મહાભારત · અધ્યાય 3.270
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.270.1
ततो दिशः संपरिवृत्य पार्था ।
मृगान्वराहान्महिपांस्च हन्वा।
धनुर्धराः श्रेष्ठतमाः पृथिव्यां ।
पृथक्चरन्तः सहिता बभूवुः ॥ ३.२७०.१ ॥
પછી દિશાઓને ઘેરીને પૃથાના પુત્રોએ મૃગો, વરાહો અને ભેંસોને માર્યાં. પૃથ્વી પરના શ્રેષ્ઠતમ ધનુર્ધરો જુદા જુદા વિચરતા હોવા છતાં સાથે જ રહ્યા.
3.270.2
ततो मृगव्यालजनानुकीर्णं ।
महावनं तद्विहगोपघुष्टम्।
भ्रातॄंश्च तानभ्यवदद्युधिष्ठिरः ।
श्रुत्वा गिरो व्याहरतां मृगाणाम् ॥ ३.२७०.२ ॥
પછી મૃગો, હિંસક પશુઓ અને મનુષ્યોથી ભરેલા, પક્ષીઓના અવાજથી ગૂંજતા તે મહાવનમાં યુધિષ્ઠિરે મૃગોની વાણી સાંભળીને તે ભાઈઓને કહ્યું.
3.270.3
आदित्यदीप्तां दिशमभ्युपेत्य ।
मृगा द्विजाः क्रूरमिमे वदन्ति।
आयासमुग्रं प्रतिवेदयन्तो ।
महाभयं शत्रुभिर्वाऽवमानम् ॥ ३.२७०.३ ॥
સૂર્યથી પ્રકાશિત દિશામાં જઈને આ મૃગો અને પક્ષીઓ કઠોર વાત કહી રહ્યાં છે; ભારે કષ્ટ અને મહાન ભય, અથવા શત્રુઓથી અપમાનની જાણ કરી રહ્યાં છે.
3.270.4
क्षिप्रं निवर्तध्वमलं मृगैर्नो ।
मनो हि मे दूयति दह्यते च।
बुद्धिं समाच्छाद्य च मे समन्यु-
रुद्धूयते प्राणपतिः शरीरे ॥ ३.२७०.४ ॥
ઝડપથી પાછા ફરો; મૃગોથી આપણને કામ નથી. મારું મન દુઃખે છે અને બળે છે; મારી બુદ્ધિને ઢાંકીને, ક્રોધ સાથે મારા શરીરમાં પ્રાણપતિ ધ્રૂજે છે.
3.270.5
सरः सुपर्णन हृतोरगेन्द्र-
मराजकं राष्ट्रमिवेह शान्तम्।
एवंविधं मे प्रतिभाति काम्यकं ।
शौण्डैर्यथा पीतसुरश्च कुम्भः ॥ ३.२७०.५ ॥
ગરુડે નાગરાજને હરી લીધેલા સરોવર જેવું, અથવા રાજા વિનાના શાંત રાજ્ય જેવું, અહીં આ કામ્યક વન મને એવું લાગે છે; દારૂ પીધેલા શરાબીઓએ ખાલી કરેલા ઘડા જેવું.
3.270.6
ते सैन्धवैरग्न्यनिलोग्रवेगै-
र्महाजवैर्वाजिभिरुह्यमानाः।
युक्तैर्बृहद्भिः सुरथैर्नृवीरा-
स्तदाश्रमायाभिमुखा बभूवुः ॥ ३.२७०.६ ॥
અગ્નિ અને પવન જેવા ઉગ્ર વેગવાળા સૈંધવ ઘોડાઓથી ખેંચાતા, મોટા સારા રથોમાં જોડાયેલા તે નરવીરો ત્યારે આશ્રમ તરફ સન્મુખ થયા.
