મહાભારત · અધ્યાય 3.272
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.272.1
संतिष्ठध्वं प्रहरत तूर्णं विपरिधावत ।
इति स्म सैन्धवो राजा चोदयामास तान्नृपन् ॥ ३.२७२.१ ॥
"દૃઢ ઊભા રહો, ઝડપથી પ્રહાર કરો, ચારે તરફ દોડો" — એ રીતે સિંધુરાજાએ તે રાજાઓને પ્રોત્સાહિત કર્યા.
3.272.2
ततो घोरतमः शब्दोरणे समभवत्तदा ।
भीमार्जुनयमान्दृष्ट्वा सैन्यानां सयुधिष्ठिरान् ॥ ३.२७२.२ ॥
ત્યારે યુદ્ધમાં અત્યંત ભયંકર કોલાહલ ઊઠ્યો; યુધિષ્ઠિર સાથે ભીમ, અર્જુન અને યમળોને સેનાઓએ જોયા ત્યારે.
3.272.3
शिबिसिंधुत्रिगर्तानां विषादश्चाप्यजायत ।
तान्दृष्ट्वापुरुषव्याघ्रान्व्याघ्रानिव बलोत्कटान् ॥ ३.२७२.३ ॥
શિબિ, સિંધુ અને ત્રિગર્તોમાં પણ વિષાદ ઉત્પન્ન થયો; બળમાં વાઘ જેવા તે પુરુષશ્રેષ્ઠોને જોઈને.
3.272.4
हेमबिन्दुं महोत्सेधां सर्वशैक्यायसीं गदाम् ।
प्रगृह्याभ्यद्रवद्भीमः सैन्धवं कालचोदितम् ॥ ३.२७२.४ ॥
સોનાના ટપકાંથી શોભતી, અત્યંત ઊંચી, સંપૂર્ણ લોખંડની ગદા ઉપાડીને કાળથી પ્રેરાયેલા સિંધુરાજ તરફ ભીમ દોડ્યો.
3.272.5
तदन्तरमथावृत्य कोटिकाश्योऽभ्यहारयत् ।
महता रथवंशेन परिवार्य वृकोधरम् ॥ ३.२७२.५ ॥
ત્યારે એ અંતર ઢાંકીને કોટિકાશ્યે મોટા રથસમૂહથી વૃકોદર (ભીમ)ને ચારે તરફથી ઘેરી લીધો.
3.272.6
शक्तितोमरनाराचैर्वीरबाहुप्रचोदितैः ।
कीर्यमाणोपि बहुभिर्न स्म भीमोऽभ्यकम्पत ॥ ३.२७२.६ ॥
વીરોના હાથે ફેંકાયેલા શક્તિ, તોમર અને નારાચથી અનેકોએ વીંધ્યા છતાં ભીમ કંપ્યો નહીં.
3.272.7
गजं तु सगजारोहं पदातींश्च चतुर्दश ।
जघान गदया भीमः सैन्धवध्वजंनीमुखे ॥ ३.२७२.७ ॥
ભીમે પોતાની ગદાથી સિંધુ રાજાના ધ્વજવાળા હાથીને તેના સવાર સહિત અને ચૌદ પાયદળ સૈનિકોને સેનાના અગ્રભાગે મારી નાખ્યા.
3.272.8
पार्थः पञ्चशताञ्शूरान्पार्वतीयान्महारथान् ।
परीप्समानः सौवीरं जघान ध्वजिनीमुखे ॥ ३.२७२.८ ॥
પૃથાપુત્ર અર્જુને સૌવીરોની રક્ષા કરવાની ઇચ્છાથી સેનાના અગ્રભાગે પર્વતીય પાંચસો શૂર મહારથીઓને મારી નાખ્યા.
3.272.9
राजा स्वयं सुवीराणां प्रवराणां प्रहारिणाम् ।
निमेषमात्रेण शतं जघान समरे तदा ॥ ३.२७२.९ ॥
રાજાએ પોતે સૌવીરોના શ્રેષ્ઠ પ્રહારકોમાંથી સો જણને તે સમયે યુદ્ધમાં પલકારામાં મારી નાખ્યા.
3.272.10
ददृशे नकुलस्तत्ररथात्प्रस्कन्द्य खङ्गधृत् ।
शिरांसि पादरक्षाणां बीजवत्प्रवपन्मुहुः ॥ ३.२७२.१० ॥
ત્યાં નકુલ રથમાંથી કૂદીને તલવાર ધારણ કરીને દેખાયો; પાયદળ રક્ષકોનાં માથાં બીજની જેમ વારંવાર વેરતો હતો.
