महाभारत · अध्याय 3.272
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.272.1
संतिष्ठध्वं प्रहरत तूर्णं विपरिधावत ।
इति स्म सैन्धवो राजा चोदयामास तान्नृपन् ॥ ३.२७२.१ ॥
"स्थिर उभे राहा, वेगाने प्रहार करा, चहूकडे धावा" — असे सिंधुराजाने त्या राजांना प्रेरित केले.
3.272.2
ततो घोरतमः शब्दोरणे समभवत्तदा ।
भीमार्जुनयमान्दृष्ट्वा सैन्यानां सयुधिष्ठिरान् ॥ ३.२७२.२ ॥
तेव्हा युद्धात अत्यंत भयंकर कोलाहल उसळला; युधिष्ठिरासह भीम, अर्जुन आणि यमांना सैन्यांनी पाहिले तेव्हा.
3.272.3
शिबिसिंधुत्रिगर्तानां विषादश्चाप्यजायत ।
तान्दृष्ट्वापुरुषव्याघ्रान्व्याघ्रानिव बलोत्कटान् ॥ ३.२७२.३ ॥
शिबी, सिंधू आणि त्रिगर्तांमध्येही विषाद उत्पन्न झाला; बलाने व्याघ्रांसारख्या त्या पुरुषश्रेष्ठांना पाहून.
3.272.4
हेमबिन्दुं महोत्सेधां सर्वशैक्यायसीं गदाम् ।
प्रगृह्याभ्यद्रवद्भीमः सैन्धवं कालचोदितम् ॥ ३.२७२.४ ॥
सोन्याच्या ठिपक्यांनी सजलेली, अत्यंत उंच, पूर्णपणे लोखंडी गदा उचलून काळाने प्रेरित केलेल्या सिंधुराजावर भीम धावला.
3.272.5
तदन्तरमथावृत्य कोटिकाश्योऽभ्यहारयत् ।
महता रथवंशेन परिवार्य वृकोधरम् ॥ ३.२७२.५ ॥
तेव्हा ती पोकळी झाकून कोटिकाश्याने प्रचंड रथसमूहाने वृकोदराला (भीमाला) चहूबाजूंनी वेढले.
3.272.6
शक्तितोमरनाराचैर्वीरबाहुप्रचोदितैः ।
कीर्यमाणोपि बहुभिर्न स्म भीमोऽभ्यकम्पत ॥ ३.२७२.६ ॥
वीरांच्या बाहूंनी फेकलेल्या शक्ती, तोमर आणि नाराचांनी अनेकांनी विद्ध केले तरी भीम कंपित झाला नाही.
3.272.7
गजं तु सगजारोहं पदातींश्च चतुर्दश ।
जघान गदया भीमः सैन्धवध्वजंनीमुखे ॥ ३.२७२.७ ॥
भीमाने आपल्या गदेने सिंधुराजाच्या ध्वजाचा हत्ती, त्याच्या महावतासह, आणि चौदा पायदळ सैनिकांना सेनेच्या अग्रभागी ठार केले.
3.272.8
पार्थः पञ्चशताञ्शूरान्पार्वतीयान्महारथान् ।
परीप्समानः सौवीरं जघान ध्वजिनीमुखे ॥ ३.२७२.८ ॥
पृथापुत्र अर्जुनाने सौवीरांचे रक्षण करण्याच्या इच्छेने सेनेच्या अग्रभागी पर्वतीय पाचशे शूर महारथींना ठार केले.
3.272.9
राजा स्वयं सुवीराणां प्रवराणां प्रहारिणाम् ।
निमेषमात्रेण शतं जघान समरे तदा ॥ ३.२७२.९ ॥
राजा स्वतः सौवीरांतील श्रेष्ठ प्रहारकर्त्यांपैकी शंभर जणांना त्या वेळी युद्धात क्षणार्धात ठार केले.
3.272.10
ददृशे नकुलस्तत्ररथात्प्रस्कन्द्य खङ्गधृत् ।
शिरांसि पादरक्षाणां बीजवत्प्रवपन्मुहुः ॥ ३.२७२.१० ॥
तेथे नकुल रथातून उडी मारून तलवार हाती घेऊन दिसला; पायदळ रक्षकांची डोकी बियांप्रमाणे वारंवार विखुरत होता.
