ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.218
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.218.1
गुरू निवेद्य विप्राय तौ मातापितरावुभौ ।
पुनरेव स धर्मात्मा व्याधो ब्राह्मणमब्रवीत् ॥ ३.२१८.१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਵਿਆਧ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.218.2
प्रवृत्तचक्षुर्जातोस्मि संपश्य तपसो बलम् ।
यदर्थमुक्तोसि तया गच्छ त्वं मिथिलामिति ॥ ३.२१८.२ ॥
ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ; ਤਪ ਦਾ ਬਲ ਵੇਖੋ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਮਿਥਿਲਾ ਜਾ।
3.218.3
पतिशुश्रूषपरया दान्तया सत्यशीलया ।
मिथिलायां वसन्व्याधः स ते धर्मान्प्रवक्ष्यति ॥ ३.२१८.३ ॥
ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ, ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਿਥਿਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਉਹ ਵਿਆਧ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਦੱਸੇਗਾ।
3.218.4
पतिव्रतायाः सत्यायाः शीलाढ्याया यतव्रत ।
संस्मृत्य वाक्यं धर्मज्ञ गुणवानसि मे मतः ॥ ३.२१८.४ ॥
ਹੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਵ੍ਰਤ, ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ! ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਸਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗੁਣਵਾਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ।
3.218.5
यत्तया त्वं द्विजश्रेष्ठ नियुक्तो मां प्रति प्रभो ।
दृष्टमेव तया सम्यगेकपत्न्या न संशयः ॥ ३.२१८.५ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਉਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ, ਉਸ ਇਕ-ਪਤਨੀ ਵਾਲੀ ਨੇ ਠੀਕ ਵੇਖਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.218.6
त्वदनुग्रहबुद्ध्या तु विप्रैतद्दर्शितं मया ।
वाक्यं च शृणु मे तात यत्ते वक्ष्ये हितं द्विज ॥ ३.२१८.६ ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ; ਤੇਰੇ ਹਿਤ ਦੀ ਜੋ ਗੱਲ ਹੈ ਉਹ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ।
3.218.7
त्वया न पूजिता माता पिता च द्विजसत्तम ।
अनिसृष्टोसि निष्क्रान्तो गृहात्ताभ्यामनिनदित ॥ ३.२१८.७ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੂੰ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਬਿਨਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਬਿਨਾਂ ਤੂੰ ਘਰੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
3.218.8
वेदोच्चारणकार्यार्थमयुक्तं तत्त्वया कृतम् ।
तव शोकेन वृद्धौ तावन्धीभूतौ तपस्विनौ ॥ ३.२१८.८ ॥
ਵੇਦ ਪਾਠ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਤੂੰ ਜੋ ਕੀਤਾ ਉਹ ਅਣਉਚਿਤ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਤਪਸ਼ੀ ਜੋੜਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
3.218.9
तौ प्रसादयितुं गच्छ मा त्वां धर्मोऽत्यगादयम् ।
तपस्वी त्वं महात्मा च धर्मे च निरतः सदा ॥ ३.२१८.९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਜਾ; ਕਿਤੇ ਇਹ ਧਰਮ ਤੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਛੱਡ ਜਾਵੇ। ਤੂੰ ਤਪਸ਼ੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।
3.218.10
सर्वमेतदपार्थं ते क्षिप्रं तौ संप्रसादय ।
तौ प्रसाद्य द्विजश्रेष्ठ यच्छ्रेयस्तदवाप्स्यसि ॥ ३.२१८.१० ॥
ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਛੇਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਕਲਿਆਣ ਪਾਵੇਂਗਾ।
3.218.11
श्रद्दधस्व मम ब्रह्मन्नान्यथा कर्तुमर्हसि ।
यम्यतामद्यविप्रर्षे श्रेयस्ते कथयाम्यहम् ॥ ३.२१८.११ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ! ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
3.218.12
यदेतदुक्तं भवता सर्वं सत्यमसंशयम् ।
प्रीतोस्मि तव भद्रं ते धर्माचारगुणान्वित ॥ ३.२१८.१२ ॥
ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸਭ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਧਰਮਾਚਾਰ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ!