3.272.11
सहदेवस्तु संयाय रथेन गजयोधिनः ।
पातयामास नाराचैर्द्रुमेभ्य इव बर्हिणः ॥ ३.२७२.११ ॥
સહદેવે રથમાં ધસી જઈને લોખંડના બાણોથી ગજયોદ્ધાઓને પાડી દીધા, જેમ વૃક્ષો પરથી મોર પડે.
3.272.12
ततस्त्रिगर्तः सधनुरवतीर्य महारथात् ।
गदया चतुरो वाहान्राज्ञस्तस् तदाऽवधीत् ॥ ३.२७२.१२ ॥
પછી ત્રિગર્ત ધનુષ સાથે મહારથથી ઊતરીને ગદાથી રાજાના ચાર ઘોડાને તે સમયે મારી નાખ્યા.
3.272.13
तमथाभ्यागतं राजा पदातिं कुन्तिनन्दनः ।
अर्धचन्द्रेण बाणएन विव्याधोरसि धर्मराट् ॥ ३.२७२.१३ ॥
ત્યારે પગે ચાલીને આવતા તેને કુંતીપુત્ર ધર્મરાજે અર્ધચંદ્રબાણથી છાતીમાં વીંધી નાખ્યો.
3.272.14
स भिन्नहृदयो वीरो वक्राच्छोणितमुद्वमन् ।
पपाताभिमुखं प्राप्तश्चिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ३.२७२.१४ ॥
હૃદય ભેદાયેલો તે વીર મુખમાંથી લોહી ઓકતો, મૂળ કપાયેલા વૃક્ષ જેમ આગળ પડ્યો.
3.272.15
इन्द्रसेनद्वितीयस्तु रथात्प्रस्कन्द्य धर्मराट् ।
हताश्वः सहदेवस्य प्रतिपेदे महारथम् ॥ ३.२७२.१५ ॥
ઇન્દ્રસેન સાથે ધર્મરાજ રથથી કૂદીને, ઘોડા મરાયેલા સહદેવના મહારથી પાસે પહોંચ્યા.
3.272.16
नकुलं त्वभिसंवार्य क्षेमंकरमहामुखौ ।
उभावुभतस्तीक्ष्णैः शरवर्षैरवर्षताम् ॥ ३.२७२.१६ ॥
નકુલને ઘેરીને ક્ષેમંકર અને મહામુખ બંનેએ બંને બાજુથી તીક્ષ્ણ બાણોની વર્ષા કરી.
3.272.17
तौ शरैरभिवर्षन्तौ जीमूताविव वार्षिकौ ।
एकैकेन विपाठेन जघ्ने माद्रवतीसुतः ॥ ३.२७२.१७ ॥
વર્ષાના મેઘ જેવા બાણોની વર્ષા કરતા તે બંનેને માદ્રીના પુત્રે એક પછી એક વિપાઠ બાણથી હણ્યા.
3.272.18
त्रिगर्तराजः सुरथस्तस्याथ गजूर्गतः ।
रथमाक्षेपयामास गजेन गजयानवित् ॥ ३.२७२.१८ ॥
ત્રિગર્તરાજ સુરથ હાથી પર ચઢીને, હાથીયુદ્ધમાં નિપુણ, તેના રથ પર હાથીથી પ્રહાર કરી તેને ધકેલી દીધો.
3.272.19
नकुलस्त्वपभीस्तस्माद्रथाच्चर्मासिपाणिमान् ।
उद्धाम्य स्तानमास्थाय तस्थौ गिरिवाचलः ॥ ३.२७२.१९ ॥
નકુલ નિર્ભયપણે તે રથ પરથી ઢાલ અને તલવાર હાથમાં લઈ કૂદ્યો, હાથી પર ચડીને પર્વતની જેમ અચળ ઊભો રહ્યો.
3.272.20
सुरथस्तं गजवरं वधाय नकुलस्य तु ।
प्रेषयामास सक्रोधमत्युच्छ्रितकरं ततः ॥ ३.२७२.२० ॥
પછી સુરથે નકુલના વધ માટે ક્રોધે ભરાઈ, સૂંઢ ઊંચી કરેલા તે શ્રેષ્ઠ હાથીને આગળ મોકલ્યો.
