マハーバーラタ · 章 3.283
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.283.1
राघवः सहसौमित्रिः सुग्रीवेणाभिपालितः ।
वसनमाल्यवतः पृष्ठे ददर्श विमलं नभः ॥ ३.२८३.१ ॥
スグリーヴァに守られたラガヴァは、サウミトリとともに、ヴァサナ・マーリヤヴァトの背に澄んだ空を見た。
3.283.2
सदृष्ट्वाविमले व्योम्नि निर्मलं शसलक्षणम् ।
ग्रहनक्षत्रताराभिरनुयान्तममित्रहा ॥ ३.२८३.२ ॥
澄んだ空を、惑星・星宿・星々に伴われて進む、兎の印をもつ清浄な月を見て、敵を討つ者は…
3.283.3
कुमुदोत्पलपद्मानां गन्धमादाय वायुना ।
महीधरस्थः शीतेन सहसाप्रतिबोधितः ॥ ३.२८३.३ ॥
睡蓮・青蓮・蓮の香りを風が運び、山の上に立つ彼は冷たい風に突然目覚めた。
3.283.4
प्रभाते लक्ष्मणं वीरमभ्यभाषत दुर्मनाः ।
सीतां संस्मृत् यधर्मात्मा रुद्धां राक्षसवेश्मनि ॥ ३.२८३.४ ॥
夜明けに、憂いの心で義人は英雄ラクシュマナに語った。ラークシャサの館に囚われたシーターを思い出して。
3.283.5
गच्छ लक्ष्मण जानीहि किष्किंदायां कपीश्वरम् ।
प्रमत्तं ग्राम्यधर्मेषु कृतघ्नं स्वार्थपण्डितम् ॥ ३.२८३.५ ॥
ラクシュマナよ、行け。キシュキンダーで猿の王を確かめよ。世俗の快楽に溺れ、恩知らずで、自分の利益に長けた者を。
3.283.6
योसौ कुलाधमो मूढो मया राज्येऽभिषेचितः ।
सर्ववानरगोपुच्छा यमृक्षाश्च भजन्ति वै ॥ ३.२८३.६ ॥
私が王位に就けたあの一族の最下の愚者、すべての猿・牛尾猿・熊が仕える者。
3.283.7
यदर्थं निहतो बाली मया रघुकुलोद्वह ।
त्वया सहमहाबाहो किष्किन्धोपवने तदा ॥ ३.२८३.७ ॥
ラグ族を担う者よ、大いなる腕を持つ者よ！あの時、キシュキンダーの園で君と共に私がヴァーリンを殺したのは、そのためだった、
3.283.8
कृतघ्नं तमहं मन्ये वानरापशदं भुवि ।
यो मामेवंगतो मूढो न जानीतेऽद्य लक्ष्मण ॥ ३.२८३.८ ॥
ラクシュマナよ、私は恩知らずだと思う。地上の猿の中で最も卑しい者、迷い、今この状況にある私をまだ認めないあの男は。
3.283.9
असौ मन्ये न जानीते समयप्रतिपालनम् ।
कृतोपकारं मां नूनमवमत्याल्पया धिया ॥ ३.२८३.९ ॥
彼は約束を守ることを知らないのだと思う。確かに、浅はかな心で、私が施した恩を軽んじて、このようにしているのだ。
3.283.10
यदितावदनुद्युक्तः शेते कामसुखात्मकः ।
नेतव्यो वालिमार्गेण सर्वभूतगतिं त्वया ॥ ३.२८३.१० ॥
もし彼がまだ努めず、欲楽に浸って横たわっているなら、君はヴァーリンの道を通じて、すべての存在の行く末へと彼を送るべきだ。
3.283.11
अथापि घटतेऽस्माकमर्ते वानरपुङ्गवः ।
तमादायैव काकुत्स्थ त्वरावान्भव माचिरम् ॥ ३.२८३.११ ॥
猿の長がいなくても我々の務めが成し遂げられるとしても、カクトゥスタの末裔よ、彼を連れて、急ぎ、遅れてはならない。
3.283.12
इत्युक्तो लक्ष्मणो भ्रात्रा गुरुवाक्यहिते रतः ।
प्रतस्थे रुचिरं गृह्य समार्गणगुणं धनुः ॥ ३.२८३.१२ ॥
