મહાભારત · અધ્યાય 3.244
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.244.1
अस्मानभिगतांस्तात भयार्ताञ्छरणैषिणः ।
कौरवान्विषमप्राप्तान्कथं ब्रूयास्त्वमीदृशम् ॥ ३.२४४.१ ॥
હે તાત, ભયથી પીડિત, શરણ ઇચ્છતા, વિપત્તિમાં પડેલા કૌરવો આપણી પાસે આવ્યા છે — તું આવું કેવી રીતે કહી શકે?
3.244.2
भवन्ति भेदा ज्ञातीनां कलहाश्च वृकोदर ।
प्रसक्तानि च वैराणि ज्ञातिधर्मो न नश्यति ॥ ३.२४४.२ ॥
હે વૃકોદર, સગાંઓ વચ્ચે ભેદ અને ઝઘડા થાય છે, વેર પણ ચાલુ રહે છે; છતાં જ્ઞાતિધર્મ નાશ પામતો નથી.
3.244.3
यदा तु कश्चिज्ज्ञातीनां बाह्यः प्रार्थयते कुलम् ।
न मर्षयन्ति तत्सन्तो बाह्येनाभिप्रधर्षणम् ॥ ३.२४४.३ ॥
જ્યારે કોઈ બહારનો માણસ સગાંઓના કુળને ઇચ્છે છે, ત્યારે સજ્જનો તે બહારના માણસનો અપમાનભર્યો હુમલો સહન કરતા નથી.
3.244.4
जानात्येष हि दुर्बुद्धिरस्मानिह चिरोषितान् ।
स एवं परिभूयास्मानकार्षीदिदमप्रियम् ॥ ३.२४४.४ ॥
આ દુર્બુદ્ધિ જાણે છે કે આપણે અહીં લાંબા સમયથી રહીએ છીએ. તેણે જ આપણું આ રીતે અપમાન કરીને આ અપ્રિય કામ કર્યું છે.
3.244.5
दुर्योधनस्य ग्रहणाद्गन्धर्वेण बलाद्रणे ।
स्त्रीणां बाह्याभिमर्शाच्च हतं भवति नः कुलम् ॥ ३.२४४.५ ॥
ગંધર્વે યુદ્ધમાં બળપૂર્વક દુર્યોધનને પકડ્યો એ કારણે અને બહારના લોકોએ સ્ત્રીઓને સ્પર્શ કર્યો એ કારણે આપણું કુળ નષ્ટ થાય છે.
3.244.6
श्चरणं च प्रपन्नानां त्राणार्थं च कुलस्य च ।
उत्तिष्ठध्वं नरव्याघ्राः सज्जीभवत मा चिरम् ॥ ३.२४४.६ ॥
શરણે આવેલાઓના અને કુળના રક્ષણ માટે, હે નરવ્યાઘ્રો, ઊભા થાઓ! વિલંબ ન કરો, તૈયાર થાઓ.
3.244.7
अर्जुनश्च यमौ चैव त्वं च भीमापराजितः ।
मोक्षयध्वं नरव्याघ्रा ह्रियमाणं सुयोधनम् ॥ ३.२४४.७ ॥
અર્જુન, જોડિયા ભાઈઓ, અને તું પણ, અપરાજિત ભીમ — હે નરવ્યાઘ્રો, લઈ જવાઈ રહેલા સુયોધનને છોડાવો.
3.244.8
एते रथा नरव्याघ्राः सर्वशस्त्रसमन्विताः ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां विमला काञ्चनध्वजाः ॥ ३.२४४.८ ॥
હે નરવ્યાઘ્રો, આ રથો બધાં શસ્ત્રોથી સજ્જ છે — ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના, નિર્મળ, સુવર્ણધ્વજવાળા.
3.244.9
सस्वनानधिरोहध्वं नित्यसज्जानिमान्रथान् ।
इन्द्रसेनादिभिः सूतैः कृतशस्त्रैरधिष्ठितान् ॥ ३.२४४.९ ॥
ગર્જના કરતા, સદા સજ્જ આ રથોમાં ચઢો — ઇન્દ્રસેન વગેરે શસ્ત્રકુશળ સારથિઓ જેમાં બેઠા છે.
3.244.10
एतानास्थाय वै यत्ता गन्धर्वान्योद्धुमाहवे ।
सुयोधनस्य मोक्षाय प्रयतध्वमतनद्रिताः ॥ ३.२४४.१० ॥
આમાં આરૂઢ થઈ, યુદ્ધમાં ગંધર્વો સામે લડવા તૈયાર થઈ, સુયોધનની મુક્તિ માટે અથાક પ્રયત્ન કરો.
