મહાભારત · અધ્યાય 3.226
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.226.1
अहं प्रजापतेः कन्या देवसेनेति वुश्रुता ।
भगिनी मे दैत्यसेना सा पूर्वं कोशिना हृता ॥ ३.२२६.१ ॥
હું પ્રજાપતિની કન્યા છું, દેવસેના નામે પ્રસિદ્ધ છું. મારી બહેન દૈત્યસેનાનું પહેલાં કોશીએ હરણ કર્યું હતું.
3.226.2
सहैवावां भगिन्यौ तु सखीभिः सह मानसम् ।
आगच्छावो विहारार्थमनुज्ञाप्य प्रजापतिम् ॥ ३.२२६.२ ॥
અમે બંને બહેનો સખીઓ સાથે પ્રજાપતિની રજા લઈને વિહાર માટે માનસ સરોવરે આવ્યા હતા.
3.226.3
नित्यं चावां प्रार्थयते हर्तुं केशी महासुरः ।
इच्छत्येनं दैत्यसेना न चाहं पाकशासन ॥ ३.२२६.३ ॥
મહાસુર કેશી હંમેશાં અમને બંનેને હરવા ઈચ્છે છે. દૈત્યસેના તેને ઇચ્છે છે, પણ હું નથી ઇચ્છતી, હે પાકશાસન.
3.226.4
सा हृताऽनेन भगवान्मुक्ताऽहं त्वद्बलेन तु ।
त्वया देवेन्द्र निर्दिष्टं पतिमिच्छामि दुर्जयम् ॥ ३.२२६.४ ॥
તેને આણે હરણ કરી હતી; પણ હે ભગવન્, તમારા બળથી હું મુક્ત થઈ. હે દેવેન્દ્ર, તમે નિર્દેશેલા અજેય પતિને હું ઇચ્છું છું.
3.226.5
मम मातृष्वसेयी त्वं माता दाक्षायणी मम ।
आख्यातुं त्वहमिच्छामि स्वयमात्मबलं त्वया ॥ ३.२२६.५ ॥
તું મારી માસીની દીકરી છે; તારી માતા દાક્ષાયણી મારી પણ માતા છે. મારું પોતાનું બળ હું તને સ્વયં કહેવા ઇચ્છું છું.
3.226.6
अबलाऽहं महाबाहो पतिस्तु बलवान्मम ।
वरदानात्पितुर्भावी सुरासुरनमस्कृतः ॥ ३.२२६.६ ॥
હે મહાબાહો, હું અબલા છું; પણ મારો પતિ બળવાન હશે. મારા પિતાના વરદાનથી તે દેવો અને અસુરો દ્વારા નમસ્કૃત થશે.
3.226.7
कीदृशं तु बलंदेवि पत्युस्तव भविष्यति ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तव वाक्यमनिन्दिते ॥ ३.२२६.७ ॥
હે દેવી, તારા પતિનું બળ કેવું હશે? હે નિર્દોષ, હું તારા વચનો સાંભળવા ઇચ્છું છું.
3.226.8
देवदानवयक्षाणां किन्नरोरगरक्षसाम् ।
जेता यो दुष्टदैत्यानां महावीर्यो महाबलः ॥ ३.२२६.८ ॥
દેવ, દાનવ, યક્ષ, કિન્નર, ઉરગ, રાક્ષસ અને દુષ્ટ દૈત્યોને જીતનાર તે મહાપરાક્રમી અને મહાબળવાન હશે.
3.226.9
यस्तु सर्वाणि भूतानि त्वया सह विजेष्यति ।
स हि मे भविता भर्ता ब्रह्मण्यः कीर्तिवर्धनः ॥ ३.२२६.९ ॥
તારી સાથે મળીને સર્વ પ્રાણીઓને જીતનાર જ મારો પતિ થશે — બ્રાહ્મણભક્ત અને કીર્તિ વધારનાર.
3.226.10
इन्द्रस्तस्या वचः श्रुत्वा दुःखितोऽचिन्तयद्भृशम् ।
अस्या देव्याः पतिर्नास्ति यादृशं संप्रभाषते ॥ ३.२२६.१० ॥
તેના વચનો સાંભળીને ઇન્દ્ર અતિ દુઃખી થઈ વિચારવા લાગ્યો — આ દેવીને તે કહે છે તેવો પતિ નથી.
3.226.11
अथापश्यत्स उदये भास्करं भास्करद्युतिः ।
सोमं चैव महाभागं प्रविशन्तं दिवाकरम् ॥ ३.२२६.११ ॥
પછી તેણે ઉદય સમયે સૂર્ય સમાન તેજસ્વી થઈ સૂર્યને અને સૂર્યમાં પ્રવેશ કરતા મહાભાગ્યવાન ચંદ્રને જોયા.