兄にそう言われると、年長者の言葉の善に専心するラクシュマナは、矢と弦を備えた美しい弓を手に取って出発した。
3.283.13
किष्किन्धाद्वारमासाद्यप्रविवेशानिवारितः ।
सक्रोध इतितं मत्वाराजा प्रत्युद्ययौ हरिः ॥ ३.२८३.१३ ॥
キシュキンダーの門に着くと、彼は妨げられることなく入った。怒っているものと思い、猿王は彼を出迎えに進み出た。
3.283.14
तं सदारोविनीतात्मा सुग्रीवः प्लवगाधिपः ।
पूजया प्रतिजग्राह प्रीयमाणस्तदर्हया ॥ ३.२८३.१४ ॥
謙虚な心の猿王スグリーヴァは、妻とともに彼を敬意をもって迎え入れた。彼にふさわしい礼遇に、彼は喜んだ。
3.283.15
तमब्रवीद्रामवचः सौमित्रिरकुतोभयः ।
स तत्सर्वमशेषेण श्रुत्वा प्रह्वः कृताञ्जलिः ॥ ३.२८३.१५ ॥
恐れを知らぬサウミトリ（ラクシュマナ）は、ラーマの言葉を彼に告げた。彼はすべてを余すところなく聞き、深く頭を下げて合掌した。
3.283.16
सभृत्यदारो राजेन्द्रसुग्रीवो वानराधिपः ।
इदमाह वचः प्रीतो लक्ष्मणं नरकुञ्जरम् ॥ ३.२८३.१६ ॥
従者と妻を伴った猿王スグリーヴァは、喜んで人中の象であるラクシュマナにこの言葉を述べた。
3.283.17
नास्मि लक्ष्मण दुर्मेधा नाकृतज्ञो न निर्घृणः ।
श्रूयतां यः प्रयत्नो मे सीतापर्येषणे कृतः ॥ ३.२८३.१७ ॥
ラクシュマナよ、私は愚かでも恩知らずでも、無慈悲でもない。シーターの捜索のために私がした努力を聞いてほしい。
3.283.18
दिशः प्रस्थापिताः सर्वेविनीता हरयो मया ।
सर्वेषां च कृतः कालो मासेऽभ्यागमने पुनः ॥ ३.२८३.१८ ॥
私は規律正しい猿たちを四方に派遣し、全員が一か月以内に戻るよう期限を定めた。
3.283.19
यैरियं सवना साद्रिः सपुरा सागराम्बरा ।
विचेतव्या मही वीर सग्रामनगराकरा ॥ ३.२८३.१९ ॥
海を衣とし、山々と都市を備えたこの大地を、英雄よ、村や町や鉱山とともに捜索すべき者たちよ。
3.283.20
स मासः पञ्चरात्रेण पूर्णो भवितुमर्हति ।
ततः श्रोष्यसि रामेण सहितः सुमहत्प्रियम् ॥ ३.२८३.२० ॥
その月は五夜のうちに満ちるはずである。そのとき、ラーマとともに大いに喜ばしい知らせを聞くであろう。
3.283.21
इत्युक्तो लक्ष्मणत्तेन कवानरेनद्रेण धीमता ।
त्यक्त्वारोषमदीनात्मा सुग्रीवं प्रत्यपूजयत् ॥ ३.२८३.२१ ॥
ラクシュマナにこう言われ、賢明な猿王は怒りを捨て、落胆しない心でスグリーヴァを敬った。
3.283.22
सरामं सहसुग्रीवो माल्यवत्पुष्ठमास्थितम् ।
भिगम्योदयं तस्य कार्यस्य प्रत्यवेदयत् ॥ ३.२८३.२२ ॥
ラーマとともにマールヤヴァト山の背に立ち、スグリーヴァは近づいて、その任務の結果を報告した。
3.283.23
इत्येवंवानरेनद्रास्ते समाजन्मुः सहस्रशः ।
दिशस्तिस्रो विचित्याथ न तु ये दक्षिणां गताः ॥ ३.२८३.२३ ॥
こうして猿の王たちは幾千となって集まった。三方を探し終えて。しかし南へ行った者たちは来なかった。
3.283.24
आचख्युस्तत्र रामाय महीं सागरमेखलाम् ।
