महाभारत · अध्याय 3.255
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.255.1
ततः कर्णो महेष्वासो बलेन महता वृतः ।
द्रुपदस्य पुरं रम्यं रुरोध भरतर्षभ ॥ ३.२५५.१ ॥
नंतर महाधनुर्धर कर्णाने प्रचंड सैन्याने वेढलेला असताना द्रुपदाच्या सुंदर नगरीला वेढा घातला, हे भरतश्रेष्ठा.
3.255.2
युद्धेन महता चैनं चक्रे वीरं वशानुगम् ।
सुवर्णं रजतं चापि रत्नानि विविधानि च।
करं च दापयांमास द्रुपदं नृपसत्तम ॥ ३.२५५.२ ॥
मोठ्या युद्धाने त्या वीराला वश केले आणि द्रुपदाकडून सोने, चांदी व विविध रत्ने कर म्हणून द्यायला लावली, हे नृपश्रेष्ठा.
3.255.3
तं विनिर्जित्य राजेन्द्र राजानस्तस्य येऽनुगाः ।
तान्सर्वान्वशगांश्चक्रे करं चैनानदापयत् ॥ ३.२५५.३ ॥
हे राजेंद्रा, त्याला जिंकून त्याचे जे अनुयायी राजे होते, त्या सर्वांना त्याने वश केले आणि त्यांच्याकडूनही कर दिला.
3.255.4
अथोत्तरां दिशं गत्वा वशे चक्रे नराधिपान् ।
भगदत्तं च निर्जित्य राधेयो गिरिमारुहत् ॥ ३.२५५.४ ॥
नंतर उत्तर दिशेला जाऊन त्याने राजांना वश केले; भगदत्ताला जिंकून राधेय (कर्ण) पर्वतावर चढला.
3.255.5
हिमवन्तं महाशैलं युध्यमानश्च शत्रुभिः ।
प्रययौ च दिशः सर्वान्नृपतीन्वशमानयत् ॥ ३.२५५.५ ॥
महापर्वत हिमवानापर्यंत पोहोचून शत्रूंशी लढत तो पुढे गेला आणि सर्व दिशांचे राजे वश केले.
3.255.6
स हैमवतिकाञ्जित्वा करं सर्वानदापयत् ।
नेपालविषये ये च राजानस्तानवाजयत् ॥ ३.२५५.६ ॥
त्याने हिमालयवासी लोकांना जिंकून त्या सर्वांकडून कर दिला; नेपाळ देशातील राजांनाही जिंकले.
3.255.7
अवतीर्य ततः शैलात्पूर्वां दिशमभिद्रुतः ।
अङ्गान्वङ्गान्कलिङ्गांश्च शुण्डिकान्मिथिलानथ ॥ ३.२५५.७ ॥
नंतर पर्वतावरून उतरून तो पूर्व दिशेकडे धावला; अंग, वंग, कलिंग, शुंडिक आणि मिथिला यांनाही.
3.255.8
मागधान्कर्कखण्डांश्च निवेश्य विषयेऽऽत्मनः ।
आवशीरांश्च योध्यांश्च अहिक्षत्रांश्च सोऽजयत् ॥ ३.२५५.८ ॥
मागध आणि कर्कखंडांना आपल्या राज्यात स्थापित करून, त्याने आवशीर, योध्य आणि अहिक्षत्र यांनाही जिंकले.
3.255.9
पूर्वां दिशं विनिर्जित्य वत्सभूमिं तथाऽगमत् ॥ ३.२५५.९ ॥
पूर्व दिशा पूर्णपणे जिंकून, तो वत्सभूमीकडे गेला.
3.255.10
वत्सभूमिं विनिर्जित्य केवलां मृत्तिकावतीम् ।
मोहनं पत्तनं चैव त्रिपुरीं कोसलां तथा ॥ ३.२५५.१० ॥
वत्सभूमी जिंकून, संपूर्ण मृत्तिकावती, मोहन पत्तन, त्रिपुरी आणि कोसल यांनाही त्याने जिंकले.
3.255.11
एतान्सर्वान्विनिर्जित्य करमादाय सर्वशः ।
दक्षिणां दिशमास्थाय कर्णो जित्वा महारथान्।
रुक्मिणं दाक्षिणात्येषु योधयामास सूतजः ॥ ३.२५५.११ ॥
या सर्वांना जिंकून, सर्व प्रकारे कर घेऊन, दक्षिण दिशेकडे वळून सूतपुत्र कर्णाने महारथींना जिंकले; दाक्षिणात्यांमध्ये रुक्मीला युद्ध करायला लावले.
3.255.12
स युद्धं तुमुलं कृत्वा रुक्मी प्रोवाच सूतजम् ।
प्रीतोस्मि तव राजेन्द्र विक्रमेण बलेन च ॥ ३.२५५.१२ ॥
ते तुमुल युद्ध करून रुक्मी सूतपुत्राला म्हणाला, "हे राजेंद्रा, तुझ्या पराक्रमाने आणि बलाने मी प्रसन्न झालो आहे."