3.226.12
अमावास्यां प्रवृत्तायां मुहूर्ते रौद्र एव तु ।
देवासुरं च संग्रामं सोऽपश्यदुदये गिरौ ॥ ३.२२६.१२ ॥
અમાવાસ્યા આવતાં ભયંકર મુહૂર્તે તેણે ઉદયગિરિ પર દેવાસુર સંગ્રામ જોયો.
3.226.13
लोहितैश्च घनैर्युक्तां पूर्वां संध्यां शतक्रतुः ।
अपश्यल्लोहितोदं च मघवान्वरुणालयम् ॥ ३.२२६.१३ ॥
લાલ અને ઘન વાદળોથી ઢંકાયેલી પૂર્વ સંધ્યાને શતક્રતુ ઇન્દ્રે જોઈ; અને વરુણનું નિવાસસ્થાન લોહિતોદ સમુદ્રને પણ જોયો.
3.226.14
भृगुभिश्चाङ्गिरोभ्यश्च हुतं मन्त्रैः पृथग्विधैः ।
हव्यं गृहीत्वा वह्निं च प्रविशन्तं दिवाकरम् ॥ ३.२२६.१४ ॥
ભૃગુઓ અને અંગિરસો દ્વારા વિવિધ મંત્રોથી અર્પિત હવિ ગ્રહણ કરીને અગ્નિ અને સૂર્યમાં પ્રવેશતો.
3.226.15
पर्व चैव चतुर्विंशं तदा सूर्यमुपस्थितम् ।
तथा सूर्यं वह्निगतं सोमं सूर्यगतं च तम् ॥ ३.२२६.१५ ॥
તે સમયે પર્વ પણ ચોવીસમું હતું, અને સૂર્ય સમીપ હતો; એ જ રીતે અગ્નિમાં ગયેલો સૂર્ય અને સૂર્યમાં ગયેલો સોમ.
3.226.16
समालोक्यैकतामेव शशिनो भास्करस्य च ।
समवायं तु तं रौद्रं दृष्ट्वा शक्रोऽन्वचिन्तयत् ॥ ३.२२६.१६ ॥
ચંદ્ર અને સૂર્યની એકતા જોઈને, એ ભયંકર સંયોગ જોઈને ઇન્દ્ર વિચારવા લાગ્યો.
3.226.17
सूर्याचन्द्रमसोर्घोरं दृश्यते परिवेषणम् ।
एतस्मिन्नेव रात्र्यन्ते महद्युद्धं तु शंसति ॥ ३.२२६.१७ ॥
સૂર્ય અને ચંદ્રની આસપાસ ભયંકર પરિવેષ દેખાય છે; આ રાત્રિના અંતે એક મહાયુદ્ધ સૂચવે છે.
3.226.18
सरित्सिन्धुरपीयं तु प्रत्यसृग्वाहिनी भृशम् ।
शृगालिनयग्निवक्रा च प्रत्यादित्यं विराविणी ॥ ३.२२६.१८ ॥
આ નદી અને સમુદ્ર પણ અતિશય રક્તપ્રવાહ ઊલટો વહાવે છે; શિયાળોથી ભરેલી, અગ્નિમુખી, સૂર્ય સામે ગર્જતી.
3.226.19
एष रौद्रश्चसंघातो महान्युक्तश्च तेजसा ।
सोमस्य वह्निसूर्याभ्यामद्भुतोऽयं समागमः ॥ ३.२२६.१९ ॥
આ રૌદ્ર અને મહાન સંયોગ તેજથી યુક્ત છે; સોમનો અગ્નિ અને સૂર્ય સાથેનો આ સમાગમ અદ્ભુત છે.
3.226.20
जनयेद्यं सुतं सोमः सोऽस्या देव्याः पतिर्भवेत् ।
अथानेकैर्गुणैश्चाग्निरग्निः सर्वाश्च देवताः ॥ ३.२२६.२० ॥
સોમ જે પુત્રને જન્માવશે, તે જ આ દેવીનો પતિ થશે. પછી અનેક ગુણોથી અગ્નિ, અગ્નિ અને સર્વ દેવતાઓ.
3.226.21
एष चेञ्जनयेद्गर्भं सोऽस्या देव्याः पतिर्भवेत् ।
एवं संचिन्त्य भगवान्ब्रह्मलोकं तदा गतः ॥ ३.२२६.२१ ॥
જો આ ગર્ભ ઉત્પન્ન કરે, તો તે જ આ દેવીનો પતિ થશે. એમ વિચારીને ભગવાન ત્યારે બ્રહ્મલોક ગયા.