विचितां न तु वैदेह्या दर्शनं रावणस् वा ॥ ३.२८३.२४ ॥
そこで彼らはラーマに、海を帯とする大地は捜し尽くしたが、ヴァイデーヒーもラーヴァナも見えなかったと報告した。
3.283.25
गतास्तु दक्षिणामाशां ये वै वानरपुङ्गवाः ।
आशावांस्तेषु काकुत्स्थः प्राणानार्तोऽभ्यधारयत् ॥ ३.२८३.२५ ॥
南の方角へ向かった猿の勇者たちに望みを託し、苦しみにあったカクトゥスタの末裔ラーマは命をつないでいた。
3.283.26
द्विमासोपरमे काले व्यतीते प्लवगास्ततः ।
सुग्रीवमभिगम्येदं त्वरिता वाक्यमब्रुवन् ॥ ३.२८३.२६ ॥
二か月が過ぎた頃、猿たちは急いでスグリーヴァのもとに近づき、この言葉を告げた。
3.283.27
रक्षितंवालिना यत्तत्स्फीतं मधुवनं महत् ।
त्वया च प्लवगश्रेष्ठ तद्भुङ्क्ते पवनात्मजः ॥ ३.२८३.२७ ॥
ヴァーリンが守っていたあの広大で豊かなマドゥの林を、猿の勇者よ、あなたと風の子が今享受している。
3.283.28
वालिपुत्रोऽङ्गदश्चैव ये चान्ये प्लवगर्षभाः ।
विचेतुं दक्षिणामाशां राजन्प्रस्थापितास्त्वया ॥ ३.२८३.२८ ॥
ヴァーリンの子アンガダと、その他の猿の雄牛たちは、王よ、あなたが南の方角を探すために送られた者たちである。
3.283.29
तेषामपनयं श्रुत्वा मेने सकृतकृत्यताम् ।
कृतार्थानां हि भृत्यानामेतद्भवति चेष्टितम् ॥ ३.२८३.२९ ॥
彼らの行いを聞いて、彼は任務が成し遂げられたと考えた。目的を果たした従者の振る舞いは、そうしたものだからである。
3.283.30
स तद्रामाय मेधावी शशंस प्लवगर्षभः ।
रामश्चाप्यनुमानेन मेने दृष्टां तु मैथिलीम् ॥ ३.२८३.३० ॥
その賢い猿の勇者はこれをラーマに報告し、ラーマもまた推論によってマイティリーが見つかったと信じた。
3.283.31
हनुमत्प्रमुखाश्चापि विश्रान्तास्ते प्लवङ्गमाः ।
अभिजग्मुर्हरीन्द्रं तं रामलक्ष्मणसन्निधौ ॥ ३.२८३.३१ ॥
ハヌマーンを先頭とする猿たちは休息を取り、ラーマとラクシュマナの前で、その猿王のもとへ進んだ。
3.283.32
गतिं च मुखवर्णं च दृष्ट्वारामो हनूमतः ।
अगमत्प्रत्ययं भूयो दृष्टा सीतेति भारत ॥ ३.२८३.३२ ॥
ハヌマーンの歩みと顔色を見て、ラーマは再び、バーラタよ、シーターが見つかったと確信した。
3.283.33
हनूमत्प्रमुखास्ते तु वानराः पूर्णमानसाः ।
प्रणेमुर्विधिवद्रामं सुग्रीवं लक्ष्मणं तथा ॥ ३.२८३.३३ ॥
ハヌマーンを先頭とする猿たちは満ち足りた心で、定めに従いラーマ、スグリーヴァ、ラクシュマナに礼拝した。
3.283.34
तानुवाचानतान्रामः प्रगृह्य सशरं धनुः ।
अपि मां जीवयिष्यध्वमपि वः कृतकृत्यता ॥ ३.२८३.३४ ॥
弓と矢を手にしたラーマは、かがんだ猿たちに言った。「お前たちは私を生き返らせてくれるか。そしてお前たちの務めも成就するのか。」
3.283.35
अपि राज्यमयोध्यायां कारयिष्याम्यहं पुनः ।
निहत्यसमरे शत्रूनाहृत्यजनकात्मजाम् ॥ ३.२८३.३५ ॥
戦場で敵を討ち、ジャナカの娘を取り戻した後、私は再びアヨーディヤーに王国を打ち立てるだろうか。
3.283.36
