મહાભારત · અધ્યાય 3.269
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.269.1
सरोषरागोपहतेन वल्गुना ।
सरागनेत्रेण नतोन्नतभ्रुवा।
मुखेन विस्फूर्य सुवीरराष्ट्रपं ।
ततोऽब्रवीत्तं द्रुपदात्मजा पुनः ॥ ३.२६९.१ ॥
ક્રોધની લાલાશથી ઘવાયેલી, સુંદર મુખવાળી, લાલ નેત્રોવાળી, ઊંચી-નીચી થતી ભમરોવાળી દ્રુપદની પુત્રીએ કંપતા મુખે તે સુવીરરાષ્ટ્રના સ્વામીને ફરી કહ્યું.
3.269.2
यशस्विनस्तीक्ष्णविषान्महारथा-
नभिब्रुवन्मूढ न लज्जसे कथम्।
महेन्द्रकल्पान्निरतान्स्वकर्मसु ।
स्तितान्समूहेष्वपि यक्षरक्षसाम् ॥ ३.२६९.२ ॥
યશસ્વી, તીક્ષ્ણ વિષસમાન મહારથીઓની નિંદા કરતા મૂઢ, તને લજ્જા કેમ નથી આવતી? તેઓ મહેન્દ્ર સમાન છે, પોતાના કર્મમાં લીન છે, યક્ષ-રાક્ષસોના સમૂહોમાં પણ ઊભા રહેનારા છે.
3.269.3
न किंचिदार्याः प्रवदन्ति पापं ।
वनेचरंवा गृहमेधिनं वा।
तपस्विनं संपरिपूर्णविद्यं ।
भजन्ति चैवं सुनराः सुवीर ॥ ३.२६९.३ ॥
આર્યો વનવાસી, ગૃહસ્થ કે પૂર્ણવિદ્યાવાળા તપસ્વી વિશે કંઈ પણ પાપવચન બોલતા નથી. હે સુવીર, સજ્જનો આ રીતે જ તેમનો આદર કરે છે.
3.269.4
अहं तु मन्ये तव नास्ति कश्चि-
देतादृशे क्षत्रियसंनिवेशे।
यस्त्वद्य पातालमुखे पतन्तं ।
पाणौ गृहीत्वा प्रतिसंहरेत ॥ ३.२६९.४ ॥
આવા ક્ષત્રિય-સમૂહમાં તારું કોઈ છે એવું મને લાગતું નથી; આજે પાતાળના મુખમાં પડતા તને હાથ પકડીને રોકી શકે એવો કોઈ નથી.
3.269.5
नागं प्रमिन्नं गिरिकूटकल्प-
मुपत्यकां हैमवतीं चरन्तम्।
दण्डीव यूथादपसेधसि त्वं ।
यो जेतुमाशंससि धर्मराजम् ॥ ३.२६९.५ ॥
દંડધારી રક્ષક જેમ ટોળામાંથી ઘાયલ, પર્વતશિખર જેવા, હિમાલયની તળેટીમાં ફરતા હાથીને હાંકી કાઢે છે, તેમ તું ધર્મરાજને જીતવાની આશા રાખે છે.
3.269.6
बाल्यात्प्रसुप्तस्य महाबलस्य ।
सिंहस् पक्ष्माणि मुखाल्लुनासि।
पदा समाहत्य पलायमानः ।
क्रुद्धं यदा द्रक्ष्यसि भीमसेनम् ॥ ३.२६९.६ ॥
બાલ્યાવસ્થાની અણસમજથી, સૂતેલા મહાબળવાન સિંહના મુખમાંથી તું તેના વાળ ખેંચે છે; પગે પ્રહાર કરીને ભાગતો તું, ક્રુદ્ધ ભીમસેનને જ્યારે જોઈશ.
3.269.7
महाबलं घोरतरं प्रवृद्धं ।
जातं हरिं पर्वतकन्दरेषु।
प्रसुप्तमुग्रं प्रपदेन हंसि ।
यः क्रुद्धमायोत्स्यसि जिष्णुमुग्रम् ॥ ३.२६९.७ ॥
પર્વતની ગુફાઓમાં જન્મેલા અને ઉછરેલા, અતિભયંકર મહાબળવાન સિંહને, સૂતેલા ઉગ્રને તું પગે મારે છે; જે તું ક્રુદ્ધ, ઉગ્ર જિષ્ણુ (અર્જુન) સાથે યુદ્ધ કરીશ.
