మహాభారతం · అధ్యాయం 3.207
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.207.1
धुन्धुर्नाम महाराज तयोः पुत्रो महाद्युतिः ।
स तपोऽतप्यत महन्महावीर्यपराक्रमः ॥ ३.२०७.१ ॥
మహారాజా, వారి కుమారుడు ధుంధు అనే పేరుగల మహాతేజస్వి. మహాపరాక్రమశాలి, మహావీర్యవంతుడు అయిన అతడు గొప్ప తపస్సు చేశాడు.
3.207.2
अतिष्ठदेकपादेन कृशो धमनिसंततः ।
तस्मै ब्रह्मा ददौ प्रीतो वरं वव्रे स च प्रभुम् ॥ ३.२०७.२ ॥
అతడు ఒంటికాలిపై నిలిచాడు; కృశించి, నరాలు అంతటా ఉబ్బిన శరీరంతో ఉన్నాడు. ప్రీతుడైన బ్రహ్మ అతనికి వరం ఇచ్చాడు; అతడు ఆ ప్రభువు నుండి వరాన్ని ఎంచుకున్నాడు.
3.207.3
देवदानवयक्षाणां सर्पगन्धर्वरक्षसाम् ।
अवध्योऽहं भवेयं वै वर एष वृतो मया ॥ ३.२०७.३ ॥
"దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, సర్పులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు—వీరిచే నేను వధించబడనివాడను కావాలి; ఇదే నేను కోరిన వరం."
3.207.4
एवं भवतु गच्छेति तमुवाच पितामहः ।
स एवमुक्तस्तत्पादौ मूर्ध्ना स्पृष्ट्वा जगाम ह ॥ ३.२०७.४ ॥
"అలాగే కానివ్వు, వెళ్ళు" అని పితామహుడు అతనితో అన్నాడు. అలా చెప్పబడినవాడై అతడు ఆయన పాదాలను శిరసుతో తాకి వెళ్ళిపోయాడు.
3.207.5
सतु धुन्धुर्वरं लब्ध्वा महवीर्यपराक्रमः ।
अनुस्मरन्पितृवधं द्रुतं विष्णुमुपागमत् ॥ ३.२०७.५ ॥
ధుంధు ఆ వరాన్ని పొంది, మహావీర్యుడు మహాపరాక్రమశాలి అయి, తన తండ్రి వధను స్మరిస్తూ త్వరగా విష్ణువు వద్దకు వెళ్ళాడు.
3.207.6
सतु देवान्सगन्धर्वाञ्जित्वा धुन्धुरमर्षणः ।
बबाध सर्वानसकृद्विष्णुं देवांश्च वै भृशम् ॥ ३.२०७.६ ॥
ఆ అసహనశీలుడైన ధుంధు దేవతలను, గంధర్వులతో సహా జయించి, పదేపదే అందరినీ, విష్ణువును, దేవతలను, అత్యంతంగా బాధించాడు.
3.207.7
समुद्रवालुकापूर्णे उज्जानक इति स्मृते ।
आगम्य च स दुष्टात्मा तं देशं भरतर्षभ।
बाधतेस्म परं शक्त्या तमुदङ्काश्रमं विभो ॥ ३.२०७.७ ॥
సముద్ర ఇసుకతో నిండిన, ఉజ్జానకం అని పిలువబడే ఆ ప్రదేశానికి వచ్చి, ఓ భరత శ్రేష్ఠా, ఓ విభూ, ఆ దుష్టాత్ముడు తన శక్తితో ఉదంక ఆశ్రమాన్ని ఎంతో బాధించాడు.
3.207.8
अन्तर्भूमिगतस्तत्र वालुकान्तर्हितस्तथा ।
मधुकैटभयोः पुत्रो धुन्धुर्भीमपराक्रमः ॥ ३.२०७.८ ॥
అక్కడ భూమి లోపలికి వెళ్ళి ఇసుకలో దాగి ఉన్నవాడు, మధు కైటభుల కుమారుడు ధుంధుడు, భయంకర పరాక్రమం కలవాడు.
