Mahābhārata · Adhyāya 3.273
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.273.1
जयद्रथस्तु संप्रेक्ष्यभ्रातरावुद्यतायुधौ ।
प्रादावत्तूर्णमव्यग्रो जीवितेप्सुः सुदुःखितः ॥ ३.२७३.१ ॥
Pero Jayadratha, al ver a sus dos hermanos con las armas levantadas, deseoso de vivir y muy afligido, huyó rápidamente sin perder la calma.
3.273.2
लताभिः संवृते कक्षे किरीटं रत्नभास्वरम् ।
अपविध्यप्रधावन्तं निलीयन्तं वनान्तरे ॥ ३.२७३.२ ॥
Arrojando su diadema que brillaba con joyas, huyó y se escondió en la espesura cubierta de enredaderas, en lo profundo del bosque.
3.273.3
भीमसेनस्तु तं कक्षे लीयमानं भयाकुलम् ।
मार्गमाणोऽवतीर्याशु रथाद्रत्नविभूपितात्।
अभिद्रुत्य निजग्राहकेशपक्षे ह्यमर्षणः ॥ ३.२७३.३ ॥
Pero Bhīmasena, buscándolo mientras se ocultaba en la espesura, abrumado por el miedo, descendió rápidamente de su carro adornado con joyas, se abalanzó sobre él y lo agarró por los cabellos, pues no toleraba la ofensa.
3.273.4
समुद्यम्य च तं भीमो निष्पिपेप महीतले ।
गले गृहीत्वाराजानं पातयामास चैव ह ॥ ३.२७३.४ ॥
Bhīma lo levantó, lo estrelló contra el suelo, agarró al rey por la garganta y lo derribó.
3.273.5
पुनः स जीवमानस्य तस्योत्पतितुमिच्छतः ।
पदा मूर्ध्नि महाबाहुः प्राहरद्विलपिष्यतः ॥ ३.२७३.५ ॥
De nuevo, mientras él, aún con vida, quería levantarse de un salto, el de brazos poderosos lo golpeó en la cabeza con el pie mientras se lamentaba.
3.273.6
तस्य जानू ददौ भमो जघ्ने चैनमरत्निना ।
स मोहमगमद्राजा प्रहारवरपीडितः ॥ ३.२७३.६ ॥
Bhīma golpeó sus rodillas y lo hirió con el antebrazo; el rey, atormentado por esos excelentes golpes, cayó inconsciente.
3.273.7
सरोषं भीमसेनं तु वारयामास फल्गुनः ।
दुःशलायाः कृतेराजा यत्त्वामाहेति कौरव ॥ ३.२७३.७ ॥
Arjuna contuvo a Bhīmasena, que estaba airado, y dijo: «Oh Kaurava, recuerda lo que el rey te dijo por causa de Duḥśalā.»
3.273.8
नायं पापसमाचारो मत्तो जीवितुमर्हति ।
कृष्णायास्तदनर्हायाः परिक्लेष्टा नराधमः ॥ ३.२७३.८ ॥
Este malhechor no merece vivir en mis manos; este más vil de los hombres atormentó a Kṛṣṇā, que no lo merecía.
3.273.9
किंनु शक्यं मया कर्तुं यद्राजा सततं घृणी ।
त्वं च बालिशया बुद्ध्या सदैवास्मान्प्रबाधसे ॥ ३.२७३.९ ॥
¿Qué puedo hacer, pues el rey es siempre compasivo? Y tú, con tu entendimiento infantil, siempre nos oprimes.
3.273.10
एवमुक्त्वा सटास्तस्य पञ्चचक्रे वृकोदरः ।
अर्धचन्द्रेण वाणेन किंचिदब्रुवतस्तदा ॥ ३.२७३.१० ॥
Dicho esto, Vṛkodara cortó sus mechones cinco veces con una flecha de media luna, mientras él no decía nada.
3.273.11
विकल्पयित्वा राजानं ततः प्राह वृकोदरः ।
जीवितुं चेच्छसे मूढ हेतुं मे गदतः शृणु ॥ ३.२७३.११ ॥
Entonces, dirigiéndose al rey, Vṛkodara dijo: «Oh necio, si deseas vivir, escucha la razón que te doy.»
