ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.272
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.272.1
संतिष्ठध्वं प्रहरत तूर्णं विपरिधावत ।
इति स्म सैन्धवो राजा चोदयामास तान्नृपन् ॥ ३.२७२.१ ॥
"ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଠିଆ ହୁଅ, ଶୀଘ୍ର ପ୍ରହାର କର, ଚାରିଦିଗକୁ ଧାଇଁ ଯାଅ" — ଏହିପରି ସିନ୍ଧୁ ରାଜା ସେହି ରାଜାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ।
3.272.2
ततो घोरतमः शब्दोरणे समभवत्तदा ।
भीमार्जुनयमान्दृष्ट्वा सैन्यानां सयुधिष्ठिरान् ॥ ३.२७२.२ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ଉଠିଲା; ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହିତ ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯମଳମାନଙ୍କୁ ସେନାମାନେ ଦେଖିଲେ ବେଳେ।
3.272.3
शिबिसिंधुत्रिगर्तानां विषादश्चाप्यजायत ।
तान्दृष्ट्वापुरुषव्याघ्रान्व्याघ्रानिव बलोत्कटान् ॥ ३.२७२.३ ॥
ଶିବି, ସିନ୍ଧୁ ଓ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବିଷାଦ ଜାତ ହେଲା; ବଳରେ ବାଘ ପରି ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଦେଖି।
3.272.4
हेमबिन्दुं महोत्सेधां सर्वशैक्यायसीं गदाम् ।
प्रगृह्याभ्यद्रवद्भीमः सैन्धवं कालचोदितम् ॥ ३.२७२.४ ॥
ସୁନା ବିନ୍ଦୁରେ ସଜ୍ଜିତ, ଅତି ଉଚ୍ଚ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୌହ ନିର୍ମିତ ଗଦା ଧରି କାଳପ୍ରେରିତ ସିନ୍ଧୁ ରାଜା ଆଡ଼କୁ ଭୀମ ଧାଇଁଲେ।
3.272.5
तदन्तरमथावृत्य कोटिकाश्योऽभ्यहारयत् ।
महता रथवंशेन परिवार्य वृकोधरम् ॥ ३.२७२.५ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଅନ୍ତରକୁ ଘେରି କୋଟିକାଶ୍ୟ ବିଶାଳ ରଥସମୂହ ସହ ବୃକୋଦର (ଭୀମ)ଙ୍କୁ ଚାରିଆଡ଼ୁ ଘେରିଲେ।
3.272.6
शक्तितोमरनाराचैर्वीरबाहुप्रचोदितैः ।
कीर्यमाणोपि बहुभिर्न स्म भीमोऽभ्यकम्पत ॥ ३.२७२.६ ॥
ବୀରଙ୍କ ବାହୁରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଶକ୍ତି, ତୋମର ଓ ନାରାଚ ଦ୍ୱାରା ବହୁଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭୀମ କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ।
3.272.7
गजं तु सगजारोहं पदातींश्च चतुर्दश ।
जघान गदया भीमः सैन्धवध्वजंनीमुखे ॥ ३.२७२.७ ॥
ଭୀମ ନିଜ ଗଦାରେ ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କ ଧ୍ୱଜାଯୁକ୍ତ ହାତୀ ଓ ତାର ମାହୁନ ସହିତ ଏବଂ ଚଉଦ ଜଣ ପଦାତିକଙ୍କୁ ସେନାମୁଖରେ ବଧ କଲେ।
3.272.8
पार्थः पञ्चशताञ्शूरान्पार्वतीयान्महारथान् ।
परीप्समानः सौवीरं जघान ध्वजिनीमुखे ॥ ३.२७२.८ ॥
ପୃଥାପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ସୌବୀରମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେନାମୁଖରେ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ପାଞ୍ଚଶହ ଶୂର ମହାରଥୀଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
3.272.9
राजा स्वयं सुवीराणां प्रवराणां प्रहारिणाम् ।
निमेषमात्रेण शतं जघान समरे तदा ॥ ३.२७२.९ ॥
