Mahābhārata · Adhyāya 3.219
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.219.1
एवं शप्तोऽहमृषिणा तदा द्विजबरोत्तम ।
अहं प्रासादयमृषिं गिरा वाक्यविशारदम् ॥ ३.२१९.१ ॥
Así maldecido por el sabio, oh mejor de los dos veces nacidos, entonces intenté aplacar a aquel sabio, diestro en la palabra, con palabras.
3.219.2
अजानता मयाऽकार्यमिदमद्य कृतं मुने ।
क्षन्तुमर्हसि तत्सर्वं प्रसीद भगवन्निति ॥ ३.२१९.२ ॥
Sin saberlo, hoy he cometido esta falta, oh sabio. Debes perdonar todo ello. Sé benévolo, oh venerable.
3.219.3
नान्यथा भविता शाप एवमेतदसंशयम् ।
आनृशंस्यात्त्वंहकिंचित्कर्ताऽनुग्रहमद्य ते ॥ ३.२१९.३ ॥
Esta maldición no será de otro modo; sin duda será así. Pero por compasión, hoy te concederé alguna gracia.
3.219.4
शूद्रयोन्यां वर्तमानो धर्मज्ञो हि भविष्यसि ।
मातापित्रोश् शुश्रूषां करिष्यसि न संशयः ॥ ३.२१९.४ ॥
Viviendo en un vientre de śūdra, sin duda serás quien conoce el dharma. Servirás a tu madre y a tu padre; no hay duda.
3.219.5
तयोः शुश्रूषया सिद्धिं महतीं समवाप्स्यसि ।
जातिस्मरश् भविता स्वर्गं चैव गमिष्यसि ॥ ३.२१९.५ ॥
Mediante el servicio a esos dos alcanzarás gran perfección. Serás quien recuerda sus vidas pasadas, e irás ciertamente al cielo.
3.219.6
भूत्वाच धार्मिको व्याधः पित्रोः शुश्रूषणे रतः ।
शापक्षये तु निर्वृत्ते भविताऽसि पुनर्द्विजः ॥ ३.२१९.६ ॥
Siendo un cazador justo, entregado al servicio de tus padres, cuando la maldición se agote volverás a ser un dos veces nacido.
3.219.7
एवं शप्तः पुरा तेन ऋषिणाऽस्म्युग्रतेजसा ।
प्रसादश्च कृतस्तेन ममैव द्विपदांवर ॥ ३.२१९.७ ॥
Así, en otro tiempo, fui maldecido por aquel sabio de fulgor terrible, y por él mismo me fue concedida la gracia, oh mejor de los bípedos.
3.219.8
शरं चोद्धृतवानस्मि तस्य वै द्विजसत्तम ।
आश्रमं च मया नीतो न च प्राणैर्व्ययुज्यत ॥ ३.२१९.८ ॥
Y yo le extraje la flecha, oh mejor de los dvijas, y lo llevé al ermitaño; y su vida no se separó del cuerpo.
3.219.9
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा मम पुराऽभवत् ।
अभितश्चापि गन्तव्यो मया स्वर्गो द्विजोत्तम ॥ ३.२१९.९ ॥
Todo esto te lo he contado, tal como me ocurrió antaño; y, oh mejor de los dvijas, debo recorrer el mundo y alcanzar el cielo.
3.219.10
एवमेतानि पुरुषा दुःखानि च सुखानि च ।
आप्नुवन्ति महाबुद्धे नोत्कण्ठां कर्तुमर्हसि ॥ ३.२१९.१० ॥
Así los hombres obtienen tanto penas como alegrías; oh gran sabio, no debes entregarte a la desazón.
3.219.11
दुष्करं हि कृतंकर्म जानता जातिमात्मनः ।
लोकवृत्तान्ततत्त्वज्ञ नित्यं धर्मपरायण ॥ ३.२१९.११ ॥
Sabiendo tu propio linaje, oh conocedor de la verdad de los asuntos del mundo, siempre entregado al dharma, has realizado una acción difícil.
3.219.12
कर्मदोषाच्च वै विद्वन्नात्मजातिकृतेन वै ।
कंचित्कालं मृष्यतां वै ततोसि भविता द्विजः ॥ ३.२१९.१२ ॥
Oh sabio, soporta durante algún tiempo lo que procede de la falta de la acción y de tu propio linaje; luego te convertirás en dvija.
3.219.13
सांप्रतं च मतो मेऽसि ब्राह्मणो नात्र संशयः ॥ ३.२१९.१३ ॥
Ahora te considero un brāhmaṇa; de esto no hay duda.
