महाभारत · अध्याय 3.282
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.282.1
ततस्तां भर्तृशोकार्तां दीनां मलिनवाससम् ।
मणिशेषाभ्यलंकारां रुदतीं च पतिव्रताम् ॥ ३.२८२.१ ॥
तेव्हा पतीच्या शोकाने पीडित, दीन, मलिन वस्त्रे परिधान केलेली, उरलेल्या काही मण्यांचेच अलंकार असलेली, रडणारी ती पतिव्रता (त्याने पाहिली).
3.282.2
राक्षसीभिरुपास्यन्तीं समासीनां शिलातले ।
रावणःकामबाणार्तो ददर्शोपससर्प च ॥ ३.२८२.२ ॥
शिलेवर बसलेली, राक्षसींकडून सेवा घेत असलेली ती (पाहिली); कामबाणांनी पीडित रावण तिच्याजवळ गेला.
3.282.3
देवदानवगन्धर्वयक्षकिंपुरुषैर्युधि ।
अजितोशोकवनिकां ययौ कन्दर्पपीडितः ॥ ३.२८२.३ ॥
देव, दानव, गंधर्व, यक्ष आणि किंपुरुष यांना युद्धात अजिंक्य असलेला तो कंदर्पाने पीडित होऊन अशोकवनात गेला.
3.282.4
दिव्याम्बरधरः श्रीमन्सुमृष्टमणिकुण्डलः ।
विचित्रमाल्यमुकुटो वसन्त इव मूर्तिमान् ॥ ३.२८२.४ ॥
दिव्य वस्त्रे परिधान केलेला, तेजस्वी, चकचकीत मण्यांची कुंडले असलेला, विचित्र माळांचा मुकुट असलेला तो जणू मूर्तिमंत वसंत होता.
3.282.5
न कल्पवृक्षसदृशोयत्नादपि विभूषितः ।
श्मशानचैत्यद्रुमवद्भूषितोऽपि भयंकरः ॥ ३.२८२.५ ॥
प्रयत्नपूर्वक सजवलेला असूनही तो कल्पवृक्षासारखा नव्हता; स्मशानातील चैत्यवृक्षासारखा सजलेला असूनही तो भयंकर होता.
3.282.6
स तस्यास्तनुमध्यायाः समीपे रजनीचरः ।
ददृशे रोहिणीमेत्य शनैश्चर इव ग्रैहः ॥ ३.२८२.६ ॥
तो रजनीचर त्या कृशमध्या स्त्रीजवळ, रोहिणीजवळ आलेल्या शनैश्चर ग्रहासारखा दिसला.
3.282.7
स तामामन्त्र्य सुश्रोणीं पुष्पकेतुशराहतः ।
इदमित्यब्रवीद्वाक्यं त्रस्तां रौहीमिवाबलाम् ॥ ३.२८२.७ ॥
त्या सुंदर कंबरेच्या स्त्रीला संबोधून, कामदेवाच्या बाणांनी घायाळ झालेला तो, घाबरलेल्या हरिणीसारख्या त्या अबलेला म्हणाला.
3.282.8
सीते पर्याप्तमेतावत्कृतोभर्तुरनुग्रहः ।
प्रसादं कुरु तन्वङ्गि क्रियतां परिकर्म ते ॥ ३.२८२.८ ॥
हे सीते, तुझ्या पतीवर इतकी कृपा पुरेशी. हे कृशांगी, प्रसन्न हो, तुझे प्रसाधन कर.
3.282.9
भजस्वमां वरारोहे महार्हाभरणाम्बरा ।
भवमे सर्वनारीणामुत्तमा वरवर्णिनी ॥ ३.२८२.९ ॥
हे वरारोहे, मौल्यवान अलंकार वस्त्रे धारण केलेली, मला स्वीकार कर. सर्व स्त्रियांमध्ये उत्तम होऊन, हे वरवर्णिनी, तू माझी हो.
3.282.10
सन्ति मे देवक्न्याश्च गन्धर्वाणआं च योषितः ।
सन्ति दानवन्याश् दैत्यानां चापि योषितः।
तासामद्यविशालाक्षि सर्वासां मे भवोत्तमा ॥ ३.२८२.१० ॥
माझ्याकडे देवकन्या आणि गंधर्वस्त्रिया आहेत; दानवकन्या आणि दैत्यस्त्रियाही आहेत. हे विशालाक्षी, त्या सर्वांमध्ये आज तू माझी उत्तम हो.
