మహాభారతం · అధ్యాయం 3.224
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.224.1
आपस्य मुदिता भार्या सा चास्य परमाप्रिया ।
भूपतिं भूतकर्तारं जनयामास पावकम् ॥ ३.२२४.१ ॥
ఆపస్యుని ఆనందంగల భార్య, అతనికి అత్యంత ప్రియురాలు, జీవులకు అధిపతియు సృష్టికర్తయునైన పావకుని కన్నది.
3.224.2
भूतानां साऽपि सर्वेषां यं प्राहुः पावकं पतिम् ।
आत्मा भुवनकर्ता च सोऽध्वरेषु द्विजातिभिः ॥ ३.२२४.२ ॥
సర్వ జీవులకు అధిపతిగా పిలువబడే పావకుడే ఆత్మ, లోకాల సృష్టికర్త; యజ్ఞాలలో ద్విజులు అతనిని ఆరాధిస్తారు.
3.224.3
महतां चैव भूतानां सर्वेषामिह यः पतिः ।
भगवान्स महातेजा नित्यं चरति पावकः ॥ ३.२२४.३ ॥
ఇక్కడ మహాజీవులకు, సర్వ జీవులకు అధిపతియై ఉన్నవాడు, మహాతేజస్వియైన భగవానుడైన ఆ పావకుడు నిత్యం సంచరిస్తాడు.
3.224.4
अग्निर्गृहपतिर्नाम नित्यं यज्ञेषु पूज्यते ।
आज्यं वहतियो हव्यं सर्वलोकस् पावकः ॥ ३.२२४.४ ॥
గృహపతి అనే పేరుగల అగ్ని యజ్ఞాలలో నిత్యం పూజింపబడతాడు; నెయ్యిని, హవిస్సును మోసేవాడు, సర్వలోకాలకు పావకుడు.
3.224.5
अपांगर्भो महाभागः सत्वभुग्यो महाद्भुतः ।
भूपतिर्भूतकर्ता च महतः पतिरुच्यते ॥ ३.२२४.५ ॥
జలాల గర్భంలో ఉన్నవాడు, మహాభాగ్యవంతుడు, ప్రాణులను భక్షించేవాడు, మహాద్భుతుడు; భూమికి అధిపతి, జీవులకు సృష్టికర్త, మహానుభావులకు అధిపతి అని చెప్పబడతాడు.
3.224.6
मता वहन्तो हव्यानि तस्याग्नेरप्रजाऽभवन् ।
अग्निष्टोमस्तु नियतः क्रतुश्रेष्ठो भवत्युत ॥ ३.२२४.६ ॥
హవిస్సును మోసేవారుగా భావింపబడిన వారు ఆ అగ్ని వంశస్థులు సంతానహీనులయ్యారు; అగ్నిష్టోమం నియమిత యజ్ఞం, యజ్ఞాలలో శ్రేష్ఠమైనది.
3.224.7
स वह्निः प्रथमो नित्यं देवैरन्विष्यते प्रभुः ।
आयान्तं नियतं दृष्ट्वाप्रविवेशार्णवं भयात् ॥ ३.२२४.७ ॥
మొదటివాడు, నిత్యం ప్రభువైన ఆ అగ్ని దేవతలచే ఎల్లప్పుడూ వెతకబడుతున్నాడు. వస్తున్న, నియంత్రించబడిన అతడిని చూసి, భయంతో సముద్రంలోకి ప్రవేశించాడు.
3.224.8
देवास्तं नाधिगच्छन्ति मार्गमाणा यथातथम् ।
दृष्ट्वा त्वग्निरथर्वाणं ततो वचनमब्रवीत् ॥ ३.२२४.८ ॥
దేవతలు అతడిని వెతుకుతూ యథార్థంగా కనుగొనలేకపోయారు. అప్పుడు అగ్ని అథర్వుడిని చూసి ఈ మాటలు పలికాడు.
3.224.9
देवानां वह हव्यं त्वमहं वीर सुदुर्बलः ।
अथ त्वं गच्छ मध्वक्षं प्रियमेतत्कुरुष्व मे ॥ ३.२२४.९ ॥
వీరుడా, దేవతల హవిస్సును నువ్వు మోయి; నేను అత్యంత బలహీనుడిని. కాబట్టి నువ్వు మధ్వక్షుడి వద్దకు వెళ్లి నా ఈ ప్రియమైన పని చెయ్యి.
3.224.10
प्रेष्य चाग्निरथर्वाणमन्यं देशं ततोऽगमत् ।
मत्स्यास्तस्य समाचख्युः क्रुद्धस्तानग्निरब्रवीत्।
भक्ष्या वै विविधैर्भावैर्भविष्यथ शरीरिणाम् ॥ ३.२२४.१० ॥
అథర్వుడిని పంపి అగ్ని మరో దేశానికి వెళ్లాడు. అప్పుడు చేపలు అతడికి (అన్నీ) చెప్పాయి. కోపంతో అగ్ని వాటితో ఇలా అన్నాడు: 'మీరు వివిధ ప్రాణులకు ఆహారమౌతారు.'