3.273.12
दासोस्मीति त्वया वाच्यं संसत्सु च सभासु च ।
एवं चेज्जीवितं दद्यामेष युद्धजितो विधिः ॥ ३.२७३.१२ ॥
«Deberás declarar en las asambleas y en las salas: "Soy un esclavo". Si así te concedo la vida, esa es la norma del vencedor en la batalla.»
3.273.13
एवमस्त्विति तं राजा कृच्छ्रमाणो जयद्रथः ।
प्रोवाच पुरुषव्याघ्रं भीममाहवशोभिनम् ॥ ३.२७३.१३ ॥
Angustiado, el rey Jayadratha dijo: «Que así sea», y habló a Bhīma, tigre entre los hombres, glorioso en la batalla.
3.273.14
तत एनं विचेष्टन्तं वद्ध्वा पार्थो वृकोदरः ।
रथमारोपयामास विसंज्ञं पांसुकुण्ठितम् ॥ ३.२७३.१४ ॥
Entonces Pārtha Vṛkodara lo ató mientras se retorcía y lo subió al carro, inconsciente y cubierto de polvo.
3.273.15
ततस्तं रथमास्थाय भीमः पार्तानुगस्तदा ।
अग्र्यमाश्रममध्यस्थामभ्यगच्छद्युधिष्ठिरम् ॥ ३.२७३.१५ ॥
Entonces Bhīma subió a aquel carro, siguiendo a los Pārthas, y se dirigió a Yudhiṣṭhira, el primero, que estaba en medio del ermitaño.
3.273.16
दर्शयामास भीमस्तु तदवस्थं जयद्रथम् ।
तं राजा प्राहसद्दृष्ट्वा मुच्यतामिति चाब्रवीत् ॥ ३.२७३.१६ ॥
Bhīma mostró a Jayadratha en aquel estado. El rey, al verlo, rió y dijo: «Que sea liberado».
3.273.17
राजानं चाब्रवीद्भीमो द्रौपद्यै कथयेति वै ।
दासभावं गतो ह्येष पाण्डूनां पापचेतनः ॥ ३.२७३.१७ ॥
Bhīma dijo al rey: «Díselo a Draupadī». Este hombre de mala intención se ha convertido en esclavo de los Pāṇḍavas.
3.273.18
तमुवाच च ततो ज्येष्ठो भ्राता सप्रणयं वचः ।
मुञ्चेममधमाचारं प्रमाणा यदि ते वयम् ॥ ३.२७३.१८ ॥
Entonces el hermano mayor le habló con afecto: «Libera a este hombre de conducta vil, si somos autoridad para ti».
3.273.19
द्रौपदी चाब्रवीद्भीममभिप्रेक्ष्य युधिष्ठिरम् ।
दासोऽयंमुच्यतां रात्रस्त्वयापञ्चशिखः कृतः ॥ ३.२७३.१९ ॥
Draupadī, mirando a Bhīma y a Yudhiṣṭhira, dijo: "Este es un esclavo; que sea liberado. Por la noche lo dejasteis con cinco mechones."
3.273.20
एवमुक्तः स भीमस्तु भ्रात्रा चैव च कृष्णया ।
मुमोच तं महापापं जयद्रथमचेतनम् ॥ ३.२७३.२० ॥
Cuando su hermano y Kṛṣṇā (Draupadī) le hablaron así, Bhīma liberó a aquel gran pecador, el insensato Jayadratha.
3.273.21
स मुक्तोऽभ्येत्यराजानमभिवाद्य युधिष्ठिरम् ।
ववन्दे विह्वलोराजातांश्च वृद्धान्मुनींस्तदा ॥ ३.२७३.२१ ॥
Liberado, se acercó al rey y saludó a Yudhiṣṭhira; luego el rey, angustiado, también saludó a aquellos ancianos y sabios.
