महाभारत · अध्याय 3.254
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.254.1
एवं गतेषु पार्थेषु वने तस्मिन्महात्मसु ।
धार्तराष्ट्रा महेष्वासाः किमकुर्वत सत्तमाः ॥ ३.२५४.१ ॥
अशा प्रकारे पार्थ त्या महान अरण्यात गेले असता, महाधनुर्धर धृतराष्ट्रपुत्रांनी काय केले, हे सत्तमांनो?
3.254.2
कर्णो वैकर्तनश्चैव शकुनिश्च महाबलः ।
भीष्मद्रोणकृपाश्चैव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ ३.२५४.२ ॥
कर्ण, वैकर्तन, महाबली शकुनी, आणि भीष्म, द्रोण, कृप — त्यांच्याविषयी मला सांगणे तुला योग्य आहे.
3.254.3
एवं गतेषु पार्थेषु विसृष्टे च सुयोधने ।
आगते हास्तिनपुरं मोक्षिते पाण्डुनन्दनैः।
भीष्मोऽब्रवीन्महाराज धार्तराष्ट्रमिदं वच ॥ ३.२५४.३ ॥
अशा प्रकारे पार्थ निघून गेल्यावर, सुयोधन सोडला जाऊन हस्तिनापुरात परत आला; पांडुपुत्रांनी मुक्त केलेला. हे महाराजा, भीष्म धृतराष्ट्रपुत्राला हे वचन म्हणाले.
3.254.4
उक्तं तात मया पूर्वं गच्छतस्ते तपोवनम् ।
वचनं ते न रुचितं मम तन्न कृतं च ते ॥ ३.२५४.४ ॥
वत्सा, तू तपोवनाकडे जात असतानाच मी आधी सांगितले होते — तुझे ते बोलणे मला रुचले नाही, आणि तू ते केलेही नाहीस.
3.254.5
ततः प्राप्तं त्वया वीर ग्रहणं शत्रुभिर्बलात् ।
मोक्षितश्चासि धर्मज्ञैः पाण्डवैर्न च लज्जसे ॥ ३.२५४.५ ॥
मग, हे वीरा, शत्रूंनी बळजबरीने तुला पकडले; धर्मज्ञ पांडवांनी तुला सोडवले — तरीही तुला लाज वाटत नाही.
3.254.6
प्रत्यक्षं तव गान्धारे ससैन्यस् विशांपते ।
सूतपुत्रोऽपयाद्भीतो गन्धर्वाणां तदा रणात् ॥ ३.२५४.६ ॥
गांधारीपुत्रा, राजा, तुझ्या डोळ्यांसमोरच, तुझ्या सैन्यासह, गंधर्वांशी झालेल्या त्या युद्धातून सूतपुत्र (कर्ण) भयभीत होऊन पळून गेला.
3.254.7
क्रोशतस्तव राजेन्द्र ससैन्यस्य नृपात्मज ।
व्यपायात्पृष्ठतस्तस्मात्प्रेक्षमाणः पुनःपुनः ॥ ३.२५४.७ ॥
हे राजेंद्रा, राजपुत्रा, तुझ्या सैन्यासह ओरडत तो तेथून मागे सरला, वारंवार मागे वळून पाहत.
3.254.8
दृष्टस्ते विक्रमश्चैव पाण्डवानां महात्मनाम् ।
कर्णस्य च महाबाहो सूतपुत्रस्य दुर्मते ॥ ३.२५४.८ ॥
हे महाबाहो, दुर्मते, महात्मा पांडवांचा आणि सूतपुत्र कर्णाचा पराक्रम तू पाहिलास.
3.254.9
न चापि पादभाक्कर्णः पाण्डवानां महात्मनाम् ।
धनुर्वेदे च शौर्ये च धर्मे वा धर्मवत्सल ॥ ३.२५४.९ ॥
हे धर्मवत्सला, धनुर्विद्येत, शौर्याचा किंवा धर्माचाही विचार केला तरी कर्ण महात्मा पांडवांच्या एका चरणाइतकाही नाही.