3.272.11
सहदेवस्तु संयाय रथेन गजयोधिनः ।
पातयामास नाराचैर्द्रुमेभ्य इव बर्हिणः ॥ ३.२७२.११ ॥
सहदेवाने रथाने वेगाने जाऊन लोखंडी बाणांनी गजयोद्ध्यांना पाडले, जसे झाडांवरून मोर पडतात.
3.272.12
ततस्त्रिगर्तः सधनुरवतीर्य महारथात् ।
गदया चतुरो वाहान्राज्ञस्तस् तदाऽवधीत् ॥ ३.२७२.१२ ॥
नंतर त्रिगर्त धनुष्यासह महारथावरून उतरला आणि गदेने राजाचे चार घोडे त्या वेळी ठार केले.
3.272.13
तमथाभ्यागतं राजा पदातिं कुन्तिनन्दनः ।
अर्धचन्द्रेण बाणएन विव्याधोरसि धर्मराट् ॥ ३.२७२.१३ ॥
तेव्हा पायी येणाऱ्या त्याला कुंतीपुत्र धर्मराजाने अर्धचंद्रबाणाने छातीत विद्ध केले.
3.272.14
स भिन्नहृदयो वीरो वक्राच्छोणितमुद्वमन् ।
पपाताभिमुखं प्राप्तश्चिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ३.२७२.१४ ॥
हृदय भेदलेला तो वीर तोंडातून रक्त ओकत, मूळ तुटलेल्या वृक्षासारखा समोरच्या दिशेने कोसळला.
3.272.15
इन्द्रसेनद्वितीयस्तु रथात्प्रस्कन्द्य धर्मराट् ।
हताश्वः सहदेवस्य प्रतिपेदे महारथम् ॥ ३.२७२.१५ ॥
इंद्रसेनासह धर्मराज रथातून उडी मारून, घोडे मारले गेलेल्या सहदेवाच्या महारथाजवळ पोहोचला.
3.272.16
नकुलं त्वभिसंवार्य क्षेमंकरमहामुखौ ।
उभावुभतस्तीक्ष्णैः शरवर्षैरवर्षताम् ॥ ३.२७२.१६ ॥
नकुलाला वेढून क्षेमंकर आणि महामुख या दोघांनी दोन्ही बाजूंनी तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव केला.
3.272.17
तौ शरैरभिवर्षन्तौ जीमूताविव वार्षिकौ ।
एकैकेन विपाठेन जघ्ने माद्रवतीसुतः ॥ ३.२७२.१७ ॥
पावसाळी मेघांसारखे बाणांचा वर्षाव करणाऱ्या त्या दोघांना माद्रीच्या पुत्राने एकेकाला विपाठ बाणाने मारले.
3.272.18
त्रिगर्तराजः सुरथस्तस्याथ गजूर्गतः ।
रथमाक्षेपयामास गजेन गजयानवित् ॥ ३.२७२.१८ ॥
त्रिगर्तराज सुरथ हत्तीवर आरूढ होऊन, हत्तीयुद्धात निपुण असल्याने, त्याच्या रथावर हत्तीने प्रहार करून तो रथ ढकलून दिला.
3.272.19
नकुलस्त्वपभीस्तस्माद्रथाच्चर्मासिपाणिमान् ।
उद्धाम्य स्तानमास्थाय तस्थौ गिरिवाचलः ॥ ३.२७२.१९ ॥
नकुल निर्भयपणे त्या रथातून ढाल व तलवार हाती घेऊन उडी मारून हत्तीवर चढला आणि पर्वतासारखा अचल उभा राहिला.
3.272.20
सुरथस्तं गजवरं वधाय नकुलस्य तु ।
प्रेषयामास सक्रोधमत्युच्छ्रितकरं ततः ॥ ३.२७२.२० ॥
मग सुरथाने नकुलाच्या वधासाठी क्रोधाने, सोंड उंचावलेल्या त्या श्रेष्ठ हत्तीला पुढे पाठवले.
