મહાભારત · અધ્યાય 3.205
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.205.1
इक्ष्वाकौ संस्तिते राजञ्शशादः पृथिवीमिमाम् ।
प्राप्तः परमधर्मात्मा सोऽयोध्यायां नृपोऽभवत् ॥ ३.२०५.१ ॥
હે રાજન્, ઇક્ષ્વાકુના અવસાન પછી પરમધર્માત્મા શશાદ આ પૃથ્વી પામ્યા; તેઓ અયોધ્યામાં રાજા થયા.
3.205.2
शशादस्य तु दायाद ककुत्स्थो नाम वीर्यवान् ।
अनेनाश्चापि काकुत्स्थः पृथुश्चानेनसः सुतः ॥ ३.२०५.२ ॥
શશાદનો વારસ વીર્યવાન કકુત્સ્થ હતો; કકુત્સ્થનો પુત્ર અનેનસ્, અને અનેનસનો પુત્ર પૃથુ.
3.205.3
विष्वगश्वः पृथोः पुत्रस्तस्मादार्द्रश्च जज्ञिवान् ।
आर्द्रस्य युवनाश्वस्तु श्रावस्तस्तस्य चात्मजः ॥ ३.२०५.३ ॥
પૃથુનો પુત્ર વિષ્વગશ્વ; તેમનાથી આર્દ્ર જન્મ્યા. આર્દ્રનો પુત્ર યુવનાશ્વ, અને તેનો પુત્ર શ્રાવસ્ત.
3.205.4
जज्ञे श्रावस्तको राजा श्रावस्ती येन निर्मिता ।
श्रावस्तस्य तु दायादो बृहदश्वो महाबलः ॥ ३.२०५.४ ॥
શ્રાવસ્તક નામે રાજા જન્મ્યા; તેમણે શ્રાવસ્તી નગરી વસાવી. શ્રાવસ્તનો વારસ મહાબલી બૃહદશ્વ.
3.205.5
बृहदश्वस् दायादः कुवलाश्व इति स्मृतः ।
कुवलाश्वस्य पुत्राणां सहस्राण्येकविंसतिः ॥ ३.२०५.५ ॥
બૃહદશ્વનો વારસ કુવલાશ્વ કહેવાય છે; કુવલાશ્વને એકવીસ હજાર પુત્રો હતા.
3.205.6
सर्वे विद्यासु निष्णाता बलवन्तो दुरासदाः ।
कुवलाश्वश्च पितृतोगुणैरभ्यधिकोऽभवत् ॥ ३.२०५.६ ॥
તેઓ સર્વ વિદ્યાઓમાં નિપુણ, બળવાન અને દુર્ધર્ષ હતા; અને કુવલાશ્વ પોતાના પિતા કરતાં ગુણોમાં અધિક બન્યો.
3.205.7
समये तं तदा राज्ये बृहदश्वोऽभ्यषेचयत् ।
कुवलाश्वं महाराज शूरमुत्तमधार्मिकम् ॥ ३.२०५.७ ॥
યોગ્ય સમયે બૃહદશ્વે તેનો રાજ્યાભિષેક કર્યો — કુવલાશ્વનો, હે મહારાજ, જે શૂરવીર અને અતિ ધાર્મિક હતો.
3.205.8
पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु बृहदश्वो महीपतिः ।
जगाम तपसे धीमांस्तपोवनममित्रहा ॥ ३.२०५.८ ॥
પુત્રને રાજલક્ષ્મી સોંપીને બૃહદશ્વ, તે મહીપતિ, બુદ્ધિમાન અને શત્રુહંતા, તપ માટે તપોવનમાં ગયા.
3.205.9
अथ शश्वाव राजर्षिं तमुदङ्को नराधिप ।
वनं संप्रस्थितं राजन्बृहदश्वं द्विजोत्तमः ॥ ३.२०५.९ ॥
પછી, હે નરાધિપ, વન તરફ પ્રસ્થાન કરેલા તે રાજર્ષિ બૃહદશ્વની પાછળ દ્વિજોત્તમ ઉદંક ગયા.
3.205.10
तमुदङ्को महातेजाः सर्वास्त्रविदुषांवरम् ।
न्यवारयदमेयात्मा समासाद्य पुरोत्तमे ॥ ३.२०५.१० ॥
મહાતેજસ્વી, સર્વ અસ્ત્રવિદ્યાના જ્ઞાતાઓમાં શ્રેષ્ઠ, અમેય આત્માવાળા ઉદંકે ઉત્તમ નગરમાં તેની પાસે પહોંચી તેને રોક્યો.