3.244.11
परैः परिभवे प्राप्ते वयं पञ्चोत्तरं शतम् ।
परस्परविरोधे तु वयं पञ्चैव ते शतम् ॥ ३.२४४.११ ॥
શત્રુઓથી પરાજય આવે ત્યારે આપણે એકસો પાંચ છીએ; પણ પરસ્પર વિરોધમાં આપણે પાંચ જ છીએ, તેઓ સો છે.
3.244.12
य एव कश्चिद्राजन्यः शरणार्थमिहागतम् ।
परं शक्त्याभिरक्षेत किं पुनस्त्वं वृकोदर ॥ ३.२४४.१२ ॥
શરણાર્થી થઈ અહીં આવેલાની કોઈ પણ ક્ષત્રિયે પોતાની પૂરી શક્તિથી રક્ષા કરવી જોઈએ — તો હે વૃકોદર, તારે તો વધુ રક્ષા કરવી જોઈએ.
3.244.13
एवमुक्तस्तु कौन्तेयः पुनर्वाक्यमभाषत ।
कोपसंरक्तनयनः पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥ ३.२४४.१३ ॥
આ પ્રમાણે કહેવાયા પછી કુન્તીપુત્ર ફરી બોલ્યો, ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો, જૂના વૈરને યાદ કરતો.
3.244.14
पुरा जतुगृहेऽनेन दग्धुमस्मान्युधिष्ठिर ।
दुर्बुद्धिर्हि कृता वीर तदा दैवेन रक्षिताः ॥ ३.२४४.१४ ॥
પૂર્વે લાક્ષાગૃહમાં આણે આપણને બાળવા ધાર્યું હતું, હે વીર. ત્યારે દુર્બુદ્ધિએ એ કૃત્ય કર્યું, અને દૈવે આપણું રક્ષણ કર્યું.
3.244.15
कालकूटविषं तीक्ष्णं भोजने मम भारत ।
उप्त्वा गङ्गां लतापाशैर्वैद्ध्वा च प्राक्षिपत्प्रभो ॥ ३.२४४.१५ ॥
હે ભારત, મારા ભોજનમાં તીક્ષ્ણ કાલકૂટ વિષ ભેળવ્યું. ગંગામાં મને ફેંકી, વેલીના પાશોથી બાંધીને તેણે ફેંક્યો, હે પ્રભો.
3.244.16
रसातलं च संप्राप्य तदा वासुकिमञ्जसा ।
तत्र दृष्ट्वा तु राजेन्द्रपुनः प्राप्तो महीतलम् ॥ ३.२४४.१६ ॥
રસાતલમાં પહોંચીને, ત્યારે વાસુકિને ઝડપથી જોઈને, હે રાજેન્દ્ર, ત્યાંથી તે ફરી પૃથ્વીતલ પર આવ્યો.
3.244.17
द्यूतकालेऽपिकौन्तेय वृजिनानि कृतनि वै ।
द्रौपद्याश्च पराभर्शः केशग्रहणमेव च।
वस्त्रापहरणं चैव सभामध्ये कृतानि वै ॥ ३.२४४.१७ ॥
હે કુન્તીપુત્ર, જુગારના સમયે પણ અપરાધો થયા. દ્રૌપદીનું અપમાન, તેના વાળ પકડવા અને વસ્ત્રાપહરણ સભાની મધ્યમાં જ કરવામાં આવ્યાં.
3.244.18
राज्यं चाच्छिद्य राजेन्द्र उक्तवान्परुषाणि नः ।
पुरा कृतानां पापानां फलं भुङ्क्ते सुयोधनः ॥ ३.२४४.१८ ॥
રાજ્ય છીનવીને, હે રાજેન્દ્ર, તેણે આપણને કઠોર વચનો કહ્યાં. પૂર્વે કરેલાં પાપોનું ફળ સુયોધન ભોગવી રહ્યો છે.
3.244.19
अस्माबिरेवकर्तव्यं धार्तराष्ट्रस्य निग्रहम् ।
अन्येन तु कृतं तद्वै मैत्र्यमस्माकमिच्छता।
उपकारी तु गन्धर्वो मा राजन्विमना भव ॥ ३.२४४.१९ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રને દંડ કરવાનું કર્તવ્ય આપણું જ છે. પણ આપણી મૈત્રી ઇચ્છનાર બીજા કોઈએ તે કર્યું છે. ગંધર્વ તો ઉપકારી છે; હે રાજન, ખિન્ન ન થાઓ.