3.272.21
नकुलस्तस्य नागस्य समीपपरिवर्तिनः ।
सविषाणं भुजं मूले खङ्गेन निरकृन्तत ॥ ३.२७२.२१ ॥
नकुलाने जवळ आलेल्या त्या हत्तीची दातांसह असलेली सोंड मुळापासून तलवारीने तोडली.
3.272.22
स विनद्यमहानादं गजः किङ्किणिभूषणः ।
पतन्नवाक्शिरा भूमौ हस्त्यारोहमपोथयत् ॥ ३.२७२.२२ ॥
घंटांनी सजलेला तो हत्ती महाभयंकर गर्जना करीत डोके खाली करून जमिनीवर कोसळला आणि स्वाराला चिरडून टाकले.
3.272.23
स तत्कर्म महत्कृत्वा शूरो माद्रवतीसुतः ।
भीमसेनरथं प्राप्य शर्म लेभे महारथः ॥ ३.२७२.२३ ॥
ते महान कर्म करून शूर माद्रीपुत्र नकुल भीमसेनाच्या रथाजवळ पोहोचून आश्रय मिळवता झाला; तो महारथी.
3.272.24
भीमस्त्वापततो राज्ञः कोटिकाश्यस् संगरे ।
सूतस्य नुदतो वाहान्क्षुरेणापाहरच्छिरः ॥ ३.२७२.२४ ॥
पण भीमाने युद्धात चाल करणाऱ्या कोटिकाश्य राजाच्या सारथ्याची, घोडे हाकत असताना, क्षुरबाणाने मान छाटली.
3.272.25
न बुबोध हतं सूतं स राजा बाहुशालिना ।
तस्याश्वा व्यद्रवन्सङ्ख्ये हतमसूतास्ततस्ततः ॥ ३.२७२.२५ ॥
बाहुशाली भीमाने सारथी मारला हे त्या राजाला कळले नाही. युद्धात सारथीविना त्याचे घोडे इकडे-तिकडे पळाले.
3.272.26
विरथं हतसूतं तं भीमः प्रहरतांवरः ।
जघान तलयुक्तेन प्रासेनाभ्येत्य पाण्डवः ॥ ३.२७२.२६ ॥
सारथी मारला गेल्यामुळे रथहीन झालेल्या त्याच्याजवळ जाऊन, योद्ध्यांत श्रेष्ठ पांडुपुत्र भीमाने तळहाताने व भाल्याने त्याला ठार केले.
3.272.27
द्वादशानां तु सर्वेषां सौवीराणां धनंजयः ।
चकर्त निशितैर्भल्लैर्धनूंषि च शिरांसि च ॥ ३.२७२.२७ ॥
धनंजयाने सौवीरांच्या त्या बारा जणांची सर्व धनुष्ये व मस्तके तीक्ष्ण भल्लांनी छिन्न केली.
3.272.28
शिबीनिक्ष्वाकुमुख्यांश्च त्रिगर्तान्सैन्धवानपि ।
जघानातिरथः सङ्ख्ये बाणगोचरमागतान् ॥ ३.२७२.२८ ॥
अतिरथ अर्जुनाने युद्धात बाणांच्या टप्प्यात आलेल्या शिबी, इक्ष्वाकु कुलातील प्रमुख, त्रिगर्त आणि सैंधव यांनाही ठार केले.
3.272.29
सूदिताः प्रत्यदृश्यन्त बहवः सव्यसाचिना ।
सपताकाश्च मातङ्गाः सध्वजाश्च महारथाः ॥ ३.२७२.२९ ॥
सव्यसाचीने मारलेले अनेक दिसू लागले — पताकांसह हत्ती आणि ध्वजांसह महारथी.
3.272.30
प्रच्छाद्य पृथिवीं तस्थुः सर्वमायोधनं प्रति ।
शरीराण्यशिरस्कानि विदेहानि शिरांसि च ॥ ३.२७२.३० ॥
सारे रणांगण पृथ्वी झाकून पडले — मस्तकहीन देह आणि देहहीन मस्तके.