3.272.21
नकुलस्तस्य नागस्य समीपपरिवर्तिनः ।
सविषाणं भुजं मूले खङ्गेन निरकृन्तत ॥ ३.२७२.२१ ॥
નકુલે નજીક આવેલા તે હાથીની દાંતસહિત સૂંઢ મૂળમાંથી તલવારથી કાપી નાખી.
3.272.22
स विनद्यमहानादं गजः किङ्किणिभूषणः ।
पतन्नवाक्शिरा भूमौ हस्त्यारोहमपोथयत् ॥ ३.२७२.२२ ॥
ઘૂઘરીઓથી શણગારેલો તે હાથી મોટી ગર્જના કરી, માથું નીચું કરી ભૂમિ પર પડ્યો અને સવારને કચડી નાખ્યો.
3.272.23
स तत्कर्म महत्कृत्वा शूरो माद्रवतीसुतः ।
भीमसेनरथं प्राप्य शर्म लेभे महारथः ॥ ३.२७२.२३ ॥
તે મહાન કર્મ કરીને શૂરવીર માદ્રીપુત્ર નકુલ ભીમસેનના રથ પાસે પહોંચી આશ્રય પામ્યો; તે મહારથી.
3.272.24
भीमस्त्वापततो राज्ञः कोटिकाश्यस् संगरे ।
सूतस्य नुदतो वाहान्क्षुरेणापाहरच्छिरः ॥ ३.२७२.२४ ॥
પણ ભીમે યુદ્ધમાં ધસી આવતા કોટિકાશ્ય રાજાના સારથિના ઘોડા હાંકતા તેનું માથું ક્ષુર બાણથી કાપી નાખ્યું.
3.272.25
न बुबोध हतं सूतं स राजा बाहुशालिना ।
तस्याश्वा व्यद्रवन्सङ्ख्ये हतमसूतास्ततस्ततः ॥ ३.२७२.२५ ॥
બાહુશાળીએ સારથિને માર્યો છે તે રાજા સમજ્યો નહીં. યુદ્ધમાં સારથિ વિના તેના ઘોડા આમતેમ ભાગ્યા.
3.272.26
विरथं हतसूतं तं भीमः प्रहरतांवरः ।
जघान तलयुक्तेन प्रासेनाभ्येत्य पाण्डवः ॥ ३.२७२.२६ ॥
સારથિ માર્યો જવાથી રથહીન થયેલા તેની પાસે જઈને, યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ પાંડુપુત્ર ભીમે હથેળી વડે અને ભાલાથી તેને માર્યો.
3.272.27
द्वादशानां तु सर्वेषां सौवीराणां धनंजयः ।
चकर्त निशितैर्भल्लैर्धनूंषि च शिरांसि च ॥ ३.२७२.२७ ॥
ધનંજયે સૌવીરોના તે બાર જણાનાં ધનુષ્ય અને મસ્તક તીક્ષ્ણ ભલ્લોથી કાપી નાખ્યાં.
3.272.28
शिबीनिक्ष्वाकुमुख्यांश्च त्रिगर्तान्सैन्धवानपि ।
जघानातिरथः सङ्ख्ये बाणगोचरमागतान् ॥ ३.२७२.२८ ॥
અતિરથ અર્જુને યુદ્ધમાં બાણના માર્ગમાં આવેલા શિબિઓ, ઇક્ષ્વાકુ કુળના મુખ્ય વીરો, ત્રિગર્તો અને સૈંધવોને પણ માર્યા.
3.272.29
सूदिताः प्रत्यदृश्यन्त बहवः सव्यसाचिना ।
सपताकाश्च मातङ्गाः सध्वजाश्च महारथाः ॥ ३.२७२.२९ ॥
સવ્યસાચીએ માર્યા ગયેલા ઘણા દેખાયા — પતાકા સહિતના હાથીઓ અને ધ્વજ સહિતના મહારથીઓ.
3.272.30
प्रच्छाद्य पृथिवीं तस्थुः सर्वमायोधनं प्रति ।
शरीराण्यशिरस्कानि विदेहानि शिरांसि च ॥ ३.२७२.३० ॥
આખું રણક્ષેત્ર પૃથ્વીને ઢાંકીને પડ્યું રહ્યું — માથા વિનાનાં શરીરો અને શરીર વિનાનાં માથાં.