3.270.7
तेषां तु गोमायुरनल्पघोषो ।
निवर्ततां वाममुपेत्य पार्श्वम्।
प्रव्याहरत्तत्प्रविमृश्य राजा ।
प्रोवाच भीमं च धनंजयं च ॥ ३.२७०.७ ॥
તેઓ પાછા ફરતા હતા ત્યારે એક શિયાળ ડાબી બાજુ આવીને મોટેથી ચીસ્યું. રાજાએ તે બરાબર વિચારીને ભીમ અને ધનંજયને કહ્યું.
3.270.8
यथा वदत्येप विहीनयोनिः ।
सालावृकोवाममुपेत्य पार्स्वम्।
सुव्यक्तमस्मानवमत्य पापैः ।
कृतोऽभिमर्दः कुरुभिः प्रसह्य ॥ ३.२७०.८ ॥
આ હીન યોનિનું શિયાળ ડાબી બાજુ આવીને બોલે છે તેમ જ સ્પષ્ટ છે કે પાપી કૌરવોએ આપણું અપમાન કરીને બળજબરીથી આક્રમણ કર્યું છે.
3.270.9
एत्याथ ते तद्वनमाविशन्तो ।
महत्यरण्ये मृगयां चरित्वा।
बालामपश्यन्त तदा रुदन्तीं ।
धात्रेयिकां प्रेष्यवधूं प्रियायाः ॥ ३.२७०.९ ॥
પછી તેઓ તે વનમાં પ્રવેશ્યા, તે મોટા અરણ્યમાં શિકાર કરીને, ત્યારે રડતી એક યુવતીને જોઈ — પ્રિયાની ધાવ, એક દાસી.
3.270.10
तामिन्द्रसेनस्त्वरितोऽभिसृत्य ।
रथादवप्लुत्य ततोऽभ्यधावत्।
प्रोवाच चैनां वचनं नरेन्द्र ।
धात्रेयिकामार्ततरस्तदानीम् ॥ ३.२७०.१० ॥
ઇન્દ્રસેન ઝડપથી તેની પાસે પહોંચ્યો, રથ પરથી કૂદીને તેની તરફ દોડ્યો. હે નરેન્દ્ર, ત્યારે અત્યંત આર્ત થઈને તે ધાવને આ વચનો કહ્યાં.
3.270.11
कच्चित्परैर्नापकृतं वनेऽस्मिन् ॥ ३.२७०.११ ॥
શું આ વનમાં બીજા કોઈએ આપણને કોઈ અપકાર કર્યો નથી ને?
3.270.12
पर्याकुला साधु समीक्ष्यसूत-
मभ्यापतन्तं द्रुतमिन्द्रसेनम्।
उरो घ्नती कष्टतरं तदानी-
मुच्चैः प्रचुक्रोश हृतेति देवी ॥ ३.२७०.१२ ॥
વ્યાકુળ થયેલી તે દેવીએ ઝડપથી પોતાની તરફ દોડી આવતા ઇન્દ્રસેનને સારી રીતે જોયો, ત્યારે છાતી કૂટતાં અત્યંત દુઃખથી મોટા અવાજે પોકારી ઊઠી, 'મારું હરણ થઈ ગયું!'
3.270.13
अनिन्द्यरूपा तु विशालनेत्रा ।
शरीरतुल्या कुरुपुङ्गवानाम्।
केनात्मनाशाय यदापनीता ।
छिद्रं समासाद्य नरेन्द्रपत्नी ॥ ३.२७०.१३ ॥
નિર્દોષ રૂપવાળી, વિશાળ નેત્રોવાળી, કુરુશ્રેષ્ઠોના દેહસમાન પ્રિય એવી રાજપત્નીને કોણે તક મળતાં પોતાના જ વિનાશ માટે હરી લીધી?
3.270.14
यद्येव देवीं पृथिवीं प्रविष्टा ।
दिवं प्रपन्नाऽप्यथवा समुद्रम्।
तस्या गमिष्यन्ति पदे हि पार्था-
स्तथा हि संतप्यति धर्मराजः ॥ ३.२७०.१४ ॥
તે દેવી જો પૃથ્વીમાં પ્રવેશી હોય, અથવા સ્વર્ગે ગઈ હોય, અથવા સમુદ્રમાં ગઈ હોય, તોપણ પાર્થો તેના જ પગલાં અનુસરશે; તેથી જ ધર્મરાજ સંતપ્ત છે.
