മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.273
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.273.1
जयद्रथस्तु संप्रेक्ष्यभ्रातरावुद्यतायुधौ ।
प्रादावत्तूर्णमव्यग्रो जीवितेप्सुः सुदुःखितः ॥ ३.२७३.१ ॥
എന്നാൽ ജയദ്രഥൻ, ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തിനിൽക്കുന്ന തന്റെ രണ്ടു സഹോദരന്മാരെ കണ്ട്, ജീവൻ കാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി, വേഗത്തിൽ ഓടിപ്പോയി.
3.273.2
लताभिः संवृते कक्षे किरीटं रत्नभास्वरम् ।
अपविध्यप्रधावन्तं निलीयन्तं वनान्तरे ॥ ३.२७३.२ ॥
വള്ളികളാൽ മൂടിയ കാട്ടുപൊന്തയിൽ, രത്നങ്ങളാൽ തിളങ്ങുന്ന കിരീടം എറിഞ്ഞുകളഞ്ഞ് ഓടി, കാട്ടിനുള്ളിൽ ഒളിച്ചവൻ.
3.273.3
भीमसेनस्तु तं कक्षे लीयमानं भयाकुलम् ।
मार्गमाणोऽवतीर्याशु रथाद्रत्नविभूपितात्।
अभिद्रुत्य निजग्राहकेशपक्षे ह्यमर्षणः ॥ ३.२७३.३ ॥
ഭയന്ന് കാട്ടിൽ ഒളിച്ചിരുന്നവനെ തിരഞ്ഞ ഭീമസേനൻ, രത്നാലങ്കൃതമായ രഥത്തിൽനിന്ന് വേഗം ഇറങ്ങി, ക്രോധത്തോടെ ഓടിച്ചെന്ന് അവന്റെ മുടിയിൽ പിടിച്ചു.
3.273.4
समुद्यम्य च तं भीमो निष्पिपेप महीतले ।
गले गृहीत्वाराजानं पातयामास चैव ह ॥ ३.२७३.४ ॥
ഭീമൻ അവനെ ഉയർത്തി നിലത്ത് ഇടിച്ചുവീഴ്ത്തി; രാജാവിന്റെ കഴുത്തിൽ പിടിച്ച് താഴെയിട്ടു.
3.273.5
पुनः स जीवमानस्य तस्योत्पतितुमिच्छतः ।
पदा मूर्ध्नि महाबाहुः प्राहरद्विलपिष्यतः ॥ ३.२७३.५ ॥
വീണ്ടും, ജീവനോടെ എഴുന്നേൽക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച അവൻ വിലപിക്കുമ്പോൾ, ആ മഹാബാഹു കാലുകൊണ്ട് അവന്റെ തലയ്ക്ക് തൊഴിച്ചു.
3.273.6
तस्य जानू ददौ भमो जघ्ने चैनमरत्निना ।
स मोहमगमद्राजा प्रहारवरपीडितः ॥ ३.२७३.६ ॥
ഭീമൻ അവന്റെ മുട്ടുകളിൽ ഇടിച്ചു; മുഴങ്കൈകൊണ്ട് അവനെ പ്രഹരിച്ചു; ആ രാജാവ് ശ്രേഷ്ഠമായ പ്രഹരങ്ങളാൽ പീഡിതനായി മോഹാലസ്യപ്പെട്ടു.
3.273.7
सरोषं भीमसेनं तु वारयामास फल्गुनः ।
दुःशलायाः कृतेराजा यत्त्वामाहेति कौरव ॥ ३.२७३.७ ॥
കോപിച്ചുനിന്ന ഭീമസേനനെ ഫല്ഗുനൻ തടഞ്ഞു; "കൗരവാ, ദുഃശലയുടെ കാരണത്താൽ രാജാവ് നിന്നോടു പറഞ്ഞത് ഓർക്കുക" എന്നു പറഞ്ഞു.
3.273.8
नायं पापसमाचारो मत्तो जीवितुमर्हति ।
कृष्णायास्तदनर्हायाः परिक्लेष्टा नराधमः ॥ ३.२७३.८ ॥
പാപാചാരിയായ ഇവൻ എന്റെ കയ്യിൽനിന്ന് ജീവിക്കാൻ അർഹനല്ല; അതിന് അർഹയല്ലാത്ത കൃഷ്ണയെ പീഡിപ്പിച്ച അധമനായ മനുഷ്യൻ.
3.273.9
किंनु शक्यं मया कर्तुं यद्राजा सततं घृणी ।
त्वं च बालिशया बुद्ध्या सदैवास्मान्प्रबाधसे ॥ ३.२७३.९ ॥
ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? രാജാവ് എപ്പോഴും ദയാലുവാണ്; നീയാകട്ടെ ബാലിശബുദ്ധിയാൽ എപ്പോഴും ഞങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
3.273.10
एवमुक्त्वा सटास्तस्य पञ्चचक्रे वृकोदरः ।
अर्धचन्द्रेण वाणेन किंचिदब्रुवतस्तदा ॥ ३.२७३.१० ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് വൃകോദരൻ അർധചന്ദ്രബാണംകൊണ്ട് അവന്റെ ജടകൾ അഞ്ചു തവണ മുറിച്ചു; അവൻ അപ്പോൾ ഒന്നും സംസാരിക്കുന്നില്ലായിരുന്നു.
