મહાભારત · અધ્યાય 3.217
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.217.1
एवं संकथिते कृत्स्ने मोक्षधर्मे युधिष्ठिर ।
दृढप्रीतमना विप्रो धर्मव्याधमुवाच ह ॥ ३.२१७.१ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, મોક્ષધર્મ આ રીતે સંપૂર્ણ વર્ણવાયા પછી, દૃઢ પ્રસન્ન મનવાળા તે બ્રાહ્મણે ધર્મવ્યાધને કહ્યું.
3.217.2
न्याययुक्तमिदं सर्वं भवता परिकीर्तितम् ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचिद्धर्मेष्वभिसमीक्ष्यते ॥ ३.२१७.२ ॥
તમે આ બધું ન્યાયયુક્ત રીતે વર્ણવ્યું છે; ધર્મોમાં તમારાથી અજ્ઞાત કંઈ નથી જણાતું.
3.217.3
प्रत्यक्षं मम यो धर्मस्तं च पश्य द्विजोत्तम ।
येन सिद्धिरियं प्राप्ता मया ब्राह्मणपुङ्गव ॥ ३.२१७.३ ॥
હે દ્વિજોત્તમ, મારો જે પ્રત્યક્ષ ધર્મ છે તે જુઓ, જેના દ્વારા મેં આ સિદ્ધિ મેળવી છે, હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ.
3.217.4
उत्तिष्ठ भगवन्क्षिप्रं प्रविश्याभ्यन्तरं गृहम् ।
द्रष्टुमर्हसि धर्मज्ञ मातरं पितरं च मे ॥ ३.२१७.४ ॥
ભગવન્, ઊઠો, ઝડપથી ઘરની અંદર પ્રવેશ કરો; હે ધર્મજ્ઞ, મારાં માતા અને પિતાને જોવા તમે યોગ્ય છો.
3.217.5
इत्युक्तः स प्रविश्याथ ददर्श परमार्चितम् ।
सौधं हृद्यं चतुःशालमतीव च मनोरमम् ॥ ३.२१७.५ ॥
આ રીતે કહેવાયેલો તે અંદર પ્રવેશીને અત્યંત સન્માનિત, મનોહર, ચાર શાળાઓવાળું, અતિ રમણીય ભવન જોવા લાગ્યો.
3.217.6
देवतागृहसंकाश दैवतैश्च सुपूजितम् ।
शयनासनसंबाधं गन्धैश्च परमैर्युतम् ॥ ३.२१७.६ ॥
તે દેવમંદિર જેવું હતું, દેવતાઓ વડે સારી રીતે પૂજિત, શય્યા અને આસનોથી ભરેલું, અને ઉત્તમ સુગંધોથી યુક્ત.
3.217.7
तत्रशुक्लाम्बरधरौ पितरावस्य पूजितौ ।
कृताहारौ तु संतुष्टावुपविष्टौ वरासने ॥ ३.२१७.७ ॥
ત્યાં શ્વેત વસ્ત્રો ધારણ કરેલા, તેના વડે સન્માનિત તેના માતાપિતા ભોજન કરીને સંતુષ્ટ થઈ શ્રેષ્ઠ આસન પર બેઠા હતા.
3.217.8
तस्य व्याधस्य पितरौ ब्राह्मणः संददर्श ह ।
धर्मव्याधस्तु तौ दृष्ट्वा पादेषु शिरसाऽपतत् ॥ ३.२१७.८ ॥
તે વ્યાધના માતાપિતાને બ્રાહ્મણે જોયા. ધર્મવ્યાધે તેમને જોઈને મસ્તકથી તેમના ચરણોમાં પ્રણામ કર્યા.
3.217.9
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ धर्मज्ञ धर्मस्त्वामभिरक्षतु ।
प्रीतौ स्वस्तव शौचेन दीर्घमायुरवाप्नुहि।
गतिमिष्टां तपो ज्ञानं मेधां च परमां गतः ॥ ३.२१७.९ ॥
ઊઠ, ઊઠ, હે ધર્મજ્ઞ! ધર્મ તારું રક્ષણ કરે. તારી પવિત્રતાથી અમે પ્રસન્ન છીએ; દીર્ઘાયુ પામ. ઇષ્ટ ગતિ, તપ, જ્ઞાન અને પરમ મેધા પામ.
3.217.10
सत्पुत्रेण त्वया पुत्र नित्यं काले सुपूजितौ ।
सुखमेव वसावोऽत्र देवलोकगताविव ॥ ३.२१७.१० ॥
હે પુત્ર! સત્પુત્ર એવા તારા વડે અમે હંમેશાં યોગ્ય સમયે સારી રીતે સન્માનિત થઈએ છીએ. અહીં અમે દેવલોક પામેલાઓની જેમ સુખમાં રહીએ છીએ.
