ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.271
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.271.1
ततो घोरतरः शब्दो वने समभवत्तदा ।
भीमसेनार्जुनौ दृष्ट्वाक्षत्रियणाममर्षिणाम् ॥ ३.२७१.१ ॥
ਤਦ ਉਸ ਬਣ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ।
3.271.2
तेषां ध्वजाग्राण्यभिवीक्ष्य राजा ।
स्वयंदुरात्मा कुरुपुङ्गवानाम्।
जयद्रथो याज्ञसेनीमुवाच ।
रथे स्थितां भानुमतीं हतौजाः ॥ ३.२७१.२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਜਯਦ੍ਰਥ, ਤੇਜਹੀਨ ਹੋਇਆ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
3.271.3
आयान्तीमे पञ्चरथा महान्तो ।
मन्ये च कृष्णे पतयस्तवैते।
सा जानती ख्यापय नः सुकेशि ।
परंपरं पाण्डवानां रथस्थम् ॥ ३.२७१.३ ॥
ਆ ਰਹੇ ਇਹ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਰਥ ਹਨ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਣੇ, ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਹਨ। ਸੁਕੇਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।
3.271.4
किं ते ज्ञातैर्मूढ महाधनुर्धरै-
रनायुष्यं कर्म कुत्वाऽतिघोरम्।
एते वीराः पतयो मे समेता ।
न वः शेषः कश्चिदिहास्ति युद्धे ॥ ३.२७१.४ ॥
ਮੂਰਖਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ? ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਉਮਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਇਹ ਵੀਰ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
3.271.5
आख्यातव्यं त्वेव सर्वं मुमूर्षो-
र्मया तुभ्यं पृष्टया धर्म एषः।
न मे व्यथा विद्यते त्वद्भयं वा ।
संपश्यन्त्याः सानुजं धर्मराजम् ॥ ३.२७१.५ ॥
ਹੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆ, ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਪੀੜ ਹੈ, ਨਾ ਤੇਰਾ ਭੈ।
3.271.6
यस् ध्वजाग्रे नदतो मृदङ्गौ ।
नन्दोपनन्दौ मधुरौ सुयुक्तौ।
एनं स्वधर्मार्थविनिश्चयज्ञं ।
सदा जनाः कृत्यवन्तोऽनुयान्ति ॥ ३.२७१.६ ॥
ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਗਰਜਦੇ ਦੋ ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਨੰਦ ਅਤੇ ਉਪਨੰਦ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਕਰਤੱਵ-ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
3.271.7
य एष जाम्बूनदशुद्धगौरः ।
प्रचण्डघोणस्तनुरायताक्षः।
एतं कुरुश्रेष्ठतमं वदन्ति ।
युधिष्ठिरं धर्मसुतं पतिं मे ॥ ३.२७१.७ ॥
ਜਾਂਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਸ਼ੁੱਧ ਗੋਰਾ, ਤਿੱਖੀ ਨੱਕ ਵਾਲਾ, ਪਤਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਹੈ। ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
3.271.8
अप्येष शत्रोः शरणागतस्य ।
दद्यात्प्राणान्धर्मचारी नृवीरः।
परैह्येनं मूढ जवेन भूतये ।
त्वमात्मनः प्राञ्जलिर्न्यस्शस्त्रः ॥ ३.२७१.८ ॥
ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਰਵੀਰ ਕੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਆਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ? ਓ ਮੂਰਖ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਛੇਤੀ ਇਸ ਕੋਲ ਜਾ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਕੇ ਤੂੰ ਜਾ।
3.271.9
अथाप्येनं पश्यसि यं रथस्यं ।
महाभुजं सालमिव प्रवृद्धम्।
संदष्टौष्ठं भ्रुकुटीसंहतभ्रुवं ।
वृकोदरो नाम पतिर्ममैषः ॥ ३.२७१.९ ॥
ਅਤੇ ਰਥ ਤੇ ਖੜੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਵਰਗਾ ਉੱਚਾ ਵਧਿਆ, ਬੁੱਲ੍ਹ ਦੰਦਾਂ ਹੇਠ ਦਬਾਏ, ਭਰਵੱਟੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਹੋਏ, ਇਹ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨਾਮ ਦਾ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ।
3.271.10
आजानेया बलिनः साधुदान्ता ।
महाबलाः शूरमुदावहन्ति।
एतस्य कर्माण्यतिमानुषाणि ।
भीमेति शब्दोऽस्य ततः पृथिव्याम् ॥ ३.२७१.१० ॥
ਬਲਵਾਨ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪਾਏ, ਮਹਾਬਲੀ ਉੱਤਮ ਨਸਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਇਸ ਸੂਰਬੀਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਕਰਮ ਅਤਿਮਾਨੁਖੀ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਭੀਮ ਪਿਆ।
3.271.11
नास्यापराद्धाः शेषमवाप्नुवन्ति ।
नायं वैरं विस्मरते कदाचित्।
वैरस्यान्तं संविधायोपयाति ।
पश्चाच्छान्तिं न च तत्तप्यतीव ॥ ३.२७१.११ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹ ਵੈਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ। ਵੈਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਬਹੁਤਾ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
3.271.12
धनुर्धराग्र्यो धृतिमान्यशस्वी ।
जितेन्द्रियो वृद्धसेवी नृवीरः।