3.207.9
शेते लोकविनाशाय तपोबलमुपाश्रितः ।
उदङ्कस्याश्रमाभ्याशे निःश्वसन्पावकार्चिषः ॥ ३.२०७.९ ॥
లోకాల నాశనం కోసం, తపోబలాన్ని ఆశ్రయించి, ఉదంకుని ఆశ్రమం దగ్గర అగ్నిజ్వాలల వంటి నిట్టూర్పులు విడుస్తూ పడుకుని ఉండేవాడు.
3.207.10
एतस्मिन्नेव काले तु राजा सबलवाहनः ।
कुवलाश्वो नरपतिरन्वितो बलशालिनाम् ॥ ३.२०७.१० ॥
అదే సమయంలో సేనావాహనాలతో కూడిన రాజు కువలాశ్వుడు, నరపతి, బలశాలురైన వారితో కూడి వచ్చాడు.
3.207.11
सहस्रैरेकविंशत्या पुत्राणामरिमर्दनः ।
प्रायादुदङ्कसहितो धुन्धोस्तस्य वधाय वै ॥ ३.२०७.११ ॥
శత్రువులను మర్దించే ఆ రాజు, ఇరవై ఒక్క వేల మంది కుమారులతో, ఉదంకునితో కలిసి, ధుంధుని వధించడానికి బయలుదేరాడు.
3.207.12
तमाविशत्ततो विष्णुर्भगवांस्तेजसा प्रभुः ।
उदङ्कस् नियोगेन लोकानां हितकाम्यया ॥ ३.२०७.१२ ॥
అప్పుడు భగవంతుడైన విష్ణువు, ప్రభువు, తన తేజస్సుతో అతనిలో (ఉదంకునిలో) ప్రవేశించాడు, లోకాల హితాన్ని కోరి, ఉదంకుని నియోగంతో.
3.207.13
तस्मिन्प्रयाते दुर्धर्षे दिवि शब्दो महानभूत् ।
एष श्रीमान्नृपसुतो धुन्धुमारो भविष्यति ॥ ३.२०७.१३ ॥
ఆ దుర్ధర్షుడు వెళ్లిపోగానే ఆకాశంలో ఒక గొప్ప శబ్దం వినిపించింది: ఈ తేజోవంతుడైన రాకుమారుడు ధుంధుమారుడు అవుతాడు.
3.207.14
दिव्यैश्च पुष्पैस्तं देवाः समन्तात्पर्यवाकिरन् ।
देवदुन्दुभयश्चापि नेदुः स्वयमनीरिताः ॥ ३.२०७.१४ ॥
దేవతలు అతనిపై నలుదిక్కులా దివ్యపుష్పాలను వర్షించారు; దేవదుందుభులు తనంతట తామే మ్రోగాయి.
3.207.15
शीतश्च वायुः प्रववौ प्रयाणे तस्य धीमतः ।
विपांसुलां महीं कुर्वन्ववर्ष च सुरेश्वरः।
प्रदक्षिणाश्चाप्यभवन्वन्यास्तं समृगद्विजाः ॥ ३.२०७.१५ ॥
ఆ ధీమంతుని ప్రయాణంలో చల్లని గాలి వీచింది; దేవేశ్వరుడు భూమిని ధూళిలేకుండా చేస్తూ వర్షం కురిపించాడు; అడవి మృగాలు, పక్షులు అతనికి ప్రదక్షిణం చేశాయి.
3.207.16
अन्तरिक्षे विमानानि देवतानां युधिष्ठिर ।
तत्रैव समदृश्यन्त धुन्धुर्यत्र महासुरः ॥ ३.२०७.१६ ॥
యుధిష్ఠిరా! ఆకాశంలో దేవతల విమానాలు కనిపించాయి; అక్కడే మహాసురుడైన ధుంధు ఉన్నాడు.
3.207.17
कुवलाश्वस्य धुन्योश्च युद्धकौतूहलान्विताः ।
देवगन्धर्वसहिताः समवैक्षन्महर्षयः ॥ ३.२०७.१७ ॥
కువలాశ్వుడు, ధుంధుల యుద్ధాన్ని చూడాలన్న ఆసక్తితో నిండిన మహర్షులు దేవతలు, గంధర్వులతో కలిసి చూశారు.
