มหาภารตะ · อัธยายะ 3.224
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.224.1
आपस्य मुदिता भार्या सा चास्य परमाप्रिया ।
भूपतिं भूतकर्तारं जनयामास पावकम् ॥ ३.२२४.१ ॥
ภรรยาอันเป็นที่รักยิ่งของอาปัสยะ ผู้ซึ่งเป็นที่รักที่สุดของเขา ได้ให้กำเนิดปาวกะ ผู้เป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์และผู้สร้างสรรพสัตว์
3.224.2
भूतानां साऽपि सर्वेषां यं प्राहुः पावकं पतिम् ।
आत्मा भुवनकर्ता च सोऽध्वरेषु द्विजातिभिः ॥ ३.२२४.२ ॥
ปาวกะผู้ที่คนทั้งหลายเรียกว่าเป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์ นั้นคืออาตมัน และเป็นผู้สร้างโลกทั้งหลาย ในพิธียัญ พวกทวิชาติย่อมบูชาพระองค์
3.224.3
महतां चैव भूतानां सर्वेषामिह यः पतिः ।
भगवान्स महातेजा नित्यं चरति पावकः ॥ ३.२२४.३ ॥
ในโลกนี้ พระองค์เป็นเจ้าแห่งมหาภูตทั้งปวงและแห่งสรรพสัตว์ ปาวกะผู้ทรงพระภาค ผู้มีเดชอันยิ่งใหญ่ ย่อมเคลื่อนไปอยู่เสมอ
3.224.4
अग्निर्गृहपतिर्नाम नित्यं यज्ञेषु पूज्यते ।
आज्यं वहतियो हव्यं सर्वलोकस् पावकः ॥ ३.२२४.४ ॥
อัคนีที่เรียกกันว่าคฤหปติ ย่อมได้รับการบูชาในพิธียัญอยู่เสมอ ผู้ที่นำเนยใสและเครื่องบูชามา ก็คือปาวกะของสรรพโลก
3.224.5
अपांगर्भो महाभागः सत्वभुग्यो महाद्भुतः ।
भूपतिर्भूतकर्ता च महतः पतिरुच्यते ॥ ३.२२४.५ ॥
ผู้เป็นครรภ์แห่งน้ำ ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ ผู้กินสัตว์มีชีวิต ผู้น่าอัศจรรย์ยิ่ง เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินและผู้สร้างสรรพสัตว์ พระองค์ถูกเรียกว่าเป็นเจ้าแห่งผู้ยิ่งใหญ่
3.224.6
मता वहन्तो हव्यानि तस्याग्नेरप्रजाऽभवन् ।
अग्निष्टोमस्तु नियतः क्रतुश्रेष्ठो भवत्युत ॥ ३.२२४.६ ॥
ผู้ที่ถูกเห็นว่าเป็นผู้นำเครื่องบูชาไป ได้กลายเป็นผู้ไร้บุตรเพราะอัคนีนั้น แต่อัคนิษโฏมเป็นพิธีที่กำหนดไว้แน่นอน และเป็นพิธีกรรมที่ประเสริฐที่สุดอย่างแท้จริง
3.224.7
स वह्निः प्रथमो नित्यं देवैरन्विष्यते प्रभुः ।
आयान्तं नियतं दृष्ट्वाप्रविवेशार्णवं भयात् ॥ ३.२२४.७ ॥
อัคนีนั้นเป็นองค์แรก และเป็นเจ้าผู้ทรงอานุภาพ เทวดาย่อมแสวงหาพระองค์อยู่เสมอ เมื่อเห็นพระองค์เสด็จมาอย่างมีระเบียบ พระองค์ก็เข้าไปในมหาสมุทรด้วยความกลัว
3.224.8