3.272.31
श्वगृध्रकङ्ककाकोलभासगोमायुवायसाः ।
अतृप्यंस्तत्रवीराणां हतानां मासशोणितैः ॥ ३.२७२.३१ ॥
કૂતરાં, ગીધ, કંક, કાકોલ, ભાસ, શિયાળ અને કાગડા ત્યાં મરાયેલા વીરોના માંસ અને રક્તથી તૃપ્ત થયા.
3.272.32
एवं तीक्ष्णशरज्वालैर्गाण्डीवानिलचोदितैः ।
सेनेन्धनं ददाहाशु सरोषः पार्थपावकः ॥ ३.२७२.३२ ॥
આ રીતે તીક્ષ્ણ બાણોની જ્વાળાઓથી, ગાંડીવના પવનથી પ્રેરિત થયેલા ક્રોધિત પાર્થાગ્નિએ સેનારૂપી ઇંધન તરત બાળી નાખ્યું.
3.272.33
चक्राणां पतितानां च युगानां च महीपते ।
तूणीराणआं पताकानां ध्वजानां च रथैः सह ॥ ३.२७२.३३ ॥
હે રાજન, પડેલાં પૈડાં, ઝૂંસરીઓ, ભાથાં, પતાકાઓ અને ધ્વજો રથો સાથે.
3.272.34
ईषाणामनुकर्षाणां त्रिवेणूनां तथैव च ।
अक्षाणामथ योक्राणां प्रतोदानां च राशयः ॥ ३.२७२.३४ ॥
ઈષા, અનુકર્ષ, ત્રિવેણુ, ધુરી, લગામો અને અંકુશોના ઢગલા પણ.
3.272.35
शिरसां पतितानां च कुण्डलोष्णीषधारिणाम् ।
भुजानां मकुटानां च हाराणामङ्गदैः सह ॥ ३.२७२.३५ ॥
કુંડળ અને પાઘડી ધારણ કરનારાઓનાં પડેલાં માથાં, ભુજાઓ, મુકુટો, હારો અને બાજુબંધ સાથે.
3.272.36
छत्राणां व्यजनानां च चर्मणआं वर्मणां तथा ।
छिन्नानां कार्मुकाणां च पट्टसानां तथैव च ॥ ३.२७२.३६ ॥
છત્રો, વ્યજનો, ઢાલો, બખ્તર, કપાયેલાં ધનુષ્યો અને તલવારોના ઢગલા પણ.
3.272.37
शक्तीनामथ खङ्गानां दण्डानां सह तेमरैः ।
राशयश्चात्रदृश्यन्ते तत्रतत्र विशांपते ॥ ३.२७२.३७ ॥
ભાલા, તલવારો, દંડો અને તોમરોના ઢગલા ઠેકઠેકાણે દેખાતા હતા, હે પ્રજાપતિ.
3.272.38
पतितैश्चैव मातङ्गैः सयोधैः पर्वतोपमैः ।
हयैर्द्विधाकृतैः सार्धं सादिभिः सायुधैस्तथा ॥ ३.२७२.३८ ॥
પડેલા હાથીઓ, પર્વત સમાન યોદ્ધાઓ, બે ટુકડા કરાયેલા ઘોડા, સવારો અને શસ્ત્રો સાથે.
3.272.39
विप्रविद्धै रथैश्चैव निहतैश्चपदातिभिः ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ३.२७२.३९ ॥
ફેંકાયેલા રથો અને માર્યા ગયેલા પાયદળ; માંસ અને લોહીના કાદવથી પૃથ્વી અગમ્ય બની હતી.
3.272.40
हतेषु तेषु वीरेषु सिन्धुराजो जयद्रथः ।
विमुच्य कृष्णां संत्रस्तः पलायनपरोऽभवत् ॥ ३.२७२.४० ॥
તે વીરો હણાયા ત્યારે સિંધુરાજ જયદ્રથે કૃષ્ણાને છોડી દીધી અને ભયભીત થઈ ભાગવા તત્પર બન્યો.
3.272.41
स तस्मिन्संकुले सैन्ये द्रौपदीमवतार्य ताम् ।
प्राणप्रेप्सुरुपाधावद्वनं तत्र नराधमः ॥ ३.२७२.४१ ॥
તે ગૂંચવાયેલી સેનામાં તે અધમે દ્રૌપદીને ઉતારી, પ્રાણ બચાવવા જંગલ તરફ દોડી ગયો.