3.273.11
विकल्पयित्वा राजानं ततः प्राह वृकोदरः ।
जीवितुं चेच्छसे मूढ हेतुं मे गदतः शृणु ॥ ३.२७३.११ ॥
അതിനുശേഷം രാജാവിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു വൃകോദരൻ പറഞ്ഞു: "മൂഢാ, നീ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ പറയുന്ന കാരണം കേൾക്കുക."
3.273.12
दासोस्मीति त्वया वाच्यं संसत्सु च सभासु च ।
एवं चेज्जीवितं दद्यामेष युद्धजितो विधिः ॥ ३.२७३.१२ ॥
"നീ സഭകളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും 'ഞാൻ ദാസനാണ്' എന്ന് പറയണം; ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിനക്ക് ജീവൻ നൽകിയാൽ ഇതാണ് യുദ്ധവിജയിയുടെ വിധി."
3.273.13
एवमस्त्विति तं राजा कृच्छ्रमाणो जयद्रथः ।
प्रोवाच पुरुषव्याघ्रं भीममाहवशोभिनम् ॥ ३.२७३.१३ ॥
ദുരിതത്തിലായ രാജാവായ ജയദ്രഥൻ, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞു. യുദ്ധത്തിൽ ശോഭിക്കുന്ന പുരുഷവ്യാഘ്രനായ ഭീമനോട് അവൻ പറഞ്ഞു.
3.273.14
तत एनं विचेष्टन्तं वद्ध्वा पार्थो वृकोदरः ।
रथमारोपयामास विसंज्ञं पांसुकुण्ठितम् ॥ ३.२७३.१४ ॥
പിന്നീട് പൃഥയുടെ പുത്രൻ വൃകോദരൻ പിടഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന അവനെ ബന്ധിച്ച്, പൊടിയിൽ പുരണ്ട് ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിൽ രഥത്തിൽ കയറ്റി.
3.273.15
ततस्तं रथमास्थाय भीमः पार्तानुगस्तदा ।
अग्र्यमाश्रममध्यस्थामभ्यगच्छद्युधिष्ठिरम् ॥ ३.२७३.१५ ॥
പിന്നീട് ഭീമൻ ആ രഥത്തിൽ കയറി, പാർത്ഥന്മാരെ പിന്തുടർന്ന്, ആശ്രമത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ നിന്നിരുന്ന യുധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
3.273.16
दर्शयामास भीमस्तु तदवस्थं जयद्रथम् ।
तं राजा प्राहसद्दृष्ट्वा मुच्यतामिति चाब्रवीत् ॥ ३.२७३.१६ ॥
ഭീമൻ ആ നിലയിലായിരുന്ന ജയദ്രഥനെ കാണിച്ചു. രാജാവ് അവനെ കണ്ട് ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, 'ഇവനെ വിട്ടയക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
3.273.17
राजानं चाब्रवीद्भीमो द्रौपद्यै कथयेति वै ।
दासभावं गतो ह्येष पाण्डूनां पापचेतनः ॥ ३.२७३.१७ ॥
ഭീമൻ രാജാവിനോട്, 'ദ്രൗപദിയോട് പറയൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു. പാണ്ഡവരുടെ ദാസത്വം പ്രാപിച്ച ഈ ദുഷ്ടചിന്തക്കാരൻ ഇവനാണ്.
3.273.18
तमुवाच च ततो ज्येष्ठो भ्राता सप्रणयं वचः ।
मुञ्चेममधमाचारं प्रमाणा यदि ते वयम् ॥ ३.२७३.१८ ॥
അപ്പോൾ മൂത്ത സഹോദരൻ സ്നേഹപൂർവ്വം അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങൾ നിനക്ക് പ്രമാണമാണെങ്കിൽ, ഈ അധമാചാരിയെ വിട്ടയക്കൂ.'
3.273.19
द्रौपदी चाब्रवीद्भीममभिप्रेक्ष्य युधिष्ठिरम् ।
दासोऽयंमुच्यतां रात्रस्त्वयापञ्चशिखः कृतः ॥ ३.२७३.१९ ॥
ദ്രൗപദി ഭീമനെയും യുധിഷ്ഠിരനെയും നോക്കി പറഞ്ഞു: "ഇവൻ ദാസൻ; ഇവനെ വിട്ടയക്കൂ. രാത്രിയിൽ നിങ്ങൾ ഇവനെ അഞ്ച് ശിഖയുള്ളവനാക്കി."
3.273.20
एवमुक्तः स भीमस्तु भ्रात्रा चैव च कृष्णया ।
मुमोच तं महापापं जयद्रथमचेतनम् ॥ ३.२७३.२० ॥
സഹോദരനും കൃഷ്ണയും (ദ്രൗപദി) ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭീമൻ ആ മഹാപാപിയും ബോധമില്ലാത്തവനുമായ ജയദ്രഥനെ വിട്ടയച്ചു.
3.273.21
स मुक्तोऽभ्येत्यराजानमभिवाद्य युधिष्ठिरम् ।
ववन्दे विह्वलोराजातांश्च वृद्धान्मुनींस्तदा ॥ ३.२७३.२१ ॥
മോചിതനായ അവൻ രാജാവിന്റെ അടുത്തെത്തി യുധിഷ്ഠിരനെ വണങ്ങി; പിന്നെ വ്യാകുലനായ രാജാവ് ആ വൃദ്ധന്മാരെയും മുനിമാരെയും വണങ്ങി.
