มหาภารตะ · อัธยายะ 3.219
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.219.1
एवं शप्तोऽहमृषिणा तदा द्विजबरोत्तम ।
अहं प्रासादयमृषिं गिरा वाक्यविशारदम् ॥ ३.२१९.१ ॥
เมื่อถูกฤๅษีสาปเช่นนั้นแล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ข้าพเจ้าจึงพยายามเอาใจฤๅษีผู้ชำนาญในการพูด ด้วยถ้อยคำ
3.219.2
अजानता मयाऽकार्यमिदमद्य कृतं मुने ।
क्षन्तुमर्हसि तत्सर्वं प्रसीद भगवन्निति ॥ ३.२१९.२ ॥
ข้าพเจ้าไม่รู้ จึงได้ทำกรรมที่ไม่ควรทำเช่นนี้เมื่อวันนี้ ข้าแต่มุนี ขอท่านโปรดอภัยในทั้งหมดนี้ ขอทรงโปรดเถิด ข้าแต่ท่านผู้เป็นที่เคารพ
3.219.3
नान्यथा भविता शाप एवमेतदसंशयम् ।
आनृशंस्यात्त्वंहकिंचित्कर्ताऽनुग्रहमद्य ते ॥ ३.२१९.३ ॥
คำสาปนี้จะไม่เป็นอย่างอื่นไปได้ มันจะเป็นเช่นนี้แน่นอน แต่ด้วยความเมตตา วันนี้ข้าพเจ้าจะให้พรบางอย่างแก่ท่าน
3.219.4
शूद्रयोन्यां वर्तमानो धर्मज्ञो हि भविष्यसि ।
मातापित्रोश् शुश्रूषां करिष्यसि न संशयः ॥ ३.२१९.४ ॥
ท่านจะเกิดในครรภ์ของศูทร และจะเป็นผู้รู้ธรรมแน่นอน ท่านจะปรนนิบัติมารดาและบิดา ไม่ต้องสงสัยเลย
3.219.5
तयोः शुश्रूषया सिद्धिं महतीं समवाप्स्यसि ।
जातिस्मरश् भविता स्वर्गं चैव गमिष्यसि ॥ ३.२१९.५ ॥
ด้วยการปรนนิบัติบุคคลทั้งสองนั้น ท่านจะบรรลุความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ ท่านจะเป็นผู้ระลึกชาติได้ และจะไปสู่สวรรค์แน่นอน
3.219.6
भूत्वाच धार्मिको व्याधः पित्रोः शुश्रूषणे रतः ।
शापक्षये तु निर्वृत्ते भविताऽसि पुनर्द्विजः ॥ ३.२१९.६ ॥
เมื่อกลายเป็นพรานผู้เป็นธรรมิกชน ยินดีในการปรนนิบัติบิดามารดา เมื่อคำสาปสิ้นสุดลงแล้ว ท่านจะกลับเป็นทวิชาติอีกครั้ง
3.219.7
एवं शप्तः पुरा तेन ऋषिणाऽस्म्युग्रतेजसा ।
प्रसादश्च कृतस्तेन ममैव द्विपदांवर ॥ ३.२१९.७ ॥
ในกาลก่อน ข้าพเจ้าถูกฤๅษีผู้มีรัศมีอันรุนแรงสาปเช่นนี้ และท่านฤๅษีนั้นก็ได้ประทานความโปรดปรานแก่ข้าพเจ้า ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีสองเท้า
3.219.8
शरं चोद्धृतवानस्मि तस्य वै द्विजसत्तम ।
आश्रमं च मया नीतो न च प्राणैर्व्ययुज्यत ॥ ३.२१९.८ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ข้าพเจ้าได้ดึงลูกศรออกจากร่างของท่าน และได้นำท่านไปยังอาศรม ชีวิตของท่านก็มิได้สิ้นไป
3.219.9
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा मम पुराऽभवत् ।
अभितश्चापि गन्तव्यो मया स्वर्गो द्विजोत्तम ॥ ३.२१९.९ ॥
เรื่องทั้งหมดนี้ได้เล่าแก่ท่านแล้ว ดังที่เคยเกิดขึ้นแก่ข้าพเจ้าในกาลก่อน ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ข้าพเจ้าจะต้องท่องไปเพื่อบรรลุสวรรค์
3.219.10
एवमेतानि पुरुषा दुःखानि च सुखानि च ।
आप्नुवन्ति महाबुद्धे नोत्कण्ठां कर्तुमर्हसि ॥ ३.२१९.१० ॥
