มหาภารตะ · อัธยายะ 3.204
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.204.1
श्रुत्वा तु राजा राजर्षेरिन्द्रद्युम्नस्य तत्तथा ।
मार्कण्डेयान्महाभागात्स्वर्गस्य प्रतिपादनम् ॥ ३.२०४.१ ॥
กษัตริย์ได้ฟังเรื่องราชฤๅษีอินทรทยุมนั้นแล้ว และฟังคำบรรยายเรื่องสวรรค์จากพระมารกัณเฑยผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ จึงทรงกระทำเช่นนั้นด้วย
3.204.2
युधिष्ठिरो महाराज पप्रच्छ भरतर्षभ ।
मार्कण्डेयं तपोवृद्धं दीर्घायुषमकल्मषम् ॥ ३.२०४.२ ॥
ยุธิษฐิระ มหาราชผู้เป็นวัวแห่งภรตะ ได้ทูลถามพระมารกัณเฑยผู้แก่ด้วยการบำเพ็ญตบะ มีอายุยืนและปราศจากมลทิน
3.204.3
विदितास्तव धर्मज्ञ देवदानवरक्षसाम् ।
राजवंशाश्च विविधा ऋषिवंशाश्च शाश्वताः ॥ ३.२०४.३ ॥
ข้าแต่ผู้รู้ธรรม ราชวงศ์ต่าง ๆ ของเทพ ทานพ และรากษส รวมทั้งราชวงศ์ฤๅษีอันยั่งยืน ล้วนเป็นที่ทรงทราบแล้วโดยพระองค์
3.204.4
न तेऽस्त्यविदितं किंचिदस्मिँल्लोके द्विजोत्तम ।
अथ वेत्सि मुने वंशान्मनुष्योरगरक्षसाम् ॥ ३.२०४.४ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดในหมู่ทวิชา ไม่มีสิ่งใดในโลกนี้ที่พระองค์ไม่ทรงทราบ ข้าแต่มุนี พระองค์ทรงรู้ราชวงศ์ของมนุษย์ นาค และรากษส
3.204.5
देवगन्धर्वयक्षाणां किन्नराप्सरसां तथा ।
इदमिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वे द्विजसत्तम ॥ ३.२०४.५ ॥
ส่วนเรื่องของเทพ คนธรรพ์ ยักษ์ กินนร และอัปสรเล่า ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องเหล่านี้โดยถ่องแท้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดในหมู่ทวิชา
3.204.6
कुवलाश्व इति ख्यात इक्ष्वाकुकुलसंभवः ।
कथं नाम विपर्यासाद्धुन्धुमारत्वमागतः ॥ ३.२०४.६ ॥
กุวลาศวะผู้มีชื่อเสียง เกิดในวงศ์ของอิกษวากุ ไฉนจึงกลายเป็นธุนธุมารด้วยความผันแปร
3.204.7
एतदिच्छामि तत्त्वेन ज्ञातुं भार्गवसत्तम ।
विपर्यस्तं यथा नाम कुवलाश्वस् धीमतः ॥ ३.२०४.७ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดในวงศ์ภฤगุ ข้าพเจ้าปรารถนาจะทราบโดยถ่องแท้ว่า โชคชะตาของกุวลาศวะผู้มีปัญญาได้ผันแปรไปอย่างไร
3.204.8
युधिष्ठिरेणैवमुक्तो मार्कण्डेयो महामुनिः ।
धौन्धुमारमुपाख्यानं कथयामास भारत ॥ ३.२०४.८ ॥
เมื่อยุธิษฐิระตรัสดังนี้แล้ว พระมหามุนีมารกัณเฑยจึงเล่าเรื่องราวของธุนธุมาร ข้าแต่ภารตะ
3.204.9
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु राजन्युधिष्ठिर ।
धर्मिष्ठमिदमाख्यानं धुन्धुमारस्य तच्छृणु ॥ ३.२०४.९ ॥