3.272.42
द्रौपदीं धर्मराजस्तु दृष्ट्वा धौम्यपुरस्कृताम् ।
माद्रीपुत्रेण वीरेण रथमारोपयत्तदा ॥ ३.२७२.४२ ॥
ધૌમ્યને આગળ રાખેલી દ્રૌપદીને જોઈને ધર્મરાજે ત્યારે વીર માદ્રીપુત્ર દ્વારા તેને રથમાં ચઢાવી.
3.272.43
ततस्तद्विद्रुतं सैन्यमपयाते जयद्रथे ।
आदिश्यादिश्य नाराचैराजघान वृकोदरः ॥ ३.२७२.४३ ॥
ત્યારે જયદ્રથ ભાગી જતાં તે સેના પણ વિખેરાઈને ભાગી. ત્યારે વૃકોદર ભીમે નિશાન તાકી તાકીને નારાચોથી પ્રહાર કર્યો.
3.272.44
सव्यसाची तु तं दृष्ट्वा पलायन्तं जयद्रथम् ।
वारयामास निघ्नन्तं भीमं सैन्धवसैनिकान् ॥ ३.२७२.४४ ॥
પણ સવ્યસાચી અર્જુને ભાગતા જયદ્રથને જોઈ, સૈંધવ સૈનિકોને મારતા ભીમને રોક્યો.
3.272.45
यस्यापचारात्प्राप्तोऽयमस्मान्क्लेशो दुरासदः ।
तमस्मिन्समरोद्देशे न पश्यामि जयद्रथम् ॥ ३.२७२.४५ ॥
જેના અપરાધથી આપણા પર આ અસહ્ય કષ્ટ આવ્યું, તે જયદ્રથને હું આ રણભૂમિમાં જોતો નથી.
3.272.46
मूढं नैकृतिकं दुष्टं द्रौपद्याः क्लेशकारिणम् ।
तमेवान्विष भद्रं ते किं ते योधैर्निपातितैः।
अनामिषमिदं कर्म कथं वा मन्यते भवान् ॥ ३.२७२.४६ ॥
તે મૂર્ખ, કપટી, દુષ્ટ, દ્રૌપદીને કષ્ટ આપનારને જ શોધ; તારું કલ્યાણ થાઓ. પડેલા યોદ્ધાઓથી તને શો લાભ? આ સામાન્ય કર્મ નથી — તમે આને કેવું માનો છો?
3.272.47
इत्युक्तो भीमसेनस्तु गुडाकेशेन धीमता ।
युधिष्ठिरमभिप्रेत्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ ३.२७२.४७ ॥
બુદ્ધિમાન ગુડાકેશ અર્જુને આમ કહેતાં, વાગ્મી ભીમસેને યુધિષ્ઠિર તરફ જોઈ આ વચન કહ્યું.
3.272.48
हतप्रवीरा रिपवो भूयिष्ठं विद्रुता दिशः ।
गृहीत्वा द्रौपदीं राजन्निवर्ततु भवानितः ॥ ३.२७२.४८ ॥
શત્રુઓના મુખ્ય વીરો હણાયા; તેઓ મોટાભાગે દિશાઓમાં ભાગી ગયા. હે રાજન, દ્રૌપદીને લઈને આપ અહીંથી પાછા ફરો.
3.272.49
यमाभ्यां सह राजेन्द्र धौम्येन च महात्मना ।
प्राप्याश्रमपदं राजन्द्रौपदीं परिसान्त्वय ॥ ३.२७२.४९ ॥
હે રાજેન્દ્ર, યમલો અને મહાત્મા ધૌમ્ય સાથે આશ્રમસ્થાને પહોંચીને, હે રાજન, દ્રૌપદીને સારી રીતે સાંત્વન આપો.
3.272.50
न हि मे मोक्ष्यतेजीवन्मूढः सैन्धवको नृपः ।
पातालतलसंस्थोपि यदि शक्रोस्य सारथिः ॥ ३.२७२.५० ॥
તે પાતાળના તળિયે રહે કે ઇન્દ્રનો સારથિ બને, તોપણ તે મૂર્ખ સૈંધવ રાજા મારા હાથમાંથી જીવતો છૂટશે નહીં.