ରାଜା ନିଜେ ସୌବୀରମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରହାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶହେ ଜଣଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିମିଷମାତ୍ରରେ ବଧ କଲେ।
3.272.10
ददृशे नकुलस्तत्ररथात्प्रस्कन्द्य खङ्गधृत् ।
शिरांसि पादरक्षाणां बीजवत्प्रवपन्मुहुः ॥ ३.२७२.१० ॥
ସେଠାରେ ନକୁଳ ରଥରୁ ଡେଇଁ ଖଡ୍ଗ ଧରି ଦେଖାଗଲେ; ପଦାତି ରକ୍ଷୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ବୀଜ ପରି ବାରମ୍ବାର ବିଞ୍ଚୁଥିଲେ।
3.272.11
सहदेवस्तु संयाय रथेन गजयोधिनः ।
पातयामास नाराचैर्द्रुमेभ्य इव बर्हिणः ॥ ३.२७२.११ ॥
ସହଦେବ ରଥରେ ଧାଇଁ ଯାଇ ଲୁହା ବାଣରେ ଗଜଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ପକାଇଲେ, ଯେପରି ଗଛରୁ ମୟୂର ପଡ଼ନ୍ତି।
3.272.12
ततस्त्रिगर्तः सधनुरवतीर्य महारथात् ।
गदया चतुरो वाहान्राज्ञस्तस् तदाऽवधीत् ॥ ३.२७२.१२ ॥
ତା'ପରେ ତ୍ରିଗର୍ତ ଧନୁ ସହିତ ମହାରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଗଦାରେ ସେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ବଧ କଲେ।
3.272.13
तमथाभ्यागतं राजा पदातिं कुन्तिनन्दनः ।
अर्धचन्द्रेण बाणएन विव्याधोरसि धर्मराट् ॥ ३.२७२.१३ ॥
ସେତେବେଳେ ପଦାତିକ ରୂପେ ଆସୁଥିବା ତାକୁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧର୍ମରାଜ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ବାଣରେ ଛାତିରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
3.272.14
स भिन्नहृदयो वीरो वक्राच्छोणितमुद्वमन् ।
पपाताभिमुखं प्राप्तश्चिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ३.२७२.१४ ॥
ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ସେ ବୀର ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କରି, ମୂଳ କଟା ଗଛ ପରି ସାମନାକୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
3.272.15
इन्द्रसेनद्वितीयस्तु रथात्प्रस्कन्द्य धर्मराट् ।
हताश्वः सहदेवस्य प्रतिपेदे महारथम् ॥ ३.२७२.१५ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରସେନଙ୍କ ସହ ଧର୍ମରାଜ ରଥରୁ ଡେଇଁ, ଘୋଡ଼ା ହତ ହୋଇଥିବା ସହଦେବଙ୍କ ମହାରଥ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
3.272.16
नकुलं त्वभिसंवार्य क्षेमंकरमहामुखौ ।
उभावुभतस्तीक्ष्णैः शरवर्षैरवर्षताम् ॥ ३.२७२.१६ ॥
ନକୁଳଙ୍କୁ ଘେରି କ୍ଷେମଙ୍କର ଓ ମହାମୁଖ ଉଭୟେ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
3.272.17
तौ शरैरभिवर्षन्तौ जीमूताविव वार्षिकौ ।
एकैकेन विपाठेन जघ्ने माद्रवतीसुतः ॥ ३.२७२.१७ ॥
ବର୍ଷାର ମେଘ ପରି ବାଣ ବର୍ଷାଉଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମାଦ୍ରୀ ପୁତ୍ର ଏକ ଏକ କରି ବିପାଠ ବାଣରେ ବଧ କଲେ।
3.272.18
त्रिगर्तराजः सुरथस्तस्याथ गजूर्गतः ।
रथमाक्षेपयामास गजेन गजयानवित् ॥ ३.२७२.१८ ॥
ତ୍ରିଗର୍ତ ରାଜା ସୁରଥ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ହସ୍ତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରି ତାକୁ ଠେଲି ଦେଲେ।