เอาเถิด เราจะเล่าให้ฟัง ข้าแต่พระราชายุธิษฐิระ จงฟังเรื่องราวอันประกอบด้วยธรรมยิ่งนี้เกี่ยวกับธุนธุมารเถิด
3.204.10
यथा स राजा ऐक्ष्वाकः कुवलाश्वो महीपतिः ।
धुन्धुमारत्वमगमत्तच्छृणुष्व महीपते ॥ ३.२०४.१० ॥
ข้าแต่เจ้าแผ่นดิน จงฟังเถิดว่า กษัตริย์กุวลาศวะแห่งวงศ์อิกษวากุนั้นได้กลายเป็นธุนธุมารอย่างไร
3.204.11
महर्षिर्विश्रुतस्तात उदङ्क इति भारत ।
मरुधन्वसु रम्येषु आश्रमस्तस्य कौरव ॥ ३.२०४.११ ॥
ข้าแต่ลูกรัก มีมหาฤๅษีชื่อเสียงลือไกลพระนามว่าอุตตังกะ ข้าแต่ภารตะ อาศรมของท่านอยู่ในแดนทะเลทรายอันงดงาม ข้าแต่กุรุ
3.204.12
उदङ्कस्तु महाराज तपोतप्यत्सुदुश्चरम् ।
आरिराधयिषुर्विष्णुं बहून्वर्षगणान्विभुः ॥ ३.२०४.१२ ॥
ข้าแต่มหาราช อุตตังกะผู้ทรงอำนาจ ปรารถนาจะให้พระวิษณุพอพระทัย จึงบำเพ็ญตบะอันยากยิ่งเป็นเวลาหลายกลุ่มปี
3.204.13
तस्य प्रीतः स भगवान्साक्षाद्दर्शनमेयिवान् ।
दृष्ट्वा महर्षिस्तद्ब्रह्म तुष्टाव विविधैः स्तवैः ॥ ३.२०४.१३ ॥
เมื่อพระผู้เป็นเจ้าพอพระทัยในท่าน พระองค์ก็เสด็จมาให้เห็นด้วยพระองค์เอง มหาฤๅษีเมื่อเห็นพรหมนั้นแล้ว จึงสรรเสริญด้วยบทสวดต่าง ๆ
3.204.14
त्वया देव प्रजाः सर्वाः ससुरासुरमानवाः ।
स्थावराणि च भूतानि जङ्गमानि तथैव च ॥ ३.२०४.१४ ॥
ข้าแต่พระเจ้า สรรพสัตว์ทั้งปวง ทั้งเทพ อสูร และมนุษย์ ล้วนถูกสร้างขึ้นโดยพระองค์ ทั้งสิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่เคลื่อนที่ก็เช่นเดียวกัน
3.204.15
ब्रह्म वेदाश्च वेद्यं च त्वया सृष्टं महाद्युते ।
शिरस्ते गगनं देव नेत्रे शशिदिवाकरौ ॥ ३.२०४.१५ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงรัศมียิ่งใหญ่ พรหม พระเวท และสิ่งที่พึงรู้ ล้วนถูกสร้างขึ้นโดยพระองค์ ข้าแต่พระเจ้า ท้องฟ้าคือพระเศียรของพระองค์ พระจันทร์และพระอาทิตย์คือพระเนตรของพระองค์
3.204.16
निःश्वासः पवनश्चापि तेजोऽग्निश्च तवाच्युत ।
बाहवस्ते दिशः सर्वाः कुक्षिश्चापि महार्णवः ॥ ३.२०४.१६ ॥
ข้าแต่พระอัจยุตะ ลมคือลมหายใจของพระองค์ ไฟและแสงสว่างก็เป็นของพระองค์ ทิศทั้งปวงคือพระกรของพระองค์ และมหาสมุทรคือท้องของพระองค์
3.204.17
ऊरू ते पर्वता देव स्वं नाभिर्मधुसूदन ।
पादौ ते पृथिवी चैव रोमाण्योषधयस्तथा ॥ ३.२०४.१७ ॥
ข้าแต่พระเจ้า ภูเขาคือพระอูรุของพระองค์ ข้าแต่พระมธุสูทน สะดือเป็นของพระองค์เอง แผ่นดินคือพระบาทของพระองค์ และพืชพันธุ์คือขนของพระองค์
3.204.18
इन्द्रसोमाग्निवरुणा देवासुरमहोरगाः ।