3.255.13
न ते विघ्नं करिष्यामि प्रतिज्ञां समपालयम् ।
प्रीत्या चाहं प्रयच्छामि हिरण्यं यावदिच्छसि ॥ ३.२५५.१३ ॥
मी तुझ्या मार्गात अडथळा आणणार नाही; माझी प्रतिज्ञा मी पूर्णपणे पाळली आहे. प्रेमाने तुला हवे तितके सोने मी देईन.
3.255.14
समेत्य रुक्मिणा कर्णः पाण्ड्यं शैलं च सोगमत् ॥ ३.२५५.१४ ॥
रुक्मीला भेटून कर्ण पांड्य राजाकडे आणि त्या पर्वताकडे गेला.
3.255.15
स केवलं रणए चैव नीलं चापि महीपतिम् ।
वेणुदारिसुतं चैव ये चान्ये नृपसत्तमाः।
दक्षिणस्यां दिशि नृपान्करान्सर्वानदापयत् ॥ ३.२५५.१५ ॥
त्याने एकट्यानेच युद्धात नील राजाला, वेणुदारीच्या पुत्राला आणि इतर श्रेष्ठ राजांना जिंकले, आणि दक्षिण दिशेतील सर्व राजांकडून कर वसूल करविला.
3.255.16
शैशुपालिं ततो गत्वा विजिग्ये सूतनन्दनः ।
पार्श्वस्थांश्चापि नृपतीन्वशे चक्रे महाबलः ॥ ३.२५५.१६ ॥
नंतर शैशुपालीकडे जाऊन सूतपुत्राने त्याला जिंकले; महाबलाने त्याच्या बाजूला उभ्या असलेल्या राजांनाही वश केले.
3.255.17
आवन्त्यांश्च वशे कृत्वा साम्ना च भरतर्षभ ।
वृष्णिभिः सह संम्य पश्चिमामपि निर्जयत् ॥ ३.२५५.१७ ॥
हे भरतर्षभा, त्याने सामनीतीने अवंतीच्या राजांना वश केले आणि वृष्णींसह पश्चिम दिशाही जिंकली.
3.255.18
वारुणीं दिशमागम्य यावनान्वर्बरांस्तथा ।
नृपान्पश्चिमभूमिस्थान्दापयामास वै करान् ॥ ३.२५५.१८ ॥
पश्चिम दिशेत पोहोचून त्याने यवन, बर्बर आणि पश्चिम भूमीतील राजांकडून कर वसूल करविला.
3.255.19
विजित्य पृथिवीं सर्वां सपूर्वापरदक्षिणाम् ।
सम्लेच्छाटविकान्वीरः सपर्वतनिवासिनः ॥ ३.२५५.१९ ॥
वीराने पूर्व, पश्चिम आणि दक्षिण दिशांसह सर्व पृथ्वी जिंकली; म्लेच्छ, वनवासी आणि पर्वतवासी यांनाही जिंकले.
3.255.20
भद्रान्रोहितकांश्चैव आग्रेयान्मालवानपि ।
गणान्सर्वान्विनिर्जित्य नीतिकृत्प्रहसन्निव ॥ ३.२५५.२० ॥
भद्र, रोहितक, आग्रेय आणि मालव—सर्व गणांना पूर्णपणे जिंकून, नीतिज्ञ जणू हसत होता.
3.255.21
शशकान्यवनांश्चैव विजिग्ये सूतनन्दनः ।
नग्नजित्प्रमुखांश्चैव गणाञ्जित्वा महारथान् ॥ ३.२५५.२१ ॥
सूतपुत्राने शशक आणि यवनांना जिंकले; नग्नजित प्रमुख असलेल्या गणांना आणि महारथींना जिंकले.
3.255.22
एवं स पृथिवीं सर्वां वशे कृत्वा महारथः ।
विजित्य पुरुषव्याघ्रो नागसाह्वयमागमत् ॥ ३.२५५.२२ ॥
अशा प्रकारे त्या महारथीने सर्व पृथ्वी वश करून, जिंकून, पुरुषव्याघ्र नागसाह्वयात (हस्तिनापुरात) आला.
3.255.23
तमागतं महेष्वासं धार्तराष्ट्रो जनाधिपः ।
प्रत्युद्गत्य महाराज सभ्रातृपितृबान्धवः ॥ ३.२५५.२३ ॥
आलेल्या त्या महाधनुर्धराला धृतराष्ट्रपुत्र, जनाधिप, भाऊ, पिता व बांधवांसह पुढे जाऊन भेटला — हे महाराज.
3.255.24
अर्चयामास विधिना कर्णमाहवशोभिनम् ।
आश्रावयच्च तत्कर्म प्रीयमाणो जनेश्वरः ॥ ३.२५५.२४ ॥
युद्धात शोभणाऱ्या कर्णाचा त्याने विधिपूर्वक सत्कार केला; आणि प्रसन्न होऊन त्या जनेश्वराने त्याचे पराक्रम सर्वांना ऐकवले.