มนุษย์ย่อมได้รับทั้งความทุกข์และความสุขเช่นนี้ ข้าแต่ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ท่านไม่ควรท้อแท้
3.219.11
दुष्करं हि कृतंकर्म जानता जातिमात्मनः ।
लोकवृत्तान्ततत्त्वज्ञ नित्यं धर्मपरायण ॥ ३.२१९.११ ॥
ข้าแต่ผู้รู้ความจริงแห่งเรื่องราวของโลก ผู้ยึดมั่นในธรรมอยู่เสมอ เมื่อท่านรู้กำเนิดของตนเองแล้ว ท่านก็ได้ทำกรรมที่ทำได้ยากยิ่ง
3.219.12
कर्मदोषाच्च वै विद्वन्नात्मजातिकृतेन वै ।
कंचित्कालं मृष्यतां वै ततोसि भविता द्विजः ॥ ३.२१९.१२ ॥
ข้าแต่ผู้รอบรู้ จงอดทนรอคอยไปชั่วระยะหนึ่ง กับสิ่งที่เกิดจากความผิดพลาดแห่งกรรม และจากกำเนิดของตนเอง หลังจากนั้นท่านจะกลายเป็นทวิชาติ
3.219.13
सांप्रतं च मतो मेऽसि ब्राह्मणो नात्र संशयः ॥ ३.२१९.१३ ॥
บัดนี้ข้าพเจ้าถือว่าท่านเป็นพราหมณ์ ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
3.219.14
ब्राह्मणः पतनीयेषु वर्तमानो विकर्मसु ।
दाम्भिक्वो दुष्कृतप्रायः शूद्रेण सदृशो भवेत् ॥ ३.२१९.१४ ॥
พราหมณ์ที่ประพฤติในกรรมอันนำไปสู่การตกต่ำ ในการกระทำที่ต้องห้าม เป็นคนมักมากในการแสดงตน และมักกระทำชั่ว ย่อมกลายเป็นเหมือนศูทร
3.219.15
यस्तु शूद्रो दमे सत्ये धर्मे च सततोत्थितः ।
तं ब्राह्मणमहं मन्ये वृत्तेन हि भवेद्द्विजः ॥ ३.२१९.१५ ॥
ส่วนศูทรผู้ที่หมั่นมั่นคงอยู่เสมอในการข่มใจ ในความจริง และในธรรม ข้าพเจ้าถือว่าเขาเป็นพราหมณ์ เพราะด้วยความประพฤติ คนจึงกลายเป็นทวิชาติ
3.219.16
कर्मदोषेण विषमां गतिमाप्तोसि दारुणाम् ।
क्षीणदोषमहं मन्ये चाभितस्त्वां नरोत्तम ॥ ३.२१९.१६ ॥
ด้วยความผิดพลาดแห่งกรรม ท่านได้รับคติที่ไม่เสมอและน่ากลัว แต่ข้าพเจ้าถือว่าความผิดของท่านได้สิ้นไปแล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์
3.219.17
कर्तुमर्हसि नोत्कण्ठां त्वद्विधा ह्यविषादिनः ।
लोकवृत्तान्ततत्वज्ञा नित्यं धर्मपरायणाः ॥ ३.२१९.१७ ॥
ท่านไม่ควรกระวนกระวาย ผู้เช่นท่านซึ่งปราศจากความท้อแท้ รู้ความจริงแห่งการดำเนินไปของโลก และยึดมั่นในธรรมอยู่เสมอ ย่อมไม่ทำเช่นนั้น
3.219.18
प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरमौषधैः ।
एतद्विज्ञानसामर्थ्यं न बालै समतामियात् ॥ ३.२१९.१८ ॥
ความทุกข์ทางใจพึงกำจัดด้วยปัญญา ความทุกข์ทางกายพึงกำจัดด้วยยา นี่คือพลังแห่งความรู้ ซึ่งเด็กๆ ย่อมไม่อาจเทียบได้
3.219.19
अनिष्टसंप्रयोगाच्च विप्रयोगात्प्रयिस्य च ।
मनुष्या मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते चाल्पबुद्धयः ॥ ३.२१९.१९ ॥
มนุษย์ผู้มีปัญญาน้อย ย่อมถูกความทุกข์ทางใจเล่นงาน เพราะการประสบสิ่งที่ไม่พึงปรารถนา การพลัดพรากจากสิ่งที่รัก และความหวาดกลัวการสูญเสียในอนาคต
3.219.20
गुणैर्भूतानि युज्यन्ते वियुज्यन्ते तथैव च ।
सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थानं हि विद्यते ॥ ३.२१९.२० ॥
สรรพสัตว์ย่อมประสานและพลัดพรากกันด้วยคุณของธรรมชาติ สิ่งทั้งปวงนี้ไม่ใช่ที่ตั้งแห่งความโศกของบุคคลใดบุคคลหนึ่งเท่านั้น
3.219.21
अनिष्टनान्वितं पश्यंस्तथा क्षिप्रं विरज्यते ।
ततश्च प्रतिकुर्वन्ति यदि पश्यन्त्युपक्रमम् ॥ ३.२१९.२१ ॥
เมื่อเห็นสิ่งที่ไม่น่าปรารถนาปะปนอยู่ บุคคลย่อมเบื่อหน่ายได้อย่างรวดเร็ว แล้วหากเห็นหนทางแก้ไข ก็จะลงมือต่อต้านนั้น
3.219.22
शोचतो न भवेत्किंचित्केवलं परितप्यते ।
परित्यजन्ति ये दुःखं सुखं वाऽप्युभयं नराः ॥ ३.२१९.२२ ॥
การโศกเศร้าไม่ทำให้สิ่งใดได้มา มีแต่ทรมานตนเองเท่านั้น ผู้ใดละทิ้งทั้งทุกข์และสุข หรือแม้ทั้งสองอย่าง
3.219.23
त एव सुखमेधन्ते ज्ञानतृप्ता मनीषिणः ।
असंतोषपरा मूढाः संतोषं यानति पण्डिताः ॥ ३.२१९.२३ ॥
ผู้นั้นเท่านั้นที่เจริญด้วยความสุข คือบัณฑิตผู้อิ่มเอิบด้วยความรู้ ส่วนผู้หลงที่ยึดติดในความไม่พอใจ และผู้มีปัญญาที่บรรลุความสันโดษ
3.219.24
असंतोषस्य नास्त्यन्तस्तुष्टिस्तु परमं सुखम् ।
न शोचन्ति गताध्वानः पश्यन्तः परमां गतिं ॥ ३.२१९.२४ ॥
ความไม่พอใจไม่มีที่สิ้นสุด แต่ความสันโดษคือความสุขอันสูงสุด ผู้ที่ดำเนินมาจนสุดทางและเห็นจุดหมายอันสูงสุด ย่อมไม่โศกเศร้า
3.219.25
न विषादे मनः कार्यं विषादो विषमुत्तमम् ।
मारयत्यकृतप्रज्ञं बालं क्रुद्ध इवोरगः ॥ ३.२१९.२५ ॥
อย่าปล่อยให้จิตจมอยู่ในความท้อแท้ เพราะความท้อแท้คือพิษที่ร้ายแรงที่สุด มันฆ่าผู้ที่ยังไม่มีปัญญาอันสุกงอม ผู้โง่เขลา เหมือนงูที่โกรธจัด
3.219.26
यंविषादोऽभिभवति विषमे समुपस्थिते ।
तेजसा तस् हीनस्य पुरुषार्थो न विद्यते ॥ ३.२१९.२६ ॥
ผู้ใดถูกความท้อแท้ครอบงำเมื่อเกิดความยากลำบาก และขาดซึ่งพลังแห่งความเพียร ผู้นั้นย่อมไม่มีความเพียรของมนุษย์เหลืออยู่
3.219.27
अवश्यं क्रियमाणस् कर्मणो दृश्यते फलम् ।
न हि निर्वेदमागम्य किंचित्प्राप्नोति शोभनम् ॥ ३.२१९.२७ ॥
ผลของกรรมที่กำลังกระทำอยู่ย่อมปรากฏเป็นแน่แท้ เพราะผู้ที่ตกอยู่ในความสิ้นหวังย่อมไม่ได้สิ่งใดที่เป็นมงคลเลย
3.219.28
अथाप्युपायं पश्येत दुःखस् परिमोक्षणे ।
अशोचन्नारभेतैव युक्तश्चाव्यसनी भवेत् ॥ ३.२१९.२८ ॥
ถึงกระนั้น ก็ควรแสวงหาหนทางพ้นจากทุกข์ ไม่โศกเศร้า จงเริ่มลงมือทำเถิด และเมื่อมีความมั่นคง ก็จงพ้นจากภัยพิบัติ
3.219.29
भूतेष्वभावं संचिन्त्य ये तु बुद्धेः परं गताः ।
न शोचन्ति कृतप्रज्ञाः पश्यन्तः परमां गतिम् ॥ ३.२१९.२९ ॥
ผู้ที่พิจารณาถึงความไม่เที่ยงของสรรพสัตว์ และได้ก้าวล่วงเหนือขอบเขตของปัญญาทั่วไป ย่อมไม่โศกเศร้า ด้วยปัญญาอันสุกงอมเขาย่อมเห็นจุดหมายอันสูงสุด
3.219.30
न शोचामि रमे विद्वन्कालाकाङ्क्षी स्थितोस्म्यहम् ।
एतैर्निदर्शनैर्ब्रह्मन्नावसीदामि सत्तम ॥ ३.२१९.३० ॥