3.244.20
एतस्मिन्नन्तरे राजंश्चित्रसेनेन वै हृतः ।
विललाप सुदुःखार्तो नीयमानः सुयोधनः ॥ ३.२४४.२० ॥
આ દરમિયાન, હે રાજન, ચિત્રસેન દ્વારા હરણ કરીને લઈ જવાતા સુયોધન અત્યંત દુઃખથી પીડિત થઈ વિલાપ કરવા લાગ્યા.
3.244.21
युधिष्ठिर महाबाहो सर्वधर्मभृतांवर ।
सपुत्रान्सहदारांश्च गन्धर्वेण हृतान्बलात् ॥ ३.२४४.२१ ॥
હે મહાબાહુ યુધિષ્ઠિર, સર્વ ધર્મધારકોમાં શ્રેષ્ઠ! ગંધર્વે બળપૂર્વક પુત્રો અને પત્નીઓનું હરણ કર્યું છે.
3.244.22
पाण्डुपुत्र महाबाहो कौरवाणां यशस्कर ।
सर्वधर्मभृतां श्रेष्ठ गन्धर्वेण हृतं बलात्।
रक्षस्व पुरुषव्याघ्र युधिष्ठिर महायशः ॥ ३.२४४.२२ ॥
હે પાંડુપુત્ર, મહાબાહુ, કૌરવોનું યશ વધારનાર, સર્વ ધર્મધારકોમાં શ્રેષ્ઠ! ગંધર્વે બળથી હરણ કર્યું છે. રક્ષણ કરો, હે પુરુષવ્યાઘ્ર યુધિષ્ઠિર, હે મહાયશસ્વી!
3.244.23
भ्रातरं ते महाबाहो बद्ध्वा नयति मामयम् ।
दुश्शासनं दुर्विषहं दुर्मुखं दुर्जयं तथा ॥ ३.२४४.२३ ॥
હે મહાબાહુ, આ તારા ભાઈને બાંધીને મને લઈ જાય છે; દુઃશાસન, દુર્વિષહ, દુર્મુખ અને દુર્જયને પણ.
3.244.24
बद्ध्वा हरन्ति गन्धर्वा अस्मान्दारांश्च सर्वशः ।
अनुधावत मां क्षिप्रं रक्षध्वं पुरुषोत्तमाः ॥ ३.२४४.२४ ॥
ગંધર્વો અમને અને અમારી પત્નીઓને બધાને બાંધીને હરણ કરી રહ્યા છે. ઝડપથી મારી પાછળ દોડો! હે પુરુષોત્તમો, રક્ષણ કરો!
3.244.25
यमौ मामनुधावेतां रक्षार्थं मम सायुधौ ।
कुरुवंशस्य सुमहदयशः प्राप्तमीदृशम्।
व्यपोहयध्वं गन्धर्वाञ्जित्वा वीर्येण पाण्डवाः ॥ ३.२४४.२५ ॥
શસ્ત્રધારી એ જોડિયા ભાઈઓ મારી રક્ષા માટે મારી પાછળ દોડે. કુરુવંશ પર આવી અત્યંત મોટી અપકીર્તિ આવી પડી છે. હે પાંડવો, પરાક્રમથી ગંધર્વોને જીતીને તેને દૂર કરો.
3.244.26
एवं विलपमानस्य कौरवस्यार्तया गिरा ।
श्रुत्वा विलापं संभ्रान्तो घृणयाऽभिपरिप्लुतः ॥ ३.२४४.२६ ॥
આ રીતે વિલાપ કરતા કૌરવની આર્ત વાણી સાંભળીને, કરુણાથી ભરાઈને તેઓ વ્યાકુળ થઈ ગયા.
3.244.27
युधिष्ठिरः पुनर्वाक्यं भीमसेनमथाब्रवीत् ।
सुयोधनस्य मोक्षाय प्रयतध्वमतन्द्रिताः ॥ ३.२४४.२७ ॥
પછી યુધિષ્ઠિર ફરીથી ભીમસેનને બોલ્યા, "સુયોધનની મુક્તિ માટે આળસ વિના પ્રયત્ન કરો."
3.244.28
क इवार्यो दयेत्प्राणानभिधावेति चोदितः ।
प्राञ्जलं शरणापन्नं दृष्ट्वा शत्रुमपि ध्रुवम् ॥ ३.२४४.२८ ॥
કયો આર્ય પુરુષ પ્રાણ પર દયા નહીં કરે? પ્રેરિત થઈને કોણ દોડે છે? હાથ જોડીને શરણે આવેલા શત્રુને પણ જોઈને તે ચોક્કસ દયા કરશે.
