મહાભારત · અધ્યાય 3.282
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.282.1
ततस्तां भर्तृशोकार्तां दीनां मलिनवाससम् ।
मणिशेषाभ्यलंकारां रुदतीं च पतिव्रताम् ॥ ३.२८२.१ ॥
ત્યારે પતિના શોકથી પીડાયેલી, દીન, મેલાં વસ્ત્ર પહેરેલી, બાકી રહેલાં થોડાં મણિઓને જ અલંકાર તરીકે ધરાવતી, રડતી પતિવ્રતાને (તેણે જોઈ).
3.282.2
राक्षसीभिरुपास्यन्तीं समासीनां शिलातले ।
रावणःकामबाणार्तो ददर्शोपससर्प च ॥ ३.२८२.२ ॥
શિલા પર બેઠેલી, રાક્ષસી સ્ત્રીઓ દ્વારા સેવા પામતી તેને રાવણે જોઈ; કામબાણોથી પીડાયેલો તે તેની સમીપ ગયો.
3.282.3
देवदानवगन्धर्वयक्षकिंपुरुषैर्युधि ।
अजितोशोकवनिकां ययौ कन्दर्पपीडितः ॥ ३.२८२.३ ॥
દેવ, દાનવ, ગંધર્વ, યક્ષ અને કિંપુરુષો વડે યુદ્ધમાં અજેય એવો તે કંદર્પથી પીડાઈને અશોકવનમાં ગયો.
3.282.4
दिव्याम्बरधरः श्रीमन्सुमृष्टमणिकुण्डलः ।
विचित्रमाल्यमुकुटो वसन्त इव मूर्तिमान् ॥ ३.२८२.४ ॥
દિવ્ય વસ્ત્રો ધારણ કરેલો, તેજસ્વી, ચમકતાં મણિકુંડળ ધરાવતો, વિચિત્ર માળાઓવાળો મુકુટ ધરાવતો તે જાણે મૂર્તિમાન વસંત હતો.
3.282.5
न कल्पवृक्षसदृशोयत्नादपि विभूषितः ।
श्मशानचैत्यद्रुमवद्भूषितोऽपि भयंकरः ॥ ३.२८२.५ ॥
પ્રયત્નથી શણગારાયેલો હોવા છતાં તે કલ્પવૃક્ષ જેવો ન હતો; સ્મશાનના ચૈત્યવૃક્ષની જેમ શણગારાયેલો હોવા છતાં તે ભયંકર હતો.
3.282.6
स तस्यास्तनुमध्यायाः समीपे रजनीचरः ।
ददृशे रोहिणीमेत्य शनैश्चर इव ग्रैहः ॥ ३.२८२.६ ॥
તે રજનીચર તે પાતળી કમરવાળી સ્ત્રીની સમીપે, રોહિણી પાસે આવેલા શનૈશ્ચર ગ્રહ જેવો દેખાયો.
3.282.7
स तामामन्त्र्य सुश्रोणीं पुष्पकेतुशराहतः ।
इदमित्यब्रवीद्वाक्यं त्रस्तां रौहीमिवाबलाम् ॥ ३.२८२.७ ॥
તે સુંદર કમરવાળીને સંબોધીને, પુષ્પકેતુના બાણોથી ઘાયલ થયેલો તે, ડરેલી હરણી જેવી તે અબળાને આ વચન બોલ્યો.
3.282.8
सीते पर्याप्तमेतावत्कृतोभर्तुरनुग्रहः ।
प्रसादं कुरु तन्वङ्गि क्रियतां परिकर्म ते ॥ ३.२८२.८ ॥
હે સીતા, તારા પતિ પર આટલી કૃપા બસ છે. હે પાતળી અંગવાળી, કૃપા કર, તારો શણગાર કર.
3.282.9
भजस्वमां वरारोहे महार्हाभरणाम्बरा ।
भवमे सर्वनारीणामुत्तमा वरवर्णिनी ॥ ३.२८२.९ ॥
હે વરારોહે, બહુમૂલ્ય આભૂષણ વસ્ત્રધારી, મને સ્વીકાર. સર્વ સ્ત્રીઓમાં ઉત્તમ થઈને, હે વરવર્ણિની, તું મારી થા.
3.282.10
सन्ति मे देवक्न्याश्च गन्धर्वाणआं च योषितः ।
सन्ति दानवन्याश् दैत्यानां चापि योषितः।
तासामद्यविशालाक्षि सर्वासां मे भवोत्तमा ॥ ३.२८२.१० ॥
મારી પાસે દેવકન્યાઓ અને ગંધર્વ સ્ત્રીઓ છે; દાનવકન્યાઓ અને દૈત્યોની સ્ત્રીઓ પણ છે. હે વિશાળાક્ષી, તે સર્વમાં આજે તું મારી ઉત્તમ થા.