3.254.10
तस्मादहं क्षमं मन्ये पाण्डवैस्तैर्महात्मभिः ।
रसन्धिं सन्धिविदांश्रेष्ठ कुलस्यास्य विवृद्धये ॥ ३.२५४.१० ॥
म्हणून, हे संधिविदांमध्ये श्रेष्ठा, या कुळाच्या वृद्धीसाठी त्या महात्मा पांडवांशी समेट करणे योग्य आहे असे मला वाटते.
3.254.11
एवमुक्तश्च भीष्मेण धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः ।
प्रहस्य सहसा राजन्विप्रतस्थे ससौबलः ॥ ३.२५४.११ ॥
भीष्मांनी असे सांगितल्यावर, हे राजा, धृतराष्ट्राचा पुत्र, जनेश्वर, हसून अचानक सौबलासह निघाला.
3.254.12
तं तु प्रस्थितमाज्ञाय कर्णदुःशासनादयः ।
अनुजग्मुर्महेष्वासा धार्तराष्ट्रं महाबलम् ॥ ३.२५४.१२ ॥
तो निघाला हे जाणून कर्ण, दुःशासन इत्यादी महान धनुर्धर वीर त्या महाबल धार्तराष्ट्राच्या मागोमाग गेले.
3.254.13
तांस्तु संप्रस्थितान्दृष्ट्वा भीष्मः कुरुपितामहः ।
लज्जया व्रीडितो राजञ्जगाम स्वं निवेशनम् ॥ ३.२५४.१३ ॥
ते निघालेले पाहून कुरूंचे पितामह भीष्म लाजेने संकोचून, हे राजा, आपल्या निवासस्थानी निघून गेले.
3.254.14
गते भीष्मे महाराज धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः ।
पुनरागम्य तं देशममन्त्रयत मन्त्रिभिः ॥ ३.२५४.१४ ॥
हे महाराज, भीष्म निघून गेल्यावर जनेश्वर धृतराष्ट्रपुत्र पुन्हा त्या ठिकाणी येऊन मंत्र्यांशी विचारविनिमय करू लागला.
3.254.15
किमस्माकं भवेच्छ्रेयः किं कार्यमवशिष्यते ।
कथं च सुकृतं तत्स्यान्मन्त्रयामास भारत ॥ ३.२५४.१५ ॥
आमच्यासाठी काय कल्याणकारक होईल, कोणते कार्य शिल्लक आहे आणि ते कसे चांगले होईल, हे हे भारता, त्याने विचारले.
3.254.16
दुर्योधन निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव ।
भीष्मोस्मान्निन्दति सदा पाण्डवांश्च प्रशंसति ॥ ३.२५४.१६ ॥
हे दुर्योधना, हे कौरवा, मी तुला जे सांगणार आहे ते ऐक. भीष्म नेहमी आमची निंदा करतात आणि पांडवांची प्रशंसा करतात.
3.254.17
त्वद्वेषाच्च महाबाहो मामपि द्वेष्टुमर्हति ।
विगर्हते च मां नित्यं त्वत्समीपे नरेश्वर ॥ ३.२५४.१७ ॥
हे महाबाहो, तुझ्या द्वेषामुळे तो माझाही द्वेष करण्यास प्रवृत्त होतो. हे नरेश्वरा, तुझ्या समीप तो मला नेहमी निंदतो.
3.254.18
सोऽहं भीष्मवचस्तद्वै न मृष्यामीह भारत ।
त्वत्समं यदुक्तं च भीष्मेणामित्रकर्शन ॥ ३.२५४.१८ ॥
हे भारता, हे शत्रुकर्षना, भीष्मांनी तुझ्याप्रमाणे माझ्याबद्दल जे बोलले ते मी येथे सहन करणार नाही.
3.254.19
पाण्डवानां यशो राजंस्तव निन्दां च भारत ।
अनुजानीहि मां राजन्सभृत्यबलवाहनम् ॥ ३.२५४.१९ ॥
हे राजा, हे भरता, पांडवांचे यश आणि तुमची निंदा (नष्ट करण्यासाठी) मला अनुमती द्या. हे राजा, सेवक, सेना व वाहनांसह मला अनुमती द्या.