3.207.18
नारायणेन कौरव्य तेजसाऽऽप्यायितस्तदा ।
स गतो नृपतिः क्षिप्रं पुत्रैस्तैः सर्वतो दिशम् ॥ ३.२०७.१८ ॥
కౌరవా! అప్పుడు నారాయణుని తేజస్సుతో బలం పొందిన ఆ రాజు తన కుమారులతో కలిసి త్వరగా అన్ని దిక్కులకు వెళ్లాడు.
3.207.19
अर्णवं स्वानयामास कुवलाश्वो महीपतिः ।
हितार्तं सर्वलोकानामुदङ्कस्य वशे स्थितः ॥ ३.२०७.१९ ॥
అందరి లోకాల హితం కోసం బాధపడుతూ ఉదంకుని వశంలో ఉన్న కువలాశ్వ మహారాజు తన కోసం సముద్రాన్ని రప్పించాడు.
3.207.20
कुवलाश्वस् पुत्रैश्च तस्मिन्वै वालुकार्णवे ।
सप्तभिर्दिवसैः स्वात्वा दृष्टो धुन्धुर्महाबलः ॥ ३.२०७.२० ॥
కువలాశ్వుడు, అతని కుమారులు ఆ ఇసుక సముద్రంలో ఏడు రోజులు స్నానం చేసి మహాబలుడైన ధుంధుని చూశారు.
3.207.21
आसीद्धोरं वपुस्तस्य वालुकान्तर्हितं महत् ।
दीप्यमानं यथा सूर्यस्तेजसा भरतर्षभ ॥ ३.२०७.२१ ॥
భరతర్షభా, ఇసుకలో దాగి ఉన్న అతని భయంకరమైన, పెద్ద శరీరం సూర్యునిలా తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉంది.
3.207.22
ततो धुन्धुर्महाराज दिशमावृत्य पश्चिमाम् ।
सुप्तोऽभूद्राजशार्दूल कालानलसमद्युतिः ॥ ३.२०७.२२ ॥
అప్పుడు, మహారాజా, రాజశార్దూలా, ధుంధు పశ్చిమ దిక్కును ఆవరించి నిద్రపోయాడు; అతని కాంతి ప్రళయాగ్ని వలె ఉంది.
3.207.23
कुवलाश्वस्य पुत्रैस्तु सर्वतः परिवारितः ।
अभिद्रुतः शरैस्तीक्ष्णैर्गदाभिर्मुसलैरपि ॥ ३.२०७.२३ ॥
కువలాశ్వుని కుమారులు అతనిని అన్ని వైపుల నుండి చుట్టుముట్టి, వాడి బాణాలతో, గదలతో, మూసలతో దాడి చేశారు.
3.207.24
प्टसैः परिधैः प्रासैः खङ्गैश् विमलैः शितैः ।
सवध्यमानः संक्रुद्धः समुत्तस्थौ महाबलः ॥ ३.२०७.२४ ॥
పట్టిశాలు, పరిఘలు, ఈటెలు, నిర్మలమైన వాడి ఖడ్గాలతో కొట్టబడిన ఆ మహాబలుడు కోపంతో లేచి నిలిచాడు.
3.207.25
क्रुद्धश्चाभक्षयत्तेषां शस्त्राणि विविधानि च ।
आस्याद्वमन्पावकं स संवर्तकसमं तदा ॥ ३.२०७.२५ ॥
కోపించి ఆయన వారి అనేక రకాల ఆయుధాలను మ్రింగివేశాడు; నోటి నుండి అగ్నిని వెలువరిస్తూ ఆయన అప్పుడు సంవర్తక అగ్నితో సమానుడయ్యాడు.
3.207.26
तान्सर्वान्नृपतेः पुत्रानदहत्स्वेन तेजसा ।
मुखजेनाग्निना क्रुद्धो लोकानुद्वर्तयन्निव ॥ ३.२०७.२६ ॥
కోపించిన ఆయన తన తేజస్సుతో రాజు కుమారులందరినీ దహించివేశాడు; నోటి నుండి పుట్టిన అగ్నితో లోకాలను తిరగబెట్టినట్లు ఉన్నాడు.