3.272.31
श्वगृध्रकङ्ककाकोलभासगोमायुवायसाः ।
अतृप्यंस्तत्रवीराणां हतानां मासशोणितैः ॥ ३.२७२.३१ ॥
कुत्रे, गिधाडे, कंक, काकोल, भास, कोल्हे आणि कावळे तेथे मारल्या गेलेल्या वीरांच्या मांसरक्ताने तृप्त झाले.
3.272.32
एवं तीक्ष्णशरज्वालैर्गाण्डीवानिलचोदितैः ।
सेनेन्धनं ददाहाशु सरोषः पार्थपावकः ॥ ३.२७२.३२ ॥
अशा प्रकारे तीक्ष्ण बाणांच्या ज्वाळांनी, गांडीवाच्या वाऱ्याने प्रेरित झालेल्या क्रुद्ध पार्थाग्नीने सैन्यरूपी इंधन लगेच जाळले.
3.272.33
चक्राणां पतितानां च युगानां च महीपते ।
तूणीराणआं पताकानां ध्वजानां च रथैः सह ॥ ३.२७२.३३ ॥
हे राजा, पडलेली चाके, जू, भाते, पताका आणि ध्वज रथांसह.
3.272.34
ईषाणामनुकर्षाणां त्रिवेणूनां तथैव च ।
अक्षाणामथ योक्राणां प्रतोदानां च राशयः ॥ ३.२७२.३४ ॥
दांडे, अनुकर्ष, त्रिवेणू, आस, लगाम आणि अंकुश यांचे ढीगही.
3.272.35
शिरसां पतितानां च कुण्डलोष्णीषधारिणाम् ।
भुजानां मकुटानां च हाराणामङ्गदैः सह ॥ ३.२७२.३५ ॥
कुंडले व उष्णीष धारण करणाऱ्यांची पडलेली मस्तके, बाहू, मुकुट, हार व अंगदांसह.
3.272.36
छत्राणां व्यजनानां च चर्मणआं वर्मणां तथा ।
छिन्नानां कार्मुकाणां च पट्टसानां तथैव च ॥ ३.२७२.३६ ॥
छत्रे, व्यजने, ढाली, चिलखते, तुटलेली धनुष्ये आणि तलवारी यांचे ढीगही.
3.272.37
शक्तीनामथ खङ्गानां दण्डानां सह तेमरैः ।
राशयश्चात्रदृश्यन्ते तत्रतत्र विशांपते ॥ ३.२७२.३७ ॥
भाले, तलवारी, दंड आणि तोमर यांचे ढीग इथे-तिथे दिसत होते, हे प्रजापते.
3.272.38
पतितैश्चैव मातङ्गैः सयोधैः पर्वतोपमैः ।
हयैर्द्विधाकृतैः सार्धं सादिभिः सायुधैस्तथा ॥ ३.२७२.३८ ॥
पडलेले हत्ती, योद्धे, पर्वतासारखे, दोन तुकडे केलेले घोडे, स्वार आणि शस्त्रांसह.
3.272.39
विप्रविद्धै रथैश्चैव निहतैश्चपदातिभिः ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ३.२७२.३९ ॥
उलथून पडलेले रथ आणि मारले गेलेले पायदळ; मांस आणि रक्ताच्या चिखलाने पृथ्वी दुर्गम झाली होती.
3.272.40
हतेषु तेषु वीरेषु सिन्धुराजो जयद्रथः ।
विमुच्य कृष्णां संत्रस्तः पलायनपरोऽभवत् ॥ ३.२७२.४० ॥
ते वीर मारले गेल्यावर सिंधुराज जयद्रथाने कृष्णेला सोडले आणि घाबरून पळून जाण्यास तत्पर झाला.
3.272.41
स तस्मिन्संकुले सैन्ये द्रौपदीमवतार्य ताम् ।
प्राणप्रेप्सुरुपाधावद्वनं तत्र नराधमः ॥ ३.२७२.४१ ॥
त्या गोंधळलेल्या सैन्यात त्या नीचाने द्रौपदीला सोडून प्राण वाचवण्यासाठी वनाकडे धाव घेतली.