3.273.22
तमुवाच धृणी राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
तथाजयद्रथं दृष्ट्वा गृहीतं सव्यसाचिना ॥ ३.२७३.२२ ॥
അപ്പോൾ ദയാലുവായ ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ അവനോട് പറഞ്ഞു; ജയദ്രഥൻ സവ്യസാചിയാൽ പിടിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ടതുപോലെ.
3.273.23
अदासो गच्छ मुक्तोसि मैवं कार्षीः पुनः क्वचित् ।
स्त्रीकामुक धिगस्तु त्वां क्षुद्रः क्षत्रसहायवान् ॥ ३.२७३.२३ ॥
"നീ ദാസനല്ല, പോകൂ, മോചിതനാണ്; ഇനി ഒരിക്കലും ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്. സ്ത്രീകാമുകാ, നിനക്ക് ധിക്കാരം; ക്ഷത്രിയരുടെ സഹായമുണ്ടായിട്ടും നീ അധമനാണ്."
3.273.24
एवंविधं हि क कुर्यात्त्वदनयः पुरुषाधमः ।
कर्म धर्मविरुद्धं वै लोकदुष्टं च दुर्मते ॥ ३.२७३.२४ ॥
ഇങ്ങനെയുള്ള കർമ്മം നിന്നെപ്പോലെ അധമനല്ലാതെ ആര് ചെയ്യും? ദുർബുദ്ധേ, ഈ കർമ്മം ധർമ്മവിരുദ്ധവും ലോകത്തിൽ നിന്ദ്യവുമാണ്.
3.273.25
गतसत्त्वमिव ज्ञात्वा कर्तारमशुभस्य तम् ।
संप्रेक्ष्यभरतश्रेष्ठः कृपां चक्रे नराधिपः ॥ ३.२७३.२५ ॥
അവനെ ജീവനില്ലാത്തവനെപ്പോലെ അറിഞ്ഞ്, ആ അശുഭകർമ്മിയെ നോക്കി, ഭരതശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് കൃപ കാണിച്ചു.
3.273.26
धर्मे ते वर्धतां वुद्धिर्मा चाधर्मे मनः कृथाः ।
साश्च साथपादातः स्वस्ति गच्छ जयद्रथ ॥ ३.२७३.२६ ॥
നിന്റെ ബുദ്ധി ധർമ്മത്തിൽ വളരട്ടെ; അധർമ്മത്തിൽ മനസ്സ് വെക്കരുത്. കുതിരകളോടും രഥങ്ങളോടും കാലാളുകളോടും കൂടെ ക്ഷേമമായി പോകൂ, ജയദ്രഥാ.
3.273.27
एवमुक्तस्तु सव्रीजं तूष्णीं किंचिदवाङ्युखः ।
जगाम राजा दुःखार्तो गङ्गाद्वाराय भारत ॥ ३.२७३.२७ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ലജ്ജയോടെ മുഖം കുനിച്ച്, മൗനമായി, ദുഃഖപീഡിതനായി ആ രാജാവ് ഗംഗാദ്വാരത്തിലേക്ക് പോയി, ഭാരതാ.
3.273.28
स देवं शरणं गत्वा विरूपाक्षमुमापतिम् ।
तपश्चचार विपुलं तस्य प्रीतो वृषध्वजः ॥ ३.२७३.२८ ॥
അവൻ ദേവനെ ശരണം പ്രാപിച്ച്, വിരൂപാക്ഷനും ഉമാപതിയുമായവനെ ഉദ്ദേശിച്ച് മഹത്തായ തപസ്സ് ചെയ്തു; അവനിൽ പ്രീതനായ വൃഷധ്വജൻ.
3.273.29
बलिं स्वयं प्रत्यगृह्णात्प्रीयमाणस्त्रिलोचनः ।
वरं चास्मै ददौ देवः स जग्राह च तच्छृणु ॥ ३.२७३.२९ ॥
ബലി ത്രിനേത്രൻ സന്തുഷ്ടനായി സ്വയം സ്വീകരിച്ചു; ദേവൻ അവന് വരം നൽകി, അവൻ അത് സ്വീകരിച്ചു. അത് കേൾക്കൂ.
3.273.30
समस्तान्सरथान्पञ्चजयेयं युधि पाण्डवान् ।
इति राजाऽब्रवीद्देवं नेति देवस्तमब्रवीत् ॥ ३.२७३.३० ॥
"യുദ്ധത്തിൽ രഥങ്ങളോടെ എല്ലാ അഞ്ചു പാണ്ഡവരെയും ഞാൻ ജയിക്കണം" എന്ന് രാജാവ് ദേവനോട് പറഞ്ഞു; ദേവൻ അവനോട് "ഇല്ല" എന്ന് പറഞ്ഞു.
3.273.31
अजय्यांश्चाप्यवध्यांश्च वारयिष्यसि तान्युधि ।
ऋतेऽर्जुनं महाबाहुं नरं नाम सुरेश्वरम् ॥ ३.२७३.३१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്തവരെയും വധിക്കാനാവാത്തവരെയും നിനക്കു തടുക്കാനാകും; മഹാബാഹുവായ അർജുനനെ ഒഴികെ — നര എന്ന നാമത്തിലുള്ള സുരേശ്വരനെ.