3.217.11
न तेऽन्यद्दैवतं किंचिद्दैवतेष्वपि वर्तते ।
प्रयतसत्वाद्द्विजातीनांदमेनासि समनवितः ॥ ३.२१७.११ ॥
તારા માટે દેવોમાં પણ બીજો કોઈ દેવ નથી. પવિત્ર સ્વભાવ અને દ્વિજોનો દમ તારામાં છે.
3.217.12
पितुः पितामहा ये च तथैव प्रपितामहाः ।
प्रीतास्ते सततं पुत्र दमेनावां च पूजया ॥ ३.२१७.१२ ॥
પિતાના દાદાઓ અને તેમ જ પરદાદાઓ—હે પુત્ર, તેઓ બધા તારા દમથી અને અમારી પૂજાથી સતત પ્રસન્ન છે.
3.217.13
मनसा कर्मणा वाचा शुश्रूषा नैव हीयते ।
न चान्या हि तथा बुद्धिर्दृश्यते सांप्रतं तव ॥ ३.२१७.१३ ॥
મન, કર્મ અને વાણીથી થતી સેવા ઘટતી નથી; અને અત્યારે તારામાં બીજી બુદ્ધિ દેખાતી નથી.
3.217.14
जामदग्न्येन रामेण यथा वृद्धौ सुपूजितौ ।
तथा त्वया कृतंसर्वंतद्विशिष्टं च पुत्रक ॥ ३.२१७.१४ ॥
જમદગ્નિના પુત્ર રામે જેમ વૃદ્ધોની સારી પૂજા કરી હતી, તેમ હે પુત્ર, તેં બધું કર્યું છે, અને તે વિશેષ શ્રેષ્ઠ પણ છે.
3.217.15
ततस्तं ब्राह्मणं ताभ्यां धर्मव्याधो न्यवेदयत् ।
तौ स्वागतेन तं विप्रमर्चयामासतुस्तदा ॥ ३.२१७.१५ ॥
ત્યારે ધર્મવ્યાધે તે બ્રાહ્મણની વાત તે બંનેને કહી; તે બંનેએ સ્વાગતથી તે બ્રાહ્મણની પૂજા કરી.
3.217.16
प्रतिगृह्यच तां पूजां द्विजः पप्रच्छ तावुभौ ।
सपुत्राभ्यां सभृत्याभ्यां कच्चिद्वां कुशलं गृहे।
अनामय च वां कच्चित्सुखं वेह शरीरयोः ॥ ३.२१७.१६ ॥
તે પૂજા સ્વીકારી બ્રાહ્મણે બંનેને પૂછ્યું: "પુત્રો અને સેવકો સાથે તમારા ઘરમાં કુશળ છે ને? તમારાં શરીર નિરોગી અને સુખી છે ને?"
3.217.17
कुशलं नौ गृहे विप्र भृत्यवर्गे च सर्वशः ।
कच्चित्त्वमप्यविघ्नेन संप्राप्तो भगवन्निति ॥ ३.२१७.१७ ॥
હે વિપ્ર, અમારા ઘરમાં અને સેવકવર્ગમાં સર્વ રીતે કુશળ છે. હે ભગવન્, આપ પણ કોઈ વિઘ્ન વિના પહોંચ્યા છો ને?
3.217.18
हाढमित्येव तौ विप्रः प्रत्युवाच मुदान्वितः ।
धर्मव्याधस्तु तं विप्रमर्थवद्वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२१७.१८ ॥
"હા, અમે કુશળ છીએ" એમ કહીને તે બ્રાહ્મણે આનંદથી તે બંનેને જવાબ આપ્યો. પછી ધર્મવ્યાધે તે બ્રાહ્મણને અર્થપૂર્ણ વચન કહ્યું.
3.217.19
पिता माता च भगवन्नेतौ मे दैवतं परम् ।
यद्दैवतेभ्यः कर्तव्यं तदेताभ्यां करोम्यहम् ॥ ३.२१७.१९ ॥
પિતા અને માતા, હે ભગવન્, એ બંને મારા માટે પરમ દેવતા છે. દેવતાઓ માટે જે કરવું જોઈએ, તે હું એમના માટે કરું છું.