अमोक्षयित्वावैदेहीमहत्वा च रणे रिपून् ।
हृतदारोऽवधूतश्चनाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ३.२८३.३६ ॥
ヴァイデーヒーを取り戻さず、戦場で敵を討たないならば、妻を奪われて辱められた私は、生きる気力を持てない。
3.283.37
इत्युक्तवचनं रामं प्रत्युवाचानिलात्मजः ।
प्रियमाख्यामि ते राम दृष्टा सा जानकी मया ॥ ३.२८३.३७ ॥
そう言われて、風の子はラーマに答えた。「ラーマよ、良い知らせを申し上げます。私はジャーナキーを見ました。」
3.283.38
विचित्य दक्षिणामाशां सपर्वतवनाकराम् ।
श्रान्ताः काले व्यतीते स्म दृष्टवन्तो महागुहां ॥ ३.२८३.३८ ॥
山と森と鉱山のある南の方角を探し回り、時が過ぎて疲れ果てた我々は、大きな洞窟を見つけた。
3.283.39
प्रविशामो वयं तां तु बहुयोजनमायताम् ।
अन्धकारां सुविपिनां गहनां कीटसेविताम् ॥ ३.२८३.३९ ॥
我々はその洞窟に入った。それは幾由旬もの長さで、闇に満ち、深い森があり、深く、虫が群がる所だった。
3.283.40
गत्वा सुमहदध्वानमादित्यस् प्रभां ततः ।
दृष्टवन्तः स्म तत्रैवभवनं दिव्यमन्तरा ॥ ३.२८३.४० ॥
非常に長い道のりを行くと、太陽の光が見えた。そしてまさにその中に、神々しい館があった。
3.283.41
गयस् किल दैत्यस् तदा सद्वेश्म राघव ।
तत्रप्रभावती नाम तपोऽतप्यत तापसी ॥ ३.२८३.४१ ॥
ラーガヴァよ、伝えによれば当時ここはガヤという阿修羅の住まいで、そこでプラバーヴァティーという苦行女が苦行を行った。
3.283.42
तया दत्तानि भोज्यानिपानानिविविधानि च ।
भुकत्वा लब्धबलाः सन्तस्तयोक्तेन पथा ततः ॥ ३.२८३.४२ ॥
彼女が与えた様々な食べ物と飲み物を口にして力を得た我々は、彼女が示した道を進んだ。
3.283.43
निर्याय तस्मादुद्देशात्पश्यामो लवणाम्भसः ।
समीपे सह्यमलयौ दर्दुरं च महागिरिम् ॥ ३.२८३.४३ ॥
その地を出て、塩水の海の近くでサヒヤ山とマラヤ山、そしてダルドゥラと呼ばれる大山を見た。
3.283.44
ततो मलयमारुह्य पश्यन्तो वरुणालयम् ।
कविषण्णा व्यथिताः खिन्ना निराशा जीविते भृशम् ॥ ३.२८३.४४ ॥
その後マラヤ山に登り、ヴァルナの住処である海を眺めながら、我々は深く落ち込み、苦悩し、疲れ果て、命に大いに絶望していた。
3.283.45
अनेकशतविस्तीर्णं योजनानां महोदधिम् ।
तिमिनक्रझषावासं चिन्तयन्तः सुदुःखिताः ॥ ३.२८३.४५ ॥
数百ヨージャナに広がり、ティミ、マカラ、魚の住処である大海を思い、我々は深く悲しんでいた。
3.283.46
तत्रानशनसंकल्पं कृत्वाऽऽसीना वयं तदा ।
ततः कथान्ते गृध्रस्य जटायोरभवत्कथा ॥ ३.२८३.४६ ॥
そこで我々は断食の誓いを立てて座っていた。すると話の終わりに、禿鷲ジャターユの物語が現れた。
3.283.47
ततः पर्वतशृङ्गाभं घोररूपं भयावहम् ।
पक्षिणं दृष्टवन्तः स्म वैनतियेमिवापरम् ॥ ३.२८३.४७ ॥
すると、山の頂のような、恐ろしい姿で恐怖をもたらす一羽の鳥を見た。まるでもう一人のヴァイナテーヤ（ガルダ）のようだった。