3.205.11
भवता रक्षणं कार्यं तत्तावत्कर्तुमर्हसि ।
निरुद्विग्रा वयं राजंस्त्वत्प्रदाद्वसेमहि ॥ ३.२०५.११ ॥
તમારે રક્ષણ કરવું જોઈએ; તે જ હમણાં તમારે કરવું ઉચિત છે. હે રાજન, તમારી કૃપાથી અમે નિર્ભય રહીએ.
3.205.12
त्वया हि पृथिवी राजन्रक्ष्यमाणा महात्मना ।
भविष्यति निरुद्विग्ना नारण्यं गन्तुमर्हसि ॥ ३.२०५.१२ ॥
હે રાજન, મહાત્મા એવા તમારા દ્વારા રક્ષિત થવાથી આ પૃથ્વી ચોક્કસ નિર્ભય બનશે. તમારે વનમાં જવું ઉચિત નથી.
3.205.13
पालन हि महान्धर्मः प्रजानामिह दृश्यते ।
न तथा दृश्यतेऽरण्ये माभूत्ते बुद्धिरीदृशी ॥ ३.२०५.१३ ॥
અહીં પ્રજાનું પાલન એ મહાન ધર્મ દેખાય છે. વનમાં તેમ દેખાતું નથી; તારી બુદ્ધિ એવી ન થાય.
3.205.14
ईदृशो न हि राजेन्द्र धर्मः क्वचन दृश्यते ।
प्रजानां पालने यत्नः पुरा राजर्षिभिः कृतः ॥ ३.२०५.१४ ॥
હે રાજેન્દ્ર, આવો ધર્મ ક્યાંય દેખાતો નથી. પ્રજાના પાલનમાં પૂર્વે રાજર્ષિઓએ કરેલો આ પ્રયત્ન છે.
3.205.15
रक्षितव्याः प्रजा राज्ञा तास्त्वं रक्षितुमर्हसि ।
निरुद्विग्नस्तपस्तप्तुं न हि शक्नोमि पार्थिव ॥ ३.२०५.१५ ॥
રાજાએ પ્રજાનું રક્ષણ કરવું જોઈએ; તું તેમનું રક્ષણ કરવા યોગ્ય છે. હે પાર્થિવ, નિશ્ચિંત થઈને તપ કરવું મારાથી શક્ય નથી.
3.205.16
ममाश्रमसमीपे वै समेषु मरुधन्वसु ।
समुद्रवालुकापूर्ण उज्जालक इति स्मृतः।
बहुयोजनविस्तीर्णो बहुयोजनमायतः ॥ ३.२०५.१६ ॥
મારા આશ્રમની નજીક, સપાટ રણપ્રદેશમાં, સમુદ્રની રેતીથી ભરેલું 'ઉજ્જાલક' નામે ઓળખાતું સ્થાન છે; તે ઘણા યોજન પહોળું અને ઘણા યોજન લાંબું છે.
3.205.17
तत्र रौद्रो दानवेन्द्रो महावीर्यपराक्रमः ।
मधुकैटभयोः पुत्रो धुन्धुर्नाम सुदारुणः।
अन्तर्भूमिगतो राजन्वसत्यमितविक्रमः ॥ ३.२०५.१७ ॥
ત્યાં મધુ અને કૈટભનો પુત્ર ધુંધુ નામનો ભયંકર દાનવેન્દ્ર રહે છે; તે મહાન વીર્ય અને પરાક્રમવાળો છે. હે રાજન, તે અતિ ભયંકર છે; પૃથ્વીની અંદર છુપાઈને રહે છે, તેનો પરાક્રમ અપાર છે.
3.205.18
तं निहत्य महाराज वनं त्वं गन्तुमर्हसि ॥ ३.२०५.१८ ॥
હે મહારાજ, તેને મારીને જ તું વનમાં જવા યોગ્ય છે.
3.205.19
शेते लोकविनाशाय तप आस्थाय दारुणम् ।
त्रिदशानां विनाशाय लोकानां चापि पार्थिव ॥ ३.२०५.१९ ॥
લોકોના વિનાશ માટે કઠોર તપનો આશ્રય લઈને તે સૂતો છે. હે રાજન્, દેવોના અને લોકોના વિનાશ માટે પણ.
3.205.20
अवध्यो दैवतानां हि दैत्यानामथ रक्षसाम् ।
नागानामथ यक्षाणां गन्धर्वाणां च सर्वशः।
अवाप्यस वरं राजन्सर्वलोकपितामहात् ॥ ३.२०५.२० ॥
દેવો, દૈત્યો, રાક્ષસો, નાગો, યક્ષો અને ગંધર્વો વડે તે સર્વથા અવધ્ય છે. હે રાજન્, સર્વલોક પિતામહ પાસેથી તમે આ વર મેળવ્યો છે.