3.270.15
को हीदृशानामरिमर्दनानां ।
क्लेशक्षमाणामपराजितानाम्।
प्राणैः समामिष्टतमां जिहीर्षे-
दनुत्तमं रत्नमिव प्रमूढः ॥ ३.२७०.१५ ॥
આવા શત્રુમર્દન કરનારા, કષ્ટ સહન કરનારા, અપરાજિત વીરો પાસેથી પ્રાણસમ પ્રિય એવીને, જેમ કોઈ મૂઢ શ્રેષ્ઠ રત્ન છીનવવા ઇચ્છે, તેમ કોણ છીનવવા ઇચ્છે?
3.270.16
न बुध्यते नाथवतीमिहाद्य ।
बहिश्चरं हृदयं पाण्डवानाम्।
कस्याद्य कायं प्रतिभिद्य घोरा ।
महीं प्रवेक्ष्यन्ति शिताः शराग्र्याः ॥ ३.२७०.१६ ॥
અહીં આજે કોઈ જાણતું નથી કે આને નાથ છે; પાંડવોનું હૃદય બહાર ભટકી રહ્યું છે. આજે કોના દેહને વીંધીને ભયંકર, તીક્ષ્ણ શ્રેષ્ઠ બાણો પૃથ્વીમાં પ્રવેશશે?
3.270.17
मा त्वं शुचस्तां प्रति भीरु विद्धि ।
यथाऽद्य कृष्णा पुनरेष्यतीति।
निहत्य सर्वान्द्विषतः समग्रा-
न्पार्थाः समेष्यनत्यथ याज्ञसेन्या ॥ ३.२७०.१७ ॥
હે ભીરુ, શોક ન કર; જાણ કે આજે જ કૃષ્ણા ફરી પાછી આવશે. પાર્થો સર્વ શત્રુઓને હણીને યાજ્ઞસેની સાથે ફરી મળશે.
3.270.18
अथाब्रवीच्चारुमुखं प्रसृज्य ।
धात्रेयिका सारथिमिन्द्रसेनम्।
जयद्रथेनापहृताप्रमथ्य ।
पञ्चेन्द्रकल्पान्परिभूय कृष्णा ॥ ३.२७०.१८ ॥
ત્યારે સુંદર મુખવાળી ધાત્રેયિકાએ સારથિ ઇન્દ્રસેનને મોકલીને કહ્યું—જયદ્રથે ઇન્દ્રતુલ્ય પાંચનો તિરસ્કાર કરીને કૃષ્ણાનું હરણ કર્યું છે.
3.270.19
तिष्ठन्ति वर्त्मानि नवान्यमूनि ।
वृक्षाश्च न म्लान्ति तथैव भग्नाः।
आवर्तयध्वं ह्यनुयात शीघ्रं ।
न दूरयातैव हि राजपुत्री ॥ ३.२७०.१९ ॥
આ નવા માર્ગો દેખાય છે; તૂટેલાં વૃક્ષો પણ એવાં જ છે, હજી સુકાયાં નથી. પાછા વળો અને ઝડપથી પીછો કરો; રાજકુમારી હજી બહુ દૂર ગઈ નથી.
3.270.20
सन्नह्यध्वं सर्व एवेन्द्रकल्पा ।
महान्ति चारूणि च दंशनानि।
गृह्णीत चापानि महाधनानि ।
शरांश्च शीघ्रं पदवीं व्रजध्वम् ॥ ३.२७०.२० ॥
હે ઇન્દ્રતુલ્ય વીરો, સૌ કવચ પહેરો! સુંદર મોટાં કવચ, મૂલ્યવાન ધનુષ્ય અને બાણ લો, અને ઝડપથી એ માર્ગે ચાલો.
