ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.224
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.224.1
आपस्य मुदिता भार्या सा चास्य परमाप्रिया ।
भूपतिं भूतकर्तारं जनयामास पावकम् ॥ ३.२२४.१ ॥
ଆପସ୍ୟଙ୍କ ଆନନ୍ଦିତା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟା ଥିଲେ, ସେ ଭୂତମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପାବକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
3.224.2
भूतानां साऽपि सर्वेषां यं प्राहुः पावकं पतिम् ।
आत्मा भुवनकर्ता च सोऽध्वरेषु द्विजातिभिः ॥ ३.२२४.२ ॥
ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଯାହାକୁ ପାବକ ପତି କୁହାଯାଏ, ସେ ହିଁ ଆତ୍ମା ଓ ଲୋକର ସ୍ରଷ୍ଟା; ଯଜ୍ଞରେ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
3.224.3
महतां चैव भूतानां सर्वेषामिह यः पतिः ।
भगवान्स महातेजा नित्यं चरति पावकः ॥ ३.२२४.३ ॥
ଏଠାରେ ମହାନ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଯେ ପତି, ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଭଗବାନ ପାବକ ସର୍ବଦା ବିଚରଣ କରନ୍ତି।
3.224.4
अग्निर्गृहपतिर्नाम नित्यं यज्ञेषु पूज्यते ।
आज्यं वहतियो हव्यं सर्वलोकस् पावकः ॥ ३.२२४.४ ॥
ଗୃହପତି ନାମକ ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞରେ ସଦା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ଘୃତ ଓ ହବି ବହନ କରୁଥିବା ସେ ସର୍ବଲୋକର ପାବକ।
3.224.5
अपांगर्भो महाभागः सत्वभुग्यो महाद्भुतः ।
भूपतिर्भूतकर्ता च महतः पतिरुच्यते ॥ ३.२२४.५ ॥
ଜଳର ଗର୍ଭ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ପ୍ରାଣୀଭୋଜୀ, ମହା-ଅଦ୍ଭୁତ; ଭୂପତି ଓ ଭୂତ-କର୍ତ୍ତା, ମହତଙ୍କର ପତି ବୋଲି କଥିତ।
3.224.6
मता वहन्तो हव्यानि तस्याग्नेरप्रजाऽभवन् ।
अग्निष्टोमस्तु नियतः क्रतुश्रेष्ठो भवत्युत ॥ ३.२२४.६ ॥
ହବି ବହନକାରୀ ବୋଲି ଗଣିତ ସେହି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବଂଶଧର ସନ୍ତାନହୀନ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ନିୟତ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଯଜ୍ଞଶ୍ରେଷ୍ଠ।
3.224.7
स वह्निः प्रथमो नित्यं देवैरन्विष्यते प्रभुः ।
आयान्तं नियतं दृष्ट्वाप्रविवेशार्णवं भयात् ॥ ३.२२४.७ ॥
ସେ ପ୍ରଥମ, ସଦା ପ୍ରଭୁ ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଖୋଜାଯାଆନ୍ତି। ଆସୁଥିବା ସେହି ନିୟନ୍ତ୍ରିତଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଭୟରେ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
3.224.8
देवास्तं नाधिगच्छन्ति मार्गमाणा यथातथम् ।
दृष्ट्वा त्वग्निरथर्वाणं ततो वचनमब्रवीत् ॥ ३.२२४.८ ॥
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ସମୟରେ ଯଥାର୍ଥରେ ପାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ। ତା'ପରେ ଅଗ୍ନି ଅଥର୍ବାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
3.224.9
देवानां वह हव्यं त्वमहं वीर सुदुर्बलः ।
अथ त्वं गच्छ मध्वक्षं प्रियमेतत्कुरुष्व मे ॥ ३.२२४.९ ॥
ହେ ବୀର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ହବି ତୁମେ ବହନ କର; ମୁଁ ଅତି ଦୁର୍ବଳ। ଅତଏବ ତୁମେ ମଧୁନେତ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କର।
3.224.10
प्रेष्य चाग्निरथर्वाणमन्यं देशं ततोऽगमत् ।
मत्स्यास्तस्य समाचख्युः क्रुद्धस्तानग्निरब्रवीत्।
भक्ष्या वै विविधैर्भावैर्भविष्यथ शरीरिणाम् ॥ ३.२२४.१० ॥
ଅଥର୍ବାଙ୍କୁ ପଠାଇ ଅଗ୍ନି ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଗଲେ। ତା'ପରେ ମାଛମାନେ ତାଙ୍କୁ (ସବୁ) କହିଲେ। କ୍ରୋଧିତ ଅଗ୍ନି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭକ୍ଷ୍ୟ ହେବ।'
3.224.11