देवास्तं नाधिगच्छन्ति मार्गमाणा यथातथम् ।
दृष्ट्वा त्वग्निरथर्वाणं ततो वचनमब्रवीत् ॥ ३.२२४.८ ॥
เทวดาแสวงหาอยู่ แต่ไม่อาจพบพระองค์ตามที่พระองค์เป็นจริง จากนั้น อัคนีเมื่อเห็นอาถรรพัน จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
3.224.9
देवानां वह हव्यं त्वमहं वीर सुदुर्बलः ।
अथ त्वं गच्छ मध्वक्षं प्रियमेतत्कुरुष्व मे ॥ ३.२२४.९ ॥
ท่านผู้กล้าหาญ ท่านนำเครื่องบูชาของเทวดา ส่วนข้าพเจ้าอ่อนแออย่างยิ่ง ดังนั้นขอท่านไปยังมัธวักษะ และทำสิ่งอันเป็นที่รักนี้เพื่อข้าพเจ้า
3.224.10
प्रेष्य चाग्निरथर्वाणमन्यं देशं ततोऽगमत् ।
मत्स्यास्तस्य समाचख्युः क्रुद्धस्तानग्निरब्रवीत्।
भक्ष्या वै विविधैर्भावैर्भविष्यथ शरीरिणाम् ॥ ३.२२४.१० ॥
อัคนีส่งอาถรรพันไปแล้ว จึงไปยังอีกดินแดนหนึ่ง ปลาทั้งหลายได้บอกเรื่องทั้งหมดแก่พระองค์ อัคนีทรงกริ้ว จึงตรัสแก่ปลาเหล่านั้นว่า "พวกเจ้าจะกลายเป็นอาหารของสัตว์มีชีวิตหลายชนิด"
3.224.11
अथर्वाणं तथा चापि हव्यवाहोऽब्रवीद्वचः ॥ ३.२२४.११ ॥
และเช่นนั้น อัคนีผู้นำเครื่องบูชาไป ก็ตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่อาถรรพัน
3.224.12
अनुनीयमानो हि भृशं देववाक्यान्वितेन सः ।
नैच्छद्वोढुं हवि सर्वं शरीरं चापि सोऽत्यजत् ॥ ३.२२४.१२ ॥
แม้จะถูกวิงวอนอย่างหนักด้วยถ้อยคำของเทวดา พระองค์ก็ไม่ทรงประสงค์จะนำเครื่องบูชาทั้งหมดไป และได้ละทิ้งร่างของพระองค์เอง
3.224.13
स तच्छरीरं संत्यज्य प्रविवेश धरां तदा ।
भूमिं स्पृष्ट्वाऽसृजद्भ्रातून्पृथक्पृथगतीव हि ॥ ३.२२४.१३ ॥
เมื่อละทิ้งร่างนั้นแล้ว พระองค์ก็เข้าไปในแผ่นดิน และเมื่อแตะพื้นดิน ก็ให้กำเนิดพี่น้องของพระองค์ แต่ละองค์แยกจากกันอย่างมากมาย
3.224.14
आस्यात्सुगन्धं तेजश्च अस्थिभ्यो देवदारु च ।
श्लेष्मणः स्फाटिकं तस् पित्तान्मारकतं तथा ॥ ३.२२४.१४ ॥
จากปากของพระองค์มีกลิ่นหอมและรัศมี จากกระดูกมีต้นเทวทารุ จากเสมหะมีผลึกแก้ว และจากน้ำดีมีมรกต
3.224.15
वातात्कृष्णायसं तस्य त्रिभिरेतैर्बहु प्रजाः ।
त्वचस्तस्याभ्रपटलं स्नायुजं चापि विद्रुमम् ॥ ३.२२४.१५ ॥
จากลมมีเหล็กดำของพระองค์ ด้วยสามสิ่งนี้ สัตว์มากมายจึงเกิดขึ้น จากผิวหนังของพระองค์มีชั้นเมฆ และจากเส้นเอ็นก็มีปะการังด้วย
3.224.16
शरीरास्थिविधाश्चान्ये धातवोऽस्याभवन्नृप ।