3.270.21
पुरा हि निर्भर्त्सनदण्डमोहिता ।
प्रमूढचित्ता वदनेन शुष्यता।
ददाति कस्मैचिदनर्हते तनुं ।
वराज्यपूर्णामिव भस्मनि स्रुचम् ॥ ३.२७०.२१ ॥
પહેલાં ધમકી અને દંડથી મોહિત થઈને, મન વિમૂઢ, મુખ સુકાતું, તે અયોગ્ય કોઈને પોતાનું શરીર આપે છે; જેમ રાખમાં ઉત્તમ ઘીથી ભરેલું સ્રુક્ રેડવામાં આવે.
3.270.22
पुरा तुषाग्नाविव हूयते हविः ।
पुरा श्मशाने स्रगिवापविद्ध्यते।
पुरा च सोमोऽध्वरगोऽवलिह्यते ।
शुना यथा विप्रजने प्रमोहिते ॥ ३.२७०.२२ ॥
પહેલાં ભૂસાના અગ્નિમાં હવિ હોમાય છે, સ્મશાનમાં માળા ફેંકાય છે, યજ્ઞમાં જતો સોમ કૂતરો ચાટે છે, તેમ બ્રાહ્મણસમાજ મોહિત થાય ત્યારે થાય છે.
3.270.23
पुरा हि पार्थाश्च दृतौ च कापिली ।
प्रसिच्छते क्षीरधारा यतध्वम्।
महत्यरण्ये मृगयां चरित्वा ।
पुरा सृगालो नलिनीं विगाहते ॥ ३.२७०.२३ ॥
પહેલાં પૃથાના પુત્રો, ચામડાની થેલીમાં અને કપિલા ગાયમાંથી દૂધની ધારા રેડાય છે તેમ પ્રયત્ન કરો. મહાન વનમાં શિકાર કરીને ગયા પછી, શિયાળ કમળના તળાવમાં પ્રવેશે છે.
3.270.24
पुरा हि मन्त्राहुतिपूजितायां ।
हुताग्निवेद्यां बलिभुङ्गिलीयते।
श्रुतिं च सम्यक्प्रसृतां महाध्वरे ।
ग्राम्यो जनो यद्वदसौ न नाशयेत् ॥ ३.२७०.२४ ॥
પહેલાં મંત્ર અને આહુતિઓથી પૂજિત, પ્રજ્વલિત અગ્નિવેદી પર બલિભક્ષક ગળાય છે; મહાયજ્ઞમાં સારી રીતે ફેલાયેલી શ્રુતિનો ગ્રામ્ય લોકો નાશ ન કરે તેમ.
3.270.25
मा वः प्रियायाः सुनसं सुलोचनं ।
चन्द्रप्रभाच्छं वदनं प्रसन्नम्।
स्पृश्याच्छुभं कश्चिदकृत्यकारी ।
श्वा वै पुरोडाशमिवाध्वरस्थम् ॥ ३.२७०.२५ ॥
તમારી પ્રિયાનું સુંદર નાક, સુંદર નેત્ર, ચંદ્રપ્રભા જેવું નિર્મળ પ્રસન્ન મુખ, અકાર્ય કરનાર કોઈ શુભ રીતે સ્પર્શે નહીં; યજ્ઞમાં રહેલા પુરોડાશને કૂતરો સ્પર્શે તેમ.
3.270.26
एतानि वर्त्मान्यनुयात शीघ्रं ।
मा वः कालः क्षिप्रमिहात्यगाद्वै ॥ ३.२७०.२६ ॥
આ માર્ગોનું ઝડપથી અનુસરણ કરો; અહીં સમય જલદી પસાર ન થઈ જાય.
3.270.27
शीघ्रं प्रधावध्वमितो नरेन्द्रा ।
यावन्न दूरं व्रजतीति पापः।
प्रत्याहरध्वं द्विषतां सकाशा-
ल्लक्ष्मीमिव स्वां दयितां नृसिंहाः ॥ ३.२७०.२७ ॥
હે નરેન્દ્રો, આ પાપી દૂર જાય તે પહેલાં અહીંથી ઝડપથી દોડો. શત્રુઓ પાસેથી તમારી પ્રિય લક્ષ્મીની જેમ તેને પાછી લાવો, હે નૃસિંહો.