3.269.8
कृष्णोरगौ तीक्ष्णमुखौ द्विजिह्वौ ।
मत्तः पदा क्रामसि पुच्छदेशे।
यः पाण्डवाभ्यां पुरुषोत्तमाभ्यां ।
जघन्यजाभ्यां प्रयुयुत्ससे त्वम् ॥ ३.२६९.८ ॥
તીક્ષ્ણ મુખ અને બે જીભવાળા બે કાળા સર્પોની પૂંછડીના ભાગ પર મારાથી (ડર્યા વિના) તું પગ મૂકે છે; જે તું બે પુરુષોત્તમ પાંડવો, નાના ભાઈઓ સાથે યુદ્ધ કરવા ઇચ્છે છે.
3.269.9
यथा च वेणुः कदली नलो वा ।
फलन्त्यभावाय न भूतयेऽऽत्मनः।
तथैव मां तैः परिरक्ष्यमाणा-
मादास्यसे कर्कटकीव गर्भम् ॥ ३.२६९.९ ॥
વાંસ, કેળ કે નરકટ પોતાના વિનાશ માટે ફળ આપે છે, પોતાના હિત માટે નહીં; તેવી જ રીતે તેમના વડે રક્ષિત મને, માદા કરચલો ગર્ભ ધારણ કરે તેમ તું ગ્રહણ કરીશ.
3.269.10
जानामि कृष्णे विदितं ममैत-
द्यथाविधास्ते नरदेवपुत्राः।
न त्वेवमेतेन विभीषणेन ।
शक्या वयं त्रासयितुं त्वयाऽद्य ॥ ३.२६९.१० ॥
હે કૃષ્ણે, તે નરદેવના પુત્રો કેવા છે તે હું જાણું છું; પરંતુ આ ભયાનક વ્યક્તિથી આજે તું અમને આ રીતે ડરાવી શકીશ નહીં.
3.269.11
वयं पुनः सप्तदशेषु कृष्णे ।
कुलेषु सर्वेऽनवमेषु जाताः।
षड्भ्यो गुणेभ्योऽभ्यधिका विहीना ।
न्मन्यामहे द्रौपदी पाण्डुपुत्रान् ॥ ३.२६९.११ ॥
કૃષ્ણે, અમે ફરી સત્તર શ્રેષ્ઠ કુળોમાં જન્મેલા છીએ; છ ગુણોમાં અમે અધિક છીએ, હીન નથી. પાંડુના પુત્રોને અમે ગણતા નથી, દ્રૌપદી.
3.269.12
सा क्षिप्रमातिष्ठ गजं रथं वा ।
न वाक्यमात्रेण वयं हि शक्याः।
आशंस वा त्वं कृपणं वदन्ती ।
सौवीरराजस्य पुनः प्रसादम् ॥ ३.२६९.१२ ॥
તું ઝડપથી હાથી કે રથ પર ચઢ; માત્ર શબ્દોથી અમને ડરાવી શકાતા નથી. અથવા દીનતાથી બોલતી તું સૌવીરરાજની કૃપાની ફરી આશા રાખ.
3.269.13
महाबला किंत्विह दुर्बलेव ।
सौवीरराजस्य मताऽहमस्मि।
नाहं प्रमाथादिह संप्रतीता ।
सौवीरराजं कृपणं वदेयम् ॥ ३.२६९.१३ ॥
પરંતુ અહીં હું દુર્બળ જેવી છું, છતાં સૌવીરરાજની દૃષ્ટિએ હું બળવાન ગણાઉં છું. અહીં ભયથી હું વિશ્વાસ ગુમાવતી નથી; સૌવીરરાજને હું દીનતાથી કહું?
3.269.14
यस्या हि कृष्णौ पदवीं चरेतां ।
समास्थितावेकरथे समेतौ।
इन्द्रोऽपितां नापहरेत्कथंचि-
न्मनुष्यमात्रः कृपणः कुतोऽन्यः ॥ ३.२६९.१४ ॥
બંને કૃષ્ણ એક જ રથમાં બેસીને જેના માર્ગને અનુસરે છે, તેને ઇન્દ્ર પણ કોઈ રીતે હરી શકતો નથી; તો દીન સામાન્ય માણસ બીજો કેવી રીતે હરી શકે?