अथर्वाणं तथा चापि हव्यवाहोऽब्रवीद्वचः ॥ ३.२२४.११ ॥
ସେହିପରି ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି ଅଥର୍ବାଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
3.224.12
अनुनीयमानो हि भृशं देववाक्यान्वितेन सः ।
नैच्छद्वोढुं हवि सर्वं शरीरं चापि सोऽत्यजत् ॥ ३.२२४.१२ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ବଚନରେ ବହୁତ ମନାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତ ହବି ବହନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ; ନିଜ ଶରୀରକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
3.224.13
स तच्छरीरं संत्यज्य प्रविवेश धरां तदा ।
भूमिं स्पृष्ट्वाऽसृजद्भ्रातून्पृथक्पृथगतीव हि ॥ ३.२२४.१३ ॥
ସେ ସେହି ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ନିଜ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଅତ୍ୟଧିକ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
3.224.14
आस्यात्सुगन्धं तेजश्च अस्थिभ्यो देवदारु च ।
श्लेष्मणः स्फाटिकं तस् पित्तान्मारकतं तथा ॥ ३.२२४.१४ ॥
ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ତେଜ, ହାଡ଼ରୁ ଦେବଦାରୁ, ଶ୍ଳେଷ୍ମାରୁ ସ୍ଫଟିକ ଓ ପିତ୍ତରୁ ମରକତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
3.224.15
वातात्कृष्णायसं तस्य त्रिभिरेतैर्बहु प्रजाः ।
त्वचस्तस्याभ्रपटलं स्नायुजं चापि विद्रुमम् ॥ ३.२२४.१५ ॥
ବାୟୁରୁ ତାଙ୍କର କୃଷ୍ଣାୟସ (କଳା ଲୁହା); ଏହି ତିନିଟିରୁ ବହୁ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଚର୍ମରୁ ମେଘସ୍ତର ଓ ସ୍ନାୟୁରୁ ପ୍ରବାଳ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
3.224.16
शरीरास्थिविधाश्चान्ये धातवोऽस्याभवन्नृप ।
एवं कृत्वा शरीरं च परमे तपसि स्थितः ॥ ३.२२४.१६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କ ଶରୀର, ହାଡ଼ର ପ୍ରକାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାତୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିପରି ଶରୀର ରଚନା କରି ସେ ପରମ ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିର ରହିଲେ।
3.224.17
भृग्वङ्गिरादिभिर्भूयस्तपसोत्थापितस्तदा ।
भृशं जज्वाल तेजस्वी तपसाऽऽप्याधितः शिखी ॥ ३.२२४.१७ ॥
ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟାରେ ପୁନର୍ବାର ଉତ୍ଥାପିତ ହୋଇ ସେତେବେଳେ ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ ଅଗ୍ନି ତପସ୍ୟାରେ ଜଳି ଅତ୍ୟଧିକ ଜ୍ୱଳିଲା।
3.224.18
दृष्ट्वा ऋषीनभयाच्चापि प्रविवेश महार्णवम् ।
तस्मिन्नष्टे जगद्भीतमथर्वाणमथाश्रितम्।
अर्चयामासुरेवैनमथर्वाणं सुरादयः ॥ ३.२२४.१८ ॥
ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ସେ ମହାସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବାରୁ ଭୟଭୀତ ଜଗତ ଅଥର୍ବନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା; ତେବେ ଦେବତା ଆଦି ଏହି ଅଥର୍ବନଙ୍କୁ ହିଁ ପୂଜା କଲେ।
3.224.19
अथर्वाणं श्रिताँल्लोकानात्मन्यालोच्य पावकः ।
मिषतां सर्वभूतानामुन्ममज्ज महार्णवात् ॥ ३.२२४.१९ ॥
ଅଥର୍ବାଙ୍କ ଆଶ୍ରିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ପାବକ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଦେଖାରେ ମହାସମୁଦ୍ରରୁ ଉପରକୁ ଉଠିଲେ।
3.224.20
एवमग्निर्भगवता नष्टः पूर्वमथर्वणा ।
आहूतः सर्वूतानां हव्यं वहति सर्वदा ॥ ३.२२४.२० ॥
ଏହିପରି ଭଗବାନ ଅଥର୍ବାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ହଜିଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ଆହ୍ୱାନ ହେଲେ; ସେହିଦିନଠାରୁ ସେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ହବ୍ୟ ସର୍ବଦା ବହନ କରନ୍ତି।
3.224.21
