महाभारत · अध्याय 3.217
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.217.1
एवं संकथिते कृत्स्ने मोक्षधर्मे युधिष्ठिर ।
दृढप्रीतमना विप्रो धर्मव्याधमुवाच ह ॥ ३.२१७.१ ॥
हे युधिष्ठिरा, मोक्षधर्म असा संपूर्ण सांगितला गेल्यावर, दृढ प्रसन्न मनाच्या त्या ब्राह्मणाने धर्मव्याधाला म्हटले.
3.217.2
न्याययुक्तमिदं सर्वं भवता परिकीर्तितम् ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचिद्धर्मेष्वभिसमीक्ष्यते ॥ ३.२१७.२ ॥
तुम्ही हे सर्व न्यायाने सांगितले; धर्मांविषयी तुम्हाला अज्ञात असे काही दिसत नाही.
3.217.3
प्रत्यक्षं मम यो धर्मस्तं च पश्य द्विजोत्तम ।
येन सिद्धिरियं प्राप्ता मया ब्राह्मणपुङ्गव ॥ ३.२१७.३ ॥
हे द्विजोत्तमा, माझा जो प्रत्यक्ष धर्म आहे तो पाहा, ज्याद्वारे मी ही सिद्धी मिळवली आहे, हे ब्राह्मणश्रेष्ठा.
3.217.4
उत्तिष्ठ भगवन्क्षिप्रं प्रविश्याभ्यन्तरं गृहम् ।
द्रष्टुमर्हसि धर्मज्ञ मातरं पितरं च मे ॥ ३.२१७.४ ॥
भगवन्, उठा, लवकर घराच्या आत प्रवेश करा; हे धर्मज्ञा, माझ्या आई आणि वडिलांना पाहणे तुम्हाला योग्य आहे.
3.217.5
इत्युक्तः स प्रविश्याथ ददर्श परमार्चितम् ।
सौधं हृद्यं चतुःशालमतीव च मनोरमम् ॥ ३.२१७.५ ॥
असे सांगितल्यावर तो आत जाऊन अत्यंत सन्मानित, मनोहर, चार शाळांचा, अतिशय रमणीय असा महाल पाहू लागला.
3.217.6
देवतागृहसंकाश दैवतैश्च सुपूजितम् ।
शयनासनसंबाधं गन्धैश्च परमैर्युतम् ॥ ३.२१७.६ ॥
ते देवालयासारखे होते, देवतांनी उत्तम पूजिलेले, शय्या व आसनांनी भरलेले, आणि उत्तम सुगंधांनी युक्त.
3.217.7
तत्रशुक्लाम्बरधरौ पितरावस्य पूजितौ ।
कृताहारौ तु संतुष्टावुपविष्टौ वरासने ॥ ३.२१७.७ ॥
तिथे पांढरी वस्त्रे परिधान केलेले, त्याने सन्मानित केलेले त्याचे आईवडील भोजन करून संतुष्ट होऊन उत्तम आसनावर बसले होते.
3.217.8
तस्य व्याधस्य पितरौ ब्राह्मणः संददर्श ह ।
धर्मव्याधस्तु तौ दृष्ट्वा पादेषु शिरसाऽपतत् ॥ ३.२१७.८ ॥
त्या व्याधाच्या आईवडिलांना ब्राह्मणाने पाहिले. धर्मव्याधाने त्यांना पाहून मस्तकाने त्यांच्या पायांवर लोटांगण घातले.
3.217.9
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ धर्मज्ञ धर्मस्त्वामभिरक्षतु ।
प्रीतौ स्वस्तव शौचेन दीर्घमायुरवाप्नुहि।
गतिमिष्टां तपो ज्ञानं मेधां च परमां गतः ॥ ३.२१७.९ ॥
उठ, उठ, हे धर्मज्ञा! धर्म तुझे रक्षण करो. तुझ्या पवित्रतेने आम्ही प्रसन्न आहोत; दीर्घायुष्य लाभ. इष्ट गती, तप, ज्ञान आणि परम बुद्धी प्राप्त कर.
3.217.10
सत्पुत्रेण त्वया पुत्र नित्यं काले सुपूजितौ ।
सुखमेव वसावोऽत्र देवलोकगताविव ॥ ३.२१७.१० ॥
हे पुत्रा! सत्पुत्र अशा तुझ्याकडून आम्ही नेहमी योग्य वेळी चांगला सन्मान पावतो. येथे आम्ही देवलोक गाठलेल्यांप्रमाणे सुखात राहतो.