3.244.29
वरप्रदानं राज्यं च पुत्रजन्म च पाण्डवाः ।
शत्रोश्च मोक्षणं क्लेशास्त्रीणि चैकं च तत्समम् ॥ ३.२४४.२९ ॥
વરદાન, રાજ્ય અને પુત્રજન્મ, હે પાંડવો, શત્રુની મુક્તિ અને ક્લેશ — આ ત્રણ અને એક, અને તે પણ સમાન.
3.244.30
न ह्यस्त्यधिकमेतस्माद्यदापन्नः सुयोधनः ।
त्वद्बाहुबलमाश्रित्य जीवितं परिमार्गते ॥ ३.२४४.३० ॥
આનાથી વધુ કશું નથી: સુયોધન સંકટમાં પડ્યો છે અને તમારા બાહુબળનો આશ્રય લઈને જીવન શોધે છે.
3.244.31
स्वयमेव प्रधावेयं यदि न स्याद्वृकोदर ।
विततो मे क्रतुर्वीर न हि मेऽत्र विचारणा ॥ ३.२४४.३१ ॥
હે વૃકોદર, એવું ન હોત તો હું જ દોડી ગયો હોત. હે વીર, મારો યજ્ઞ વિસ્તરેલો છે; એમાં મને કોઈ વિચારણા નથી.
3.244.32
साम्नैव तु यथा भीम मोक्षयेथाः सुयोधनम् ।
तथा सर्वैरुपायैस्त्वं यतेथाः कुरुनन्दन ॥ ३.२४४.३२ ॥
હે ભીમ, સામનીતિથી જ જેમ સુયોધનને મુક્ત કરાવી શકાય તેમ કર; હે કુરુનંદન, સર્વ ઉપાયોથી તું પ્રયત્ન કર.
3.244.33
न साम्ना प्रतिपद्येत यदि गन्धर्वराडसौ ।
पराक्रमेण मृदुना मोक्षयेथाः सुयोधनम् ॥ ३.२४४.३३ ॥
જો તે ગંધર્વરાજ સામનીતિથી સહમત ન થાય, તો મૃદુ પરાક્રમથી સુયોધનને છોડાવ.
3.244.34
अथासौ मृदुयुद्धेन न मुञ्चेद्भीम कौरवान् ।
सर्वोपायैर्पिमोच्यास्ते निगृह्य परिपन्थिनः ॥ ३.२४४.३४ ॥
જો તે મૃદુ યુદ્ધથી પણ કૌરવોને ન છોડે, તો હે ભીમ, સર્વ ઉપાયોથી એ શત્રુઓને પકડી કૌરવોને છોડાવ.
3.244.35
एतावद्धि मया शक्यं संदेष्टुं वै वृकोदर ।
वैताने कर्मणि तते वर्तमाने च भारत।
वरप्रदानं सुमहद्याचकस्य प्रकीर्तितम् ॥ ३.२४४.३५ ॥
હે વૃકોદર, આટલું જ હું કહી શકું. હે ભારત, વિસ્તરેલો વૈતાન યજ્ઞ ચાલતો હોય ત્યારે યાચકને વરદાન આપવું અતિ મહાન કહેવાયું છે.
3.244.36
अजातसत्रोर्वचनं तच्छ्रुत्वा तु धनंजयः ।
प्रतिजज्ञे गुरोर्वाक्यं कौरवाणां विमोक्षणम् ॥ ३.२४४.३६ ॥
અજાતશત્રુનું એ વચન સાંભળીને ધનંજયે ગુરુની આજ્ઞા અનુસાર કૌરવોને છોડાવવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી.
3.244.37
यदि ककसाम्ना न मोक्ष्यन्ति गन्धर्वा धृतराष्ट्रजान् ।
अद्य गन्धर्वराजस्य भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ ३.२४४.३७ ॥
ककसामथी (મૃદુ ઉપાયથી) ગંધર્વો ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને મુક્ત નહીં કરે, તો આજે ગંધર્વરાજનું લોહી પૃથ્વી પીશે.
3.244.38
अर्जुनस्य तु तां श्रुत्वा प्रतिज्ञां सत्यवादिनः ।
कौरवाणां तदा राजन्पुनः प्रत्यागतं मनः ॥ ३.२४४.३८ ॥
સત્યવાદી અર્જુનની એ પ્રતિજ્ઞા સાંભળીને, હે રાજન, ત્યારે કૌરવોનું મન ફરી પાછું વળ્યું.