3.224.11
अथर्वाणं तथा चापि हव्यवाहोऽब्रवीद्वचः ॥ ३.२२४.११ ॥
అలాగే హవ్యవాహనుడైన అగ్ని అథర్వుడితో ఈ మాటలు పలికాడు.
3.224.12
अनुनीयमानो हि भृशं देववाक्यान्वितेन सः ।
नैच्छद्वोढुं हवि सर्वं शरीरं चापि सोऽत्यजत् ॥ ३.२२४.१२ ॥
దేవతల మాటలతో ఎంతగానో బతిమాలినా అతడు హవిస్సంతా మోయడానికి ఇష్టపడలేదు; తన శరీరాన్నీ విడిచిపెట్టాడు.
3.224.13
स तच्छरीरं संत्यज्य प्रविवेश धरां तदा ।
भूमिं स्पृष्ट्वाऽसृजद्भ्रातून्पृथक्पृथगतीव हि ॥ ३.२२४.१३ ॥
అతడు ఆ శరీరాన్ని త్యజించి అప్పుడు భూమిలో ప్రవేశించాడు; భూమిని తాకి తన సోదరులను ఒక్కొక్కరిగా అధికంగా సృష్టించాడు.
3.224.14
आस्यात्सुगन्धं तेजश्च अस्थिभ्यो देवदारु च ।
श्लेष्मणः स्फाटिकं तस् पित्तान्मारकतं तथा ॥ ३.२२४.१४ ॥
అతని ముఖం నుండి సుగంధం, తేజస్సు; ఎముకల నుండి దేవదారు; కఫం నుండి స్ఫటికం; పిత్తం నుండి మరకతం కలిగాయి.
3.224.15
वातात्कृष्णायसं तस्य त्रिभिरेतैर्बहु प्रजाः ।
त्वचस्तस्याभ्रपटलं स्नायुजं चापि विद्रुमम् ॥ ३.२२४.१५ ॥
వాయువు నుండి అతని నల్ల ఇనుము; ఈ మూడింటి ద్వారా అనేక ప్రజలు కలిగారు. అతని చర్మం నుండి మేఘపటలం, నరాల నుండి పగడం కూడా కలిగాయి.
3.224.16
शरीरास्थिविधाश्चान्ये धातवोऽस्याभवन्नृप ।
एवं कृत्वा शरीरं च परमे तपसि स्थितः ॥ ३.२२४.१६ ॥
ఓ రాజా, అతని శరీరం, ఎముకల రకాలు, ఇతర ధాతువులు కూడా అలాగే ఉద్భవించాయి. ఈ విధంగా శరీరాన్ని నిర్మించి అతడు పరమ తపస్సులో నిలిచాడు.
3.224.17
भृग्वङ्गिरादिभिर्भूयस्तपसोत्थापितस्तदा ।
भृशं जज्वाल तेजस्वी तपसाऽऽप्याधितः शिखी ॥ ३.२२४.१७ ॥
భృగు, అంగిరసుడు మొదలైన ఋషులచే తపస్సుతో మళ్లీ లేపబడినప్పుడు, ఆ తేజస్వి అగ్ని తపస్సుచే ప్రజ్వలించి అత్యంతంగా మండింది.
3.224.18
दृष्ट्वा ऋषीनभयाच्चापि प्रविवेश महार्णवम् ।
तस्मिन्नष्टे जगद्भीतमथर्वाणमथाश्रितम्।
अर्चयामासुरेवैनमथर्वाणं सुरादयः ॥ ३.२२४.१८ ॥
ఋషులను చూసి భయంతో అతడు మహాసముద్రంలో ప్రవేశించాడు. అతడు అదృశ్యమైనప్పుడు భయపడిన లోకం అథర్వుని ఆశ్రయించింది; అప్పుడు దేవతలు మొదలైనవారు ఈ అథర్వుణ్ణే పూజించారు.
3.224.19
अथर्वाणं श्रिताँल्लोकानात्मन्यालोच्य पावकः ।
मिषतां सर्वभूतानामुन्ममज्ज महार्णवात् ॥ ३.२२४.१९ ॥
అథర్వుని శరణు పొందిన లోకాలను మనసులో ఆలోచించి పావకుడు, సర్వ ప్రాణులు చూస్తుండగా మహార్ణవం నుండి పైకి లేచాడు.
3.224.20
एवमग्निर्भगवता नष्टः पूर्वमथर्वणा ।
आहूतः सर्वूतानां हव्यं वहति सर्वदा ॥ ३.२२४.२० ॥
ఈ విధంగా భగవంతుడైన అథర్వుడు పూర్వం కోల్పోయిన అగ్నిని పిలిచాడు; అప్పటి నుండి అతడు సర్వ ప్రాణులకు హవిస్సును ఎల్లప్పుడూ మోస్తున్నాడు.
3.224.21
एवं त्वजनयद्धिष्ण्यान्वेदोक्तान्विबुधान्बहून् ।
विचरन्विविधान्देशान्भ्रममाणस्तु तत्र वै ॥ ३.२२४.२१ ॥
ఈ విధంగా అతడు వేదోక్తులైన అనేక దేవతల స్థానాలను సృష్టించాడు; వివిధ దేశాలలో సంచరిస్తూ అక్కడే తిరుగుతూ ఉన్నాడు.