3.207.27
क्षणेन राजशार्दूल पुरेव कपिलः प्रभुः ।
सगरस्यात्मजान्क्रुद्धस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ३.२०७.२७ ॥
రాజులలో సింహమా, పూర్వం సగరుని కుమారులను కపిలప్రభువు క్షణంలో కోపంతో దహించినట్లు, అది అద్భుతంగా ఉంది.
3.207.28
तेषु क्रोधाग्निदग्धेषु तदा भरतसत्तम ।
तं प्रबुद्धं महात्मानं कुम्भकर्णमिवापरम्।
आससाद महातेजाः कुवलाश्वो महीपतिः ॥ ३.२०७.२८ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, క్రోధాగ్నితో దగ్ధులైన వారి మధ్య, అప్పుడు మహాతేజస్వి కువలాశ్వ రాజు మేల్కొన్న ఆ మహాత్ముని — మరో కుంభకర్ణునిలా ఉన్నవానిని — సమీపించాడు.
3.207.29
तस्य वारिमहाराज सुस्राव बहु देहतः ।
तत्तदापीयतेतेजो राज्ञा वारिमयं नृप ॥ ३.२०७.२९ ॥
మహారాజా, అతని శరీరం నుండి చాలా నీరు ప్రవహించింది; నృపా, అప్పుడు రాజు ఆ నీటిమయమైన తేజస్సును తాగివేశాడు.
3.207.30
योगी योगेन सृष्टं स समयित्वा च वारिणा ।
ब्रह्मास्त्रेण ततो राजा दैत्यंक्रूरपराक्रमम्।
ददाह भरतश्रेष्ठ सर्वलोकभवाय वै ॥ ३.२०७.३० ॥
యోగి యోగబలంతో సృష్టించిన ఆ అగ్నిని జలంతో శాంతింపజేశాడు; తరువాత రాజు బ్రహ్మాస్త్రంతో క్రూర పరాక్రముడైన ఆ దైత్యుని దహించాడు — భరతశ్రేష్ఠా, సర్వలోకాల శ్రేయస్సు కొరకు.
3.207.31
सोऽस्त्रेण दग्ध्वा राजर्षिः कुवलाश्वो महासुरम् ।
सुरशत्रुममित्रघ्नस्त्रैलोक्येश इवापरः ॥ ३.२०७.३१ ॥
అతడు అస్త్రంతో ఆ మహాసురుడిని దహించాడు. దేవశత్రువును, శత్రుసంహారకుడైన ఆ రాజర్షి, మూడు లోకాలకు మరొక ప్రభువులా నిలిచాడు.
3.207.32
धुन्धोर्वधात्तदा राजा कुवलाश्वो महामनाः ।
धुन्धुमार इतिख्यातो नाम्ना समभवत्ततः ॥ ३.२०७.३२ ॥
ధుంధువును వధించినందున, ఉదారమనస్కుడైన రాజు కువలాశ్వుడు అప్పటి నుండి ధుంధుమారుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.
3.207.33
प्रीतैश्च त्रेदशैः सर्वैर्महर्षिमसितैस्तदा ।
परं वृणीष्वत्युक्तः स प्राञ्जलिः प्रणतस्तदा।
अतीव मुदितो राजन्निदंवचनमब्रवीत् ॥ ३.२०७.३३ ॥
అప్పుడు దేవతలు, మహర్షులందరు, అసితుడు ప్రసన్నులై 'శ్రేష్ఠమైనది కోరుకో' అని చెప్పగా, చేతులు జోడించి నమస్కరించిన అతడు ఎంతో సంతోషంతో, రాజా, ఈ మాటలు పలికాడు.
3.207.34
दद्यां वित्तं द्विजाग्र्येभ्यः शत्रूणां चापि दुर्जयः ।
सख्यं च विष्णुना मे स्याद्भूतेष्वद्रोह एव च।
धर्मे रतिश् सततं स्वर्गे वासस्तथाऽक्षयः ॥ ३.२०७.३४ ॥
నేను ద్విజశ్రేష్ఠులకు ధనమివ్వాలి, శత్రువులకు జయింపరానివాడనవ్వాలి, విష్ణువుతో నాకు స్నేహం ఉండాలి, ప్రాణులపై ద్రోహం లేకుండా ఉండాలి, ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో ఆసక్తి ఉండాలి, స్వర్గంలో అక్షయ నివాసం ఉండాలి.