एवं कृत्वा शरीरं च परमे तपसि स्थितः ॥ ३.२२४.१६ ॥
โอ้พระราชา ธาตุทั้งหลายที่เป็นส่วนของร่างกาย ชนิดของกระดูก และส่วนประกอบอื่นๆ ก็เกิดขึ้นจากพระองค์เช่นกัน เมื่อสร้างร่างกายขึ้นดังนี้แล้ว พระองค์ก็ประทับอยู่ในตบะอันสูงสุด
3.224.17
भृग्वङ्गिरादिभिर्भूयस्तपसोत्थापितस्तदा ।
भृशं जज्वाल तेजस्वी तपसाऽऽप्याधितः शिखी ॥ ३.२२४.१७ ॥
เมื่อภฤคุ อังคิรัส และฤๅษีอื่นๆ ปลุกให้ลุกขึ้นอีกครั้งด้วยตบะ ไฟอันรุ่งโรจน์นั้นก็ลุกโชนอย่างยิ่ง ถูกจุดขึ้นด้วยตบะ
3.224.18
दृष्ट्वा ऋषीनभयाच्चापि प्रविवेश महार्णवम् ।
तस्मिन्नष्टे जगद्भीतमथर्वाणमथाश्रितम्।
अर्चयामासुरेवैनमथर्वाणं सुरादयः ॥ ३.२२४.१८ ॥
เมื่อเห็นฤๅษีทั้งหลายและด้วยความกลัว พระองค์ก็เข้าไปในมหาสมุทร เมื่อพระองค์หายไปแล้ว โลกที่หวาดกลัวก็พึ่งพาอาถรรพัน แล้วเทวดาและผู้อื่นก็บูชาอาถรรพันองค์นั้นเอง
3.224.19
अथर्वाणं श्रिताँल्लोकानात्मन्यालोच्य पावकः ।
मिषतां सर्वभूतानामुन्ममज्ज महार्णवात् ॥ ३.२२४.१९ ॥
ปาวกะพิจารณาในตนเองถึงโลกทั้งหลายที่พึ่งพาอาถรรพัน แล้วก็ผุดขึ้นจากมหาสมุทร ขณะที่สรรพสัตว์ทั้งปวงกำลังมองดู
3.224.20
एवमग्निर्भगवता नष्टः पूर्वमथर्वणा ।
आहूतः सर्वूतानां हव्यं वहति सर्वदा ॥ ३.२२४.२० ॥
ดังนั้น อัคนีซึ่งเดิมเคยถูกทำให้หายไปโดยอาถรรพันผู้ทรงพระภาค จึงถูกอัญเชิญ และตั้งแต่นั้นมาก็นำเครื่องบูชาของสรรพสัตว์อยู่เสมอ
3.224.21
एवं त्वजनयद्धिष्ण्यान्वेदोक्तान्विबुधान्बहून् ।
विचरन्विविधान्देशान्भ्रममाणस्तु तत्र वै ॥ ३.२२४.२१ ॥
ดังนี้ เขาจึงได้ให้กำเนิดที่ประทับของเทพหลายองค์ซึ่งกล่าวไว้ในพระเวท และท่องเที่ยวไปยังดินแดนต่างๆ หลายแห่ง เขาก็เร่ร่อนอยู่ที่นั่น
3.224.22
सिन्धुवर्ज्याः पञ्च नद्यो देविकाऽथ सरस्वती ।
गङ्गा च शतकुम्भा च सरयू गण्डसाह्वया ॥ ३.२२४.२२ ॥
แม่น้ำห้าสายนอกจากแม่น้ำสินธุ ได้แก่ เทวิกา และสรัสวดี คงคา ศตกุมภา และสรยู ซึ่งเรียกอีกชื่อว่ากัณฑา
3.224.23
चर्मण्वती मही चैव मेध्या मेधासृतिस्तदा ।
इरावती वेत्रवती नद्यतिस्रोऽथ कौशिकी ॥ ३.२२४.२३ ॥
จรรมัณวตี มหี และเมธยา เมธาสฤติ อิรวดี เวตรวตี ซึ่งเป็นสามสาย และเกาศิกี
3.224.24
तमसा नर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा ।
वेण्णा प्रवेणी भीमा च मरुदा चैव भारत ॥ ३.२२४.२४ ॥