3.218.13
दैवतप्रतिमो हि त्वं यस्त्वं धर्ममनुव्रतः ।
पुराणं शाश्वतं दिव्यं दुष्प्रापमकृतात्मभिः ॥ ३.२१८.१३ ॥
ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈਂ, ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਸਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ, ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ (ਧਰਮ) ਬੇਕਾਬੂ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
3.218.14
मातापित्रोः सकाशं हि गत्वात्वं द्विजसत्तम ।
अतन्द्रितः कुरु क्षिप्रंमातापित्रोर्हि पूजनम्।
अतः परमहं धर्मं नान्यं पश्यामि कंचन ॥ ३.२१८.१४ ॥
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਆਲਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੇਤੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
3.218.15
इहाहमागतो दिष्ट्या दिष्ट्या मे संगतं त्वया ।
ईदृशा दुर्लभा लोके नरा धर्मप्रदर्शकाः ॥ ३.२१८.१५ ॥
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਧਰਮ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ।
3.218.16
एकोनरसहस्रेषु धर्मवानविद्यते न वा ।
प्रीतोस्मि तवसत्येन भद्रं ते पुरुषर्षभ ॥ ३.२१८.१६ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਧਰਮਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ, ਤੇਰੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
3.218.17
पतमानोऽद्यनरके भवताऽस्मि समुद्धृतः ।
भवितव्यमथैवं च यद्दृष्टोसि मयाऽनघ ॥ ३.२१८.१७ ॥
ਅੱਜ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਉਬਾਰ ਲਿਆ। ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ; ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।
3.218.18
राजा ययातिर्दौहित्रैः पतितस्तारितो यथा ।
सद्भिः पुरुषशार्दूल तथाऽहं भवता त्विह ॥ ३.२१८.१८ ॥
ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਡਿੱਗਣ ਵੇਲੇ ਜਿਵੇਂ ਦੌਹਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਜਨਾਂ ਨੇ ਉਬਾਰਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਉਬਾਰਿਆ ਹੈ।
3.218.19
मातापितृभ्यां शुश्रूषां करिष्ये वचनात्तव ।
नाकृतात्मा वेदयति धर्माधर्मविनिश्चयम् ॥ ३.२१८.१९ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਅਣਸੰਵਾਰੀ ਆਤਮਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੀ।
3.218.20
दुर्ज्ञेयः शाश्वतो धर्मः शूद्रयोनौ हि वर्तता ।
न त्वां शूद्रमहं मन्ये भवितव्यं हि कारणम् ॥ ३.२१८.२० ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਜੋਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇਗਾ।
3.218.21
येन कर्मविशेषेण प्राप्तेयं शूद्रता त्वया ।
एतामिच्छामि विज्ञातुं तत्त्वेन तव शूद्रताम्।
कामयानस् मे शंस सर्वं त्वं प्रयतात्मवान् ॥ ३.२१८.२१ ॥
ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਹ ਸ਼ੂਦਰਤਾ ਪਾਈ, ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੰਜਮੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ।
3.218.22
अनतिक्रमणीया वै ब्राह्मणा मे द्विजोत्तम ।
शृणु सर्वमिदं वृत्तं पूर्वदेहे ममानघ ॥ ३.२१८.२२ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਬਚਨ ਮੈਥੋਂ ਟਾਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਰਤਾਂਤ ਸੁਣੋ।
3.218.23
अहं हि ब्राह्मणः पूर्वमासं द्विजवरात्मजः ।
वेदाध्यायी सुकुशलो वेदाङ्गानां च पारगः।
आत्मदोषकृतैर्ब्रह्मन्नवस्थामाप्तवानिमाम् ॥ ३.२१८.२३ ॥
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਸੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਲਤ ਪਾਈ।
3.218.24
कश्चिद्राजा मम सखा धनुर्वेदपरायणः ।
संसर्गाद्धनुषि श्रेष्ठस्ततोऽहमभवं द्विज ॥ ३.२१८.२४ ॥
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਦਵਿਜ, ਮੈਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ ਗਿਆ।
3.218.25
एतस्मिन्नेव काले तु मृगयां निर्गतो नृपः ।
सहितो योधमुख्यैश् मन्त्रिभिश्च सुसंवृतः।
ततोऽभ्यहन्मृगांस्तत्र सुबहूनाश्रमं प्रति ॥ ३.२१८.२५ ॥
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿਰਨ ਮਾਰੇ।
3.218.26
अथ क्षिप्तः शरो घोरो मयापि द्विजसत्तम ।
ताडितश्च ऋषिस्तन शरेणानतपर्वणा ॥ ३.२१८.२६ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਵੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਛੱਡਿਆ; ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਗੰਢ ਵਾਲੇ ਉਸ ਤੀਰ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ।
3.218.27
भूमौ निपतितो ब्रह्मन्नुवाच प्रतिनादयन् ।
नापराध्याम्यहं किंचित्केन पापमिदं कृतम् ॥ ३.२१८.२७ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਉਹ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਬੋਲੇ: 'ਮੈਂ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤਾ?'
3.218.28
मन्वानस्तं मृगं चाहं संप्राप्तः सहसा मुनिम् ।
अपश्यं तमृषिं विद्धं शरेणानतपर्वणा।
तमुग्रतपसं विप्रं निष्टनन्तं महीतले ॥ ३.२१८.२८ ॥
ਉਸ ਹਿਰਨ ਸਮਝ ਕੇ ਮੈਂ ਅਚਾਨਕ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਗੰਢ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ — ਉਹ ਕਠੋਰ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੜਫ ਰਹੇ ਸਨ।
3.218.29
अकार्यकरणाच्चापि भृशं मे व्यथितं मनः ।
अजानता कृतमिदं मयेत्यहमथाब्रुवम् ॥ ३.२१८.२९ ॥
ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। 'ਇਹ ਮੈਥੋਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ' — ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।
3.218.30
क्षन्तुमर्हसि मे सर्वमिति चोक्तो मया मुनिः ॥ ३.२१८.३० ॥
'ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ' — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
3.218.31
ततः प्रत्यब्रवीद्वाक्यमृषिर्मां क्रोधमूर्च्छितः ।
व्याधस्त्वं भविता क्रूर शूद्रयोनाविति द्विज ॥ ३.२१८.३१ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਹੇ ਕਰੂਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਤੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਧ ਹੋਵੇਂਗਾ।