મહાભારત · અધ્યાય 3.271
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.271.1
ततो घोरतरः शब्दो वने समभवत्तदा ।
भीमसेनार्जुनौ दृष्ट्वाक्षत्रियणाममर्षिणाम् ॥ ३.२७१.१ ॥
ત્યારે એ વનમાં ભીમસેન અને અર્જુનને જોઈને ક્રોધિત અક્ષત્રિયોનો અતિ ભયંકર કોલાહલ થયો.
3.271.2
तेषां ध्वजाग्राण्यभिवीक्ष्य राजा ।
स्वयंदुरात्मा कुरुपुङ्गवानाम्।
जयद्रथो याज्ञसेनीमुवाच ।
रथे स्थितां भानुमतीं हतौजाः ॥ ३.२७१.२ ॥
તેમની ધ્વજાઓના અગ્રભાગ જોઈને કુરુશ્રેષ્ઠોમાંનો દુરાત્મા રાજા જયદ્રથ, તેજહીન થઈને, રથમાં ઊભેલી યાજ્ઞસેનીને બોલ્યો.
3.271.3
आयान्तीमे पञ्चरथा महान्तो ।
मन्ये च कृष्णे पतयस्तवैते।
सा जानती ख्यापय नः सुकेशि ।
परंपरं पाण्डवानां रथस्थम् ॥ ३.२७१.३ ॥
આવી રહ્યા છે આ પાંચ મહારથો; કૃષ્ણે, મને લાગે છે આ તારા પતિઓ છે. સુકેશી, તું જાણે છે તો પાંડવોમાંથી રથમાં ઊભેલા દરેકને અમને કહે.
3.271.4
किं ते ज्ञातैर्मूढ महाधनुर्धरै-
रनायुष्यं कर्म कुत्वाऽतिघोरम्।
एते वीराः पतयो मे समेता ।
न वः शेषः कश्चिदिहास्ति युद्धे ॥ ३.२७१.४ ॥
મૂર્ખ, આ મહાધનુર્ધર સ્વજનોથી તને શું લાભ? અતિ ભયંકર, આયુષ્ય-નાશક કર્મ કરીને મારા પતિ આ વીરો અહીં એકત્ર થયા છે; યુદ્ધમાં તમારામાંથી કોઈ બચશે નહીં.
3.271.5
आख्यातव्यं त्वेव सर्वं मुमूर्षो-
र्मया तुभ्यं पृष्टया धर्म एषः।
न मे व्यथा विद्यते त्वद्भयं वा ।
संपश्यन्त्याः सानुजं धर्मराजम् ॥ ३.२७१.५ ॥
મરવા ઇચ્છતા, તેં પૂછ્યું છે માટે બધું કહેવું એ જ ધર્મ છે. નાના ભાઈઓ સાથે ધર્મરાજને જોનારી મને વ્યથા નથી, તારો ભય પણ નથી.
3.271.6
यस् ध्वजाग्रे नदतो मृदङ्गौ ।
नन्दोपनन्दौ मधुरौ सुयुक्तौ।
एनं स्वधर्मार्थविनिश्चयज्ञं ।
सदा जनाः कृत्यवन्तोऽनुयान्ति ॥ ३.२७१.६ ॥
ધ્વજાના અગ્રભાગે ગર્જતા બે મૃદંગ, નંદ અને ઉપનંદ, મધુર સ્વરવાળા અને સારી રીતે જોડાયેલા છે. પોતાના ધર્મ અને અર્થનો નિશ્ચય જાણનારની પાછળ લોકો સદા કર્તવ્યપરાયણ થઈને ચાલે છે.
3.271.7
य एष जाम्बूनदशुद्धगौरः ।
प्रचण्डघोणस्तनुरायताक्षः।
एतं कुरुश्रेष्ठतमं वदन्ति ।
युधिष्ठिरं धर्मसुतं पतिं मे ॥ ३.२७१.७ ॥
જાંબૂનદ સોના જેવો શુદ્ધ ગોરો, પ્રચંડ નાકવાળો, દુર્બળ શરીરવાળો અને લાંબી આંખોવાળો આ છે. કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠતમ એવા આમને જ ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર, મારા પતિ કહે છે.
3.271.8
अप्येष शत्रोः शरणागतस्य ।
दद्यात्प्राणान्धर्मचारी नृवीरः।
परैह्येनं मूढ जवेन भूतये ।
त्वमात्मनः प्राञ्जलिर्न्यस्शस्त्रः ॥ ३.२७१.८ ॥
ધર્મચારી આ નરવીર શત્રુના શરણે આવેલાને પણ પોતાના પ્રાણ આપશે? અરે મૂઢ, તારા કલ્યાણ માટે ઝડપથી આની પાસે જા. હાથ જોડીને, શસ્ત્ર મૂકીને તું જા.