ข้าแต่ท่านผู้รู้ ข้าไม่โศกเศร้า ข้ายืนรอคอยกาลเวลาอยู่ ด้วยตัวอย่างเหล่านี้ ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐแห่งคนดี ข้าจึงไม่จมลงในความท้อแท้
3.219.31
कृतप्रज्ञोसि मेधावी बुद्धिश्च विपुला तव ।
पापान्निवृत्तोसि सदा ज्ञानवृद्धोसि धर्मवित् ॥ ३.२१९.३१ ॥
ท่านเป็นผู้มีปัญญาและฉลาดหลักแหลม ความเข้าใจของท่านกว้างขวางยิ่งนัก ท่านหันเหจากบาปอยู่เสมอ ท่านเจริญด้วยความรู้และเป็นผู้รู้ธรรม
3.219.32
आपृच्छे त्वां स्वस्ति तेऽस्तु धर्मस्त्वां परिरक्षतु ।
अप्रमादस्तु कर्तव्यो धर्मे धर्मभृतांवर ॥ ३.२१९.३२ ॥
ข้าขอลาท่าน ขอให้ท่านปลอดภัย ขอให้ธรรมคุ้มครองท่าน ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ค้ำจุนธรรม จงไม่ประมาทในการปฏิบัติธรรม
3.219.33
बाढमित्येव तं व्याधः कृताञ्जलिरुवाच ह ।
प्रदक्षिणमथो कृत्वा प्रस्थितो द्विजसत्तमः ॥ ३.२१९.३३ ॥
นายพรานกล่าวว่า "ดีแล้ว" พลางประนมมือกล่าวกับท่าน แล้วจึงเดินเวียนขวารอบท่าน จากนั้นพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดก็ออกเดินทางไป
3.219.34
स तु गत्वाद्विजः सर्वां शुश्रूषां कृतवांस्तदा ।
मातापितृभ्यामन्धाभ्यां यथान्यायं सुसंशितः ॥ ३.२१९.३४ ॥
เมื่อไปถึงแล้ว พราหมณ์ผู้นั้นได้ปรนนิบัติบิดามารดาผู้ตาบอดทุกอย่างตามควรแก่ธรรม ด้วยความตั้งมั่นอย่างแรงกล้า
3.219.35
एतत्ते सर्वमाख्यातं निखिलेन युधिष्ठिर ।
पृष्टवानसि यं तात धर्मं धर्मभृतांवर ॥ ३.२१९.३५ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ทั้งหมดนี้ได้ถูกเล่าให้ท่านฟังอย่างครบถ้วนแล้ว คือธรรมที่ท่านได้ถามมา ข้าแต่ลูกรัก ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ค้ำจุนธรรม
3.219.36
पतिव्रताया माहात्म्यं ब्राह्मणस्य च सत्तम ।
मातापित्रोश्च शुश्रूषा धर्मव्याधेन कीर्तिता ॥ ३.२१९.३६ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐ ความยิ่งใหญ่ของภริยาผู้ซื่อสัตย์ต่อสามี ความยิ่งใหญ่ของพราหมณ์ และการปรนนิบัติบิดามารดา ได้ถูกประกาศโดยธรรมวยาธะ
3.219.37
अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्धर्माख्यानमनुत्तमम् ।
सर्वधर्मविदांश्रेष्ठ कथितं मुनिसत्तम ॥ ३.२१९.३७ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ เรื่องเล่าว่าด้วยธรรมนี้น่าอัศจรรย์ยิ่งนัก และไม่มีสิ่งใดเหนือกว่า ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้ธรรมทั้งปวง ข้าแต่ฤๅษีผู้ประเสริฐ
3.219.38
सुखश्राव्यतया विद्वन्मुहूर्त इव मे गतः ।
न हि तृप्तोस्मि भगवञ्शृण्वानो धर्ममुत्तमम् ॥ ३.२१९.३८ ॥
ข้าแต่ท่านผู้รู้ เพราะเรื่องนี้ฟังได้อย่างเพลิดเพลิน เวลาจึงผ่านไปสำหรับข้าราวกับเพียงชั่วครู่ ข้าแต่ท่านผู้เป็นที่เคารพ ข้ายังไม่อิ่มพอขณะฟังธรรมอันประเสริฐนี้