3.219.14
ब्राह्मणः पतनीयेषु वर्तमानो विकर्मसु ।
दाम्भिक्वो दुष्कृतप्रायः शूद्रेण सदृशो भवेत् ॥ ३.२१९.१४ ॥
El brāhmaṇa que se dedica a acciones que conducen a la caída, a actos prohibidos, que es hipócrita y en su mayoría obra mal, se vuelve semejante a un śūdra.
3.219.15
यस्तु शूद्रो दमे सत्ये धर्मे च सततोत्थितः ।
तं ब्राह्मणमहं मन्ये वृत्तेन हि भवेद्द्विजः ॥ ३.२१९.१५ ॥
Pero al śūdra que siempre se mantiene firme en el dominio de sí, la verdad y el dharma, lo considero un brāhmaṇa, pues por la conducta uno se hace dvija.
3.219.16
कर्मदोषेण विषमां गतिमाप्तोसि दारुणाम् ।
क्षीणदोषमहं मन्ये चाभितस्त्वां नरोत्तम ॥ ३.२१९.१६ ॥
Por la falta de tus acciones has alcanzado un destino terrible y desigual; pero te considero alguien cuyas faltas se han agotado, oh mejor de los hombres.
3.219.17
कर्तुमर्हसि नोत्कण्ठां त्वद्विधा ह्यविषादिनः ।
लोकवृत्तान्ततत्वज्ञा नित्यं धर्मपरायणाः ॥ ३.२१९.१७ ॥
No debes inquietarte; quienes son como tú, libres de desaliento, que conocen la verdad del curso del mundo y siempre están entregados al dharma, no lo hacen.
3.219.18
प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरमौषधैः ।
एतद्विज्ञानसामर्थ्यं न बालै समतामियात् ॥ ३.२१९.१८ ॥
Con la sabiduría se debe destruir el dolor mental, y con medicinas el dolor corporal; este es el poder del conocimiento, que los niños no pueden igualar.
3.219.19
अनिष्टसंप्रयोगाच्च विप्रयोगात्प्रयिस्य च ।
मनुष्या मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते चाल्पबुद्धयः ॥ ३.२१९.१९ ॥
Por el contacto con lo indeseado, por la separación de lo querido y por el temor a la pérdida futura, las personas de poca inteligencia se ven afligidas por dolores mentales.
3.219.20
गुणैर्भूतानि युज्यन्ते वियुज्यन्ते तथैव च ।
सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थानं हि विद्यते ॥ ३.२१९.२० ॥
Los seres se unen y se separan por las cualidades de la naturaleza; todo esto no es el lugar del dolor de una sola persona.
3.219.21
अनिष्टनान्वितं पश्यंस्तथा क्षिप्रं विरज्यते ।
ततश्च प्रतिकुर्वन्ति यदि पश्यन्त्युपक्रमम् ॥ ३.२१९.२१ ॥
Al ver las cosas unidas a lo indeseado, uno pronto se vuelve desapegado; luego, si ven un medio, actúan para contrarrestarlo.
3.219.22
शोचतो न भवेत्किंचित्केवलं परितप्यते ।
परित्यजन्ति ये दुःखं सुखं वाऽप्युभयं नराः ॥ ३.२१९.२२ ॥
Por lamentarse no se logra nada; uno solo se atormenta. Los hombres que abandonan el dolor, o la alegría, o incluso ambos—
3.219.23
त एव सुखमेधन्ते ज्ञानतृप्ता मनीषिणः ।
असंतोषपरा मूढाः संतोषं यानति पण्डिताः ॥ ३.२१९.२३ ॥
Solo ellos prosperan en la felicidad: los sabios, saciados por el conocimiento. Los necios, dados a la insatisfacción, y los eruditos, que alcanzan la contentación—
3.219.24
असंतोषस्य नास्त्यन्तस्तुष्टिस्तु परमं सुखम् ।
न शोचन्ति गताध्वानः पश्यन्तः परमां गतिं ॥ ३.२१९.२४ ॥
El descontento no tiene fin; pero la contentación es la mayor felicidad. Quienes han recorrido el camino, al contemplar la meta suprema, no se lamentan.
3.219.25
न विषादे मनः कार्यं विषादो विषमुत्तमम् ।
मारयत्यकृतप्रज्ञं बालं क्रुद्ध इवोरगः ॥ ३.२१९.२५ ॥
No se debe entregar la mente a la desesperanza, pues la desesperanza es el veneno supremo. Mata al necio de entendimiento inmaduro, como una serpiente airada.
3.219.26
यंविषादोऽभिभवति विषमे समुपस्थिते ।
तेजसा तस् हीनस्य पुरुषार्थो न विद्यते ॥ ३.२१९.२६ ॥
Aquel a quien vence la desesperanza cuando sobreviene la adversidad, y que carece de vigor, no tiene ya esfuerzo humano alguno.