3.269.15
यथा विकीटी परवीरघाती ।
निघ्नन्रथस्थो द्विषतां मनांसि।
मदन्तरे त्वद्ध्वजिनीं प्रवेष्टा ।
वक्षं दहन्नग्निरिवोष्णगेषु ॥ ३.२६९.१५ ॥
રથ પર ઊભો રહીને શત્રુઓના હૃદય પર પ્રહાર કરતો, શત્રુવીરોનો સંહારક વિકીટી મારા માટે તારા સૈન્યમાં પ્રવેશશે; ઉનાળાના સૂકા ઘાસમાં અગ્નિ જેમ, તેમ સૈન્યના વક્ષસ્થળને બાળતો.
3.269.16
जनार्दनः सान्धकवृष्णिवीरो ।
महेष्वासाः केकयाश्चापि सर्वे।
एते हि सर्वे मम राजपुत्राः ।
प्रहृष्टरूपाः पदवीं चरेयुः ॥ ३.२६९.१६ ॥
જનાર્દન, સાત્વત, અંધક અને વૃષ્ણિ વંશના વીરો, મહાધનુર્ધર કેકયો — આ બધા મારા રાજપુત્રો છે; પ્રસન્ન મુખે તેઓ માર્ગે ચાલે.
3.269.17
मौर्वीविसृष्टाः स्तनयित्नुघोषा ।
गाण्डीवमुक्तास्त्वतिवेगवन्तः।
हस्तं समाहत्य धनंजयस्य ।
भीमाः शब्दं घोरतरं नदनति ॥ ३.२६९.१७ ॥
દોરીમાંથી છૂટેલા, ગર્જનાના ઘોષ જેવા, ગાંડીવમાંથી છૂટેલા અતિવેગવાળા બાણો — ધનંજયના હાથના પ્રહારથી તેઓ ભયંકર, અતિ ઘોર અવાજ કરે છે.
3.269.18
गाण्डीवमुक्तांश्च महाशरौघान् ।
पतङ्गसङ्घानिव शीघ्रवेगान्।
यदा द्रष्टास्यर्जुनं वीर्यशालिनं ।
तदा स्वबुद्धिं प्रतिनिन्दितासि ॥ ३.२६९.१८ ॥
ગાંડીવમાંથી છૂટેલા મહાબાણોના સમૂહ, તીડના ટોળા જેવા શીઘ્રવેગી — પરાક્રમી અર્જુનને જ્યારે તું જોઈશ, ત્યારે તું તારી પોતાની બુદ્ધિની નિંદા કરીશ.
3.269.19
सशङ्खघोषः सतलत्रघोषो ।
गाण्डीवधन्वा मुहुरुद्वहंश्च।
यदा शरानर्पयिता तवोरसि ।
तदा मनस्ते किमिवाभविष्यत् ॥ ३.२६९.१९ ॥
શંખના ઘોષ સાથે, તલત્ર (હાથનું રક્ષણ) ના અવાજ સાથે, ગાંડીવ ધનુષ્ય વારંવાર ઊંચકતો — જ્યારે તે તારી છાતી પર બાણ છોડશે, ત્યારે તારું મન કેવું થશે?
3.269.20
गदाहस्तं भीममभिद्रवन्तं ।
माद्रीपुत्रौ संपतन्तौ दिशश्च।
अमर्षजं क्रोधविषं वमन्तौ ।
दृष्ट्वा चिरं तापमुपैष्यसेऽधम ॥ ३.२६९.२० ॥
ગદા હાથમાં લઈને ભીમને ધસી આવતો, માદ્રીના બે પુત્રોને દિશાઓ પર ચડી આવતા, અમર્ષથી જન્મેલું ક્રોધવિષ ઓકતા જોઈને, હે અધમ, તું લાંબા સમય સુધી સંતાપ પામીશ.
3.269.21
यथा वाऽहं नातिचरे कथंचि-
त्पतीन्महार्हान्मनसाऽपिजातु।
तेनाद्य सत्येन वशीकृतंत्वां ।
द्रष्टास्मि पार्थैः परिकृष्यमाणम् ॥ ३.२६९.२१ ॥
જો મેં મારા મહાન પતિઓનું મનથી પણ કદી કોઈ રીતે ઉલ્લંઘન કર્યું ન હોય, તો તે સત્યના બળે આજે તું વશ થઈને પાર્થો દ્વારા ખેંચાતો જોવા મળીશ.