3.283.48
सोऽस्मानतर्कयद्भोक्तुमथाभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ।
भोः क एष मम भ्रातुर्जटायोः कुरुते कथाम् ॥ ३.२८३.४८ ॥
彼は我々を食べようと考えた。そして近づいて言った。「おい！私の兄ジャターユの物語を語っているのは誰だ？」
3.283.49
संपातिर्नाम तस्याहं ज्येष्ठो भ्राता खगाधिपः ।
अन्योन्यस्पर्धया रूढावावामदित्यसत्पदम् ॥ ३.२८३.४९ ॥
私は彼の兄、鳥の王サンパーティである。互いに競い合い、我ら二人は太陽の高き住処へと舞い上がった。
3.283.50
ततो दग्धाविमौ पक्षौ न दग्धौ तु जटायुषः ।
तस्मान्मे चिरदृष्टः स भ्राता गृध्रपतः प्रियः ॥ ३.२८३.५० ॥
その時、私の二つの翼は焼けた。しかしジャターユの翼は焼けなかった。それゆえ、私の愛する兄、禿鷹の王は、長いあいだ私の目に見えていない。
3.283.51
निर्दग्धपक्षः पतितो ह्यहमस्मिन्महागिरौ ।
द्रष्टुं वीरं न शक्नोमि भ्रातरं वै जटायुषम् ॥ ३.२८३.५१ ॥
翼を焼かれ、私はこの大山に落ちた。勇敢な兄ジャターユを見ることができない。
3.283.52
तस्यैवं वदतोऽस्माभिर्हतो भ्राता निवेदितः ।
व्यसनं भवतश्चेदं संक्षेपाद्वै निवेदितम् ॥ ३.२८३.५२ ॥
彼がこう語っているうちに、我々はあなたの兄が殺されたと報告した。あなたのこの不幸は簡潔に申し上げた。
3.283.53
स सम्पातिस्तदा राजञ्श्रुत्वासुमहदप्रियम् ।
विषण्णचेताः पप्रच्छ पुनरस्मानरिंदम ॥ ३.२८३.५३ ॥
その時、王よ、サンパーティはあの極めて不快な知らせを聞き、意気消沈して、敵を制する者よ、再び我らに問うた。
3.283.54
कः सरामः कथं सीता जटायुश्च कथं हतः ।
इच्छामि सर्वमेवैतच्छ्रोतुं प्लवगसत्तमाः ॥ ३.२८३.५४ ॥
ラーマと共にいるのは誰か？シーターはどうしているか？ジャターユはどのように殺されたのか？これらすべてを聞きたい、猿の中の最良の者たちよ。
3.283.55
तस्याहं सर्वमेवैतद्भवतो व्यसनागमम् ।
प्रायोपवेशने चैवहेतुं विस्तरशोऽब्रुवम् ॥ ३.२८३.५५ ॥
あなたの災いが来た経緯と、死に至る断食の理由を、私は彼に詳しく語った。
3.283.56
सोऽस्मानाश्वासयामास वाक्येनानेन पक्षिराट् ।
रावणो विदितो मह्यं लङ्का चास्य महापुरी ॥ ३.२८३.५६ ॥
その鳥の王はこの言葉で私たちを慰めた。ラーヴァナは私の知るところであり、その大都ラṅカーもまた知っている。
3.283.57
दृष्टापारे समुद्रस्य त्रिकूटगिरिकन्दरे ।
भवित्री तत्र वैदेही न रमेऽस्त्यत्रविचारणा ॥ ३.२८३.५७ ॥
果てしない海の彼方、トリクータ山の洞窟にヴァイデーヒーはいるだろう。私は喜べない。このことに疑いはない。
3.283.58
इतितस्य वचः श्रुत्वा वयमुत्थाय सत्वराः ।
सागरक्रमणे मन्त्रं मन्त्रयामः परंतप ॥ ३.२८३.५८ ॥
その言葉を聞き、我々は急いで立ち上がり、海を渡る方策を相談した。敵を焼く者よ。
3.283.59
नाध्यवास्यद्यदा कश्चित्सागरस्य विलङ्घनम् ।