भ्राता च शिष्यश्च युधिष्ठिरस्य ।
धनंजयो नाम पतिर्ममैषः ॥ ३.२७१.१२ ॥
ਤੀਰੰਦਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਯਸ਼ਸਵੀ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਰ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਧਨੰਜਯ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ।
3.271.13
यो वै न कामान्न भयान्न लोभा-
त्त्यजेद्धर्मं न नृशंसं च कुर्यात्।
स एष वैश्वानरतुल्यतेजाः ।
कुन्तीसुतः शत्रुसहः प्रमाथी ॥ ३.२७१.१३ ॥
ਜੋ ਕਾਮ, ਡਰ ਜਾਂ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ ਅਤੇ ਕਰੂਰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਥਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
3.271.14
यः सर्वधर्मार्तविनिश्चयज्ञो ।
भयार्तानां भयहर्ता मनीषी।
बन्धुप्रियः शस्त्रभृतां वरिष्ठो ।
महाहवेष्वप्रतिवार्यवीर्यः ॥ ३.२७१.१४ ॥
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਬੰਧੂਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਂ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਰੋਕੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ।
3.271.15
यस्योत्तमं रूपमाहुः पृथिव्यां ।
यं पाण्डवाः परिरक्षन्ति सर्वे।
प्राणैर्गरीयांसमनुव्रतं वै ।
स एष वीरो नकुलः पतिर्मे ॥ ३.२७१.१५ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਅਨੁਰਾਗੀ, ਉਹ ਇਹ ਵੀਰ ਨਕੁਲ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ।
3.271.16
यः खङ्गयोधी लघुचित्रहस्तो ।
महांश्च धीमान्सहदेवोऽद्वितीयः।
यस्याद्यकर्म द्रक्ष्यसे मूढसत्व ।
शतक्रतोर्वा दैत्यसेनासु सङ्ख्ये ॥ ३.२७१.१६ ॥
ਜੋ ਖੜਗ-ਯੋਧਾ ਹੈ, ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਹਦੇਵ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ; ਹੇ ਮੂਰਖ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਉਸਦਾ ਕਰਮ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੈਤ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
3.271.17
शूरः कृतास्त्रो मतिमान्मनस्वी ।
प्रियंकरो धर्मसुतस्य राज्ञः।
हुताशचन्द्रार्कसमानतेजा ।
जघन्यजः पाण्डवानां प्रियश्च ॥ ३.२७१.१७ ॥
ਸੂਰਮਾ, ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਗ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਵਰਗਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ।
3.271.18
बुद्ध्या समो यस् नरो न विद्यते ।
वक्ता तथा सत्सु विनिश्चयज्ञः।
सएष शूरो नित्यममर्षणश्च ।
धीमान्प्राज्ञः सहदेवः पतिर्मे ॥ ३.२७१.१८ ॥
ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ; ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਮਾ, ਸਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਗਿਆਵਾਨ ਸਹਦੇਵ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ।
3.271.19
त्यजेत्प्राणान्प्रविशेद्धव्यवाहं ।
न त्वेवैष व्याहरेद्धर्मबाह्यम्।
सदा मनस्वी क्षत्रधर्मे रतश्च ।
कुन्त्याः प्राणैरिष्टतमो नृवीरः ॥ ३.२७१.१९ ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਗਾ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ; ਪਰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹੇਗਾ। ਸਦਾ ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਖੱਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਨਰਵੀਰ।
3.271.20
विशीर्यनतीं नावमिवार्णवान्ते ।
रत्नाभिपूर्णां मकरस्य पृष्ठे।
सेनां तवेमां हतसर्वयोधां ।
विक्षोभितां द्रक्ष्यसि पाण्डुपुत्रैः ॥ ३.२७१.२० ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਟੁੱਟਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ, ਮਗਰਮੱਛ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਇਹ ਸੈਨਾ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਚਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।
3.271.21
इत्येते वै कथिताः पाण्डुपुत्रा ।
यांस्त्वं मोहादवमत्य प्रवृत्तः।
यद्येतेभ्यो मुच्यसे रिष्टदेहः ।
पुनर्जन्म प्राप्स्यसे जीवितं च ॥ ३.२७१.२१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਹੈਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਅਖੰਡ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁਨਰਜਨਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਮਿਲੇਗਾ।
3.271.22
ततः पार्थाः पञ्चपञ्चेन्द्रकल्पा-
स्त्यक्त्वा त्रस्तान्प्राञ्जलींस्तान्पदातीन्।
यथाऽनीकं शरवर्षान्धकारं ।
चक्रुः क्रुद्धाः सर्वतस्ते निगृह्य ॥ ३.२७१.२२ ॥
ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ, ਪੰਜ-ਪੰਜ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।