3.273.22
तमुवाच धृणी राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
तथाजयद्रथं दृष्ट्वा गृहीतं सव्यसाचिना ॥ ३.२७३.२२ ॥
Entonces el compasivo rey Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma, le habló, habiendo visto a Jayadratha capturado por Savyasācin (Arjuna).
3.273.23
अदासो गच्छ मुक्तोसि मैवं कार्षीः पुनः क्वचित् ।
स्त्रीकामुक धिगस्तु त्वां क्षुद्रः क्षत्रसहायवान् ॥ ३.२७३.२३ ॥
"No eres esclavo; vete, estás libre. Nunca vuelvas a hacer algo así en parte alguna. ¡Vergüenza sobre ti, lujurioso de mujeres, vil, aunque tienes ayudantes ksatriyas!"
3.273.24
एवंविधं हि क कुर्यात्त्वदनयः पुरुषाधमः ।
कर्म धर्मविरुद्धं वै लोकदुष्टं च दुर्मते ॥ ३.२७३.२४ ॥
¿Quién sino un hombre tan vil como tú haría semejante acto? Oh tú, de mente perversa, esta acción es contraria al dharma y odiada por el mundo.
3.273.25
गतसत्त्वमिव ज्ञात्वा कर्तारमशुभस्य तम् ।
संप्रेक्ष्यभरतश्रेष्ठः कृपां चक्रे नराधिपः ॥ ३.२७३.२५ ॥
Al considerarlo como si su vitalidad se hubiera ido, y mirando al autor de la mala acción, el mejor de los Bharatas, señor de los hombres, tuvo compasión.
3.273.26
धर्मे ते वर्धतां वुद्धिर्मा चाधर्मे मनः कृथाः ।
साश्च साथपादातः स्वस्ति गच्छ जयद्रथ ॥ ३.२७३.२६ ॥
Que tu intelecto crezca en el dharma, y no pongas tu mente en el adharma. Ve en paz con caballos, carros e infantes, Jayadratha.
3.273.27
एवमुक्तस्तु सव्रीजं तूष्णीं किंचिदवाङ्युखः ।
जगाम राजा दुःखार्तो गङ्गाद्वाराय भारत ॥ ३.२७३.२७ ॥
Así hablado, el rey, avergonzado y con el rostro algo inclinado, se fue en silencio, afligido por el dolor, oh Bhārata, hacia Gaṅgādvāra.
3.273.28
स देवं शरणं गत्वा विरूपाक्षमुमापतिम् ।
तपश्चचार विपुलं तस्य प्रीतो वृषध्वजः ॥ ३.२७३.२८ ॥
Él, tomando al dios como refugio, practicó una gran austeridad ante Virūpākṣa, señor de Umā; y complacido con él, el de estandarte de toro.
3.273.29
बलिं स्वयं प्रत्यगृह्णात्प्रीयमाणस्त्रिलोचनः ।
वरं चास्मै ददौ देवः स जग्राह च तच्छृणु ॥ ३.२७३.२९ ॥
Complacido, el de tres ojos aceptó él mismo la ofrenda, y el dios le concedió una gracia, que él recibió. Escucha eso.
3.273.30
समस्तान्सरथान्पञ्चजयेयं युधि पाण्डवान् ।
इति राजाऽब्रवीद्देवं नेति देवस्तमब्रवीत् ॥ ३.२७३.३० ॥
"Que pueda vencer en batalla a los cinco Pāṇḍavas con sus carros" — así habló el rey al dios. El dios le respondió: "No."
3.273.31
अजय्यांश्चाप्यवध्यांश्च वारयिष्यसि तान्युधि ।
ऋतेऽर्जुनं महाबाहुं नरं नाम सुरेश्वरम् ॥ ३.२७३.३१ ॥
En la batalla podrás contener incluso a aquellos que no pueden ser vencidos ni muertos — salvo a Arjuna, el de brazos poderosos, que es Nara, señor de los dioses.