3.273.32
बदर्यां तप्ततपसं नारायणसहायकम् ।
अजितं सर्वलोकानां देवैरपि दुरासदम् ॥ ३.२७३.३२ ॥
ബദരിയിൽ കഠിനതപസ്സു ചെയ്യുന്നവൻ, നാരായണനെ സഹായിയായി ഉള്ളവൻ, സർവലോകങ്ങളാലും ജയിക്കപ്പെടാത്തവൻ, ദേവന്മാർക്കുപോലും സമീപിക്കാനാവാത്തവൻ.
3.273.33
मया दत्तं पाशुपतं दिव्यमप्रतिमं शरम् ।
अवाप लोकपालेभ्यो वज्रादीन्स महाशरान् ॥ ३.२७३.३३ ॥
ഞാൻ നൽകിയ ദിവ്യവും അതുല്യവുമായ പാശുപത അമ്പ്; അവൻ ലോകപാലകരിൽനിന്ന് വജ്രം മുതലായ മഹാശരങ്ങളും നേടി.
3.273.34
देवदेवो ह्यनन्तात्मा विष्णुः सुरगुरुः प्रभुः ।
प्रधानपुरुषोऽव्यक्तोविश्वात्माविश्वमूर्तिमान् ॥ ३.२७३.३४ ॥
ദേവന്മാരുടെ ദേവനായ, അനന്താത്മാവായ വിഷ്ണു — സുരഗുരു, പ്രഭു, പ്രധാനപുരുഷൻ, അവ്യക്തൻ, വിശ്വാത്മാവ്, വിശ്വരൂപൻ.
3.273.35
युगान्तकाले संप्राप्ते कालाग्निर्दहते जगत् ।
सपर्वतार्णवद्वीपं सशैलवनकाननम्।
निर्दहन्नागलोकांश्चपातालतलचारिणः ॥ ३.२७३.३५ ॥
യുഗാന്തകാലം വരുമ്പോൾ കാലാഗ്നി ലോകത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു — പർവതങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ, മലകൾ, വനങ്ങൾ, കാനനങ്ങൾ എന്നിവയോടെ; നാഗലോകങ്ങളെയും പാതാളത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെയും പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്.
3.273.36
अथान्तरिक्षे सुमहन्नानावर्णाः पयोधराः ।
घोरस्वरा विनदिनस्तटिन्मालावलम्बिनः।
समुत्तिष्ठन्दिशः सर्वाविवर्षन्तः समन्ततः ॥ ३.२७३.३६ ॥
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് വിശാലവും വിവിധവർണ്ണവുമുള്ള മേഘങ്ങൾ ഉയരുന്നു — ഭയങ്കരശബ്ദത്തിൽ ഗർജിച്ച്, മിന്നൽമാലകൾ തൂക്കിയിട്ട്, എല്ലാ ദിശകളിലും ഉയർന്ന്, എങ്ങും മഴ പെയ്യിച്ചുകൊണ്ട്.
3.273.37
ततोऽग्नीं शमयामासुः संवर्ताग्निनियामकाः ।
अक्षमात्रैश्च धाराभिस्तिष्ठन्त्यापूर्य सर्वशः ॥ ३.२७३.३७ ॥
അപ്പോൾ സംവർത്താഗ്നിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവർ ആ അഗ്നിയെ ശമിപ്പിച്ചു. അച്ചുതണ്ടിന്റെ ദ്വാരത്തോളം കനമുള്ള ധാരകളാൽ എല്ലാം നിറച്ചുകൊണ്ട് അവർ എല്ലായിടത്തും നിന്നു.
3.273.38
एकार्णवे तदातस्मिन्नुपशान्तचराचरे ।
नष्टचन्द्रार्कपवने ग्रहनक्षत्रवर्जिते।
चतुर्युगसहस्रान्ते सलिलेनाप्लुता मही ॥ ३.२७३.३८ ॥
അന്ന് ചരാചരങ്ങളെല്ലാം ശാന്തമായ ആ ഏകാർണവത്തിൽ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും വായുവും നശിച്ച്, ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും ഇല്ലാതെ, നാല് യുഗങ്ങളുടെ ആയിരം ചക്രങ്ങളുടെ അവസാനത്തിൽ ഭൂമി ജലത്തിൽ മുങ്ങി.
3.273.39
ततो नारायणाख्यस्तु सहस्राक्षः सहस्रपात् ।
सहस्रशीर्पा पुरुषः स्वप्नुकामस्त्वतीन्द्रियः ॥ ३.२७३.३९ ॥
അപ്പോൾ ആയിരം കണ്ണുകളും ആയിരം പാദങ്ങളും ആയിരം തലകളുമുള്ള, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കതീതനായ നാരായണൻ എന്ന പുരുഷൻ ഉറങ്ങാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
3.273.40
फणासहस्रविकटं शेषं पर्यङ्कभोगिनम् ।
सहस्रमिव तिग्मांशुसंघातममितद्युतिम्।
कुन्देन्दुहारगोक्षीरमृणालकुमुदप्रभम् ॥ ३.२७३.४० ॥
ആയിരം പത്തികളാൽ ഭയങ്കരനായ ശേഷൻ എന്ന സർപ്പം, കട്ടിലായിരിക്കുന്നു. ആയിരം സൂര്യരശ്മികളുടെ കൂട്ടംപോലെ അപരിമിത തേജസ്സോടെ, മുല്ല, ചന്ദ്രൻ, മുത്തുമാല, പശുവിൻപാൽ, താമരത്തണ്ട്, വെള്ളത്താമര പോലെ പ്രഭയോടെ.