3.226.22
गृहीत्वा देवसेनां तां ववन्दे स पितामहम् ।
उवाच चास्या देव्यास्त्वं साधु शूरं पतिं दिशा ॥ ३.२२६.२२ ॥
તેમણે દેવસેનાને લઈને તે પિતામહને વંદન કર્યા; કહ્યું: 'આ દેવી માટે સારા, શૂર પતિનો નિર્દેશ તમે કરો.'
3.226.23
यथैतच्चिन्तितंकार्यं त्वया दानवसूदन ।
तथा स भविता गर्भो बलवानुरुविक्रमः ॥ ३.२२६.२३ ॥
હે દાનવસૂદન, તેં આ કાર્ય જેમ વિચાર્યું છે, તેમ જ તે ગર્ભ બળવાન અને મહાપરાક્રમી થશે.
3.226.24
स विष्यति सेनानीस्त्वया सह शतक्रतो ।
अस्या देव्याः पतिश्चैव स भविष्यति वीर्यवान् ॥ ३.२२६.२४ ॥
હે શતક્રતુ, તે તારી સાથે સેનાપતિ થશે; અને આ દેવીનો વીર્યવાન પતિ પણ તે જ થશે.
3.226.25
एतच्छ्रुत्वा नमस्तस्मै कृत्वाऽसौ मह कन्यया ।
तत्राभ्यगच्छद्देवेन्द्रो यत्र सप्तर्षयोऽभवन् ॥ ३.२२६.२५ ॥
આ સાંભળીને તેને નમસ્કાર કરીને તે મહાન કન્યા સાથે ત્યાં આવ્યો; જ્યાં સપ્તર્ષિઓ હતા, ત્યાં દેવેન્દ્ર પહોંચ્યો.
3.226.26
वसिष्ठप्रमुखा मुख्या विप्रेन्द्राः सुमहाप्रभाः ।
भागार्थं तपसोपात्तं तेषां सोमं तथाऽध्वरे ॥ ३.२२६.२६ ॥
વસિષ્ઠ જેમાં મુખ્ય હતા, એવા શ્રેષ્ઠ, અતિ તેજસ્વી વિપ્રશ્રેષ્ઠો, તપથી મેળવેલા પોતાના ભાગ માટે તે યજ્ઞમાં સોમ (મેળવ્યો).
3.226.27
पिपासवो ययुर्देवाः शतक्रतुपुरोगमाः ।
इष्टिं कृत्वयतान्यायं सुसमिद्धे हुताशने ॥ ३.२२६.२७ ॥
શતક્રતુ (ઇન્દ્ર) આગળ રાખેલા દેવો તરસ્યા થઈને ગયા; વિધિપૂર્વક ઇષ્ટિ કરીને, સારી રીતે પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં (આહુતિ આપી).
3.226.28
जुहुवुस्ते महात्मानो हव्यं सर्वदिवौकसाम् ।
समाहूतो हुतवहःसोऽद्भुतः सूर्यमण्डलात् ॥ ३.२२६.२८ ॥
તે મહાત્માઓએ સર્વ દિવૌકસોનું હવ્ય (આહુતિ) અર્પણ કર્યું; સૂર્યમંડળમાંથી તે અદ્ભુત હુતવહ (અગ્નિ) બોલાવાયો.
3.226.29
विनिःसृत्य ययौ वह्निः पार्श्वतो विधिवत्प्रभुः ।
आगम्याहवनीयं वै तैर्द्विजैर्मन्त्रतो हुतम् ॥ ३.२२६.२९ ॥
અગ્નિ પ્રભુ બાજુમાંથી બહાર નીકળીને વિધિપૂર્વક ગયો; તે દ્વિજોએ મંત્રપૂર્વક અર્પેલી આહુતિ પાસે આવીને, ખરેખર આહવનીય અગ્નિ પર પહોંચ્યો.
3.226.30
सतत्र विविधं हव्यं प्रतिगृह्यहुताशनः ।
ऋषिभ्यो भरतश्रेष्ठ प्रायच्छत दिवौकसाम् ॥ ३.२२६.३० ॥
તે હુતાશન ત્યાં વિવિધ હવ્યો સ્વીકારીને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ઋષિઓને દિવૌકસો માટે આપ્યું.
3.226.31
निष्क्रामंश्चाप्यपश्यत्स पत्नीस्तेषां महात्मनाम् ।
स्वेष्वासतेषूपविष्टाः स्नायन्तीश्च यथासुस्वम् ॥ ३.२२६.३१ ॥
બહાર નીકળતાં તેણે તે મહાત્માઓની પત્નીઓને જોઈ; તેઓ પોતપોતાના આસન પર બેસીને સુખપૂર્વક સ્નાન કરી રહી હતી.