3.272.19
नकुलस्त्वपभीस्तस्माद्रथाच्चर्मासिपाणिमान् ।
उद्धाम्य स्तानमास्थाय तस्थौ गिरिवाचलः ॥ ३.२७२.१९ ॥
ନକୁଳ ନିର୍ଭୟରେ ସେହି ରଥରୁ ଢାଲ ଓ ଖଡ଼୍ଗ ହାତରେ ଧରି ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ।
3.272.20
सुरथस्तं गजवरं वधाय नकुलस्य तु ।
प्रेषयामास सक्रोधमत्युच्छ्रितकरं ततः ॥ ३.२७२.२० ॥
ତା'ପରେ ସୁରଥ ନକୁଳଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ କ୍ରୋଧରେ, ଶୁଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ କରି ଥିବା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀକୁ ଆଗକୁ ପଠାଇଲେ।
3.272.21
नकुलस्तस्य नागस्य समीपपरिवर्तिनः ।
सविषाणं भुजं मूले खङ्गेन निरकृन्तत ॥ ३.२७२.२१ ॥
ନକୁଳ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ସେହି ହାତୀର ଦାନ୍ତ ସହିତ ଶୁଣ୍ଡକୁ ମୂଳରୁ ଖଡ଼୍ଗ ଦ୍ୱାରା କାଟି ପକାଇଲେ।
3.272.22
स विनद्यमहानादं गजः किङ्किणिभूषणः ।
पतन्नवाक्शिरा भूमौ हस्त्यारोहमपोथयत् ॥ ३.२७२.२२ ॥
ଘଂଟିରେ ସଜ୍ଜିତ ସେହି ହାତୀ ମହାଗର୍ଜନ କରି ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ହାତୀ ଚାଳକକୁ ଦଳି ଦେଲା।
3.272.23
स तत्कर्म महत्कृत्वा शूरो माद्रवतीसुतः ।
भीमसेनरथं प्राप्य शर्म लेभे महारथः ॥ ३.२७२.२३ ॥
ସେହି ମହତ କର୍ମ କରି ବୀର ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ନକୁଳ ଭୀମସେନଙ୍କ ରଥ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ଆଶ୍ରୟ ପାଇଲେ; ସେ ମହାରଥୀ।
3.272.24
भीमस्त्वापततो राज्ञः कोटिकाश्यस् संगरे ।
सूतस्य नुदतो वाहान्क्षुरेणापाहरच्छिरः ॥ ३.२७२.२४ ॥
କିନ୍ତୁ ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା କୋଟିକାଶ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସାରଥିର ଘୋଡ଼ା ଚଳାଉଥିବା ସମୟରେ କ୍ଷୁର ବାଣରେ ତାର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଲେ।
3.272.25
न बुबोध हतं सूतं स राजा बाहुशालिना ।
तस्याश्वा व्यद्रवन्सङ्ख्ये हतमसूतास्ततस्ततः ॥ ३.२७२.२५ ॥
ବାହୁଶାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାରଥି ହତ ହୋଇଛି ଏହା ସେ ରାଜା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସାରଥିହୀନ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଏଣେତେଣେ ପଳାଇଲେ।
3.272.26
विरथं हतसूतं तं भीमः प्रहरतांवरः ।
जघान तलयुक्तेन प्रासेनाभ्येत्य पाण्डवः ॥ ३.२७२.२६ ॥
ସାରଥି ହତ ହୋଇ ରଥହୀନ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବ ଭୀମ ପାମ୍ପୁ ଏବଂ ବର୍ଛା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ।
3.272.27
द्वादशानां तु सर्वेषां सौवीराणां धनंजयः ।
चकर्त निशितैर्भल्लैर्धनूंषि च शिरांसि च ॥ ३.२७२.२७ ॥
ଧନଞ୍ଜୟ ସୌବୀରମାନଙ୍କର ସେହି ବାର ଜଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନୁ ଓ ମସ୍ତକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲ ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ।