3.254.20
जेष्यामि पृथिवीं राजन्सशैलवनकाननाम् ।
जिता च पाण्डवैर्भूमिश्चतुर्भिर्बलशालिभिः ॥ ३.२५४.२० ॥
हे राजा, पर्वत, वने व अरण्यांसह ही पृथ्वी मी जिंकीन. बलवान चार पांडवांनी जिंकलेली भूमीही.
3.254.21
तामहं ते विजेष्यामि एक एव न संशयः ।
संपश्यतु सुदुर्बुद्धिर्भीष्मः कुरुकुलाधमः ॥ ३.२५४.२१ ॥
ती भूमी तुमच्यासाठी मी एकटाच जिंकीन, यात संशय नाही. कुरुकुलातील अधम, दुर्बुद्धी भीष्मांनी ते पाहावे.
3.254.22
अनिन्द्यं निन्दते यो हि अप्रशंस्यं प्रशंसति ।
स पश्यतु बलं मेऽद्य आत्मानं तु विगर्हतु ॥ ३.२५४.२२ ॥
जो निंदनीय नसलेल्याची निंदा करतो व प्रशंसनीय नसलेल्याची स्तुती करतो, त्याने आज माझे बल पाहावे आणि स्वतःचीच निंदा करावी.
3.254.23
अनुजानीहि मां राजन्ध्रुवो हि विजयस्तव ।
प्रतिजानामि ते सत्यं राजन्नायुधमालभे ॥ ३.२५४.२३ ॥
हे राजा, मला अनुमती द्या; तुमचा विजय निश्चित आहे. हे राजा, तुम्हाला सत्य प्रतिज्ञा करतो, शस्त्राला स्पर्श करून शपथ घेतो.
3.254.24
तच्छ्रुत्वा तु वचो राजन्कर्णस्य भरतर्षभ ।
प्रीत्या परमया युक्तः कर्णमाह नराधिपः ॥ ३.२५४.२४ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, राजा, कर्णाचे ते शब्द ऐकून त्या नराधिपाने अत्यंत आनंदाने कर्णाला म्हटले.
3.254.25
धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि यस्य मे त्वं महाबलः ।
हितेषु वर्तसे नित्यं सफलंजन्म चाद्य मे ॥ ३.२५४.२५ ॥
मी धन्य आहे, तुमच्या कृपेला पात्र आहे, हे महाबली; तुम्ही नेहमी माझ्या हितासाठी तत्पर असता; आज माझा जन्म सफल झाला.
3.254.26
यदा च मन्यसे वीर सर्वशत्रुनिबर्हणम् ।
तदा निर्गच्छ भद्रं ते ह्यनुशाधि च मामिति ॥ ३.२५४.२६ ॥
हे वीरा, सर्व शत्रूंचा नाश करण्याची वेळ आली असे तुम्हाला वाटेल तेव्हा प्रस्थान करा. तुमचे कल्याण असो; मला आज्ञा द्या.
3.254.27
एवमुक्तस्तदा कर्णो धार्तराष्ट्रेण धीमता ।
सर्वमज्ञापयामास प्रायात्रिकमरिंदम ॥ ३.२५४.२७ ॥
बुद्धिमान धृतराष्ट्रपुत्राने असे सांगितल्यावर कर्णाने प्रवासाच्या सर्व तयारीची घोषणा करवली. हे शत्रुदमना!
3.254.28
प्रययौ च महेष्वासो नक्षत्रे शुभदैवते ।
शुभेतिथौ मुहूर्ते च पुज्यमानो द्विजातिभिः ॥ ३.२५४.२८ ॥
महाधनुर्धर कर्ण शुभ देवता असलेल्या नक्षत्रात, शुभ तिथीला आणि शुभ मुहूर्तावर निघाला; ब्राह्मणांनी त्याचा सन्मान केला.
3.254.29
मङ्गलैश्च शुभैः स्नातो वाग्भिश्चापि प्रपूजितः ।
नादयन्रथघोषेण त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ ३.२५४.२९ ॥
मंगल आणि शुभ विधींनी स्नान करून, शुभ शब्दांनी उत्तम पूजिला जाऊन, रथाच्या घोषाने चराचरासह त्रिलोक दुमदुमवत.