3.273.32
बदर्यां तप्ततपसं नारायणसहायकम् ।
अजितं सर्वलोकानां देवैरपि दुरासदम् ॥ ३.२७३.३२ ॥
Aquel que practica austeridades feroces en Badarī, que tiene a Nārāyaṇa por ayudante, invencible para todos los mundos, difícil de alcanzar incluso para los dioses.
3.273.33
मया दत्तं पाशुपतं दिव्यमप्रतिमं शरम् ।
अवाप लोकपालेभ्यो वज्रादीन्स महाशरान् ॥ ३.२७३.३३ ॥
La flecha Pāśupata divina e incomparable que yo le di; él obtuvo de los guardianes de los mundos el rayo y otras grandes flechas.
3.273.34
देवदेवो ह्यनन्तात्मा विष्णुः सुरगुरुः प्रभुः ।
प्रधानपुरुषोऽव्यक्तोविश्वात्माविश्वमूर्तिमान् ॥ ३.२७३.३४ ॥
El dios de los dioses, Viṣṇu de alma infinita, maestro de los dioses, el señor, la persona primordial, no manifestado, el alma del universo, encarnado como el universo.
3.273.35
युगान्तकाले संप्राप्ते कालाग्निर्दहते जगत् ।
सपर्वतार्णवद्वीपं सशैलवनकाननम्।
निर्दहन्नागलोकांश्चपातालतलचारिणः ॥ ३.२७३.३५ ॥
Cuando llega el fin de la era, el fuego del tiempo quema el mundo, con sus montañas, océanos, islas, colinas, bosques y arboledas, quemando por completo los mundos de las serpientes y a quienes se mueven en las profundidades del inframundo.
3.273.36
अथान्तरिक्षे सुमहन्नानावर्णाः पयोधराः ।
घोरस्वरा विनदिनस्तटिन्मालावलम्बिनः।
समुत्तिष्ठन्दिशः सर्वाविवर्षन्तः समन्ततः ॥ ३.२७३.३६ ॥
Entonces en el cielo se alzan vastas nubes de muchos colores, rugiendo con terrible sonido, colgadas de guirnaldas de relámpagos, levantándose en todas direcciones y derramando lluvia por todas partes.
3.273.37
ततोऽग्नीं शमयामासुः संवर्ताग्निनियामकाः ।
अक्षमात्रैश्च धाराभिस्तिष्ठन्त्यापूर्य सर्वशः ॥ ३.२७३.३७ ॥
Entonces quienes controlan el fuego de la disolución apagaron aquel fuego. Llenando todo por todos lados con corrientes gruesas como el orificio de un eje, permanecieron allí.
3.273.38
एकार्णवे तदातस्मिन्नुपशान्तचराचरे ।
नष्टचन्द्रार्कपवने ग्रहनक्षत्रवर्जिते।
चतुर्युगसहस्रान्ते सलिलेनाप्लुता मही ॥ ३.२७३.३८ ॥
Entonces, en aquel océano único donde lo móvil y lo inmóvil se habían apaciguado, con la luna, el sol y el viento destruidos y sin planetas ni estrellas, al final de mil ciclos de cuatro edades, la tierra quedó sumergida en el agua.
3.273.39
ततो नारायणाख्यस्तु सहस्राक्षः सहस्रपात् ।
सहस्रशीर्पा पुरुषः स्वप्नुकामस्त्वतीन्द्रियः ॥ ३.२७३.३९ ॥
Entonces aquel Varón llamado Nārāyaṇa, de mil ojos, mil pies y mil cabezas, más allá de los sentidos, deseó dormir.
3.273.40
फणासहस्रविकटं शेषं पर्यङ्कभोगिनम् ।
सहस्रमिव तिग्मांशुसंघातममितद्युतिम्।
कुन्देन्दुहारगोक्षीरमृणालकुमुदप्रभम् ॥ ३.२७३.४० ॥
El terrible Śeṣa, de mil capuchas, sirviendo de lecho, semejante a un conjunto de mil rayos de sol, de brillo sin medida, radiante como jazmín, la luna, un collar de perlas, leche de vaca, un tallo de loto y un loto blanco.