3.272.28
शिबीनिक्ष्वाकुमुख्यांश्च त्रिगर्तान्सैन्धवानपि ।
जघानातिरथः सङ्ख्ये बाणगोचरमागतान् ॥ ३.२७२.२८ ॥
ଅତିରଥୀ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣ ପରିସରକୁ ଆସିଥିବା ଶିବି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ପ୍ରମୁଖ, ତ୍ରିଗର୍ତ ଏବଂ ସୈନ୍ଧବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଲେ।
3.272.29
सूदिताः प्रत्यदृश्यन्त बहवः सव्यसाचिना ।
सपताकाश्च मातङ्गाः सध्वजाश्च महारथाः ॥ ३.२७२.२९ ॥
ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ଅନେକ ଦେଖାଗଲେ — ପତାକା ସହିତ ହାତୀ ଏବଂ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ମହାରଥୀମାନେ।
3.272.30
प्रच्छाद्य पृथिवीं तस्थुः सर्वमायोधनं प्रति ।
शरीराण्यशिरस्कानि विदेहानि शिरांसि च ॥ ३.२७२.३० ॥
ସମଗ୍ର ରଣଭୂମି ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି ପଡ଼ିରହିଲା — ମସ୍ତକହୀନ ଶରୀର ଏବଂ ଶରୀରହୀନ ମସ୍ତକ।
3.272.31
श्वगृध्रकङ्ककाकोलभासगोमायुवायसाः ।
अतृप्यंस्तत्रवीराणां हतानां मासशोणितैः ॥ ३.२७२.३१ ॥
କୁକୁର, ଗିଧ, କଙ୍କ, କାକୋଳ, ଭାସ, ଶିଆଳ ଓ କାଉମାନେ ସେଠାରେ ନିହତ ବୀରମାନଙ୍କ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ।
3.272.32
एवं तीक्ष्णशरज्वालैर्गाण्डीवानिलचोदितैः ।
सेनेन्धनं ददाहाशु सरोषः पार्थपावकः ॥ ३.२७२.३२ ॥
ଏହିପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ଜ୍ୱାଳାରେ, ଗାଣ୍ଡୀବର ବାୟୁରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧିତ ପାର୍ଥାଗ୍ନି ସେନାରୂପ ଇନ୍ଧନକୁ ଶୀଘ୍ର ଦଗ୍ଧ କଲା।
3.272.33
चक्राणां पतितानां च युगानां च महीपते ।
तूणीराणआं पताकानां ध्वजानां च रथैः सह ॥ ३.२७२.३३ ॥
ହେ ମହୀପତି, ପଡିଥିବା ଚକ, ଯୁଆଳି, ତୂଣୀର, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ରଥ ସହିତ।
3.272.34
ईषाणामनुकर्षाणां त्रिवेणूनां तथैव च ।
अक्षाणामथ योक्राणां प्रतोदानां च राशयः ॥ ३.२७२.३४ ॥
ଈଷା, ଅନୁକର୍ଷ, ତ୍ରିବେଣୁ, ଅକ୍ଷ, ଯୋକ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରତୋଦର ରାଶି ମଧ୍ୟ।
3.272.35
शिरसां पतितानां च कुण्डलोष्णीषधारिणाम् ।
भुजानां मकुटानां च हाराणामङ्गदैः सह ॥ ३.२७२.३५ ॥
କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଉଷ୍ଣୀଷଧାରୀଙ୍କ ପଡ଼ିଥିବା ମସ୍ତକ, ବାହୁ, ମୁକୁଟ, ହାର ଓ ଅଙ୍ଗଦ ସହିତ।
3.272.36
छत्राणां व्यजनानां च चर्मणआं वर्मणां तथा ।
छिन्नानां कार्मुकाणां च पट्टसानां तथैव च ॥ ३.२७२.३६ ॥
ଛତ୍ର, ବ୍ୟଜନ, ଢାଲ, କବଚ, ଛିନ୍ନ ଧନୁ ଓ ଖଡ୍ଗର ରାଶି ମଧ୍ୟ।
3.272.37
शक्तीनामथ खङ्गानां दण्डानां सह तेमरैः ।
राशयश्चात्रदृश्यन्ते तत्रतत्र विशांपते ॥ ३.२७२.३७ ॥
ଶକ୍ତି, ଖଡ୍ଗ, ଦଣ୍ଡ ଓ ତୋମରର ରାଶି ଏଠି-ସେଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହେ ପ୍ରଜାପତି।
3.272.38
पतितैश्चैव मातङ्गैः सयोधैः पर्वतोपमैः ।
हयैर्द्विधाकृतैः सार्धं सादिभिः सायुधैस्तथा ॥ ३.२७२.३८ ॥