3.217.11
न तेऽन्यद्दैवतं किंचिद्दैवतेष्वपि वर्तते ।
प्रयतसत्वाद्द्विजातीनांदमेनासि समनवितः ॥ ३.२१७.११ ॥
तुझ्यासाठी देवांमध्येही दुसरा कोणताही देव नाही. पवित्र स्वभाव आणि द्विजांचा दम यांनी तू युक्त आहेस.
3.217.12
पितुः पितामहा ये च तथैव प्रपितामहाः ।
प्रीतास्ते सततं पुत्र दमेनावां च पूजया ॥ ३.२१७.१२ ॥
पित्याचे आजे आणि तसेच पणजे—हे पुत्रा, ते सर्वजण तुझ्या दमाने आणि आमच्या पूजेने सतत प्रसन्न आहेत.
3.217.13
मनसा कर्मणा वाचा शुश्रूषा नैव हीयते ।
न चान्या हि तथा बुद्धिर्दृश्यते सांप्रतं तव ॥ ३.२१७.१३ ॥
मन, कर्म आणि वाणी यांनी केलेली सेवा कमी होत नाही; आणि आता तुझ्यात दुसरी बुद्धी दिसत नाही.
3.217.14
जामदग्न्येन रामेण यथा वृद्धौ सुपूजितौ ।
तथा त्वया कृतंसर्वंतद्विशिष्टं च पुत्रक ॥ ३.२१७.१४ ॥
जमदग्नीचा पुत्र राम याने वृद्धांचा चांगला सन्मान केला तसेच, पुत्रा, तू सर्व काही केलेस; आणि ते विशेष उत्कृष्टही आहे.
3.217.15
ततस्तं ब्राह्मणं ताभ्यां धर्मव्याधो न्यवेदयत् ।
तौ स्वागतेन तं विप्रमर्चयामासतुस्तदा ॥ ३.२१७.१५ ॥
नंतर धर्मव्याधाने त्या ब्राह्मणाची माहिती त्या दोघांना दिली; त्या दोघांनी स्वागताने त्या ब्राह्मणाचा सत्कार केला.
3.217.16
प्रतिगृह्यच तां पूजां द्विजः पप्रच्छ तावुभौ ।
सपुत्राभ्यां सभृत्याभ्यां कच्चिद्वां कुशलं गृहे।
अनामय च वां कच्चित्सुखं वेह शरीरयोः ॥ ३.२१७.१६ ॥
ती पूजा स्वीकारून ब्राह्मणाने त्या दोघांना विचारले: "पुत्र आणि सेवकांसह तुमच्या घरी कुशल आहे ना? तुमची शरीरे निरोगी आणि सुखी आहेत ना?"
3.217.17
कुशलं नौ गृहे विप्र भृत्यवर्गे च सर्वशः ।
कच्चित्त्वमप्यविघ्नेन संप्राप्तो भगवन्निति ॥ ३.२१७.१७ ॥
हे विप्रा, आमच्या घरी आणि सेवकवर्गात सर्वप्रकारे कुशल आहे. हे भगवन्, आपणही कोणत्याही अडथळ्याविना पोहोचलात ना?
3.217.18
हाढमित्येव तौ विप्रः प्रत्युवाच मुदान्वितः ।
धर्मव्याधस्तु तं विप्रमर्थवद्वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२१७.१८ ॥
"होय, आम्ही कुशल आहोत" असे म्हणून त्या ब्राह्मणाने आनंदाने त्या दोघांना उत्तर दिले. मग धर्मव्याध त्या ब्राह्मणाशी अर्थपूर्ण शब्दांत बोलला.
3.217.19
पिता माता च भगवन्नेतौ मे दैवतं परम् ।
यद्दैवतेभ्यः कर्तव्यं तदेताभ्यां करोम्यहम् ॥ ३.२१७.१९ ॥
पिता आणि माता, हे भगवन्, हे दोघे माझे परम दैवत आहेत. देवांसाठी जे करायचे असते, ते मी या दोघांसाठी करतो.