3.226.32
रुक्मवेदिनिभास्तास्तु चन्द्रलेखा इवामलाः ।
हुताशनार्चिःप्रतिमाः सर्वास्तारा इवाद्भुताः ॥ ३.२२६.३२ ॥
તેઓ બધી સોનાની વેદી જેવી, નિર્મળ ચંદ્રરેખા જેવી, અગ્નિજ્વાળા જેવી અને તારાઓ જેવી અદ્ભુત હતી.
3.226.33
स तत्रतेन मनसा बभूव क्षुभितेन्द्रियः ।
पत्नीर्दृष्ट्वा द्विजेन्द्राणां वह्निः कामवशं ययौ ॥ ३.२२६.३३ ॥
ત્યાં શ્રેષ્ઠ દ્વિજોની પત્નીઓને જોઈને અગ્નિનું મન ચલિત થયું; ઇન્દ્રિયો ક્ષુબ્ધ થતાં તે કામને વશ થઈ ગયો.
3.226.34
भूयः संचिन्तयामास न न्याय्यं क्षुभितो ह्यहम् ।
साध्व्यः पत्न्यो द्विजेन्द्राणामकामा कामयाम्यहम् ॥ ३.२२६.३४ ॥
ફરીથી તેણે વિચાર્યું: 'આ ન્યાયસંગત નથી; હું ક્ષુબ્ધ થયો છું. આ શ્રેષ્ઠ દ્વિજોની સાધ્વી પત્નીઓ છે, કામનારહિત છે; અને હું તેમની કામના કરું છું.'
3.226.35
नैताः शक्या मया द्रष्टुं स्प्रष्टुं वाऽप्यनिमित्ततः ।
गार्हपत्यं समाविश्य तस्मात्पश्याम्यभीक्ष्णशः ॥ ३.२२६.३५ ॥
તેમને હું કારણ વિના જોઈ કે સ્પર્શી શકું નહીં; તેથી ગાર્હપત્ય અગ્નિમાં પ્રવેશીને હું વારંવાર તેમને જોઉં છું.
3.226.36
संस्पृशन्निव सर्वास्ताः शिखाभिः काञ्चनप्रभाः ।
पश्यमानश्च मुमुदे गार्हपत्यं समाश्रितः ॥ ३.२२६.३६ ॥
સોનેરી જ્વાળાઓથી જાણે તે બધાને સ્પર્શતો, તેમને જોઈને તે આનંદ પામ્યો, ગાર્હપત્ય અગ્નિનો આશ્રય લઈને.
3.226.37
निरुध्य तत्रसुचिरमेवं वह्निर्वनं गतः ।
मनस्तासु विनिक्षिप्य कामयानो वराङ्गनाः ॥ ३.२२६.३७ ॥
ત્યાં આ રીતે લાંબા સમય સુધી રોકાઈને અગ્નિ વનમાં ગયો; તે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ પર મન સ્થિર કરીને તેમની કામના કરતો.
3.226.38
कामसंतप्तहृदयो देहत्यागे विनिश्चितः ।
अलाभे ब्राह्मणस्त्रीणामग्निर्वनमुपागमत् ॥ ३.२२६.३८ ॥
કામથી સંતપ્ત હૃદય ધરાવતો, દેહત્યાગનો નિશ્ચય કરી, બ્રાહ્મણ સ્ત્રીઓ ન મળતાં અગ્નિ વનમાં ગયો.
3.226.39
स्वाहा तं दक्षदुहिता प्रथमाऽकामयत्तदा ।
सा तस्य च्छिद्रमन्वैच्छच्चिरात्प्रभृतिभामिनी। ॥ ३.२२६.३९ ॥
દક્ષની પુત્રી સ્વાહાએ ત્યારે પ્રથમ તેની કામના કરી; તે ભામિની લાંબા સમયથી તેની ત્રુટિ શોધી રહી હતી.
3.226.40
सा तं ज्ञात्वा यथावत्तु वर्हिं वनमुपागतम् ।
तत्त्वतः कामसंतप्तं चिन्तयामास भामिनी ॥ ३.२२६.४० ॥
અગ્નિ વનમાં ગયો છે અને કામથી સંતપ્ત છે, એ તે ભામિનીએ યથાર્થ રીતે જાણીને વિચારવા લાગી.
3.226.41
अहं सप्तर्षिपत्नीनां कृत्वा रूपाणि पावकम् ।
कामयिष्यामि कामार्तं तासां रूपेण मोहितम्।
एवं कृते प्रीतिरस् कामावाप्तिश्च मे भवेत् ॥ ३.२२६.४१ ॥
હું સપ્તર્ષિની પત્નીઓનાં રૂપ ધારણ કરીને, તે રૂપોથી મોહિત કામાર્ત અગ્નિને ચાહીશ. એમ કરવાથી તેને પ્રસન્નતા થશે અને મારી કામનાની પૂર્તિ પણ થશે.