ପଡ଼ିଥିବା ହାତୀ, ପର୍ବତ ସମ ଯୋଦ୍ଧା, ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ କରାଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ା, ସୱାର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ।
3.272.39
विप्रविद्धै रथैश्चैव निहतैश्चपदातिभिः ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ३.२७२.३९ ॥
ଛିଟିକି ପଡ଼ିଥିବା ରଥ ଓ ନିହତ ପଦାତିକ; ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର କାଦୁଅରେ ପୃଥିବୀ ଅଗମ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
3.272.40
हतेषु तेषु वीरेषु सिन्धुराजो जयद्रथः ।
विमुच्य कृष्णां संत्रस्तः पलायनपरोऽभवत् ॥ ३.२७२.४० ॥
ସେହି ବୀରମାନେ ନିହତ ହେଲେ ସିନ୍ଧୁରାଜ ଜୟଦ୍ରଥ କୃଷ୍ଣାକୁ ଛାଡ଼ି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା।
3.272.41
स तस्मिन्संकुले सैन्ये द्रौपदीमवतार्य ताम् ।
प्राणप्रेप्सुरुपाधावद्वनं तत्र नराधमः ॥ ३.२७२.४१ ॥
ସେହି ବ୍ୟାକୁଳ ସେନାମଧ୍ୟରେ ସେ ଅଧମ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଓହ୍ଲାଇ ଦେଇ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ବନ ଆଡ଼େ ଦୌଡ଼ିଗଲା।
3.272.42
द्रौपदीं धर्मराजस्तु दृष्ट्वा धौम्यपुरस्कृताम् ।
माद्रीपुत्रेण वीरेण रथमारोपयत्तदा ॥ ३.२७२.४२ ॥
ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖିଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଧର୍ମରାଜ ସେତେବେଳେ ବୀର ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇଲେ।
3.272.43
ततस्तद्विद्रुतं सैन्यमपयाते जयद्रथे ।
आदिश्यादिश्य नाराचैराजघान वृकोदरः ॥ ३.२७२.४३ ॥
ତା'ପରେ ଜୟଦ୍ରଥ ପଳାଇଗଲେ ସେ ସେନା ମଧ୍ୟ ଛତ୍ରଭଙ୍ଗ ହୋଇ ପଳାଇଲା। ତେବେ ବୃକୋଦର ଭୀମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥିର କରି ନାରାଚରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
3.272.44
सव्यसाची तु तं दृष्ट्वा पलायन्तं जयद्रथम् ।
वारयामास निघ्नन्तं भीमं सैन्धवसैनिकान् ॥ ३.२७२.४४ ॥
ମାତ୍ର ସବ୍ୟସାଚୀ ଅର୍ଜୁନ ପଳାଉଥିବା ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଦେଖି ସୈନ୍ଧବ ସୈନିକଙ୍କୁ ମାରୁଥିବା ଭୀମଙ୍କୁ ନିବାରଣ କଲେ।
3.272.45
यस्यापचारात्प्राप्तोऽयमस्मान्क्लेशो दुरासदः ।
तमस्मिन्समरोद्देशे न पश्यामि जयद्रथम् ॥ ३.२७२.४५ ॥
ଯାହାର ଅପରାଧରୁ ଆମ ଉପରେ ଏହି ଦୁଃସହ କ୍ଲେଶ ଆସିଛି, ସେହି ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖୁନାହିଁ।
3.272.46
मूढं नैकृतिकं दुष्टं द्रौपद्याः क्लेशकारिणम् ।
तमेवान्विष भद्रं ते किं ते योधैर्निपातितैः।
अनामिषमिदं कर्म कथं वा मन्यते भवान् ॥ ३.२७२.४६ ॥
ସେହି ମୂର୍ଖ, ପ୍ରବଞ୍ଚକ, ଦୁଷ୍ଟ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କ୍ଲେଶ ଦେଉଥିବା ଲୋକକୁ ହିଁ ଖୋଜ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ପଡ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମର କ'ଣ କାମ? ଏହା ସାଧାରଣ କର୍ମ ନୁହେଁ — ଆପଣ ଏହାକୁ କିପରି ମନେ କରନ୍ତି?