3.272.51
न हन्तव्यो महाबाहो दुरात्माऽपिस सैन्धवः ।
दुःशलामभिसंस्मृत्य गान्धारीं च यशस्विनीम् ॥ ३.२७२.५१ ॥
હે મહાબાહો, તે દુરાત્મા સૈંધવને પણ મારવો ન જોઈએ; દુઃશલા અને યશસ્વિની ગાંધારીનું સ્મરણ કરીને.
3.272.52
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी भीममुवाच व्याकुलेन्द्रिया ।
कुपिता ह्रीमती प्राज्ञा पती भीमार्जुनावुभौ ॥ ३.२७२.५२ ॥
તે સાંભળીને દ્રૌપદી, વિહ્વળ ઇન્દ્રિયોથી, ક્રોધિત, લજ્જાશીલ અને બુદ્ધિમતી થઈ ભીમને બોલી—તેના બે પતિ ભીમ અને અર્જુનને.
3.272.53
कर्तव्यं चेत्प्रियं मह्यं वध्यः स पुरुषाधमः ।
सैन्धवापशदः पापो दुर्मतिः कुलपांसनः ॥ ३.२७२.५३ ॥
મારું પ્રિય કરવું હોય તો તે અધમ પુરુષ વધ્ય છે—તે સૈંધવ નીચ, પાપી, દુર્બુદ્ધિ, કુળને કલંક લગાડનાર છે.
3.272.54
भार्याभिहर्ता वैरी यो यश्च राज्यहरो रिपुः ।
याचमानोऽपिसंग्रामे न मोक्तव्यः कथंचन ॥ ३.२७२.५४ ॥
જે શત્રુ પત્નીનું હરણ કરે અને જે શત્રુ રાજ્યનું હરણ કરે, તેને યુદ્ધમાં યાચના કરે તોપણ કોઈ રીતે છોડવો ન જોઈએ.
3.272.55
इत्युक्तौ तौ नरव्याघ्रौ ययतुर्यत्र सैन्धवः ।
राजा निववृतेकृष्णामादाय सपुरोहितः ॥ ३.२७२.५५ ॥
આમ કહેવાતાં તે બે નરવ્યાઘ્રો જ્યાં સૈન્ધવ રાજા હતો ત્યાં ગયા. રાજા પુરોહિત સાથે કૃષ્ણાને લઈને પાછો ફર્યો.
3.272.56
स प्रविश्याश्रमपदमपविद्धवृसीकटम् ।
मार्कण्डेयादिभिर्विप्रैरनुकीर्णं ददर्श ह ॥ ३.२७२.५६ ॥
તે આશ્રમ-સ્થાનમાં પ્રવેશીને, ફેંકાયેલાં આસનો અને ખાડાઓ વેરાયેલાં અને માર્કંડેય આદિ બ્રાહ્મણોથી ભરેલું જોયું.
3.272.57
द्रौपदीमनुशोचद्भिर्ब्राह्मणैस्तैः समाहितैः ।
समेयाय महाप्राज्ञः सभार्य भ्रातृमध्यगः ॥ ३.२७२.५७ ॥
દ્રૌપદી માટે શોક કરતા તે સમાહિત બ્રાહ્મણો પાસે મહાપ્રાજ્ઞ પત્ની સાથે, ભાઈઓની વચ્ચે ઊભા રહીને આવ્યા.
3.272.58
ते स्म तं मुदिता दृष्ट्वा पुनरप्यागतं नृपम् ।
जित्वा तान्सिनधुसौवीरान्द्रौपदीं चाहृतां पुनः ॥ ३.२७२.५८ ॥
ફરી આવેલા તે રાજાને જોઈને તેઓ પ્રસન્ન થયા; સિન્ધુ અને સૌવીરોને જીતીને ફરીથી લાવેલી દ્રૌપદીને પણ.
3.272.59
स तैः परिवृतो राजातत्रैवोपविवेश ह ।
प्रविवेशाश्रमं कृष्णा यमाभ्यां सह भामिनी ॥ ३.२७२.५९ ॥
તે રાજા તેમનાથી ઘેરાઈને ત્યાં જ બેઠો. ભામિની કૃષ્ણા યમલો સાથે આશ્રમમાં પ્રવેશી.
3.272.60
भीमसेनार्जुनौ चापि श्रुत्वा क्रोशगतं रिपुम् ।
स्वयमश्वांस्तुदन्तौ तौ जवेनैवाभ्यधावताम् ॥ ३.२७२.६० ॥
ભીમસેન અને અર્જુને પણ સાંભળ્યું કે શત્રુ એક કોસ દૂર ગયો છે; તેઓ પોતે ઘોડા હાંકતા વેગથી તેની તરફ દોડ્યા.