3.273.41
तत्रासौ भगवान्देवः स्वपञ्जलनिधौ तदा ।
नैशेन तमसा व्याप्तां स्वां रात्रिंकुरुते विभुः ॥ ३.२७३.४१ ॥
അവിടെ ആ ഭഗവാനായ ദേവൻ, തന്റെ വാസസ്ഥലമായ സമുദ്രത്തിൽവെച്ച്, രാത്രിയുടെ ഇരുട്ടിൽ നിറഞ്ഞ സ്വന്തം രാത്രിയെ അപ്പോൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ആ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു.
3.273.42
सत्वोद्रेकात्प्रबुद्धस्तु शून्यं लोकमपश्यत ।
इमं चोदाहरन्त्यत्रश्लोकं नारायणं प्रति ॥ ३.२७३.४२ ॥
സത്ത്വഗുണത്തിന്റെ ഉദ്രേകത്താൽ ഉണർന്ന അദ്ദേഹം ശൂന്യമായ ലോകം കണ്ടു. ഇക്കാര്യത്തിൽ നാരായണനെക്കുറിച്ച് ഈ ശ്ലോകം പറയപ്പെടുന്നു.
3.273.43
आपो नारास्तत्तनव इत्यपां नाम शुश्रुमः ।
अयनं तेन चैवास्ते तेन नारायणः स्मृतः ॥ ३.२७३.४३ ॥
ജലത്തിന് 'നാരം' എന്നു പേരുണ്ടെന്നും അവ അവന്റെ ശരീരങ്ങളാണെന്നും ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അതിലാണ് അവൻ വസിക്കുന്നത്; അതിനാൽ അവൻ 'നാരായണൻ' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
3.273.44
प्रध्यानसमकालं तुप्रजाहेतोः सनातनः ।
ध्यातमात्रे तु भगवन्नाभ्यां पद्मः समुत्थितः ॥ ३.२७३.४४ ॥
ജീവികളുടെ സൃഷ്ടിക്കായി സനാതനൻ ധ്യാനിച്ച ഉടനെ, ഭഗവാന്റെ നാഭിയിൽനിന്ന് താമര ഉയർന്നുവന്നു.
3.273.45
ततश्चतुर्मुखो ब्रह्मा नाभिपद्माद्विनिःसृतः ।
तत्रोपविष्टः सहसा ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ ३.२७३.४५ ॥
പിന്നെ നാഭിപദ്മത്തിൽനിന്ന് ചതുർമുഖനായ ബ്രഹ്മാവ് പുറപ്പെട്ടു. അവിടെ പെട്ടെന്ന് ഇരുന്നു ബ്രഹ്മാവ്, ലോകപിതാമഹൻ.
3.273.46
शून्यं दृष्ट्वा जगत्कृत्स्नं मानसानात्मनः समान् ।
ततो मरीचिप्रमुखान्महर्षीनसृजन्नव ॥ ३.२७३.४६ ॥
ലോകം മുഴുവൻ ശൂന്യമായി കണ്ടപ്പോൾ, തന്നോടു തുല്യരായ മാനസപുത്രന്മാരെ അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു. പിന്നെ മരീചി പ്രമുഖരായ ഒൻപത് മഹർഷിമാരെ അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
3.273.47
तेऽसृजन्सर्वभूतानि त्रसानि स्थावराणि च ।
यक्षराक्षसभूतानि पिशाचोरगमानुषान् ॥ ३.२७३.४७ ॥
അവർ സകല ജീവജാലങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു—ചരങ്ങളും അചരങ്ങളും, യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ഭൂതങ്ങളും, പിശാചുക്കളും സർപ്പങ്ങളും മനുഷ്യരും.
3.273.48
सृजते ब्रह्ममूर्तिस्तु रक्षते पौरुषी तनुः ।
रौद्री भावेन शमयेत्तिस्रोऽवस्थाः प्रजापतेः ॥ ३.२७३.४८ ॥
ബ്രഹ്മരൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, പൗരുഷ ശരീരം രക്ഷിക്കുന്നു; രൗദ്രഭാവത്താൽ അവൻ പ്രജാപതിയുടെ മൂന്ന് അവസ്ഥകളെ ശമിപ്പിക്കുന്നു.
3.273.49
न श्रुतं ते सिन्धुपते विष्णोरद्भुतकर्मणः ।
कथ्यमानानि मुनिभिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ॥ ३.२७३.४९ ॥
സിന്ധുപതേ, വേദപാരംഗതരായ മുനിമാരും ബ്രാഹ്മണരും പറയുന്ന അത്ഭുതകർമ്മാവായ വിഷ്ണുവിനെക്കുറിച്ച് നീ കേട്ടിട്ടില്ലേ?
3.273.50
जलेन समनुप्राप्ते सर्वतः पृथिवीतले ।
तदा चैकार्णवे तस्मिननेकाकाशे प्रभुश्चरन् ॥ ३.२७३.५० ॥
ഭൂതലമെല്ലാം ജലത്താൽ മൂടപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഏകാർണവത്തിൽ, ആ വിശാലമായ ആകാശത്തിൽ പ്രഭു സഞ്ചരിച്ചു.