प्रह्वास्त्वामुपतिष्ठन्ति स्तुवन्तो विविधैः स्तवैः ॥ ३.२०४.१८ ॥
พระอินทร์ พระโสม พระอัคนี และพระวรุณ เทพ อสูร และนาคใหญ่ ต่างก้มกราบแล้วยืนเฉพาะพระพักตร์พระองค์ สรรเสริญพระองค์ด้วยบทสวดต่าง ๆ
3.204.19
त्वया व्याप्तानि सर्वाणि भूतानि भुवनेश्वर ।
योगिनः सुमहावीर्याः स्तुवन्ति त्वां महर्षयः ॥ ३.२०४.१९ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นเจ้าแห่งโลก สรรพสัตว์ทั้งปวงถูกแผ่ซ่านด้วยพระองค์ บรรดาโยคีผู้มีพลังอันยิ่งใหญ่และมหาฤๅษีต่างสรรเสริญพระองค์
3.204.20
त्वयि तुष्टे जगच्छान्तं त्वयि क्रुद्धे महद्भयम् ।
भयानामपनेतासि त्वमेकः पुरुषोत्तम ॥ ३.२०४.२० ॥
เมื่อพระองค์พอพระทัย โลกก็สงบ เมื่อพระองค์ทรงพระพิโรธ ภัยอันยิ่งใหญ่ย่อมเกิดขึ้น ข้าแต่บุรุโษตตมะ พระองค์ผู้เดียวเท่านั้นทรงขจัดภัยทั้งปวงได้
3.204.21
देवानां मानुषाणां च सर्वभूतसुखावहः ।
त्रिभिर्विक्रमणैर्देव त्रयो लोकास्त्वया वृताः ॥ ३.२०४.२१ ॥
ข้าแต่พระเจ้า ผู้ให้ความสุขแก่เทพ มนุษย์ และสรรพสัตว์ทั้งปวง ด้วยการก้าวสามก้าวของพระองค์ โลกทั้งสามจึงถูกโอบล้อม
3.204.22
असुराणां समृद्धानां विनाशश्च त्वया कृतः ।
तव विक्रमणैर्देवा निर्वाणमगमन्परम् ॥ ३.२०४.२२ ॥
พระองค์ได้ทรงทำลายอสูรทั้งหลายผู้เรืองอำนาจ และด้วยการก้าวของพระองค์ เทพทั้งหลายจึงบรรลุความหลุดพ้นอันสูงสุด
3.204.23
पराभवं च दैत्येन्द्रास्त्वयि क्रुद्धे महाद्युते ।
त्वं हि कर्ता विकर्ता च भूतानामिह सर्वशः।
आराधयित्वा त्वां देवाः सुखमेधन्ति नित्यशः ॥ ३.२०४.२३ ॥
ข้าแต่ผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง เมื่อพระองค์ทรงพิโรธ เหล่าจอมแห่งไดตยะย่อมพ่ายแพ้ พระองค์เองทรงเป็นผู้สร้างและผู้ทำลายสรรพสัตว์ในโลกนี้โดยสิ้นเชิง เทพทั้งหลายเมื่อบูชาพระองค์แล้ว ย่อมเจริญด้วยความสุขอยู่เสมอ
3.204.24
एवं स्तुतो हृषीकेश उदङ्केन महात्मना ।
उदङ्कमब्रवीद्विष्णुः प्रीतस्तेऽहं वरं वृणु ॥ ३.२०४.२४ ॥
เมื่ออุทังกะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่สรรเสริญดังนี้ พระวิษณุผู้เป็นเจ้าแห่งอินทรีย์ ทรงพอพระทัย จึงตรัสกับอุทังกะว่า เราพอใจในตัวเจ้า จงเลือกพรเถิด
3.204.25
पर्याप्तो मे वरो ह्येष यदहं दृष्टवान्हरिम् ।
पुरुषं शाश्वतं दिव्यं स्रष्टारं जगतः प्रभुम् ॥ ३.२०४.२५ ॥
พรนี้ก็เพียงพอแก่ข้าพระองค์แล้ว ที่ข้าพระองค์ได้เห็นหริ บุรุษผู้เป็นนิรันดร์และทิพย์ ผู้สร้างและเป็นเจ้าแห่งโลก
3.204.26
विष्णुरुवाच ।
प्रीतस्तेऽहमलौल्येन भक्त्या तव च सत्तम।