3.217.20
त्रयस्त्रिंशद्यथा देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः ।
संपूज्याः सर्वलोकस्य तथा वृद्धाविमौ मम ॥ ३.२१७.२० ॥
इंद्र ज्यांच्या पुढे आहे असे तेहतीस देव जसे सर्व लोकांनी पूजनीय आहेत, तसेच माझे हे दोन वृद्ध आई-वडील पूजनीय आहेत.
3.217.21
उपाहारानाहरन्तो देवतानां यथा द्विजः ।
कुर्वन्ति तद्वदेताभ्यां करोम्यहमतन्द्रितः ॥ ३.२१७.२१ ॥
ब्राह्मण जसे देवांसाठी नैवेद्य आणून अर्पण करतात, तसेच मी आळस न करता या दोघांसाठी करतो.
3.217.22
एतौ मे परमं ब्रह्मन्पिता माता च दैवतम् ।
एतौ पुष्पैः फलैरन्नैस्तोषयामि सदा द्विज ॥ ३.२१७.२२ ॥
हे ब्रह्मन्, हे दोघे—पिता आणि माता—माझे परम दैवत आहेत. हे द्विजा, मी यांना नेहमी फुले, फळे आणि अन्न देऊन संतुष्ट करतो.
3.217.23
एतावेवाग्नयो मह्यं यान्वदन्ति मनीषिणः ।
यज्ञा वेदाश्च चत्वारः सर्वमेतौ मम द्विज ॥ ३.२१७.२३ ॥
ज्ञानी लोक माझ्यासाठी ज्यांना अग्नी म्हणतात, ते हे दोघेच आहेत. यज्ञ आणि चारही वेद, हे द्विजा, माझ्यासाठी हे दोघेच सर्वकाही आहेत.
3.217.24
एतदर्थं मम प्राणा भार्या पुत्रः सुहृज्जनः ।
सपुत्रदारः शुश्रूषां नित्यमेव करोम्यहम् ॥ ३.२१७.२४ ॥
यासाठीच माझे प्राण, पत्नी, पुत्र आणि मित्रजन आहेत. पुत्र आणि पत्नीसह मी नेहमी यांचीच सेवा करतो.
3.217.25
स्वयं च स्नापयाम्येतौ तथा पादौ प्रधावये ।
आहारं च प्रयच्छामि स्वयंच द्विजसत्तम ॥ ३.२१७.२५ ॥
मी स्वतः या दोघांना स्नान घालतो, तसेच त्यांचे पाय धुतो. हे द्विजश्रेष्ठा, मी स्वतःच त्यांना आहारही देतो.
3.217.26
अनुकूलाः कथा वच्मि विप्रियं परिवर्जये ।
अधर्मेणापि संयुक्तं प्रियमाभ्यां करोम्यहम् ॥ ३.२१७.२६ ॥
मी त्यांना अनुकूल बोलतो, अप्रिय गोष्टी टाळतो. त्या दोघांना आनंदित करण्यासाठी अधर्माशी संबंधित गोष्टही मी करतो.
3.217.27
धर्ममेव गुरुं मत्वा साक्षादेतौ द्विजोत्तम ।
अतन्द्रितः सदा विप्र शुश्रूषां वै करोम्यहम् ॥ ३.२१७.२७ ॥
हे द्विजोत्तमा, त्या दोघांना साक्षात धर्म आणि गुरू मानून मी सदैव आळस न करता सेवा करतो. हे विप्रा, मी खरोखर ही सेवा करतो.
3.217.28
पञ्चैव गुरवो ब्रह्मनपुरुषस्य बुभूषतः ।
पिता माताऽग्निरात्मा च गुरुश्च द्विजसत्तम ॥ ३.२१७.२८ ॥
हे ब्रह्मन्, समृद्धीची इच्छा धरणाऱ्या पुरुषाला पाचच गुरू असतात: पिता, माता, अग्नी, आत्मा आणि गुरू. हे द्विजसत्तमा.
3.217.29
एतेषु यस्तु वर्तेत सम्यगेव द्विजोत्तम ।
भवेयुरप्रयस्तेन परिचीर्णास्तु नित्यशः।
गार्हस्थ्ये वर्तमानस्य एष धर्मः सनातनः ॥ ३.२१७.२९ ॥
हे द्विजोत्तमा, यांपैकी जो योग्य रीतीने वागतो आणि ज्याच्याकडून ते सदैव सेविले जातात, त्याच्यासाठी ते अक्षय होतात. गृहस्थाश्रमात असणाऱ्याचा हाच सनातन धर्म आहे.