3.272.42
द्रौपदीं धर्मराजस्तु दृष्ट्वा धौम्यपुरस्कृताम् ।
माद्रीपुत्रेण वीरेण रथमारोपयत्तदा ॥ ३.२७२.४२ ॥
धौम्याला पुढे ठेवून असलेली द्रौपदी पाहून धर्मराजाने तेव्हा वीर माद्रीपुत्राकडून तिला रथावर चढवले.
3.272.43
ततस्तद्विद्रुतं सैन्यमपयाते जयद्रथे ।
आदिश्यादिश्य नाराचैराजघान वृकोदरः ॥ ३.२७२.४३ ॥
तेव्हा जयद्रथ पळून गेल्यावर ते सैन्यही विखुरून पळाले. तेव्हा वृकोदर भीमाने निशाणा धरून नाराचांनी प्रहार केला.
3.272.44
सव्यसाची तु तं दृष्ट्वा पलायन्तं जयद्रथम् ।
वारयामास निघ्नन्तं भीमं सैन्धवसैनिकान् ॥ ३.२७२.४४ ॥
पण सव्यसाची अर्जुनाने पळून जाणाऱ्या जयद्रथाला पाहिले आणि सैंधव सैनिकांना मारणाऱ्या भीमाला अडवले.
3.272.45
यस्यापचारात्प्राप्तोऽयमस्मान्क्लेशो दुरासदः ।
तमस्मिन्समरोद्देशे न पश्यामि जयद्रथम् ॥ ३.२७२.४५ ॥
ज्याच्या अपराधामुळे आमच्यावर हे असह्य दुःख आले, त्या जयद्रथाला मी या रणभूमीवर पाहत नाही.
3.272.46
मूढं नैकृतिकं दुष्टं द्रौपद्याः क्लेशकारिणम् ।
तमेवान्विष भद्रं ते किं ते योधैर्निपातितैः।
अनामिषमिदं कर्म कथं वा मन्यते भवान् ॥ ३.२७२.४६ ॥
त्या मूढ, कपटी, दुष्ट, द्रौपदीला क्लेश देणाऱ्यालाच शोध; तुझे कल्याण असो. पाडलेल्या योद्ध्यांनी तुला काय साधायचे? हे साधे कर्म नाही — आपण याला कसे मानता?
3.272.47
इत्युक्तो भीमसेनस्तु गुडाकेशेन धीमता ।
युधिष्ठिरमभिप्रेत्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ ३.२७२.४७ ॥
बुद्धिमान गुडाकेश अर्जुनाने असे सांगितल्यावर वक्ता भीमसेनाने युधिष्ठिराकडे पाहून हे वचन सांगितले.
3.272.48
हतप्रवीरा रिपवो भूयिष्ठं विद्रुता दिशः ।
गृहीत्वा द्रौपदीं राजन्निवर्ततु भवानितः ॥ ३.२७२.४८ ॥
शत्रूंचे प्रमुख वीर मारले गेले; ते बहुतांश दिशांना पळून गेले. हे राजा, द्रौपदीला घेऊन आपण येथून परत जा.
3.272.49
यमाभ्यां सह राजेन्द्र धौम्येन च महात्मना ।
प्राप्याश्रमपदं राजन्द्रौपदीं परिसान्त्वय ॥ ३.२७२.४९ ॥
हे राजेंद्रा, यमांसह आणि महात्मा धौम्यासह आश्रमस्थानी पोहोचून, हे राजा, द्रौपदीला नीट सांत्वन दे.
3.272.50
न हि मे मोक्ष्यतेजीवन्मूढः सैन्धवको नृपः ।
पातालतलसंस्थोपि यदि शक्रोस्य सारथिः ॥ ३.२७२.५० ॥
तो पाताळाच्या तळाशी राहिला किंवा इंद्राचा सारथी झाला तरी, तो मूर्ख सैंधव राजा माझ्या हातून जिवंत सुटणार नाही.