अवश्यं हि त्वया ब्रह्मन्मत्तो ग्राह्यो वरो द्विज ॥ ३.२०४.२६ ॥
พระวิษณุตรัสว่า ข้าพอใจในตัวเจ้า ผู้ประเสริฐแห่งผู้ดี ด้วยความภักดีของเจ้าที่ปราศจากความโลภ ข้าแต่พราหมณ์ ผู้เกิดสองครั้ง เจ้าจะต้องรับพรจากข้าอย่างแน่นอน
3.204.27
एवं स च्छन्द्यमानस्तु वरेण हरिणा तदा ।
उदङ्कः प्राञ्जलिर्वव्रे वरं भरतसत्तम ॥ ३.२०४.२७ ॥
เมื่อหริทรงเร่งเร้าให้รับพรดังนี้ อุทังกะจึงประนมมือกราบทูลเลือกพร ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ
3.204.28
यदि मे भगवन्प्रीतः पुण्डरीकनिभेक्षण ।
धर्मे सत्ये दमे चैव बुद्धिर्भवतु मे सदा।
अभ्यासश्च भवेद्भक्त्या त्वयि नित्यं ममेश्वर ॥ ३.२०४.२८ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ดวงตาดั่งดอกบัวขาว หากพระองค์ทรงพอพระทัยในข้าพระองค์ ขอให้ใจของข้าพระองค์มั่นคงอยู่เสมอในธรรม ความจริง และการข่มใจ และข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ขอให้การปฏิบัติภักดีต่อพระองค์ดำเนินไปอย่างสม่ำเสมอเถิด
3.204.29
भगवानुवाच ।
सर्वमेतद्धि भविता मत्प्रसादात्तव द्विज ॥ ३.२०४.२९ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง สิ่งทั้งหมดนี้จะบังเกิดแก่เจ้าโดยพระคุณของข้าเป็นแน่
3.204.30
प्रतिभास्यति योगश्च येन युक्तो दिवौकसाम् ।
त्रयाणामपि लोकानां महत्कार्यं करिष्यसि ॥ ३.२०४.३० ॥
โยคะที่เจ้าจะได้เข้าเป็นหนึ่งเดียวกับเหล่าเทพ จะปรากฏในตัวเจ้า และเจ้าจะกระทำกิจอันยิ่งใหญ่เพื่อโลกทั้งสาม
3.204.31
उत्सादनार्थं लोकानां धुन्धुर्नाम महासुरः ।
तपस्यति तपो घोरं शृणु यस्तं हनिष्यति ॥ ३.२०४.३१ ॥
เพื่อทำลายโลกทั้งหลาย มีอสูรผู้ยิ่งใหญ่นามว่าธุนธุ กำลังบำเพ็ญตบะอันน่ากลัว จงฟังว่าผู้ใดจะสังหารเขา
3.204.32
राजा हि वीर्यवांस्तात इक्ष्वाकुरपराजितः ।
बृहदश्व इति ख्यातो भविष्यति महीपतिः ॥ ३.२०४.३२ ॥
ลูกรัก กษัตริย์ผู้มีกำลังและไม่พ่ายแพ้แห่งวงศ์อิกษวากุ ผู้มีนามว่าพฤหทัศวะ จะได้เป็นเจ้าแผ่นดิน
3.204.33
तस्य पुत्रः शुचिर्दान्तः कुवलाश्व इति श्रुतः ।
स योगबलामास्थाय मामकं पार्थिवोत्तमः।
शासनात्तव विप्रर्षे धुन्धुमारो भविष्यति ॥ ३.२०४.३३ ॥
โอรสของพระองค์ ผู้บริสุทธิ์และข่มใจได้ มีนามว่ากุวลาศวะ กษัตริย์ผู้ประเสริฐยิ่งนั้น จะใช้อำนาจโยคะของข้า และจะกลายเป็นธุนธุมารตามคำสั่งของเจ้า ข้าแต่ฤๅษีผู้เป็นพราหมณ์
3.204.34
उदङ्कमेवमुक्त्वा तु विष्णुरन्तरधीयत ॥ ३.२०४.३४ ॥
พระวิษณุตรัสกับอุทังกะดังนี้แล้ว ก็อันตรธานหายไป