3.273.41
तत्रासौ भगवान्देवः स्वपञ्जलनिधौ तदा ।
नैशेन तमसा व्याप्तां स्वां रात्रिंकुरुते विभुः ॥ ३.२७३.४१ ॥
Allí, entonces, aquel bendito dios, sobre el océano que es su propia morada, crea su propia noche, colmada de la oscuridad nocturna, el señor omnipresente.
3.273.42
सत्वोद्रेकात्प्रबुद्धस्तु शून्यं लोकमपश्यत ।
इमं चोदाहरन्त्यत्रश्लोकं नारायणं प्रति ॥ ३.२७३.४२ ॥
Despertado por el auge de la bondad (sattva), vio el mundo vacío. Y sobre Nārāyaṇa, en este asunto, se recita este verso.
3.273.43
आपो नारास्तत्तनव इत्यपां नाम शुश्रुमः ।
अयनं तेन चैवास्ते तेन नारायणः स्मृतः ॥ ३.२७३.४३ ॥
Las aguas se llaman 'nāra', pues son sus cuerpos, según hemos oído. Porque reside en ellas, es recordado como Nārāyaṇa.
3.273.44
प्रध्यानसमकालं तुप्रजाहेतोः सनातनः ।
ध्यातमात्रे तु भगवन्नाभ्यां पद्मः समुत्थितः ॥ ३.२७३.४४ ॥
En el mismo instante en que el Eterno meditó profundamente por el bien de las criaturas, surgió un loto del ombligo del bienaventurado Señor, por el solo hecho de ser meditado.
3.273.45
ततश्चतुर्मुखो ब्रह्मा नाभिपद्माद्विनिःसृतः ।
तत्रोपविष्टः सहसा ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ ३.२७३.४५ ॥
Entonces Brahmā, de cuatro rostros, surgió del loto del ombligo. Allí se sentó de pronto Brahmā, abuelo de los mundos.
3.273.46
शून्यं दृष्ट्वा जगत्कृत्स्नं मानसानात्मनः समान् ।
ततो मरीचिप्रमुखान्महर्षीनसृजन्नव ॥ ३.२७३.४६ ॥
Al ver el mundo entero vacío, creó hijos nacidos de su mente, iguales a sí mismo; luego creó nueve grandes sabios, encabezados por Marīci.
3.273.47
तेऽसृजन्सर्वभूतानि त्रसानि स्थावराणि च ।
यक्षराक्षसभूतानि पिशाचोरगमानुषान् ॥ ३.२७३.४७ ॥
Crearon todos los seres, los móviles y los inmóviles: yakṣas, rākṣasas, espíritus, piśācas, serpientes y hombres.
3.273.48
सृजते ब्रह्ममूर्तिस्तु रक्षते पौरुषी तनुः ।
रौद्री भावेन शमयेत्तिस्रोऽवस्थाः प्रजापतेः ॥ ३.२७३.४८ ॥
La forma de Brahmā crea, el cuerpo de Puruṣa protege, y con disposición feroz apacigua los tres estados del señor de las criaturas.
3.273.49
न श्रुतं ते सिन्धुपते विष्णोरद्भुतकर्मणः ।
कथ्यमानानि मुनिभिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ॥ ३.२७३.४९ ॥
¿No has oído, oh señor del océano, de Viṣṇu de obras maravillosas, tal como lo relatan los sabios y brahmanes versados en los Vedas?
3.273.50
जलेन समनुप्राप्ते सर्वतः पृथिवीतले ।
तदा चैकार्णवे तस्मिननेकाकाशे प्रभुश्चरन् ॥ ३.२७३.५० ॥
Cuando el agua se había extendido por toda la superficie de la tierra, entonces el señor vagaba solo en el único océano, en aquel espacio sin límites.
3.273.51
निशायामिव खद्योतः प्रावृट्काले समन्ततः ।
प्रतिष्ठानाय पृथिवीं मार्गमाणस्तदाऽभवत् ॥ ३.२७३.५१ ॥
Como una luciérnaga en la noche de la estación de lluvias que revolotea por todas partes, así andaba él entonces buscando un asiento para la tierra.