3.282.11
चतुर्दश पिशाचीनां कोट्यो मे वचने स्थिताः ।
द्विस्तावत्पुरुषादानां रक्षसां भीमकर्मणाम् ॥ ३.२८२.११ ॥
ચૌદ કરોડ પિશાચિનીઓ મારા આદેશમાં ઊભી છે; તેમનાથી બમણા ભયંકર કર્મવાળા નરભક્ષક રાક્ષસો પણ.
3.282.12
ततो मे त्रिगुणा यक्षा ये मद्वचनकारिणः ।
केचिदेव धनाध्यक्षं भ्रातरं मे समाश्रिताः ॥ ३.२८२.१२ ॥
પછી મારા વચન માનનારા યક્ષો ત્રણગણા છે; તેમાંના કેટલાક મારા ભાઈ ધનાધ્યક્ષ (કુબેર)ના આશ્રિત છે.
3.282.13
गन्दर्वाप्सरसो भद्रे मामापानगतं सदा ।
उपतिष्ठन्ति वामोरु यथैव भ्रातरं मम ॥ ३.२८२.१३ ॥
હે કલ્યાણી, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ મારા ભાઈની જેમ જ, મદ્યપાનના સ્થાને રહેલા મારી સદા સેવા કરે છે, હે સુંદર સાથળવાળી.
3.282.14
पुत्रोऽहमपि विप्रर्षेः साक्षाद्विश्रवसो मुनेः ।
पञ्चमो लोकपालानामिति मे प्रथितं यशः ॥ ३.२८२.१४ ॥
હું પણ બ્રહ્મર્ષિ મુનિ વિશ્રવાનો સાક્ષાત્ પુત્ર છું; લોકપાલોમાં પાંચમો, એવું મારું યશ પ્રસિદ્ધ છે.
3.282.15
दिव्यानि भक्ष्यभोज्यानि पानानि विविधानि च ।
यथैव त्रिदशेशस्यतथैव मम भामिनि ॥ ३.२८२.१५ ॥
ત્રિદશાધિપતિ ઇન્દ્રની જેમ, હે ભામિની, મારી પાસે પણ દિવ્ય ભક્ષ્ય-ભોજ્ય અને વિવિધ પાનો છે.
3.282.16
क्षीयतां दुष्कृतं कर्म वनवासकृतं तव ।
भार्या मे भवसुश्रोणि यथा मण्डोदरीतथा ॥ ३.२८२.१६ ॥
તારા વનવાસમાં થયેલું દુષ્કર્મ ક્ષીણ થાય. હે સુંદર કટિવાળી, મંડોદરીની જેમ તું મારી ભાર્યા થા.
3.282.17
इत्युक्ता तेन वैदेही परिवृत्य सुभानना ।
तृणमनतरतः कृत्वातमुवाच निशाचरम् ॥ ३.२८२.१७ ॥
તેણે આમ કહ્યું ત્યારે સુંદર મુખવાળી વૈદેહી ફરી, પોતાની અને તેની વચ્ચે એક તણખલું મૂકીને તે નિશાચરને બોલી.
3.282.18
अशिवेनातिवामोरूरजस्रं नेत्रवारिणा ।
स्तनावपतितौ बाला संहतावभिवर्षती ॥ ३.२८२.१८ ॥
હે અતિ સુંદર સાથળવાળી, તે બાળા અશુભને કારણે સતત આંસુઓથી, પડી ગયેલા સ્તનોને ભીંજવતી રહી.
3.282.19
व्यवस्थाप्यकथंचित्सा विषादादतिमोहिता ।
उवाच वाक्यं तं क्षुद्रं वैदेही पतिदेवता ॥ ३.२८२.१९ ॥
માંડ માંડ પોતાને સંભાળીને, વિષાદથી અત્યંત મોહિત થયેલી, પતિને જ દેવતા માનનારી વૈદેહી તે ક્ષુદ્રને આ વચન બોલી.
3.282.20
असकृद्वदतो वाक्यमीदृशं राक्षसेश्वर ।
विषादयुक्तमेतत्ते मया श्रुतमभाग्यया।
तद्भद्रमुख भद्रं ते मानसं विनिवर्त्यताम् ॥ ३.२८२.२० ॥
હે રાક્ષસેશ્વર, તું વારંવાર આવાં વચનો બોલે છે; વિષાદથી ભરેલાં આ વચન મારા દુર્ભાગ્યથી મેં સાંભળ્યાં. તેથી હે શુભમુખ, તારું કલ્યાણ થાઓ; તારું મન પાછું વાળ.