एवं त्वजनयद्धिष्ण्यान्वेदोक्तान्विबुधान्बहून् ।
विचरन्विविधान्देशान्भ्रममाणस्तु तत्र वै ॥ ३.२२४.२१ ॥
ଏହିପରି ସେ ବେଦୋକ୍ତ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ବିଚରଣ କରି ସେଠାରେ ହିଁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
3.224.22
सिन्धुवर्ज्याः पञ्च नद्यो देविकाऽथ सरस्वती ।
गङ्गा च शतकुम्भा च सरयू गण्डसाह्वया ॥ ३.२२४.२२ ॥
ସିନ୍ଧୁ ବ୍ୟତୀତ ପାଞ୍ଚଟି ନଦୀ — ଦେବିକା ଓ ସରସ୍ୱତୀ, ଗଙ୍ଗା, ଶତକୁମ୍ଭା, ଏବଂ ଗଣ୍ଡସାହ୍ୱୟା ନାମକ ସରଯୂ।
3.224.23
चर्मण्वती मही चैव मेध्या मेधासृतिस्तदा ।
इरावती वेत्रवती नद्यतिस्रोऽथ कौशिकी ॥ ३.२२४.२३ ॥
ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ, ମହୀ, ମେଧ୍ୟା, ମେଧାସୃତି, ଇରାବତୀ, ବେତ୍ରବତୀ — ଏହି ନଦୀମାନ, ତିନି ନଦୀ ଓ କୌଶିକୀ।
3.224.24
तमसा नर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा ।
वेण्णा प्रवेणी भीमा च मरुदा चैव भारत ॥ ३.२२४.२४ ॥
ତମସା ଓ ନର୍ମଦା ନଦୀ, ଗୋଦାବରୀ, ବେଣ୍ଣା, ପ୍ରବେଣୀ, ଭୀମା, ଏବଂ ହେ ଭାରତ, ମରୁଦା ମଧ୍ୟ।
3.224.25
भारती सुप्रयोगा च कावेरी मज्जुरा तथा ।
तुङ्गवेणा कृष्णवेणा कपिला शोण एव च ॥ ३.२२४.२५ ॥
ଭାରତୀ, ସୁପ୍ରୟୋଗା, କାବେରୀ, ମଜ୍ଜୁରା, ତୁଙ୍ଗବେଣା, କୃଷ୍ଣବେଣା, କପିଳା ଓ ଶୋଣ ମଧ୍ୟ।
3.224.26
एता नद्यस्तु धिष्ण्यानां मातरो याः प्रकीर्तिताः ॥ ३.२२४.२६ ॥
ଧିଷ୍ଣ୍ୟଙ୍କ ମାତା ରୂପେ କୀର୍ତ୍ତିତ ଏହି ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ହିଁ।
3.224.27
अद्भुतस्य प्रिया भार्या तस्याः पुत्रो विडूरथः ।
यावन्तः पावकाः प्रोक्ताः सोमास्तावन्त एव तु ॥ ३.२२४.२७ ॥
ଅଦ୍ଭୁତଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଡୂରଥ। ଯେତେ ପାବକ କୁହାଯାଇଛି, ସେତେ ସୋମ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
3.224.28
अत्रेश्चाप्यन्वये जाता ब्रह्मणो मानसाः प्रजाः ।
अग्निः पुत्रान्स्रष्टुकामस्तानेवात्मन्यधारयत् ॥ ३.२२४.२८ ॥
ଅତ୍ରିଙ୍କ ବଂଶରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମାନସ ସନ୍ତାନମାନେ ଜାତ ହେଲେ। ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଅଗ୍ନି ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଭିତରେ ଧାରଣ କଲେ।
3.224.29
तस्य तद्ब्रह्मणः कायान्निर्हरन्ति हुताशनाः ।
एवमेते महात्मानः कीर्तितास्तेऽग्नयो यथा ॥ ३.२२४.२९ ॥
ସେହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ହୁତାଶନମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ବାହାର କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଏହି ମହାତ୍ମା ଅଗ୍ନିମାନେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଲେ।
3.224.30
अप्रमेया यथोत्पन्नाः श्रीमन्तस्तिमिरापहाः ।
अद्भुतस्त तु माहात्म्यं यथा वेदेषु कीर्तितम् ॥ ३.२२४.३० ॥
ଯେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ଅପ୍ରମେୟ, ଶ୍ରୀମନ୍ତ ଓ ଅନ୍ଧକାର ହରଣକାରୀ। ବେଦରେ କୀର୍ତ୍ତିତ ଭଳି ସେମାନଙ୍କ ମହିମା ଅଦ୍ଭୁତ।
3.224.31
तादृशं विद्धि सर्वेषामेको ह्येषु हुताशनः ।
एक एवैष भगवान्विज्ञेयः प्रथमोऽङ्गिराः ॥ ३.२२४.३१ ॥
ତାଙ୍କୁ ସେହିପରି ଜାଣ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି) ଏକ ହିଁ। ପ୍ରଥମ ଅଙ୍ଗିରା ନାମକ ଏହି ଭଗବାନ ହିଁ ଏକରୂପେ ଜ୍ଞେୟ।
3.224.32
बहुधा निःसृतः कायाज्ज्योतिष्टोमः क्रतुर्वथा ।
इत्येष वंशः सुमहानग्नीनां कीर्तितो मया।
पावको विविधैर्मन्त्रैर्हव्यं वहति देहिनाम् ॥ ३.२२४.३२ ॥
ଶରୀରରୁ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ନିର୍ଗତ ହେଲା। ଏହିପରି ମୁଁ ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କର ଏହି ମହାନ ବଂଶ କହିଲି। ପାବକ ଅଗ୍ନି ବିବିଧ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କର ହବ୍ୟ ବହନ କରେ।