ตมสา และแม่น้ำนรมทา โคทาวรีเช่นกัน เวณณา ประเวณี ภีมา และมรุทาด้วย ข้าแต่ภารตะ
3.224.25
भारती सुप्रयोगा च कावेरी मज्जुरा तथा ।
तुङ्गवेणा कृष्णवेणा कपिला शोण एव च ॥ ३.२२४.२५ ॥
ภารตี สุประโยคา กาเวรี มัชชุรา ตุงคเวณา กฤษณเวณา กปิลา และโศณะด้วย
3.224.26
एता नद्यस्तु धिष्ण्यानां मातरो याः प्रकीर्तिताः ॥ ३.२२४.२६ ॥
เหล่านี้คือแม่น้ำทั้งหลายที่ได้รับการประกาศว่าเป็นมารดาของธิษณยะ
3.224.27
अद्भुतस्य प्रिया भार्या तस्याः पुत्रो विडूरथः ।
यावन्तः पावकाः प्रोक्ताः सोमास्तावन्त एव तु ॥ ३.२२४.२७ ॥
ภริยาอันเป็นที่รักของอัทภุตะมีบุตรชายชื่อวิฑูรถ เท่าจำนวนไฟที่กล่าวไว้ ก็มีโสมเท่านั้นจำนวนจริงๆ
3.224.28
अत्रेश्चाप्यन्वये जाता ब्रह्मणो मानसाः प्रजाः ।
अग्निः पुत्रान्स्रष्टुकामस्तानेवात्मन्यधारयत् ॥ ३.२२४.२८ ॥
แม้ในวงศ์ของอตริ ก็มีบุตรที่เกิดจากจิตของพระพรหมถือกำเนิดขึ้น พระอัคนีประสงค์จะให้กำเนิดบุตร จึงทรงรองรับบุตรเหล่านั้นไว้ในพระองค์เอง
3.224.29
तस्य तद्ब्रह्मणः कायान्निर्हरन्ति हुताशनाः ।
एवमेते महात्मानः कीर्तितास्तेऽग्नयो यथा ॥ ३.२२४.२९ ॥
จากกายของพระพรหมนั้น เหล่าหุตาศนะนำบุตรเหล่านั้นออกมา ดังนี้ เหล่าอัคนีผู้ยิ่งใหญ่เหล่านี้จึงได้รับการกล่าวถึงดังที่กล่าวมา
3.224.30
अप्रमेया यथोत्पन्नाः श्रीमन्तस्तिमिरापहाः ।
अद्भुतस्त तु माहात्म्यं यथा वेदेषु कीर्तितम् ॥ ३.२२४.३० ॥
ดังที่บังเกิดขึ้น พวกเขาหาที่สุดมิได้ รุ่งเรือง และขจัดความมืด ส่วนความยิ่งใหญ่อันน่าอัศจรรย์นั้น ดังที่กล่าวไว้ในพระเวท
3.224.31
तादृशं विद्धि सर्वेषामेको ह्येषु हुताशनः ।
एक एवैष भगवान्विज्ञेयः प्रथमोऽङ्गिराः ॥ ३.२२४.३१ ॥
จงรู้ว่าเป็นเช่นนั้น ในบรรดาทั้งหมดนี้ ไฟที่รับเครื่องบูชาก็เป็นหนึ่งเดียว องค์ผู้ทรงพระภคนี้ คืออังคิรัส ผู้เป็นองค์แรก เป็นองค์เดียวที่ควรรู้จัก
3.224.32
बहुधा निःसृतः कायाज्ज्योतिष्टोमः क्रतुर्वथा ।
इत्येष वंशः सुमहानग्नीनां कीर्तितो मया।
पावको विविधैर्मन्त्रैर्हव्यं वहति देहिनाम् ॥ ३.२२४.३२ ॥
จากกาย โชยติษโฏมะ และพิธียัญอื่นๆ ได้ออกมาหลายทาง ดังนี้ ข้าพเจ้าได้กล่าววงศ์อันยิ่งใหญ่ของเหล่าอัคนีนี้แล้ว พระอัคนีผู้ชำระล้างนำเครื่องบูชาของสัตว์ที่มีกายไปด้วยมนตร์ต่างๆ