਾਜੇ ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਵਰਗੀ ਥਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ।"