3.270.28
भद्रे प्रतिक्राम नियच्छ वाचं ।
माऽस्मत्सकाशे परुषाण्यवोचः।
राजानो वा यदि वा राजपुत्रा ।
बलेन मत्ताः पञ्चतां प्राप्नुवन्ति ॥ ३.२७०.२८ ॥
હે ભદ્રે, પાછી વળ; તારી વાણી સંયમમાં રાખ. અમારી સામે કઠોર વચનો ન કહે. રાજાઓ હોય કે રાજકુમારો, બળથી મદોન્મત્ત થયેલા મૃત્યુ પામે છે.
3.270.29
एतावदुक्त्वा प्रययुर्हि शीघ्रं ।
तान्येव वर्त्मान्यनुवर्तमानाः।
मुहुर्मुहुर्व्यालवदुच्छ्वसन्तो ।
ज्यां विक्षिपन्तश्च महाधनुर्भ्यः ॥ ३.२७०.२९ ॥
આટલું કહીને તેઓ ઝડપથી ચાલ્યા ગયા; એ જ માર્ગોને અનુસરતા, સાપની જેમ વારંવાર નિસાસા નાખતા, પોતાના મહાધનુષ્યોની પણછ ઝાટકતા.
3.270.30
ततोऽपश्यंस्तस्य सैन्यस्य रेणु-
मुद्धूतं वै वाजिस्वुरप्रणुन्नम्।
पदातीनां मध्यगतं च धौम्यं ।
विक्रोशन्तं भीम पार्थेत्यभीक्ष्णम् ॥ ३.२७०.३० ॥
ત્યારે તેમણે એ સેનાની ધૂળ ઊડતી જોઈ, જે ઘોડાઓના પગ અને છાતીથી ઉડાડાઈ હતી; અને પાયદળની વચ્ચે ધૌમ્યને 'ભીમ, પાર્થ!' એમ વારંવાર પોકારતા જોયા.
3.270.31
ते सान्त्व्य धौम्यं परिदीनसत्वाः ।
सुखं भवानेत्विति राजपुत्राः।
श्येना यथैवामिषसंप्रयुक्ता ।
जवेन तत्सैन्यमथाभ्यधावन् ॥ ३.२७०.३१ ॥
તેમણે અત્યંત ભાંગી પડેલા મનથી ધૌમ્યને આશ્વાસન આપીને કહ્યું, 'આપ સુખી રહો'; પછી તે રાજપુત્રો માંસ પર ઝપટ મારતા બાજની જેમ વેગથી તે સેના પર ધસી ગયા.
3.270.32
तेषां महेन्द्रोपमविक्रमाणां ।
संरब्धानां धर्षणाद्याज्ञसेन्याः।
क्रोधः प्रजज्वाल जयद्रथं च ।
दृष्ट्वा प्रियां तस्य रथे स्थितां च ॥ ३.२७०.३२ ॥
ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી તે વીરો અપમાનથી ક્રોધે ભરાયા; યાજ્ઞસેનીનો (દ્રૌપદીનો) ક્રોધ પણ ભડકી ઊઠ્યો; તેણીએ જયદ્રથને અને તેના રથમાં ઊભેલી તેની પ્રિયાને જોઈ.
3.270.33
प्रचुक्रुशुश्चाप्यथ सिन्धुराजं ।
वृकोदरश्चैव धनंजयश्च।
यमौ च राजा च महाधनुर्धरा-
स्ततो दिशः संमुमुहुः परेषाम् ॥ ३.२७०.३३ ॥
પછી તેમણે સિંધુરાજ (જયદ્રથ)ને મોટેથી પોકાર્યો; વૃકોદર (ભીમ), ધનંજય (અર્જુન), જોડિયા ભાઈઓ અને મહાધનુર્ધર રાજા (યુધિષ્ઠિર) પણ એમ જ કરતા હતા; ત્યારે શત્રુઓની દિશાઓ મૂંઝાઈ ગઈ.