3.282.11
चतुर्दश पिशाचीनां कोट्यो मे वचने स्थिताः ।
द्विस्तावत्पुरुषादानां रक्षसां भीमकर्मणाम् ॥ ३.२८२.११ ॥
चौदा कोटी पिशाच्या माझ्या आज्ञेत उभ्या आहेत; त्यांच्या दुप्पट भीषण कर्मे करणारे नरभक्षक राक्षसही.
3.282.12
ततो मे त्रिगुणा यक्षा ये मद्वचनकारिणः ।
केचिदेव धनाध्यक्षं भ्रातरं मे समाश्रिताः ॥ ३.२८२.१२ ॥
नंतर माझे शब्द पाळणारे यक्ष तिप्पट आहेत; त्यांपैकी काही माझा भाऊ धनाध्यक्ष (कुबेर)याच्या आश्रयाला आहेत.
3.282.13
गन्दर्वाप्सरसो भद्रे मामापानगतं सदा ।
उपतिष्ठन्ति वामोरु यथैव भ्रातरं मम ॥ ३.२८२.१३ ॥
हे कल्याणी, गंधर्व आणि अप्सरा माझ्या भावाची जशी सेवा करतात, तशीच मद्यपानाच्या ठिकाणी असलेल्या मलाही सदैव सेवा करतात, हे सुंदर मांड्यांच्या स्त्री.
3.282.14
पुत्रोऽहमपि विप्रर्षेः साक्षाद्विश्रवसो मुनेः ।
पञ्चमो लोकपालानामिति मे प्रथितं यशः ॥ ३.२८२.१४ ॥
मी सुद्धा ब्रह्मर्षी मुनी विश्रवसाचा साक्षात् पुत्र आहे; लोकपालांमधील पाचवा, असे माझे यश प्रसिद्ध आहे.
3.282.15
दिव्यानि भक्ष्यभोज्यानि पानानि विविधानि च ।
यथैव त्रिदशेशस्यतथैव मम भामिनि ॥ ३.२८२.१५ ॥
त्रिदशाधिपती इंद्राकडे असतात तसेच, हे भामिनी, माझ्याकडेही दिव्य भक्ष्य-भोज्य आणि विविध पेये आहेत.
3.282.16
क्षीयतां दुष्कृतं कर्म वनवासकृतं तव ।
भार्या मे भवसुश्रोणि यथा मण्डोदरीतथा ॥ ३.२८२.१६ ॥
तुझ्या वनवासात झालेले दुष्कर्म नष्ट होवो. हे सुंदर कटिप्रदेशाची, मंदोदरीप्रमाणे तू माझी भार्या हो.
3.282.17
इत्युक्ता तेन वैदेही परिवृत्य सुभानना ।
तृणमनतरतः कृत्वातमुवाच निशाचरम् ॥ ३.२८२.१७ ॥
त्याने असे म्हटल्यावर सुंदर मुखाची वैदेही वळली, आणि स्वतः व त्याच्यामध्ये एक तृण ठेवून त्या निशाचराला म्हणाली.
3.282.18
अशिवेनातिवामोरूरजस्रं नेत्रवारिणा ।
स्तनावपतितौ बाला संहतावभिवर्षती ॥ ३.२८२.१८ ॥
हे अति सुंदर मांड्यांच्या स्त्री, ती बाला अशुभामुळे सतत डोळ्यांच्या पाण्याने, एकत्र पडलेले स्तन भिजवत होती.
3.282.19
व्यवस्थाप्यकथंचित्सा विषादादतिमोहिता ।
उवाच वाक्यं तं क्षुद्रं वैदेही पतिदेवता ॥ ३.२८२.१९ ॥
कसेबसे स्वतःला सावरून, विषादाने अत्यंत मोहित झालेली, पतीलाच दैवत मानणारी वैदेही त्या क्षुद्राला हे वाक्य म्हणाली.
3.282.20
असकृद्वदतो वाक्यमीदृशं राक्षसेश्वर ।
विषादयुक्तमेतत्ते मया श्रुतमभाग्यया।
तद्भद्रमुख भद्रं ते मानसं विनिवर्त्यताम् ॥ ३.२८२.२० ॥
हे राक्षसेश्वरा, तू वारंवार असे वाक्य बोलत आहेस; विषादाने भरलेले हे तुझे बोल माझ्या दुर्दैवाने मला ऐकावे लागले. म्हणून हे शुभमुखा, तुझे कल्याण असो; तुझे मन परत फिरव.