3.273.51
निशायामिव खद्योतः प्रावृट्काले समन्ततः ।
प्रतिष्ठानाय पृथिवीं मार्गमाणस्तदाऽभवत् ॥ ३.२७३.५१ ॥
മഴക്കാലത്തെ രാത്രിയിൽ മിന്നാമിനുങ്ങ് എല്ലായിടത്തും പറക്കുന്നതുപോലെ, അപ്പോൾ അവൻ ഭൂമിക്ക് ഒരു ആധാരം തേടുകയായിരുന്നു.
3.273.52
जले निमग्नां गां दृष्ट्वाचोद्धर्तुं मनसेच्छति ।
किंनु रूपमहं कृत्वासलिलादुद्धरे महीम् ॥ ३.२७३.५२ ॥
വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയ ഭൂമിയെ കണ്ട് അവൻ അതിനെ ഉയർത്താൻ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. "ഏത് രൂപം സ്വീകരിച്ചാണ് ഞാൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഈ ഭൂമിയെ ഉയർത്തേണ്ടത്?"
3.273.53
एवं संचिन्त्य मनसा दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा ।
जलक्रीडाभिरुचितं वाराहं रूपमस्मरत् ॥ ३.२७३.५३ ॥
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച് ദിവ്യദൃഷ്ടികൊണ്ട് നോക്കി, ജലക്രീഡയിൽ താല്പര്യമുള്ള വരാഹരൂപം അവൻ ഓർത്തു.
3.273.54
कृत्वा वराहवपुपं वाङ्मयं वेदसंमितम् ।
दशयोजनविस्तीर्णमायतं शतयोजनम् ॥ ३.२७३.५४ ॥
വേദമയവും വേദപ്രമാണത്തിന് തുല്യവുമായ വരാഹശരീരം സ്വീകരിച്ച്, പത്തു യോജന വീതിയും നൂറു യോജന നീളവുമുള്ളതായി.
3.273.55
महापर्वतवर्ष्माभं तीक्ष्णदंष्ट्रंप्रदीप्तिमत् ।
महामेघौघनिर्घोपं नीलजीमूतसन्निभम् ॥ ३.२७३.५५ ॥
അവൻ മഹാപർവതം പോലെ വിശാലശരീരനും മൂർച്ചയുള്ള കോമ്പല്ലുകളുള്ളവനും പ്രകാശമാനനും മഹാമേഘസഞ്ചയത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം പോലെയുള്ളവനും നീലമേഘം പോലെയുള്ളവനുമായിരുന്നു.
3.273.56
भूत्वा यज्ञवराहो वै अपः संप्राविशत्प्रभुः ।
दंष्ट्रेणैकेन चोद्धृत्यस्वे स्थाने न्यविशन्महीम् ॥ ३.२७३.५६ ॥
യജ്ഞവരാഹനായി ആ പ്രഭു ജലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ഒരൊറ്റ കോമ്പുകൊണ്ട് ഭൂമിയെ ഉയർത്തി സ്വസ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ചു.
3.273.57
पुनरेव महाबाहुरपूर्वां तनुमाश्रितः ।
नरस्य कृत्वाऽर्धतनुं सिंहस्यार्धतनुं प्रभुः ॥ ३.२७३.५७ ॥
വീണ്ടും മഹാബാഹുവായ ആ പ്രഭു മുമ്പില്ലാത്ത ഒരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു—പകുതി ശരീരം മനുഷ്യന്റേതും പകുതി സിംഹത്തിന്റേതുമാക്കി.
3.273.58
दैत्येन्द्रस्य सभां गत्वापाणिं संस्पृश्यपाणिना ।
दैत्यानामादिपुरुषः सुरारिर्दितिनन्दनः ॥ ३.२७३.५८ ॥
ദൈത്യേന്ദ്രന്റെ സഭയിൽ ചെന്ന് കൈകൊണ്ട് കൈ തൊട്ട്, ദൈത്യരുടെ ആദിപുരുഷനും ദേവശത്രുവും ദിതിയുടെ പുത്രനുമായവൻ—
3.273.59
दृष्ट्वा चापूर्ववपुषं क्रोधात्संरक्तलोचनः ।
शूलोद्यतकरः स्रग्वी हिरण्यकशिपुस्तदा ॥ ३.२७३.५९ ॥
അപൂർവ രൂപം കണ്ട്, കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, കയ്യിൽ ശൂലം ഉയർത്തി, മാല ധരിച്ച ഹിരണ്യകശിപു അപ്പോൾ—
3.273.60
मेघस्तनितनिर्घोषो नीलाभ्रचयसन्निभः ।
देवारिर्दितिजो वीरो नृसिंहं समुपाद्रवत् ॥ ३.२७३.६० ॥
മേഘഗർജ്ജനം പോലെ ഗർജ്ജിച്ച്, നീലമേഘസഞ്ചയം പോലെ, ദേവശത്രുവും ദിതിയിൽ ജനിച്ച വീരനുമായവൻ നരസിംഹത്തിനു നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
3.273.61
समुत्पत्य ततस्तीक्ष्णैर्मृगेन्द्रेण बलीयसा ।
नारसिंहेन वपुषादारितः करजैर्भृशम् ॥ ३.२७३.६१ ॥
പിന്നെ കുതിച്ചുചാടി, മൂർച്ചയുള്ള നഖങ്ങളുള്ള, ബലവാനായ മൃഗേന്ദ്രനായ നരസിംഹരൂപത്താൽ അവനെ നഖങ്ങളാൽ കഠിനമായി കീറി.