3.207.35
तथाऽस्त्विति ततो देवैः प्रीतैरुक्तः स पार्थिवः ।
ऋषिभिश्च सगन्धर्वैरुदङ्केन च धीमता ॥ ३.२०७.३५ ॥
'అలాగే కానివ్వండి' అని అప్పుడు ప్రసన్నులైన దేవతలు, ఋషులు, గంధర్వులు, బుద్ధిమంతుడైన ఉద్దంకుడు ఆ రాజుతో చెప్పారు.
3.207.36
संभाष्य चैनं विविधैराशीर्वादैस्ततो नृषम् ।
देवा महर्षयश्चापि स्वानि स्तानानि भेजिरे ॥ ३.२०७.३६ ॥
తరువాత ఆ రాజుతో వివిధ ఆశీర్వచనాలతో మాట్లాడి, దేవతలు, మహర్షులు కూడా తమ తమ స్థానాలకు వెళ్లిపోయారు.
3.207.37
तस्य पुत्रास्त्रयः शिष्टा युधिष्ठिर तदाऽभवन् ।
दृढाश्वः कपिलाश्वश्च भद्राश्वश्चैव भारत ॥ ३.२०७.३७ ॥
ఓ యుధిష్ఠిరా, అప్పుడు అతనికి మిగిలిన ముగ్గురు కుమారులు ఉండిరి — ఓ భారతా, దృఢాశ్వుడు, కపిలాశ్వుడు, భద్రాశ్వుడు.
3.207.38
तेभ्यः परम्परा राजन्निक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।
वंशस्य सुमहाभाग राज्ञाममिततेजसाम् ॥ ३.२०७.३८ ॥
ఓ రాజా, వారి నుండి మహాత్ముల ఇక్ష్వాకుల వంశపరంపర కొనసాగింది — ఓ మహాభాగ్యశాలీ, అమిత తేజస్వులైన రాజుల వంశం.
3.207.39
एवंसं निहतस्तेन कुवलाश्वेन सत्तम ।
धुन्धुर्नाम महादैत्यो मधुकैटभयोः सुतः ॥ ३.२०७.३९ ॥
ఓ సత్తమా, ఇలా అతని చేత కువలాశ్వుడు అతన్ని చంపాడు — మధు, కైటభుల కుమారుడైన ధుంధు అనే మహాదైత్యుడు.
3.207.40
कुवलाश्वश्च नृपतिर्धुन्धुमार इति स्मृतः ।
नाम्ना च गुणयुक्तेन तदाप्रभृति सोऽभवत् ॥ ३.२०७.४० ॥
రాజైన కువలాశ్వుడు అప్పటినుండి గుణయుక్తమైన పేరుతో ధుంధుమారుడని స్మరింపబడ్డాడు.
3.207.41
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
धौन्धुमारमुपाख्यानं प्रथितं यस्य कर्मणा ॥ ३.२०७.४१ ॥
నీవు నన్ను అడిగినదంతా నీకు చెప్పబడింది — తన కర్మచేత ప్రసిద్ధుడైన ధౌంధుమారుని ఈ ఉపాఖ్యానం.
3.207.42
इदं तु पुण्यमाख्यानं विष्णोः समनुकीर्तनम् ।
शृणुयाद्यः स धर्मात्मा पुत्रवांश्च भवेन्नरः ॥ ३.२०७.४२ ॥
ఈ పుణ్య ఉపాఖ్యానం విష్ణువు కీర్తనం — దీనిని వినే మానవుడు ధర్మాత్ముడై పుత్రవంతుడవుతాడు.
3.207.43
आयुष्मान्भूतिमांश्चैव श्रुत्वा भवति पर्वसु ।
न च व्याधिभंयकिंचित्प्राप्नोति विगतज्वरः ॥ ३.२०७.४३ ॥
పర్వదినాలలో దీనిని విన్నవాడు దీర్ఘాయుష్కుడు, సంపన్నుడు అవుతాడు; రోగభయం అతనికి ఏమాత్రం కలగదు, జ్వరం లేనివాడవుతాడు.