3.224.22
सिन्धुवर्ज्याः पञ्च नद्यो देविकाऽथ सरस्वती ।
गङ्गा च शतकुम्भा च सरयू गण्डसाह्वया ॥ ३.२२४.२२ ॥
సింధును మినహాయించి ఐదు నదులు — దేవికా, సరస్వతి, గంగ, శతకుంభ, మరియు గండసాహ్వయ అనే సరయూ.
3.224.23
चर्मण्वती मही चैव मेध्या मेधासृतिस्तदा ।
इरावती वेत्रवती नद्यतिस्रोऽथ कौशिकी ॥ ३.२२४.२३ ॥
చర్మణ్వతి, మహి, మేధ్య, మేధాస్రుతి, ఇరావతి, వేత్రవతి అనే నదులు, ఇంకా మూడు నదులు, మరియు కౌశికి.
3.224.24
तमसा नर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा ।
वेण्णा प्रवेणी भीमा च मरुदा चैव भारत ॥ ३.२२४.२४ ॥
తమసా, నర్మద అనే నదులు, గోదావరి, వేణ్ణ, ప్రవేణి, భీమ, మరియు ఓ భారతా, మరుద.
3.224.25
भारती सुप्रयोगा च कावेरी मज्जुरा तथा ।
तुङ्गवेणा कृष्णवेणा कपिला शोण एव च ॥ ३.२२४.२५ ॥
భారతీ, సుప్రయోగా, కావేరీ, మజ్జురా, తుంగవేణా, కృష్ణవేణా, కపిలా, శోణుడు కూడా.
3.224.26
एता नद्यस्तु धिष्ण्यानां मातरो याः प्रकीर्तिताः ॥ ३.२२४.२६ ॥
ధిష్ణ్యముల తల్లులుగా కీర్తించబడిన ఈ నదులు ఇవే.
3.224.27
अद्भुतस्य प्रिया भार्या तस्याः पुत्रो विडूरथः ।
यावन्तः पावकाः प्रोक्ताः सोमास्तावन्त एव तु ॥ ३.२२४.२७ ॥
అద్భుతుని ప్రియ భార్య కుమారుడు విడూరథుడు. పావకులు ఎంతమంది చెప్పబడ్డారో అంతమంది సోములూ ఉన్నారు.
3.224.28
अत्रेश्चाप्यन्वये जाता ब्रह्मणो मानसाः प्रजाः ।
अग्निः पुत्रान्स्रष्टुकामस्तानेवात्मन्यधारयत् ॥ ३.२२४.२८ ॥
అత్రి వంశంలో కూడా బ్రహ్మ మానసపుత్రులైన ప్రజలు జన్మించారు. సంతానాన్ని సృష్టించాలని కోరిన అగ్ని వారిని తనలోనే ధరించాడు.
3.224.29
तस्य तद्ब्रह्मणः कायान्निर्हरन्ति हुताशनाः ।
एवमेते महात्मानः कीर्तितास्तेऽग्नयो यथा ॥ ३.२२४.२९ ॥
ఆ బ్రహ్మ శరీరం నుండి హుతాశనులు వారిని బయటకు తెస్తారు. ఈ విధంగా ఈ మహాత్మ అగ్నులు కీర్తించబడ్డారు.
3.224.30
अप्रमेया यथोत्पन्नाः श्रीमन्तस्तिमिरापहाः ।
अद्भुतस्त तु माहात्म्यं यथा वेदेषु कीर्तितम् ॥ ३.२२४.३० ॥
ఉద్భవించినట్లుగా వారు అప్రమేయులు, శ్రీమంతులు, అంధకారాన్ని తొలగించువారు. వేదాలలో కీర్తించబడిన విధంగా వారి మహిమ అద్భుతమైనది.
3.224.31
तादृशं विद्धि सर्वेषामेको ह्येषु हुताशनः ।
एक एवैष भगवान्विज्ञेयः प्रथमोऽङ्गिराः ॥ ३.२२४.३१ ॥
అతన్ని అలాగే తెలుసుకో. వీరందరిలో హుతాశనుడు (అగ్ని) ఒక్కడే. మొదటివాడైన అంగిరసుడు అనే ఈ భగవానుడే ఒకడిగా తెలియదగినవాడు.
3.224.32
बहुधा निःसृतः कायाज्ज्योतिष्टोमः क्रतुर्वथा ।
इत्येष वंशः सुमहानग्नीनां कीर्तितो मया।
पावको विविधैर्मन्त्रैर्हव्यं वहति देहिनाम् ॥ ३.२२४.३२ ॥
శరీరం నుండి అనేక విధాలుగా జ్యోతిష్టోమం మరియు ఇతర యజ్ఞాలు వెలువడ్డాయి. ఈ విధంగా అగ్నుల ఈ గొప్ప వంశాన్ని నేను చెప్పాను. పావకుడు (అగ్ని) వివిధ మంత్రాలతో దేహధారుల హవ్యాన్ని మోసుకెళ్తాడు.