3.271.9
अथाप्येनं पश्यसि यं रथस्यं ।
महाभुजं सालमिव प्रवृद्धम्।
संदष्टौष्ठं भ्रुकुटीसंहतभ्रुवं ।
वृकोदरो नाम पतिर्ममैषः ॥ ३.२७१.९ ॥
વળી, રથ પર ઊભેલા જે તને દેખાય છે, મહાબાહુ, સાલવૃક્ષ જેવો ઊંચો વધેલો, હોઠ દબાવેલો, ભ્રમરો સંકોરેલો આ વૃકોદર નામનો મારો પતિ છે.
3.271.10
आजानेया बलिनः साधुदान्ता ।
महाबलाः शूरमुदावहन्ति।
एतस्य कर्माण्यतिमानुषाणि ।
भीमेति शब्दोऽस्य ततः पृथिव्याम् ॥ ३.२७१.१० ॥
બળવાન, સારી રીતે કેળવાયેલા, મહાબળવાન ઉત્તમ જાતિના ઘોડા આ શૂરવીરને વહન કરે છે. એનાં કર્મો અતિમાનુષ છે; તેથી પૃથ્વી પર એનું નામ ભીમ પડ્યું.
3.271.11
नास्यापराद्धाः शेषमवाप्नुवन्ति ।
नायं वैरं विस्मरते कदाचित्।
वैरस्यान्तं संविधायोपयाति ।
पश्चाच्छान्तिं न च तत्तप्यतीव ॥ ३.२७१.११ ॥
જેમણે એમનો અપરાધ કર્યો, તેઓમાંથી કોઈ શેષ રહેતું નથી. આ વૈરને ક્યારેય ભૂલતા નથી. વૈરનો અંત લાવીને જ એ શાંતિ પામે છે, અને પછી તેના માટે અતિશય પસ્તાવો કરતા નથી.
3.271.12
धनुर्धराग्र्यो धृतिमान्यशस्वी ।
जितेन्द्रियो वृद्धसेवी नृवीरः।
भ्राता च शिष्यश्च युधिष्ठिरस्य ।
धनंजयो नाम पतिर्ममैषः ॥ ३.२७१.१२ ॥
ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ, ધીરજવાન, યશસ્વી, ઇન્દ્રિયોને જીતનાર, વડીલોની સેવા કરનાર, નરવીર. યુધિષ્ઠિરના ભાઈ અને શિષ્ય એવા આ ધનંજય નામના મારા પતિ છે.
3.271.13
यो वै न कामान्न भयान्न लोभा-
त्त्यजेद्धर्मं न नृशंसं च कुर्यात्।
स एष वैश्वानरतुल्यतेजाः ।
कुन्तीसुतः शत्रुसहः प्रमाथी ॥ ३.२७१.१३ ॥
જે કામથી, ભયથી કે લોભથી ધર્મનો ત્યાગ કરતો નથી અને ક્રૂરતા કરતો નથી, વૈશ્વાનર સમાન તેજવાળો આ કુંતીપુત્ર, શત્રુઓને સહન કરનાર અને તેમને મથી નાખનાર છે.
3.271.14
यः सर्वधर्मार्तविनिश्चयज्ञो ।
भयार्तानां भयहर्ता मनीषी।
बन्धुप्रियः शस्त्रभृतां वरिष्ठो ।
महाहवेष्वप्रतिवार्यवीर्यः ॥ ३.२७१.१४ ॥
બધા ધર્મો અને સંકટોનો નિશ્ચય જાણનાર, ભયપીડિતોનું ભય હરનાર બુદ્ધિમાન, સ્વજનોને પ્રિય, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મહાયુદ્ધોમાં જેનો પરાક્રમ અટકાવી ન શકાય તેવો.
3.271.15
यस्योत्तमं रूपमाहुः पृथिव्यां ।
यं पाण्डवाः परिरक्षन्ति सर्वे।
प्राणैर्गरीयांसमनुव्रतं वै ।
स एष वीरो नकुलः पतिर्मे ॥ ३.२७१.१५ ॥
પૃથ્વી પર જેનું ઉત્તમ રૂપ અદ્વિતીય કહેવાય છે, જેને બધા પાંડવો પ્રાણ આપીને રક્ષે છે, પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય અને અનુરક્ત, એ આ વીર નકુલ મારા પતિ છે.