3.273.52
जले निमग्नां गां दृष्ट्वाचोद्धर्तुं मनसेच्छति ।
किंनु रूपमहं कृत्वासलिलादुद्धरे महीम् ॥ ३.२७३.५२ ॥
Al ver la tierra hundida en el agua, desea en su mente levantarla. "¿Qué forma tomaré para elevar esta tierra de las aguas?"
3.273.53
एवं संचिन्त्य मनसा दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा ।
जलक्रीडाभिरुचितं वाराहं रूपमस्मरत् ॥ ३.२७३.५३ ॥
Habiendo reflexionado así en su mente y visto con su ojo divino, recordó la forma de jabalí que disfruta de los juegos en el agua.
3.273.54
कृत्वा वराहवपुपं वाङ्मयं वेदसंमितम् ।
दशयोजनविस्तीर्णमायतं शतयोजनम् ॥ ३.२७३.५४ ॥
Tomando el cuerpo de jabalí, hecho de sonido védico y de medida igual a los Vedas, de diez yojanas de ancho y cien yojanas de largo.
3.273.55
महापर्वतवर्ष्माभं तीक्ष्णदंष्ट्रंप्रदीप्तिमत् ।
महामेघौघनिर्घोपं नीलजीमूतसन्निभम् ॥ ३.२७३.५५ ॥
Era como una gran montaña en su corpulencia, de colmillos afilados, resplandeciente, con un rugido como de una gran masa de nubes, semejante a una nube de tormenta azul.
3.273.56
भूत्वा यज्ञवराहो वै अपः संप्राविशत्प्रभुः ।
दंष्ट्रेणैकेन चोद्धृत्यस्वे स्थाने न्यविशन्महीम् ॥ ३.२७३.५६ ॥
Convertido en el jabalí del sacrificio, el señor entró en las aguas y, con un solo colmillo, alzó la tierra y la asentó en su lugar.
3.273.57
पुनरेव महाबाहुरपूर्वां तनुमाश्रितः ।
नरस्य कृत्वाऽर्धतनुं सिंहस्यार्धतनुं प्रभुः ॥ ३.२७३.५७ ॥
Una vez más el señor de grandes brazos adoptó una forma sin precedentes, haciendo la mitad de su cuerpo de hombre y la mitad de león.
3.273.58
दैत्येन्द्रस्य सभां गत्वापाणिं संस्पृश्यपाणिना ।
दैत्यानामादिपुरुषः सुरारिर्दितिनन्दनः ॥ ३.२७३.५८ ॥
Habiendo ido a la asamblea del señor de los daitya, y tocado mano con mano, el primer varón de los daitya, enemigo de los dioses, hijo de Diti—
3.273.59
दृष्ट्वा चापूर्ववपुषं क्रोधात्संरक्तलोचनः ।
शूलोद्यतकरः स्रग्वी हिरण्यकशिपुस्तदा ॥ ३.२७३.५९ ॥
Y al ver la forma sin igual, Hiraṇyakaśipu, con los ojos enrojecidos de cólera, la lanza en alto en la mano, adornado con guirnalda, entonces—
3.273.60
मेघस्तनितनिर्घोषो नीलाभ्रचयसन्निभः ।
देवारिर्दितिजो वीरो नृसिंहं समुपाद्रवत् ॥ ३.२७३.६० ॥
Rugiendo como el trueno de las nubes, semejante a un montón de nubes azules, el héroe, enemigo de los dioses, nacido de Diti, se abalanzó sobre el hombre-león.
3.273.61
समुत्पत्य ततस्तीक्ष्णैर्मृगेन्द्रेण बलीयसा ।
नारसिंहेन वपुषादारितः करजैर्भृशम् ॥ ३.२७३.६१ ॥
Entonces, saltando, el rey de las fieras, más poderoso, con forma de hombre-león, lo desgarró violentamente con sus afiladas garras.