3.282.21
परदाराऽस्म्यलभ्या च सततं च पतिव्रता ।
न चैवौपयिकी भार्य मानुषी तव राक्षस ॥ ३.२८२.२१ ॥
હું પરસ્ત્રી છું; સદા પતિવ્રતા હોવાથી હું અપ્રાપ્ય છું. હે રાક્ષસ, મનુષ્ય સ્ત્રી તારી પત્ની થવા યોગ્ય નથી.
3.282.22
विवशां धर्षयित्वच कां त्वं प्रीतिमवाप्स्यसि ।
न च पालयसे धर्मं लोकपालसमः कथम् ॥ ३.२८२.२२ ॥
લાચાર સ્ત્રીનું અપમાન કરીને તું કયું સુખ પામીશ? લોકપાલો સમાન હોવા છતાં તું ધર્મનું પાલન કેમ નથી કરતો?
3.282.23
भ्रातरं राजराजं तं महेश्वरसस्वं प्रभुम् ।
धनेश्वरं व्यपदिशन्कथं त्विह न लज्जसे ॥ ३.२८२.२३ ॥
તારા ભાઈ, રાજાઓના રાજા, મહેશ્વરના ધનના સ્વામી, પ્રભુ ધનેશ્વર (કુબેર)નો ઉલ્લેખ કરીને પણ તું અહીં કેમ લજ્જિત નથી થતો?
3.282.24
इत्युक्त्वा प्रारुदत्सीता कम्पयन्ती पयोधरौ ।
शिरोधरां च तन्वङ्गी मुस्वं प्रच्छाद्यवाससा ॥ ३.२८२.२४ ॥
આમ કહીને સીતા જોરથી રડવા લાગી; તેના સ્તન અને ગરદન કંપતાં હતાં; કોમળ અંગવાળી તેણે વસ્ત્રથી મુખ ઢાંકી લીધું.
3.282.25
तस्य रुदत्या भामित्या दीर्घा वेणी सुसयता ।
ददृशे स्वसिता स्निग्धा काली व्यालीव मूर्धनि ॥ ३.२८२.२५ ॥
રડતી, ક્રોધિત એવી તેની લાંબી, સારી રીતે બાંધેલી વેણી માથા પર કાળા, લીસા સાપની જેમ દેખાઈ.
3.282.26
श्रुत्वा तद्रावणो वाक्यं सीतयोक्तं सुनिषुरम् ।
प्रत्याख्यातोऽपिदुर्मेधाः पुनरेवाब्रवीद्वचः ॥ ३.२८२.२६ ॥
સીતાએ કહેલા એ અતિ કઠોર વચનો સાંભળીને પણ, તિરસ્કૃત થયેલા દુર્બુદ્ધિ રાવણે ફરી આ વચનો કહ્યાં.
3.282.27
काममङ्गनि मे सीते दुनोतु मकरध्वजः ।
नत्वामकामां सुश्रोणीं समेप्ये चारुहासिनीं ॥ ३.२८२.२७ ॥
હે સીતા, ભલે મકરધ્વજ (કામ) મને પીડે; પણ અનિચ્છુક, સુંદર કટિવાળી, મધુર હસનારી તારી પાસે હું નહીં જાઉં.
3.282.28
किंनु शक्यं मया कर्तुं यत्त्वमद्यापिमानुषम् ।
आहारभूतमस्माकं राममेवानुरुध्यसे ॥ ३.२८२.२८ ॥
અમારા આહાર સમાન માનવી રામને જ તું હજી ઇચ્છે છે; તો મારાથી શું થઈ શકે?
3.282.29
इत्युक्त्वा तामनिन्द्याङ्गीं स राक्षसमहेश्वरः ।
तत्रैवान्तर्हितो भूत्वा जगामाभिमतां दिशम् ॥ ३.२८२.२९ ॥
નિર્દોષ અંગોવાળી તેને આમ કહીને, એ રાક્ષસમહેશ્વર ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈને પોતાની ઇચ્છિત દિશામાં ચાલ્યો ગયો.
3.282.30
राक्षसीभिः परिवृतावैदेही शोककशिंता ।
सेव्यमाना त्रिजटया तत्रैव न्यवसत्तदा ॥ ३.२८२.३० ॥
રાક્ષસીઓથી ઘેરાયેલી, શોકથી કૃશ થયેલી વૈદેહી (સીતા), ત્રિજટા દ્વારા સેવા પામતી, ત્યારે ત્યાં જ રહી.