3.271.16
यः खङ्गयोधी लघुचित्रहस्तो ।
महांश्च धीमान्सहदेवोऽद्वितीयः।
यस्याद्यकर्म द्रक्ष्यसे मूढसत्व ।
शतक्रतोर्वा दैत्यसेनासु सङ्ख्ये ॥ ३.२७१.१६ ॥
જે ખડ્ગયોદ્ધા છે, હલકા અને કુશળ હાથવાળા છે, મહાન અને બુદ્ધિમાન સહદેવ અદ્વિતીય છે; હે મૂઢ સ્વભાવવાળા, આજે તું તેમનું કર્મ જોઈશ, જેમ શતક્રતુ ઇન્દ્રે દૈત્યસેના સાથેના યુદ્ધમાં કર્યું હતું.
3.271.17
शूरः कृतास्त्रो मतिमान्मनस्वी ।
प्रियंकरो धर्मसुतस्य राज्ञः।
हुताशचन्द्रार्कसमानतेजा ।
जघन्यजः पाण्डवानां प्रियश्च ॥ ३.२७१.१७ ॥
શૂરવીર, શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ, બુદ્ધિમાન, ઉદાર મનવાળો, ધર્મપુત્ર રાજાનું પ્રિય કરનાર, અગ્નિ, ચંદ્ર અને સૂર્ય સમાન તેજવાળો, પાંડવોમાં સૌથી નાનો અને તેમનો પ્રિય.
3.271.18
बुद्ध्या समो यस् नरो न विद्यते ।
वक्ता तथा सत्सु विनिश्चयज्ञः।
सएष शूरो नित्यममर्षणश्च ।
धीमान्प्राज्ञः सहदेवः पतिर्मे ॥ ३.२७१.१८ ॥
બુદ્ધિમાં તેના સમાન કોઈ પુરુષ નથી; સજ્જનોની વચ્ચે વક્તા અને નિશ્ચય જાણનાર છે. તે શૂરવીર, સદા અપમાન ન સહન કરનાર, બુદ્ધિમાન અને પ્રાજ્ઞ સહદેવ જ મારા પતિ છે.
3.271.19
त्यजेत्प्राणान्प्रविशेद्धव्यवाहं ।
न त्वेवैष व्याहरेद्धर्मबाह्यम्।
सदा मनस्वी क्षत्रधर्मे रतश्च ।
कुन्त्याः प्राणैरिष्टतमो नृवीरः ॥ ३.२७१.१९ ॥
તે પ્રાણ ત્યજશે, અગ્નિમાં પ્રવેશશે; પરંતુ ધર્મની બહારની વાત ક્યારેય નહીં બોલે. સદા ઉદાર મનવાળો, ક્ષાત્રધર્મમાં રત, કુંતીના પ્રાણથી પણ પ્રિય નરવીર.
3.271.20
विशीर्यनतीं नावमिवार्णवान्ते ।
रत्नाभिपूर्णां मकरस्य पृष्ठे।
सेनां तवेमां हतसर्वयोधां ।
विक्षोभितां द्रक्ष्यसि पाण्डुपुत्रैः ॥ ३.२७१.२० ॥
સમુદ્રના છેડે તૂટતી નાવની જેમ, મકરની પીઠ પર રત્નોથી ભરેલી, જેના સર્વ યોદ્ધા હણાયા છે એવી તારી આ સેનાને પાંડુપુત્રો વડે વિક્ષુબ્ધ થયેલી તું જોઈશ.
3.271.21
इत्येते वै कथिताः पाण्डुपुत्रा ।
यांस्त्वं मोहादवमत्य प्रवृत्तः।
यद्येतेभ्यो मुच्यसे रिष्टदेहः ।
पुनर्जन्म प्राप्स्यसे जीवितं च ॥ ३.२७१.२१ ॥
આ રીતે આ પાંડુપુત્રો તને કહેવાયા છે, જેમનું મોહને કારણે અપમાન કરીને તું આગળ વધ્યો છે. જો તું એમનાથી મુક્ત થઈ અક્ષત દેહે રહે, તો તને પુનર્જન્મ અને જીવન મળશે.
3.271.22
ततः पार्थाः पञ्चपञ्चेन्द्रकल्पा-
स्त्यक्त्वा त्रस्तान्प्राञ्जलींस्तान्पदातीन्।
यथाऽनीकं शरवर्षान्धकारं ।
चक्रुः क्रुद्धाः सर्वतस्ते निगृह्य ॥ ३.२७१.२२ ॥
પછી ઇન્દ્ર સમાન પૃથાના પુત્રોએ, પાંચ-પાંચ જણના જૂથમાં, ભયભીત અને હાથ જોડીને ઊભેલા તે પાયદળને છોડી, ક્રોધે ભરાઈ સર્વ બાજુથી સેનાને રોકીને, બાણવર્ષાથી અંધકાર સર્જ્યો.