3.282.21
परदाराऽस्म्यलभ्या च सततं च पतिव्रता ।
न चैवौपयिकी भार्य मानुषी तव राक्षस ॥ ३.२८२.२१ ॥
मी परस्त्री आहे; सदैव पतिव्रता असल्याने मी अप्राप्य आहे. हे राक्षसा, मानवी स्त्री तुझी भार्या होण्यास योग्य नाही.
3.282.22
विवशां धर्षयित्वच कां त्वं प्रीतिमवाप्स्यसि ।
न च पालयसे धर्मं लोकपालसमः कथम् ॥ ३.२८२.२२ ॥
विवश स्त्रीचा अपमान करून तुला कोणता आनंद मिळेल? लोकपालांसम असूनही तू धर्माचे पालन कसे करीत नाहीस?
3.282.23
भ्रातरं राजराजं तं महेश्वरसस्वं प्रभुम् ।
धनेश्वरं व्यपदिशन्कथं त्विह न लज्जसे ॥ ३.२८२.२३ ॥
तुझा बंधू, राजाधिराज, महेश्वराच्या संपत्तीचा स्वामी, प्रभू धनेश्वर (कुबेर) याचा उल्लेख करूनही तू येथे लाज का बाळगत नाहीस?
3.282.24
इत्युक्त्वा प्रारुदत्सीता कम्पयन्ती पयोधरौ ।
शिरोधरां च तन्वङ्गी मुस्वं प्रच्छाद्यवाससा ॥ ३.२८२.२४ ॥
असे बोलून सीता मोठ्याने रडू लागली; तिचे स्तन आणि मान कंपित झाले; कोमलांगीने वस्त्राने आपले मुख झाकून घेतले.
3.282.25
तस्य रुदत्या भामित्या दीर्घा वेणी सुसयता ।
ददृशे स्वसिता स्निग्धा काली व्यालीव मूर्धनि ॥ ३.२८२.२५ ॥
रडणाऱ्या, संतापलेल्या तिची लांब, व्यवस्थित बांधलेली वेणी डोक्यावर काळ्या, गुळगुळीत सापासारखी दिसली.
3.282.26
श्रुत्वा तद्रावणो वाक्यं सीतयोक्तं सुनिषुरम् ।
प्रत्याख्यातोऽपिदुर्मेधाः पुनरेवाब्रवीद्वचः ॥ ३.२८२.२६ ॥
सीतेने बोललेले ते अत्यंत कठोर वचन ऐकूनही, नाकारले गेलेला दुर्बुद्धी रावण पुन्हा हे वचन बोलला.
3.282.27
काममङ्गनि मे सीते दुनोतु मकरध्वजः ।
नत्वामकामां सुश्रोणीं समेप्ये चारुहासिनीं ॥ ३.२८२.२७ ॥
हे सीते, मकरध्वज (काम) मला पीडो दे; पण इच्छा नसलेल्या, सुंदर कंबरेच्या, मधुर हसणाऱ्या तुझ्याजवळ मी जाणार नाही.
3.282.28
किंनु शक्यं मया कर्तुं यत्त्वमद्यापिमानुषम् ।
आहारभूतमस्माकं राममेवानुरुध्यसे ॥ ३.२८२.२८ ॥
आमच्या आहारासारख्या मनुष्य रामाचीच तू अजून इच्छा करतेस; मग माझ्याकडून काय होऊ शकणार?
3.282.29
इत्युक्त्वा तामनिन्द्याङ्गीं स राक्षसमहेश्वरः ।
तत्रैवान्तर्हितो भूत्वा जगामाभिमतां दिशम् ॥ ३.२८२.२९ ॥
निर्दोष अवयवांच्या तिला असे सांगून, तो राक्षसमहेश्वर तेथेच अदृश्य होऊन आपल्या इच्छित दिशेला निघून गेला.
3.282.30
राक्षसीभिः परिवृतावैदेही शोककशिंता ।
सेव्यमाना त्रिजटया तत्रैव न्यवसत्तदा ॥ ३.२८२.३० ॥
राक्षसींनी वेढलेली, शोकाने कृश झालेली वैदेही (सीता), त्रिजटेची सेवा घेत तेव्हा तेथेच राहिली.