3.272.47
इत्युक्तो भीमसेनस्तु गुडाकेशेन धीमता ।
युधिष्ठिरमभिप्रेत्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ ३.२७२.४७ ॥
ଧୀମାନ୍ ଗୁଡ଼ାକେଶ ଅର୍ଜୁନ ଏହା କହିବାରୁ, ବାଗ୍ମୀ ଭୀମସେନ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଚାହିଁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
3.272.48
हतप्रवीरा रिपवो भूयिष्ठं विद्रुता दिशः ।
गृहीत्वा द्रौपदीं राजन्निवर्ततु भवानितः ॥ ३.२७२.४८ ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ବୀରମାନେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଦିଗରେ ପଳାଇଛନ୍ତି। ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ନେଇ ଆପଣ ଏଠାରୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ।
3.272.49
यमाभ्यां सह राजेन्द्र धौम्येन च महात्मना ।
प्राप्याश्रमपदं राजन्द्रौपदीं परिसान्त्वय ॥ ३.२७२.४९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯମଳଙ୍କ ସହିତ ଓ ମହାତ୍ମା ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଆଶ୍ରମ-ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚି, ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ।
3.272.50
न हि मे मोक्ष्यतेजीवन्मूढः सैन्धवको नृपः ।
पातालतलसंस्थोपि यदि शक्रोस्य सारथिः ॥ ३.२७२.५० ॥
ସେ ପାତାଳ ତଳେ ରହିଲେ ବି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାରଥି ହେଲେ ବି, ସେ ମୂର୍ଖ ସୈନ୍ଧବ ରାଜା ମୋ ହାତରୁ ଜୀବିତ ମୁକ୍ତି ପାଇବ ନାହିଁ।
3.272.51
न हन्तव्यो महाबाहो दुरात्माऽपिस सैन्धवः ।
दुःशलामभिसंस्मृत्य गान्धारीं च यशस्विनीम् ॥ ३.२७२.५१ ॥
ହେ ମହାବାହୋ, ସେ ଦୁରାତ୍ମା ସୈନ୍ଧବକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଦୁଃଶଳା ଓ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି।
3.272.52
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी भीममुवाच व्याकुलेन्द्रिया ।
कुपिता ह्रीमती प्राज्ञा पती भीमार्जुनावुभौ ॥ ३.२७२.५२ ॥
ଏହା ଶୁଣି ଦ୍ରୌପଦୀ, ବିଚଳିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ, କ୍ରୋଧିତା, ଲଜ୍ଜାଶୀଳା ଓ ପ୍ରାଜ୍ଞା ହୋଇ ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ—ତାଙ୍କ ଦୁଇ ସ୍ୱାମୀ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ।
3.272.53
कर्तव्यं चेत्प्रियं मह्यं वध्यः स पुरुषाधमः ।
सैन्धवापशदः पापो दुर्मतिः कुलपांसनः ॥ ३.२७२.५३ ॥
ମୋ ପ୍ରିୟ କରିବା ଯଦି ଉଚିତ, ତେବେ ସେ ଅଧମ ପୁରୁଷ ବଧ୍ୟ—ସେ ସୈନ୍ଧବ ନୀଚ, ପାପୀ, ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, କୁଳକଳଙ୍କ।
3.272.54
भार्याभिहर्ता वैरी यो यश्च राज्यहरो रिपुः ।
याचमानोऽपिसंग्रामे न मोक्तव्यः कथंचन ॥ ३.२७२.५४ ॥
ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ହରଣ କରେ, ଆଉ ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁ ରାଜ୍ୟ ହରଣ କରେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାଚନା କଲେ ବି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.272.55