3.273.62
एवं निहत्य भगवान्दैत्येनद्रं रिपुघातिनम् ।
भूयोऽन्यः पुण्डरीकाक्षः प्रभुर्लोकहिताय च।
कश्यपस्यात्मजः श्रीमानदित्या गर्भधारितः ॥ ३.२७३.६२ ॥
Habiendo así dado muerte al señor de los daityas, matador de enemigos, el señor de ojos de loto, de nuevo, por el bienestar de los mundos, fue llevado en el vientre de Aditi como otro, el glorioso hijo de Kaśyapa.
3.273.63
पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रसूत भर्गमुत्तमम् ॥ ३.२७३.६३ ॥
Cuando se cumplieron mil años, dio a luz al supremo y radiante.
3.273.64
दुर्दिनाम्भोदसदृशो दीप्ताक्षो वामनाकृतिः ।
दण्डी कमण्डलुधरः श्रीवत्सोरसि भूषितः।
जटी यज्ञोपवीती च भगवान्बालरूपधृक् ॥ ३.२७३.६४ ॥
Semejante a una nube de tormenta, de ojos ardientes, de forma enana, portando bastón y vasija de agua, adornado en el pecho con la marca Śrīvatsa, de cabello enmarañado y con el cordón sagrado, el bienaventurado señor que tomó forma de niño.
3.273.65
यज्ञवाटं गतः श्रीमान्दानवेन्द्रस्य वै तदा ।
बृहस्पतिसहायोऽसौ प्रविष्टो बलिनो मखे ॥ ३.२७३.६५ ॥
Entonces el glorioso fue al recinto del sacrificio de Bali, señor de los Dānavas; acompañado de Bṛhaspati, entró en el sacrificio del poderoso Bali.
3.273.66
तं दृष्ट्वावामनतनुं प्रहृष्टो बलिरब्रवीत् ।
प्रीतोस्मि दर्शने विप्र ब्रूहि त्वं किं ददानिते ॥ ३.२७३.६६ ॥
Al ver a aquel de cuerpo enano, Bali, complacido, dijo: "Oh brahmán, me complace tu presencia; habla, ¿qué te daré?"
3.273.67
एवमुक्तस्तु बलिना वामनः प्रत्युवाच ह ॥ ३.२७३.६७ ॥
Así interpelado por Bali, Vāmana respondió.
3.273.68
स्वस्तीत्युक्त्वा बलिं देवः स्मयमानोऽभ्यभाषत ।
मेदिनीं दानवपते देहि मे विक्रमत्रयम् ॥ ३.२७३.६८ ॥
Diciendo «svasti», el dios, sonriendo, habló a Bali: «Oh señor de los Dānavas, dame la tierra, tres pasos de ella.»
3.273.69
बलिर्ददौ प्रसन्नात्मा विप्रायामिततेजसे ।
ततो दिव्याद्भुततमं रूपं विक्रमतोहरेः ॥ ३.२७३.६९ ॥
Bali, con el corazón alegre, se la dio al brahmán de esplendor sin límites. Entonces apareció la forma divina y maravillosísima de Hari, mientras daba sus pasos.
3.273.70
विक्रमैस्त्रिभिरक्षोभ्यो जहाराशु स मेदिनीम् ।
ददौ शक्राय च महीं विष्णुर्देवः सनातनः ॥ ३.२७३.७० ॥
Con tres pasos, el inquebrantable tomó rápidamente la tierra; y el dios eterno Viṣṇu dio esa tierra a Śakra (Indra).
3.273.71
एष ते वामनो नाम प्रादुर्भावः प्रकीर्तितः ।
तेन देवाः प्रादुरासन्वैष्णवं चोच्यते जगत् ॥ ३.२७३.७१ ॥
Esta manifestación tuya, llamada Vāmana, ha sido proclamada. Por ella aparecieron los dioses, y el mundo se llama vaiṣṇava.
3.273.72
असतां निग्रहार्थाय धर्मसंरक्षणाय च ।
अवतीर्णो मनुष्याणामजायत यदुक्षये।
यं देवंविदुषोगान्ति तस्य कर्माणि सैन्दव ॥ ३.२७३.७२ ॥
Quien descendió para refrenar a los malvados y proteger el dharma nació entre los hombres en la destrucción de los Yadu. Oh Saindhava, estas son las obras de aquel dios que los sabios celebran.