3.217.20
त्रयस्त्रिंशद्यथा देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः ।
संपूज्याः सर्वलोकस्य तथा वृद्धाविमौ मम ॥ ३.२१७.२० ॥
ઇન્દ્ર જેમની આગળ છે એવા તેત્રીસ દેવો જેમ સર્વ લોકોથી પૂજાય છે, તેમ મારા આ બે વૃદ્ધો પણ પૂજનીય છે.
3.217.21
उपाहारानाहरन्तो देवतानां यथा द्विजः ।
कुर्वन्ति तद्वदेताभ्यां करोम्यहमतन्द्रितः ॥ ३.२१७.२१ ॥
બ્રાહ્મણો જેમ દેવતાઓ માટે નૈવેદ્ય લાવીને અર્પણ કરે છે, તેમ હું આળસ વિના એમના માટે કરું છું.
3.217.22
एतौ मे परमं ब्रह्मन्पिता माता च दैवतम् ।
एतौ पुष्पैः फलैरन्नैस्तोषयामि सदा द्विज ॥ ३.२१७.२२ ॥
હે બ્રહ્મન્, એ બંને—પિતા અને માતા—મારા પરમ દેવતા છે. હે દ્વિજ, હું એમને સદા ફૂલ, ફળ અને અન્નથી પ્રસન્ન કરું છું.
3.217.23
एतावेवाग्नयो मह्यं यान्वदन्ति मनीषिणः ।
यज्ञा वेदाश्च चत्वारः सर्वमेतौ मम द्विज ॥ ३.२१७.२३ ॥
જ્ઞાનીઓ મારા માટે જેમને અગ્નિ કહે છે, તે આ બંને જ છે. યજ્ઞો અને ચાર વેદો પણ, હે દ્વિજ, મારા માટે આ બંને જ સર્વસ્વ છે.
3.217.24
एतदर्थं मम प्राणा भार्या पुत्रः सुहृज्जनः ।
सपुत्रदारः शुश्रूषां नित्यमेव करोम्यहम् ॥ ३.२१७.२४ ॥
આ જ માટે મારા પ્રાણ, પત્ની, પુત્ર અને મિત્રજનો છે. પુત્ર અને પત્ની સહિત હું સદા એમની જ સેવા કરું છું.
3.217.25
स्वयं च स्नापयाम्येतौ तथा पादौ प्रधावये ।
आहारं च प्रयच्छामि स्वयंच द्विजसत्तम ॥ ३.२१७.२५ ॥
હું પોતે આ બંનેને સ્નાન કરાવું છું, તેમજ તેમના પગ ધોઉં છું. હે દ્વિજસત્તમ, હું પોતે જ તેમને ભોજન પણ આપું છું.
3.217.26
अनुकूलाः कथा वच्मि विप्रियं परिवर्जये ।
अधर्मेणापि संयुक्तं प्रियमाभ्यां करोम्यहम् ॥ ३.२१७.२६ ॥
હું તેમને અનુકૂળ વાતો કહું છું અને અપ્રિય વાતોથી દૂર રહું છું. તેમને પ્રસન્ન કરવા હું અધર્મયુક્ત કાર્ય પણ કરું છું.
3.217.27
धर्ममेव गुरुं मत्वा साक्षादेतौ द्विजोत्तम ।
अतन्द्रितः सदा विप्र शुश्रूषां वै करोम्यहम् ॥ ३.२१७.२७ ॥
હે દ્વિજોત્તમ, આ બંનેને સાક્ષાત ધર્મ અને ગુરુ માનીને હું સદા આળસ વિના સેવા કરું છું. હે વિપ્ર, હું ખરેખર આ સેવા કરું છું.
3.217.28
पञ्चैव गुरवो ब्रह्मनपुरुषस्य बुभूषतः ।
पिता माताऽग्निरात्मा च गुरुश्च द्विजसत्तम ॥ ३.२१७.२८ ॥
હે બ્રહ્મન્, વૃદ્ધિ ઇચ્છતા પુરુષને પાંચ જ ગુરુ છે: પિતા, માતા, અગ્નિ, આત્મા અને ગુરુ. હે દ્વિજસત્તમ.
3.217.29
एतेषु यस्तु वर्तेत सम्यगेव द्विजोत्तम ।
भवेयुरप्रयस्तेन परिचीर्णास्तु नित्यशः।
गार्हस्थ्ये वर्तमानस्य एष धर्मः सनातनः ॥ ३.२१७.२९ ॥
હે દ્વિજોત્તમ, આમાંથી જે સારી રીતે વર્તે છે અને જેના દ્વારા આ સદા સેવાય છે, તેના માટે તેઓ અક્ષય બને છે. ગૃહસ્થ જીવનમાં રહેનારનો આ સનાતન ધર્મ છે.