इत्युक्तौ तौ नरव्याघ्रौ ययतुर्यत्र सैन्धवः ।
राजा निववृतेकृष्णामादाय सपुरोहितः ॥ ३.२७२.५५ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେହି ଦୁଇ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ଯେଉଁଠି ସୈନ୍ଧବ ରାଜା ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ରାଜା ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ନେଇ ଫେରିଗଲେ।
3.272.56
स प्रविश्याश्रमपदमपविद्धवृसीकटम् ।
मार्कण्डेयादिभिर्विप्रैरनुकीर्णं ददर्श ह ॥ ३.२७२.५६ ॥
ସେ ଆଶ୍ରମସ୍ଥଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପକାଯାଇଥିବା ଆସନ ଓ ଗର୍ତ୍ତ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ଏବଂ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପ୍ରଭୃତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଲେ।
3.272.57
द्रौपदीमनुशोचद्भिर्ब्राह्मणैस्तैः समाहितैः ।
समेयाय महाप्राज्ञः सभार्य भ्रातृमध्यगः ॥ ३.२७२.५७ ॥
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଥିବା ସେହି ସମାହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପତ୍ନୀ ସହିତ, ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇ ଆସିଲେ।
3.272.58
ते स्म तं मुदिता दृष्ट्वा पुनरप्यागतं नृपम् ।
जित्वा तान्सिनधुसौवीरान्द्रौपदीं चाहृतां पुनः ॥ ३.२७२.५८ ॥
ପୁଣି ଫେରିଆସିଥିବା ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସିନ୍ଧୁ ଓ ସୌବୀରଙ୍କୁ ଜିତି ପୁନର୍ବାର ଆଣିଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
3.272.59
स तैः परिवृतो राजातत्रैवोपविवेश ह ।
प्रविवेशाश्रमं कृष्णा यमाभ्यां सह भामिनी ॥ ३.२७२.५९ ॥
ସେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ସେଠାରେ ବସିଲେ। ଭାମିନୀ କୃଷ୍ଣା ଯମଳଦ୍ୱୟଙ୍କ ସହ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
3.272.60
भीमसेनार्जुनौ चापि श्रुत्वा क्रोशगतं रिपुम् ।
स्वयमश्वांस्तुदन्तौ तौ जवेनैवाभ्यधावताम् ॥ ३.२७२.६० ॥
ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ଯେ ଶତ୍ରୁ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଇଛି; ସେମାନେ ନିଜେ ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇ ବେଗରେ ତା ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
3.272.61
इदमत्यद्भुतं चात्र चकारातिरथोऽर्जुनः ।
क्रोशमात्रगतानश्वान्सैन्धवस्य जघान यत् ॥ ३.२७२.६१ ॥
ଏଠାରେ ଅତିରଥ ଅର୍ଜୁନ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମ କଲେ: ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂର ଯାଇଥିବା ସୈନ୍ଧବଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ସେ ବଧ କଲେ।
3.272.62
स हि दिव्यास्त्रसंपन्नः कृच्छ्रकालेऽप्यसंभ्रमः ।