3.272.61
इदमत्यद्भुतं चात्र चकारातिरथोऽर्जुनः ।
क्रोशमात्रगतानश्वान्सैन्धवस्य जघान यत् ॥ ३.२७२.६१ ॥
અહીં અતિરથી અર્જુને અત્યંત અદ્ભુત કાર્ય કર્યું: એક ક્રોશ દૂર ગયેલા સૈંધવના ઘોડાઓને તેણે મારી નાખ્યા.
3.272.62
स हि दिव्यास्त्रसंपन्नः कृच्छ्रकालेऽप्यसंभ्रमः ।
अकरोद्दुष्करं कर्म शरैरस्त्रानुमन्त्रितैः ॥ ३.२७२.६२ ॥
તે દિવ્ય અસ્ત્રોથી સંપન્ન હતો; કઠિન સમયમાં પણ વિચલિત ન થનારો. અસ્ત્રમંત્રોથી અભિમંત્રિત બાણોથી તેણે દુષ્કર કર્મ કર્યું.
3.272.63
ततोऽभ्यधावतां वीरावुभौ भीमधनंजयौ ।
हताश्वं सैन्धवं भीतमेकं व्याकुलचेतसम् ॥ ३.२७२.६३ ॥
પછી બે વીરો, ભીમ અને ધનંજય, આગળ દોડ્યા—ઘોડા માર્યા ગયેલા, એકલા, ભયભીત અને વ્યાકુળ ચિત્તવાળા સૈંધવ તરફ.
3.272.64
सैन्धवस्तु हतान्दृष्ट्वा तथाऽश्वान्स्वान्सुदुःखितः ।
रथात्प्रस्कन्द्य पद्भ्यां वै पलायनपरोऽभवत् ॥ ३.२७२.६४ ॥
પરંતુ સૈંધવ પોતાના ઘોડાઓ માર્યા ગયેલા જોઈને અત્યંત દુઃખી થયો; રથમાંથી કૂદીને પગે ચાલીને ભાગવામાં તે તત્પર થયો.
3.272.65
दृष्ट्वा रविक्रमकर्माणि कुर्वाणं च धनंजयम् ।
पलायनकृतोत्साहः प्राद्रवद्येन वै वनम् ॥ ३.२७२.६५ ॥
સૂર્ય સમાન પરાક્રમી કર્મ કરતા ધનંજયને જોઈને, ભાગવાના ઉત્સાહથી તે વન તરફ દોડ્યો.
3.272.66
सैन्धवं त्वमिसंप्रेक्ष्यपराक्रान्तं पलायने ।
अनुयाय महाबाहुः फल्गुनो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७२.६६ ॥
પરંતુ સૈંધવને ભાગવા માટે પૂરતો પ્રયત્ન કરતો જોઈને, મહાબાહુ ફાલ્ગુન (અર્જુન) તેની પાછળ દોડીને આ વચન બોલ્યો.
3.272.67
अनन वीर्येण कथं स्त्रियं प्रार्थयसे बलात् ।
राजपुत्र निवर्तस्व न ते युक्तं पलायनम् ॥ ३.२७२.६७ ॥
આ પરાક્રમથી તું બળજબરીથી સ્ત્રીને કેમ ઇચ્છે છે? હે રાજપુત્ર, પાછો ફર; તારા માટે ભાગવું યોગ્ય નથી.
3.272.68
कथं ह्यनुचरान्हित्वा शत्रुमध्ये पलायसे ।
इत्युच्यमानः पार्थेन सैन्धवो न न्यवर्तत ॥ ३.२७२.६८ ॥
તારા અનુચરોને છોડીને શત્રુઓની વચ્ચે તું કેમ ભાગે છે? એમ પાર્થે કહ્યું, છતાં સૈન્ધવ પાછો ફર્યો નહીં.
3.272.69
तिष्ठतिष्ठेति तं भीमः सहसाऽभ्यद्रवद्बली ।
मा वधीरिति पार्थस्तं दयावान्प्रत्यभाषत ॥ ३.२७२.६९ ॥
"ઊભો રહે, ઊભો રહે!" એમ કહીને બળવાન ભીમ અચાનક તેના પર દોડ્યો. "વધ ન કર" એમ દયાળુ પાર્થે તેને જવાબ આપ્યો.