3.269.22
न संभ्रमं गन्तुमहं हि शक्ष्ये ।
त्वया नृशंसेन विकृष्यमाणा।
समागताऽहं हि कुरुप्रवीरैः ।
पुनर्वनं काम्यकमागताऽस्मि ॥ ३.२६९.२२ ॥
હે ક્રૂર, તું ખેંચે ત્યારે હું ગભરાઈને ચાલી શકીશ નહીં. હું કુરુવીરો સાથે આવી હતી; હવે ફરી કામ્યક વનમાં આવી છું.
3.269.23
इत्येवमुक्तस्तु स सिन्धुनाथ-
स्तां द्रौपदीमाहविशालनेत्राम्।
आरुह्यतामाशु रथं मदीयं ।
मा त्वां वलाद्दौपदिकर्षयेहम् ॥ ३.२६९.२३ ॥
આમ કહેવાયા પછી સિંધુઓના સ્વામીએ તે વિશાલ નેત્રોવાળી દ્રૌપદીને કહ્યું: "ઝડપથી મારા રથ પર ચડ; દ્રૌપદી, હું તને બળજબરીથી ખેંચી ન લઉં એ માટે."
3.269.24
सा ताननुप्रेक्ष्य विशालनेत्रा ।
जिघृक्षमाणानवभर्त्सयन्ती।
प्रोवाच मा मा स्पृशतेति भीता ।
धौम्यं प्रचुक्रोश पुरोहितं सा ॥ ३.२६९.२४ ॥
વિશાલ નેત્રોવાળી તે, પોતાને પકડવા ઈચ્છનારાઓને જોઈને ઠપકો આપતાં, ભયભીત થઈને બોલી: "મને સ્પર્શ ન કરો!" અને તેણે પુરોહિત ધૌમ્યને મોટેથી પોકાર્યો.
3.269.25
जग्राह तामुत्तरवस्त्रदेशे ।
जयद्रथस्तं समवाक्षिपत्सा।
तया समाक्षिप्ततनुः स पापः ।
पपात शाखीव निकृत्तमूलः ॥ ३.२६९.२५ ॥
જયદ્રથે તેના ઉત્તરીયનો છેડો પકડ્યો; પરંતુ તેણે તેને ઝટકારીને દૂર ધકેલી. તેના ધક્કાથી તે પાપી કપાયેલા મૂળવાળા વૃક્ષની જેમ પડી ગયો.
3.269.26
प्रगृह्यमाणा तु महाजवेन ।
मुहुर्विनिःश्वस्य च राजपुत्री।
सा मृष्यमाणा रथमारुरोह ।
धौम्यस्य पादावभिवाद्य कृष्णा ॥ ३.२६९.२६ ॥
અતિ વેગથી ખેંચાતી રાજકુમારી વારંવાર નિસાસા નાખતી રહી. સહન કરીને તે રથમાં ચઢી; ધૌમ્યના ચરણોમાં પ્રણામ કરીને કૃષ્ણા રથમાં ચઢી.
3.269.27
नेयं शक्या त्वया नेतुमविजित्य महारथान् ।
धर्मं क्षत्रस् पौराणमवेक्षस्व जयद्रथ ॥ ३.२६९.२७ ॥
મહારથીઓને જીત્યા વિના તું તેને લઈ જઈ શકશે નહીં. જયદ્રથ, ક્ષત્રિયોના પ્રાચીન ધર્મનો વિચાર કર.
3.269.28
क्षुद्रं कृत्वाफलंपापं त्वं प्राप्स्यसि न संशयः ।
आसाद्य पाण्डवान्वीरान्धर्मराजपुरोगमान् ॥ ३.२६९.२८ ॥
નીચ, નિષ્ફળ પાપ કરીને તું તેનું ફળ પામીશ, એમાં શંકા નથી. ધર્મરાજને આગળ રાખનારા વીર પાંડવોની પાસે પહોંચીને.
3.269.29
इत्युक्तवाह्रियमाणां तां राजपुत्रीं यशस्विनीम् ।
अन्वगच्छत्तदा धौम्यः पदातिगणमध्यगः ॥ ३.२६९.२९ ॥
આમ કહીને, લઈ જવાતી તે યશસ્વિની રાજકુમારીની પાછળ ત્યારે ધૌમ્ય પાયદળની વચ્ચેથી ચાલ્યા.