अकरोद्दुष्करं कर्म शरैरस्त्रानुमन्त्रितैः ॥ ३.२७२.६२ ॥
ସେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ସମ୍ପନ୍ନ; କଠିନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ବିଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଶର ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କଲା।
3.272.63
ततोऽभ्यधावतां वीरावुभौ भीमधनंजयौ ।
हताश्वं सैन्धवं भीतमेकं व्याकुलचेतसम् ॥ ३.२७२.६३ ॥
ତା'ପରେ ଦୁଇ ବୀର, ଭୀମ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ, ଆଗକୁ ଧାଇଁଲେ—ଘୋଡ଼ା ମରିଯାଇଥିବା, ଏକାକୀ, ଭୀତ, ବ୍ୟାକୁଳ ମନର ସୈନ୍ଧବ ଆଡ଼କୁ।
3.272.64
सैन्धवस्तु हतान्दृष्ट्वा तथाऽश्वान्स्वान्सुदुःखितः ।
रथात्प्रस्कन्द्य पद्भ्यां वै पलायनपरोऽभवत् ॥ ३.२७२.६४ ॥
କିନ୍ତୁ ସୈନ୍ଧବ ନିଜ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମରିଯାଇଥିବା ଦେଖି ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲା; ରଥରୁ ଡେଇଁ ପାଦରେ ପଳାଇବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା।
3.272.65
दृष्ट्वा रविक्रमकर्माणि कुर्वाणं च धनंजयम् ।
पलायनकृतोत्साहः प्राद्रवद्येन वै वनम् ॥ ३.२७२.६५ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପରାକ୍ରମ କର୍ମ କରୁଥିବା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ପଳାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ସେ ବନ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲା।
3.272.66
सैन्धवं त्वमिसंप्रेक्ष्यपराक्रान्तं पलायने ।
अनुयाय महाबाहुः फल्गुनो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७२.६६ ॥
କିନ୍ତୁ ସୈନ୍ଧବ ପଳାଇବାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଦେଖି, ମହାବାହୁ ଫାଲ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ) ତାଙ୍କ ପଛେ ଧାଇଁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
3.272.67
अनन वीर्येण कथं स्त्रियं प्रार्थयसे बलात् ।
राजपुत्र निवर्तस्व न ते युक्तं पलायनम् ॥ ३.२७२.६७ ॥
ଏହି ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ କାହିଁକି ଚାହଁ? ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ଫେରିଆସ; ତୁମ ପାଇଁ ପଳାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.272.68
कथं ह्यनुचरान्हित्वा शत्रुमध्ये पलायसे ।
इत्युच्यमानः पार्थेन सैन्धवो न न्यवर्तत ॥ ३.२७२.६८ ॥
ତୁମ ଅନୁଚରମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାହିଁକି ପଳାଉଛ? ପାର୍ଥଙ୍କ ଏପରି କହିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସୈନ୍ଧବ ଫେରିଲା ନାହିଁ।
3.272.69
तिष्ठतिष्ठेति तं भीमः सहसाऽभ्यद्रवद्बली ।
मा वधीरिति पार्थस्तं दयावान्प्रत्यभाषत ॥ ३.२७२.६९ ॥
"ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ!" ଏହା କହି ବଳବାନ ଭୀମ ହଠାତ୍ ତା ଉପରକୁ ଧାଇଁଲେ। "ବଧ କରନାହିଁ" ଏହା କହି ଦୟାଳୁ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।