ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.217
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.217.1
एवं संकथिते कृत्स्ने मोक्षधर्मे युधिष्ठिर ।
दृढप्रीतमना विप्रो धर्मव्याधमुवाच ह ॥ ३.२१७.१ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਮੋਖ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਧਰਮਵਿਆਧ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
3.217.2
न्याययुक्तमिदं सर्वं भवता परिकीर्तितम् ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचिद्धर्मेष्वभिसमीक्ष्यते ॥ ३.२१७.२ ॥
ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਨਿਆਂਯੁਕਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਧਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ।
3.217.3
प्रत्यक्षं मम यो धर्मस्तं च पश्य द्विजोत्तम ।
येन सिद्धिरियं प्राप्ता मया ब्राह्मणपुङ्गव ॥ ३.२१७.३ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਮੇਰਾ ਜੋ ਪ੍ਰਤੱਖ ਧਰਮ ਹੈ ਉਹ ਵੇਖੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਪੁੰਗਵ।
3.217.4
उत्तिष्ठ भगवन्क्षिप्रं प्रविश्याभ्यन्तरं गृहम् ।
द्रष्टुमर्हसि धर्मज्ञ मातरं पितरं च मे ॥ ३.२१७.४ ॥
ਭਗਵਨ, ਉੱਠੋ, ਛੇਤੀ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਓ; ਹੇ ਧਰਮਗਿਆਤਾ, ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
3.217.5
इत्युक्तः स प्रविश्याथ ददर्श परमार्चितम् ।
सौधं हृद्यं चतुःशालमतीव च मनोरमम् ॥ ३.२१७.५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰੀ ਗਈ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੀ, ਚਾਰ ਸ਼ਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਹਵੇਲੀ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
3.217.6
देवतागृहसंकाश दैवतैश्च सुपूजितम् ।
शयनासनसंबाधं गन्धैश्च परमैर्युतम् ॥ ३.२१७.६ ॥
ਉਹ ਦੇਵ-ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੰਜਿਆਂ ਅਤੇ ਆਸਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
3.217.7
तत्रशुक्लाम्बरधरौ पितरावस्य पूजितौ ।
कृताहारौ तु संतुष्टावुपविष्टौ वरासने ॥ ३.२१७.७ ॥
ਉੱਥੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਮ ਆਸਣ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ।
3.217.8
तस्य व्याधस्य पितरौ ब्राह्मणः संददर्श ह ।
धर्मव्याधस्तु तौ दृष्ट्वा पादेषु शिरसाऽपतत् ॥ ३.२१७.८ ॥
ਉਸ ਵਿਆਧ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਧਰਮਵਿਆਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ।
3.217.9
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ धर्मज्ञ धर्मस्त्वामभिरक्षतु ।
प्रीतौ स्वस्तव शौचेन दीर्घमायुरवाप्नुहि।
गतिमिष्टां तपो ज्ञानं मेधां च परमां गतः ॥ ३.२१७.९ ॥
ਉੱਠ, ਉੱਠ, ਹੇ ਧਰਮਗਿਆਨੀ! ਧਰਮ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾ। ਇੱਛਤ ਗਤੀ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਬੁੱਧੀ ਪਾ।
3.217.10
सत्पुत्रेण त्वया पुत्र नित्यं काले सुपूजितौ ।
सुखमेव वसावोऽत्र देवलोकगताविव ॥ ३.२१७.१० ॥
ਪੁੱਤਰਾ! ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਤੂੰ, ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਦੇਵਲੋਕ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਇਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
3.217.11
न तेऽन्यद्दैवतं किंचिद्दैवतेष्वपि वर्तते ।
प्रयतसत्वाद्द्विजातीनांदमेनासि समनवितः ॥ ३.२१७.११ ॥
ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਦਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਯੁਕਤ ਹੈਂ।
3.217.12
पितुः पितामहा ये च तथैव प्रपितामहाः ।
प्रीतास्ते सततं पुत्र दमेनावां च पूजया ॥ ३.२१७.१२ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਾਦੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜਦਾਦੇ—ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਦਮ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ।
3.217.13
मनसा कर्मणा वाचा शुश्रूषा नैव हीयते ।
न चान्या हि तथा बुद्धिर्दृश्यते सांप्रतं तव ॥ ३.२१७.१३ ॥
ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੇਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ।
3.217.14
जामदग्न्येन रामेण यथा वृद्धौ सुपूजितौ ।
तथा त्वया कृतंसर्वंतद्विशिष्टं च पुत्रक ॥ ३.२१७.१४ ॥
ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਮ ਵੀ ਹੈ।
3.217.15
ततस्तं ब्राह्मणं ताभ्यां धर्मव्याधो न्यवेदयत् ।
तौ स्वागतेन तं विप्रमर्चयामासतुस्तदा ॥ ३.२१७.१५ ॥
ਫਿਰ ਧਰਮਵਿਆਧ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਵਾਗਤ ਨਾਲ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
3.217.16
प्रतिगृह्यच तां पूजां द्विजः पप्रच्छ तावुभौ ।
सपुत्राभ्यां सभृत्याभ्यां कच्चिद्वां कुशलं गृहे।
अनामय च वां कच्चित्सुखं वेह शरीरयोः ॥ ३.२१७.१६ ॥
ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਕਬੂਲ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲ ਤਾਂ ਹੈ? ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਤਾਂ ਹਨ?"