3.255.25
यन्न भीष्मान्न च द्रोणान्न कृपान्न च वाह्लिकात् ।
प्राप्तवानस्मि भद्रं ते त्वत्तःप्राप्तं मया हि तत् ॥ ३.२५५.२५ ॥
भीष्म, द्रोण, कृप किंवा वाह्लिक यांच्याकडून जे मला मिळाले नाही, ते तुझ्याकडून मला मिळाले. तुझे कल्याण असो.
3.255.26
बहुना च किमुक्तेन शृणु कर्ण वचो मम ।
सनाथोस्मि महाबाहो त्वया नाथेन सत्तम ॥ ३.२५५.२६ ॥
फार बोलून काय उपयोग? हे कर्णा, माझे बोलणे ऐक. हे महाबाहो, सत्पुरुषश्रेष्ठा, तुला नाथ म्हणून मिळवून मी सनाथ झालो आहे.
3.255.27
न हि ते पाण्डवाः सर्वे कलामर्हन्ति षोडशीम् ।
अन्येवा पुरुषव्याघ्र राजानोऽभ्युदितोदिताः ॥ ३.२५५.२७ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, तुझ्यासमोर पांडव सर्व सोळाव्या भागालाही योग्य नाहीत. उदयास येऊन उदयास आलेले इतर राजेही तसेच.
3.255.28
स भवान्धृतराष्ट्रं तं गान्धारीं च यशस्विनीम् ।
पश्य कर्ण महेष्वास अदितिं वज्रभृद्यथा ॥ ३.२५५.२८ ॥
हे कर्णा, हे महाधनुर्धरा, त्या धृतराष्ट्राकडे आणि यशस्विनी गांधारीकडे वज्रधारी इंद्र अदितीकडे पाहतो तसे तू पाहा.
3.255.29
ततो हलहलाशब्दः प्रादुरासीद्विशांपते ।
हाहाकाराश्च बहवो नगरे नागसाह्वये ॥ ३.२५५.२९ ॥
मग हे प्रजापते, नागसाह्वय नगरात 'हलहल' असा आवाज उठला; आणि अनेक 'हाहाकार' झाले.
3.255.30
रकेचिदेनं प्रशंसन्ति निन्दन्ति स्म तथा परे ।
तूष्णीमासंस्तथा चान्ये नृपास्तत्र जनाधिप ॥ ३.२५५.३० ॥
काहींनी त्याची प्रशंसा केली, तर काहींनी निंदा केली. हे जनाधिपा, तेथे इतर राजे मौन धरून बसले.
3.255.31
एवं विजित्य राजेन्द्र कर्णः शस्त्रभृतांवरः ।
सपर्वतवनाकाशां ससमुद्रां सनुष्कुटाम् ॥ ३.२५५.३१ ॥
हे राजेंद्रा, अशा प्रकारे शस्त्रधार्‍यांमध्ये श्रेष्ठ कर्णाने पर्वत, वने, आकाश, समुद्र आणि भूभागांसह पृथ्वी जिंकली.
3.255.32
देशैरुच्चावचैः पूर्णां पत्तनैर्नगरैरपि ।
द्वीपैश्चानूपसंपूर्णैः पृथिवीं पृथिवीपते ॥ ३.२५५.३२ ॥
विविध देश, पत्तने, नगरे आणि दलदलीच्या बेटांनी भरलेली पृथ्वी, हे पृथ्वीपते!
3.255.33
कालेन नातिदीर्घेण वशे कृत्वा तु पार्थिवान् ।
अक्षयं धनमादाय सूतजो नृपमभ्ययात् ॥ ३.२५५.३३ ॥
फार काळ न लोटता राजांना वश करून, अक्षय धन घेऊन सूतपुत्र राजाकडे गेला.
3.255.34
प्रविश्य च गृहं राजन्नभ्यन्तरमरिंदम ।
गान्धारीसहितं वीरो धृतराष्ट्रं ददर्श सः ॥ ३.२५५.३४ ॥
हे राजा, हे शत्रुदमना, घरात आत जाऊन त्या वीराने गांधारीसह धृतराष्ट्राला पाहिले.
3.255.35
पुत्रवच्च नरव्याघ्र पादौ जग्राह धर्मवित् ।
धृतराष्ट्रेण चाश्लिष्य प्रेम्णा चापि विसर्जितः ॥ ३.२५५.३५ ॥
हे नरव्याघ्रा, धर्मज्ञ त्याने पुत्राप्रमाणे त्यांचे चरण धरले; धृतराष्ट्राने त्याला आलिंगन देऊन प्रेमाने निरोप दिला.
3.255.36
तदाप्रभृति राजा च शकुनिश्चापि सौबलः ।
जानाते निर्जितान्पार्थान्कर्णेन युधि भारत ॥ ३.२५५.३६ ॥
तेव्हापासून राजा आणि सुबलपुत्र शकुनी यांना कळले की युद्धात कर्णाने पार्थांना जिंकले आहे, हे भारता.