3.272.51
न हन्तव्यो महाबाहो दुरात्माऽपिस सैन्धवः ।
दुःशलामभिसंस्मृत्य गान्धारीं च यशस्विनीम् ॥ ३.२७२.५१ ॥
हे महाबाहो, त्या दुरात्मा सैंधवालाही मारू नये; दुःशला आणि यशस्विनी गांधारी यांचे स्मरण करून.
3.272.52
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी भीममुवाच व्याकुलेन्द्रिया ।
कुपिता ह्रीमती प्राज्ञा पती भीमार्जुनावुभौ ॥ ३.२७२.५२ ॥
ते ऐकून द्रौपदी, विव्हल इंद्रियांनी, क्रुद्ध, लज्जाशील आणि प्राज्ञ होऊन भीमाला बोलली—तिचे दोन पती भीम आणि अर्जुन यांना.
3.272.53
कर्तव्यं चेत्प्रियं मह्यं वध्यः स पुरुषाधमः ।
सैन्धवापशदः पापो दुर्मतिः कुलपांसनः ॥ ३.२७२.५३ ॥
माझे प्रिय करायचे असेल तर तो अधम पुरुष वध्य आहे—तो सैंधव नीच, पापी, दुर्बुद्धी, कुलाला कलंक लावणारा आहे.
3.272.54
भार्याभिहर्ता वैरी यो यश्च राज्यहरो रिपुः ।
याचमानोऽपिसंग्रामे न मोक्तव्यः कथंचन ॥ ३.२७२.५४ ॥
जो शत्रू पत्नीचे हरण करतो आणि जो शत्रू राज्य हरण करतो, त्याला युद्धात याचना केली तरीही कोणत्याही प्रकारे सोडू नये.
3.272.55
इत्युक्तौ तौ नरव्याघ्रौ ययतुर्यत्र सैन्धवः ।
राजा निववृतेकृष्णामादाय सपुरोहितः ॥ ३.२७२.५५ ॥
असे सांगितल्यावर ते दोन नरव्याघ्र जिथे सैंधव राजा होता तिथे गेले. राजा पुरोहिताबरोबर कृष्णेला घेऊन परत गेला.
3.272.56
स प्रविश्याश्रमपदमपविद्धवृसीकटम् ।
मार्कण्डेयादिभिर्विप्रैरनुकीर्णं ददर्श ह ॥ ३.२७२.५६ ॥
तो आश्रमस्थानी प्रवेशून, टाकलेली आसने व खड्डे विखुरलेले आणि मार्कंडेय आदी ब्राह्मणांनी भरलेले पाहिले.
3.272.57
द्रौपदीमनुशोचद्भिर्ब्राह्मणैस्तैः समाहितैः ।
समेयाय महाप्राज्ञः सभार्य भ्रातृमध्यगः ॥ ३.२७२.५७ ॥
द्रौपदीसाठी शोक करणाऱ्या त्या समाहित ब्राह्मणांकडे महाप्राज्ञ पत्नीसह, भावांच्या मध्ये उभा राहून आला.
3.272.58
ते स्म तं मुदिता दृष्ट्वा पुनरप्यागतं नृपम् ।
जित्वा तान्सिनधुसौवीरान्द्रौपदीं चाहृतां पुनः ॥ ३.२७२.५८ ॥
पुन्हा आलेल्या त्या राजाला पाहून ते आनंदित झाले; सिंधू व सौवीरांना जिंकून पुन्हा आणलेल्या द्रौपदीलाही.
3.272.59
स तैः परिवृतो राजातत्रैवोपविवेश ह ।
प्रविवेशाश्रमं कृष्णा यमाभ्यां सह भामिनी ॥ ३.२७२.५९ ॥
तो राजा त्यांनी वेढलेला तिथेच बसला. भामिनी कृष्णा यमलांसह आश्रमात प्रवेशली.
3.272.60
भीमसेनार्जुनौ चापि श्रुत्वा क्रोशगतं रिपुम् ।
स्वयमश्वांस्तुदन्तौ तौ जवेनैवाभ्यधावताम् ॥ ३.२७२.६० ॥
भीमसेन आणि अर्जुन यांनीही शत्रू एक कोस दूर गेल्याचे ऐकले; ते स्वतः घोडे हाकत वेगाने त्याच्या दिशेने धावले.