3.273.62
एवं निहत्य भगवान्दैत्येनद्रं रिपुघातिनम् ।
भूयोऽन्यः पुण्डरीकाक्षः प्रभुर्लोकहिताय च।
कश्यपस्यात्मजः श्रीमानदित्या गर्भधारितः ॥ ३.२७३.६२ ॥
ഇങ്ങനെ ശത്രുഘാതകനായ ദൈത്യേന്ദ്രനെ വധിച്ച ശേഷം, ലോകഹിതത്തിനായി താമരക്കണ്ണനായ ഭഗവാൻ വീണ്ടും മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ, കശ്യപപുത്രനായി, അദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ധരിക്കപ്പെട്ടു.
3.273.63
पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रसूत भर्गमुत्तमम् ॥ ३.२७३.६३ ॥
ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, അവൾ ഉത്തമ തേജസ്വിയായ പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു.
3.273.64
दुर्दिनाम्भोदसदृशो दीप्ताक्षो वामनाकृतिः ।
दण्डी कमण्डलुधरः श्रीवत्सोरसि भूषितः।
जटी यज्ञोपवीती च भगवान्बालरूपधृक् ॥ ३.२७३.६४ ॥
കാർമേഘം പോലെ, ജ്വലിക്കുന്ന കണ്ണുകളോടെ, വാമനാകൃതിയിൽ, ദണ്ഡവും കമണ്ഡലുവും ധരിച്ച്, ശ്രീവത്സചിഹ്നത്താൽ മാറിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ജടയും യജ്ഞോപവീതവുമുള്ള, ബാലരൂപം ധരിച്ച ഭഗവാൻ.
3.273.65
यज्ञवाटं गतः श्रीमान्दानवेन्द्रस्य वै तदा ।
बृहस्पतिसहायोऽसौ प्रविष्टो बलिनो मखे ॥ ३.२७३.६५ ॥
അപ്പോൾ ആ ശ്രീമാൻ ദാനവേന്ദ്രനായ ബലിയുടെ യജ്ഞശാലയിൽ എത്തി; ബൃഹസ്പതിയെ സഹായിയാക്കി ബലിയുടെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
3.273.66
तं दृष्ट्वावामनतनुं प्रहृष्टो बलिरब्रवीत् ।
प्रीतोस्मि दर्शने विप्र ब्रूहि त्वं किं ददानिते ॥ ३.२७३.६६ ॥
ആ വാമനരൂപനെ കണ്ട് സന്തോഷിച്ച ബലി പറഞ്ഞു: "വിപ്രാ, അങ്ങയുടെ ദർശനത്താൽ ഞാൻ പ്രീതനായി; പറയൂ, അങ്ങയ്ക്ക് എന്ത് നൽകണം?"
3.273.67
एवमुक्तस्तु बलिना वामनः प्रत्युवाच ह ॥ ३.२७३.६७ ॥
ബലി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വാമനൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
3.273.68
स्वस्तीत्युक्त्वा बलिं देवः स्मयमानोऽभ्यभाषत ।
मेदिनीं दानवपते देहि मे विक्रमत्रयम् ॥ ३.२७३.६८ ॥
"സ്വസ്തി" എന്ന് പറഞ്ഞ് പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ദേവൻ ബലിയോട് പറഞ്ഞു: "ദാനവപതേ, എനിക്ക് മൂന്ന് ചുവടു ഭൂമി തരൂ."
3.273.69
बलिर्ददौ प्रसन्नात्मा विप्रायामिततेजसे ।
ततो दिव्याद्भुततमं रूपं विक्रमतोहरेः ॥ ३.२७३.६९ ॥
പ്രസന്നമനസ്സോടെ ബലി അമിതതേജസ്വിയായ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം നൽകി. അപ്പോൾ അടികൾ വെക്കുന്ന ഹരിയുടെ ദിവ്യവും അത്യദ്ഭുതവുമായ രൂപം പ്രത്യക്ഷമായി.
3.273.70
विक्रमैस्त्रिभिरक्षोभ्यो जहाराशु स मेदिनीम् ।
ददौ शक्राय च महीं विष्णुर्देवः सनातनः ॥ ३.२७३.७० ॥
അക്ഷോഭ്യനായ അവൻ മൂന്ന് ചുവടുകൾകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ ആ ഭൂമി എടുത്തു. സനാതനദേവനായ വിഷ്ണു ആ ഭൂമി ശക്രന് (ഇന്ദ്രന്) നൽകി.
3.273.71
एष ते वामनो नाम प्रादुर्भावः प्रकीर्तितः ।
तेन देवाः प्रादुरासन्वैष्णवं चोच्यते जगत् ॥ ३.२७३.७१ ॥
ഇത് നിനക്ക് വാമനൻ എന്ന പേരിലുള്ള അവതാരമായി വർണിക്കപ്പെട്ടു. അതിനാൽ ദേവന്മാർ പ്രത്യക്ഷരായി; ഈ ജഗത്ത് വൈഷ്ണവം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
3.273.72
असतां निग्रहार्थाय धर्मसंरक्षणाय च ।
अवतीर्णो मनुष्याणामजायत यदुक्षये।
यं देवंविदुषोगान्ति तस्य कर्माणि सैन्दव ॥ ३.२७३.७२ ॥
ദുഷ്ടന്മാരെ നിഗ്രഹിക്കാനും ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കാനും അവതരിച്ചവൻ യദുകുലനാശസമയത്ത് മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചു. ജ്ഞാനികൾ ഏത് ദേവനെ പാടുന്നുവോ, സൈന്ധവാ, അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ഇവയാണ്.