3.273.73
अनाद्यन्तमजं देवं प्रभुंलोकनमस्कृतम् ।
यं देवं विदुषोगान्तितस् कर्माणि सैन्धव ॥ ३.२७३.७३ ॥
El dios sin principio ni fin, no nacido, señor, adorado por los mundos, a quien los sabios se acercan: oh Saindhava, estas son sus obras.
3.273.74
यमाहुरजितंकृष्णं शङ्खचक्रगदाधरम् ।
श्रीवत्सधारिणं देवं पीतकौशेयवाससम् ॥ ३.२७३.७४ ॥
Al dios a quien llaman Kṛṣṇa el invencible, portador de concha, disco y maza, portador de la marca Śrīvatsa, vestido de seda amarilla.
3.273.75
प्रधानं सोऽस्त्रविदुषां तेन कृष्णन रक्ष्यते ॥ ३.२७३.७५ ॥
Él es el primero entre los expertos en armas; por aquel Kṛṣṇa es protegido.
3.273.76
सहायः पुण्डरीकाक्षः श्रीमानतुलविक्रमः ।
समानस्यन्दने पार्थमास्थाय परवीरहा ॥ ३.२७३.७६ ॥
Como compañero, el de ojos de loto, glorioso, de valor incomparable, subiendo a Pārtha en el carro igual, matador de héroes enemigos.
3.273.77
न शक्यते तेन जेतुं त्रिदशैरपि दुःसहः ।
कः पुनर्मानुषो भावो रणे पार्थं विजेष्यति ॥ ३.२७३.७७ ॥
Ni siquiera los dioses pueden vencerlo, es insoportable; ¿quién, de naturaleza humana, vencerá a Pārtha en la batalla?
3.273.78
तमेकं वर्जयित्वातु सर्वंयौधिष्ठिरं बलम् ।
चतुरः पाण्डवात्राजन्दिनैकं जेप्यसे रिपून् ॥ ३.२७३.७८ ॥
Excepto a él, con todo el ejército de Yudhiṣṭhira — oh rey Pāṇḍava, en un solo día conquistarás a los enemigos.
3.273.79
तस्मात्त्वंपार्थरहितान्पाण्डवान्वारयिष्यसि ।
एतद्धि पुरुषव्याघ्र मया दत्तो वरस्तव ॥ ३.२७३.७९ ॥
Por tanto, contendrás a los Pāṇḍavas privados de Pārtha. Este don, oh tigre entre los hombres, te lo he concedido yo.
3.273.80
इत्येवमुक्त्वा नृपतिं सर्वपापहरो हरः ।
उमापतिः पशुपतिर्यज्ञहा त्रिपुरार्दनः ॥ ३.२७३.८० ॥
Tras hablar así al rey, Hara, quitador de todos los pecados, señor de Umā, señor de los seres, destructor del sacrificio, aniquilador de Tripura.
3.273.81
वामनैर्विकटैः कुब्जैरुग्रश्रवणदर्शनैः ।
वृतः पारिषदैर्घोरैर्नानाप्रहरणोद्यतैः ॥ ३.२७३.८१ ॥
Rodeado de asistentes enanos, deformes y jorobados, temibles de oír y de ver, terribles séquitos que alzan armas de muchas clases.
3.273.82
त्र्यम्बको राजशार्दूल भगनेत्रनिपातनः ।
उमासहायो भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.२७३.८२ ॥
Oh tigre entre reyes, Tryambaka, quien arrancó los ojos de Bhaga, el bienaventurado acompañado de Umā desapareció allí mismo.
3.273.83
एवमुक्तस्तु नृपतिः स्वमेव भवनं ययौ ।
पाण्डवाश्च वने तस्मिन्न्यवसन्काम्यके तथा ॥ ३.२७३.८३ ॥
Así hablado, el rey se fue a su propio palacio, y los Pāṇḍavas también habitaron en aquel bosque de Kāmyaka.