3.272.61
इदमत्यद्भुतं चात्र चकारातिरथोऽर्जुनः ।
क्रोशमात्रगतानश्वान्सैन्धवस्य जघान यत् ॥ ३.२७२.६१ ॥
येथे अतिरथ अर्जुनाने अत्यंत अद्भुत कर्म केले: एक कोसभर दूर गेलेल्या सैंधवाच्या घोड्यांना त्याने ठार मारले.
3.272.62
स हि दिव्यास्त्रसंपन्नः कृच्छ्रकालेऽप्यसंभ्रमः ।
अकरोद्दुष्करं कर्म शरैरस्त्रानुमन्त्रितैः ॥ ३.२७२.६२ ॥
तो दिव्य अस्त्रांनी संपन्न होता; कठीण प्रसंगीही तो गोंधळला नाही. अस्त्रमंत्रांनी अभिमंत्रित बाणांनी त्याने दुष्कर कर्म केले.
3.272.63
ततोऽभ्यधावतां वीरावुभौ भीमधनंजयौ ।
हताश्वं सैन्धवं भीतमेकं व्याकुलचेतसम् ॥ ३.२७२.६३ ॥
मग ते दोन्ही वीर, भीम आणि धनंजय, पुढे धावले—घोडे मारले गेलेल्या, एकटया, भयभीत आणि व्याकुळ मनाच्या सैंधवाच्या दिशेने.
3.272.64
सैन्धवस्तु हतान्दृष्ट्वा तथाऽश्वान्स्वान्सुदुःखितः ।
रथात्प्रस्कन्द्य पद्भ्यां वै पलायनपरोऽभवत् ॥ ३.२७२.६४ ॥
पण सैंधवाने आपले घोडे मारलेले पाहून अत्यंत दुःखी झाला; रथातून उडी मारून पायी पळून जाण्यात तो गुंतला.
3.272.65
दृष्ट्वा रविक्रमकर्माणि कुर्वाणं च धनंजयम् ।
पलायनकृतोत्साहः प्राद्रवद्येन वै वनम् ॥ ३.२७२.६५ ॥
सूर्यासारखे पराक्रमी कर्म करणाऱ्या धनंजयाला पाहून, पळून जाण्याच्या उत्साहाने तो वनाच्या दिशेने पळाला.
3.272.66
सैन्धवं त्वमिसंप्रेक्ष्यपराक्रान्तं पलायने ।
अनुयाय महाबाहुः फल्गुनो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७२.६६ ॥
पण सैंधव पळून जाण्यासाठी पराकाष्ठेचा प्रयत्न करत असलेला पाहून, महाबाहू फाल्गुन (अर्जुन) त्याच्या मागे धावत हे वचन बोलला.
3.272.67
अनन वीर्येण कथं स्त्रियं प्रार्थयसे बलात् ।
राजपुत्र निवर्तस्व न ते युक्तं पलायनम् ॥ ३.२७२.६७ ॥
या पराक्रमाने तू स्त्रीला बळजबरीने का इच्छितोस? हे राजपुत्रा, परत फिर; तुला पळून जाणे योग्य नाही.
3.272.68
कथं ह्यनुचरान्हित्वा शत्रुमध्ये पलायसे ।
इत्युच्यमानः पार्थेन सैन्धवो न न्यवर्तत ॥ ३.२७२.६८ ॥
आपल्या अनुचरांना सोडून शत्रूंमध्ये तू का पळतोस? असे पार्थाने म्हटले तरी सैंधव परत फिरला नाही.
3.272.69
तिष्ठतिष्ठेति तं भीमः सहसाऽभ्यद्रवद्बली ।
मा वधीरिति पार्थस्तं दयावान्प्रत्यभाषत ॥ ३.२७२.६९ ॥
"थांब, थांब!" असे म्हणून बलवान भीम अचानक त्याच्यावर धावला. "वध करू नकोस" असे दयाळू पार्थाने त्याला उत्तर दिले.