3.219.27
अवश्यं क्रियमाणस् कर्मणो दृश्यते फलम् ।
न हि निर्वेदमागम्य किंचित्प्राप्नोति शोभनम् ॥ ३.२१९.२७ ॥
El fruto de la acción que se realiza ciertamente se ve. Pues quien cae en la desesperación no obtiene nada bueno.
3.219.28
अथाप्युपायं पश्येत दुःखस् परिमोक्षणे ।
अशोचन्नारभेतैव युक्तश्चाव्यसनी भवेत् ॥ ३.२१९.२८ ॥
Aun así, uno debe buscar un medio para liberarse del sufrimiento. Sin lamentarse, que comience la tarea; siendo firme, que se libre de la calamidad.
3.219.29
भूतेष्वभावं संचिन्त्य ये तु बुद्धेः परं गताः ।
न शोचन्ति कृतप्रज्ञाः पश्यन्तः परमां गतिम् ॥ ३.२१९.२९ ॥
Quienes, habiendo reflexionado sobre la impermanencia de los seres, han ido más allá de la mente, no se lamentan; de sabiduría madura, contemplan la meta suprema.
3.219.30
न शोचामि रमे विद्वन्कालाकाङ्क्षी स्थितोस्म्यहम् ।
एतैर्निदर्शनैर्ब्रह्मन्नावसीदामि सत्तम ॥ ३.२१९.३० ॥
Oh sabio, no me aflijo; me mantengo esperando el momento. Con estos ejemplos, oh brahmán, oh mejor de los buenos, no me hundo en la desesperación.
3.219.31
कृतप्रज्ञोसि मेधावी बुद्धिश्च विपुला तव ।
पापान्निवृत्तोसि सदा ज्ञानवृद्धोसि धर्मवित् ॥ ३.२१९.३१ ॥
Eres sabio e inteligente, y tu entendimiento es vasto. Siempre te has apartado del pecado; estás avanzado en el conocimiento y eres conocedor del dharma.
3.219.32
आपृच्छे त्वां स्वस्ति तेऽस्तु धर्मस्त्वां परिरक्षतु ।
अप्रमादस्तु कर्तव्यो धर्मे धर्मभृतांवर ॥ ३.२१९.३२ ॥
Me despido de ti. Que te vaya bien, y que el dharma te proteja. Debe practicarse la diligencia en el dharma, oh mejor de los que sostienen el dharma.
3.219.33
बाढमित्येव तं व्याधः कृताञ्जलिरुवाच ह ।
प्रदक्षिणमथो कृत्वा प्रस्थितो द्विजसत्तमः ॥ ३.२१९.३३ ॥
Diciendo «muy bien», el cazador, con las manos juntas, le habló. Luego, habiéndole dado la vuelta en reverencia, el mejor de los dvijas partió.
3.219.34
स तु गत्वाद्विजः सर्वां शुश्रूषां कृतवांस्तदा ।
मातापितृभ्यामन्धाभ्यां यथान्यायं सुसंशितः ॥ ३.२१९.३४ ॥
Habiendo llegado allí, el dvija prestó todo servicio a sus padres ciegos, como correspondía y con firme resolución.
3.219.35
एतत्ते सर्वमाख्यातं निखिलेन युधिष्ठिर ।
पृष्टवानसि यं तात धर्मं धर्मभृतांवर ॥ ३.२१९.३५ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, todo esto te ha sido contado por completo, el dharma sobre el que preguntaste, oh querido, mejor de los que sostienen el dharma.
3.219.36
पतिव्रताया माहात्म्यं ब्राह्मणस्य च सत्तम ।
मातापित्रोश्च शुश्रूषा धर्मव्याधेन कीर्तिता ॥ ३.२१९.३६ ॥
Oh mejor, la grandeza de la esposa devota, la grandeza del brahmín y el servicio a madre y padre fueron proclamados por Dharmavyādha.
3.219.37
अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्धर्माख्यानमनुत्तमम् ।
सर्वधर्मविदांश्रेष्ठ कथितं मुनिसत्तम ॥ ३.२१९.३७ ॥
Oh brahmín, este relato del dharma, maravilloso e incomparable, ha sido narrado. Oh el mejor de los conocedores del dharma, oh el mejor de los sabios.
3.219.38
सुखश्राव्यतया विद्वन्मुहूर्त इव मे गतः ।
न हि तृप्तोस्मि भगवञ्शृण्वानो धर्ममुत्तमम् ॥ ३.२१९.३८ ॥
Oh sabio, por ser tan agradable de escuchar, este tiempo ha pasado para mí como si fuera un momento. Oh bienaventurado, aún no me siento saciado de escuchar este dharma supremo.