3.217.17
कुशलं नौ गृहे विप्र भृत्यवर्गे च सर्वशः ।
कच्चित्त्वमप्यविघ्नेन संप्राप्तो भगवन्निति ॥ ३.२१७.१७ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਅਤੇ ਸੇਵਕ-ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ। ਹੇ ਭਗਵਨ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ?
3.217.18
हाढमित्येव तौ विप्रः प्रत्युवाच मुदान्वितः ।
धर्मव्याधस्तु तं विप्रमर्थवद्वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२१७.१८ ॥
"ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਕੁਸ਼ਲ ਹਾਂ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਧਰਮਵਿਆਧ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਰਥ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.217.19
पिता माता च भगवन्नेतौ मे दैवतं परम् ।
यद्दैवतेभ्यः कर्तव्यं तदेताभ्यां करोम्यहम् ॥ ३.२१७.१९ ॥
ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਭਗਵਨ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਰਮ ਦੇਵਤੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
3.217.20
त्रयस्त्रिंशद्यथा देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः ।
संपूज्याः सर्वलोकस्य तथा वृद्धाविमौ मम ॥ ३.२१७.२० ॥
ਇੰਦਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਹੈ ਉਹ ਤੇਤੀ ਦੇਵਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।
3.217.21
उपाहारानाहरन्तो देवतानां यथा द्विजः ।
कुर्वन्ति तद्वदेताभ्यां करोम्यहमतन्द्रितः ॥ ३.२१७.२१ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੇਟਾਂ ਲਿਆ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਆਲਸ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
3.217.22
एतौ मे परमं ब्रह्मन्पिता माता च दैवतम् ।
एतौ पुष्पैः फलैरन्नैस्तोषयामि सदा द्विज ॥ ३.२१७.२२ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ—ਮੇਰੇ ਪਰਮ ਦੇਵਤੇ ਹਨ। ਹੇ ਦਵਿਜ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
3.217.23
एतावेवाग्नयो मह्यं यान्वदन्ति मनीषिणः ।
यज्ञा वेदाश्च चत्वारः सर्वमेतौ मम द्विज ॥ ३.२१७.२३ ॥
ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਨੀਆਂ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਹਨ। ਯੱਗ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵੇਦ ਵੀ, ਹੇ ਦਵਿਜ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨ।
3.217.24
एतदर्थं मम प्राणा भार्या पुत्रः सुहृज्जनः ।
सपुत्रदारः शुश्रूषां नित्यमेव करोम्यहम् ॥ ३.२१७.२४ ॥
ਇਸੇ ਲਈ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਮੈਂ ਸਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
3.217.25
स्वयं च स्नापयाम्येतौ तथा पादौ प्रधावये ।
आहारं च प्रयच्छामि स्वयंच द्विजसत्तम ॥ ३.२१७.२५ ॥
ਮੈਂ ਖੁਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦਵਿਜਸੱਤਮ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
3.217.26
अनुकूलाः कथा वच्मि विप्रियं परिवर्जये ।
अधर्मेणापि संयुक्तं प्रियमाभ्यां करोम्यहम् ॥ ३.२१७.२६ ॥
ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਅਪ੍ਰਿਯ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
3.217.27
धर्ममेव गुरुं मत्वा साक्षादेतौ द्विजोत्तम ।
अतन्द्रितः सदा विप्र शुश्रूषां वै करोम्यहम् ॥ ३.२१७.२७ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਖਿਆਤ ਧਰਮ ਤੇ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਕੇ ਮੈਂ ਸਦਾ ਆਲਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
3.217.28
पञ्चैव गुरवो ब्रह्मनपुरुषस्य बुभूषतः ।
पिता माताऽग्निरात्मा च गुरुश्च द्विजसत्तम ॥ ३.२१७.२८ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਉੱਨਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਲਈ ਪੰਜ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹਨ: ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਅਗਨੀ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ। ਹੇ ਦਵਿਜਸੱਤਮ।
3.217.29
एतेषु यस्तु वर्तेत सम्यगेव द्विजोत्तम ।
भवेयुरप्रयस्तेन परिचीर्णास्तु नित्यशः।
गार्हस्थ्ये वर्तमानस्य एष धर्मः सनातनः ॥ ३.२१७.२९ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸਦਾ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਅਕਸ਼ੈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।