3.205.21
तं विनाशय भद्रं ते मा ते बुद्धिरतोऽन्यथा ।
प्राप्स्यसे महतीं कीर्तिं शाश्वतीमव्ययां ध्रुवाम् ॥ ३.२०५.२१ ॥
તેનો વિનાશ કર, તારું કલ્યાણ થાઓ. તારી બુદ્ધિ આથી અન્યથા ન થાય. તું મહાન, શાશ્વત, અવ્યય અને ધ્રુવ કીર્તિ પ્રાપ્ત કરીશ.
3.205.22
क्रूरस्य तस्य स्वपतो वालुकान्तर्हितस्य च ।
संवत्सरस्य पर्यन्ते निःश्वासः संप्रवर्तते ॥ ३.२०५.२२ ॥
તે ક્રૂર સૂતો હોય, રેતીમાં છુપાયેલો હોય ત્યારે, એક વર્ષના અંતે તેનો નિઃશ્વાસ પ્રવર્તે છે.
3.205.23
यदा तदा भूश्चलति सशैलवनकानना ।
तस्य निःश्वासवातेन रज उद्धूयते महत् ॥ ३.२०५.२३ ॥
ત્યારે પર્વતો, વનો અને ઉપવનો સહિત પૃથ્વી ધ્રૂજે છે. તેના નિઃશ્વાસના પવનથી મોટી ધૂળ ઊડે છે.
3.205.24
आदित्यरथमाश्रित्य सप्ताहं भूमिकम्पनम् ।
सविस्फुलिङ्गं सज्वालं धूममिश्रं सुदारुणम् ॥ ३.२०५.२४ ॥
સૂર્યના રથનો આશ્રય લઈને સાત દિવસ ભૂકંપ થાય છે, તણખા, જ્વાળા અને ધુમાડા સાથે મિશ્રિત તે અતિ ભયંકર હોય છે.
3.205.25
तेन राजन्न शक्नोमि तस्मिन्स्तातुं स्वआंश्रमे ॥ ३.२०५.२५ ॥
હે રાજા, તેના કારણે હું મારા આશ્રમમાં રહી શકતો નથી.
3.205.26
तं विनाशय राजेन्द्र लोकानां हितकाम्यया ।
लकाः स्वस्था भविष्यन्ति तस्मिन्विनिहतेऽसुरे ॥ ३.२०५.२६ ॥
હે રાજેન્દ્ર, લોકોના હિતની કામનાથી તેનો વિનાશ કરો; તે અસુર હણાતા લોકો સ્વસ્થ થશે.
3.205.27
धुन्धुनामानमत्युग्रं दानवं धोरविग्रहम् ।
समरे धोरतुमुले विनाशय महेषुणा ॥ ३.२०५.२७ ॥
ધુંધુ નામના અત્યંત ઉગ્ર, ભયંકર રૂપવાળા દાનવને તે ઘોર કોલાહલભર્યા યુદ્ધમાં મહાબાણથી નાશ કરો.
3.205.28
त्वं हि तस्य विनाशाय पर्याप्त इति मे मतिः ।
तेजसा तव तेजश्च विष्णुराप्यायविष्यति ॥ ३.२०५.२८ ॥
તેનો વિનાશ કરવા તું જ સમર્થ છે એવો મારો મત છે; તારા તેજથી વિષ્ણુ પણ તારા તેજને વધારશે.
3.205.29
विष्णुना च वरो दत्तः पूर्वं मम महीपते ॥ ३.२०५.२९ ॥
અને હે મહીપતિ, પૂર્વે વિષ્ણુએ મને એક વર આપ્યો હતો.
3.205.30
यस्तं महासुरं रौद्रं वधिष्यति महीपतिः ।
तेजस्तद्वैष्णवमिति प्रवेक्ष्यति दुरासदम् ॥ ३.२०५.३० ॥
જે રાજા તે મહા ભયંકર અસુરને વધ કરશે, તેનામાં વિષ્ણુનું તે દુર્જય તેજ પ્રવેશ કરશે.
3.205.31
तत्तेजस्त्वंसमाधाय राजेन्द्र भुवि दुःसहम् ।
तं निषूदय संदिष्टो दैत्यं रौद्रपराक्रमम् ॥ ३.२०५.३१ ॥
હે રાજેન્દ્ર! પૃથ્વી પર દુઃસહ એ તેજ ધારણ કરીને, આદેશ પામેલા તું ભયંકર પરાક્રમી તે દૈત્યનો સંહાર કર.
3.205.32
न हि धुन्धुर्महातेजास्तेजसाऽल्पेन शक्यते ।
निर्दग्धुं पृथिवीपाल स हि वर्षशतैरपि ॥ ३.२०५.३२ ॥
હે પૃથ્વીપાલ! મહાતેજસ્વી ધુંધુને અલ્પ તેજથી બાળી શકાય નહીં; તે સેંકડો વર્ષોમાં પણ એમ બળી શકે નહીં.