3.273.73
अनाद्यन्तमजं देवं प्रभुंलोकनमस्कृतम् ।
यं देवं विदुषोगान्तितस् कर्माणि सैन्धव ॥ ३.२७३.७३ ॥
ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത, അജനായ, ലോകനമസ്കൃതനായ പ്രഭുവായ ദേവനെ — ഏത് ദേവനെ വിദ്വാന്മാർ പ്രാപിക്കുന്നുവോ — ഓ സൈന്ധവാ, അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ (ഇവയാണ്).
3.273.74
यमाहुरजितंकृष्णं शङ्खचक्रगदाधरम् ।
श्रीवत्सधारिणं देवं पीतकौशेयवाससम् ॥ ३.२७३.७४ ॥
ആരെയാണ് അജിതനായ കൃഷ്ണൻ എന്ന് പറയുന്നത്, ശംഖ-ചക്ര-ഗദ ധരിച്ചവനും, ശ്രീവത്സചിഹ്നം ധരിച്ചവനും, മഞ്ഞപ്പട്ടുടുത്തവനുമായ ദേവൻ.
3.273.75
प्रधानं सोऽस्त्रविदुषां तेन कृष्णन रक्ष्यते ॥ ३.२७३.७५ ॥
അവൻ അസ്ത്രവിദ്യയറിയുന്നവരിൽ പ്രധാനനാണ്; ആ കൃഷ്ണനാൽ അവൻ രക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
3.273.76
सहायः पुण्डरीकाक्षः श्रीमानतुलविक्रमः ।
समानस्यन्दने पार्थमास्थाय परवीरहा ॥ ३.२७३.७६ ॥
സഹായി, താമരക്കണ്ണൻ, ശ്രീമാൻ, അതുല്യപരാക്രമി, സമാനരഥത്തിൽ പാർത്ഥനെ കയറ്റി, ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്നവൻ.
3.273.77
न शक्यते तेन जेतुं त्रिदशैरपि दुःसहः ।
कः पुनर्मानुषो भावो रणे पार्थं विजेष्यति ॥ ३.२७३.७७ ॥
അവനെ ദേവന്മാർക്കുപോലും ജയിക്കാനാവില്ല, അവൻ സഹിക്കാനാവാത്തവനാണ്; പിന്നെ മനുഷ്യസ്വഭാവമുള്ള ആര് യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥനെ ജയിക്കും?
3.273.78
तमेकं वर्जयित्वातु सर्वंयौधिष्ठिरं बलम् ।
चतुरः पाण्डवात्राजन्दिनैकं जेप्यसे रिपून् ॥ ३.२७३.७८ ॥
അവനൊഴികെ, യുധിഷ്ഠിരന്റെ സകല സേനയോടൊപ്പം — ഓ പാണ്ഡവാ, രാജാവേ, ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് നീ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
3.273.79
तस्मात्त्वंपार्थरहितान्पाण्डवान्वारयिष्यसि ।
एतद्धि पुरुषव्याघ्र मया दत्तो वरस्तव ॥ ३.२७३.७९ ॥
അതുകൊണ്ട് പാർത്ഥനില്ലാത്ത പാണ്ഡവരെ നീ തടയും. ഹേ പുരുഷവ്യാഘ്രാ, ഈ വരം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്നു.
3.273.80
इत्येवमुक्त्वा नृपतिं सर्वपापहरो हरः ।
उमापतिः पशुपतिर्यज्ञहा त्रिपुरार्दनः ॥ ३.२७३.८० ॥
രാജാവിനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞ്, സർവപാപങ്ങളും ഹരിക്കുന്ന ഹരൻ, ഉമാപതി, പശുപതി, യജ്ഞനാശകൻ, ത്രിപുരസംഹാരകൻ (ശിവൻ).
3.273.81
वामनैर्विकटैः कुब्जैरुग्रश्रवणदर्शनैः ।
वृतः पारिषदैर्घोरैर्नानाप्रहरणोद्यतैः ॥ ३.२७३.८१ ॥
കുള്ളന്മാർ, വികടർ, കൂനന്മാർ, കേൾക്കാനും കാണാനും ഭയങ്കരരായ, പലതരം ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തിയ ഘോര പാരിഷദന്മാരാൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടവൻ.
3.273.82
त्र्यम्बको राजशार्दूल भगनेत्रनिपातनः ।
उमासहायो भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.२७३.८२ ॥
ഹേ രാജശാർദൂലാ, ത്ര്യംബകൻ, ഭഗന്റെ കണ്ണുകൾ പറിച്ചവൻ, ഉമയോടൊപ്പമുള്ള ഭഗവാൻ അവിടെത്തന്നെ മറഞ്ഞു.
3.273.83
एवमुक्तस्तु नृपतिः स्वमेव भवनं ययौ ।
पाण्डवाश्च वने तस्मिन्न्यवसन्काम्यके तथा ॥ ३.२७३.८३ ॥
ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ട രാജാവ് തന്റെ സ്വന്തം ഭവനത്തിലേക്ക് തന്നെ പോയി; പാണ്ഡവരും ആ കാമ്യക വനത്തിൽ വസിച്ചു.