ततः पितरमाविश्य पुप्लुवेऽहंमहार्णवम्।
शतयोजनविस्तीर्णं निहत्य जलराक्षसीम् ॥ ३.२८३.५९ ॥
誰も海を渡ろうとしなかったとき、私は父を念じ、百ヨージャナの幅を持つその大海を跳び越えた。水の羅刹女を殺して。
3.283.60
उपवासतपःशीला भर्तृदर्शनलालसा ।
जटिला मलदिग्धाङ्गीकृश दीना तपस्विन ॥ ३.२८३.६० ॥
断食と苦行に専念し、夫に会いたいと切に願い、髪を束ねて結い、体は汚れにまみれ、やつれて哀れな女苦行者。
3.283.61
निमित्तैस्तामहं सीतामुपलभ्य पृथग्विधैः ।
उपसृत्याब्रवं चार्यामभिगम्य रहोगताम् ॥ ३.२८३.६१ ॥
さまざまな印によって私はそのシーターを見つけた。近づいて、人里離れて座す尊い女性に私は語りかけた。
3.283.62
सीते रामस्य दूतोऽहंवानरोमारुतात्मजः ।
त्वद्दर्शनमभिप्रप्सुरिह प्राप्तो विहायसा ॥ ३.२८३.६२ ॥
シーターよ、私はラーマの使者、猿であり、風の子です。あなたに会いたくて、空を渡ってここに来ました。
3.283.63
राजपुत्रौ कुशलिनौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
सर्वशाखामृगेन्द्रेण सुग्रीवेणाभिपालितौ ॥ ३.२८३.६३ ॥
二人の王子、兄弟のラーマとラクシュマナは無事であり、すべての猿族の主スグリーヴァに守られている。
3.283.64
कुशलंत्वाब्रवीद्रामःसीते सौमित्रिणा सह ।
सखिभावाच् सुग्रीवः कुशलं त्वाऽनुपृच्छति ॥ ३.२८३.६४ ॥
ラーマはラクシュマナと共に、シーターよ、あなたの無事を語られました。また、スグリーヴァも友情から、あなたの無事を尋ねています。
3.283.65
क्षिप्रमेष्यति ते भर्ता सर्वशाखामृगैः सह ।
प्रत्ययं कुरु मे देवि वानरोऽस्मि न राक्षसः ॥ ३.२८३.६५ ॥
あなたの夫はまもなく、すべての猿族を率いて来るでしょう。女神よ、私を信じてください。私は猿であって、羅刹ではありません。
3.283.66
मुहूर्तमिवच ध्यात्वा सीता मां प्रत्युवाच ह ।
अवैमि त्वांहनूमन्तमविन्ध्यवचनादहम् ॥ ३.२८३.६६ ॥
しばし考えてから、シーターは私に答えた。「アヴィンディヤの言葉によって、あなたがハヌマーンであることを私は知っています。」
3.283.67
अविन्ध्यो हि महाबाहो राक्षसो वृद्धसंमतः ।
कथितस्तेन सुग्रीवस्त्वद्विधैः सचिवैर्वृतः ॥ ३.२८३.६७ ॥
大いなる腕を持つ者よ、長老たちに尊ばれた羅刹アヴィンディヤは、お前のような大臣たちに囲まれたスグリーヴァのことを語った。
3.283.68
गम्यतामिति चोक्त्वा मां सीता पादादिमं मणिम् ।
घारिता येन वैदेही कालमेतमनिन्दिता ॥ ३.२८३.६८ ॥
「行きなさい」と言って、スィーターは私にこの宝玉をくれた。無垢なヴァイデーヒーは長い間、これを足に着けていたのだ。
3.283.69
प्रत्ययार्थं कथां चेमां कथयामास जानकी ।
क्षिप्तामिषीकां काकाय चित्रकूटे महागिरौ ॥ ३.२८३.६९ ॥
証拠として、ジャーナキーはまたこの話をした。偉大な山チトラクータで、一羽のカラスに投げられた葦の話である。
3.283.70
भवता पुरुषव्याघ्र प्रत्यभिज्ञानकारणात् ।
एकाक्षिविकलः काकः सुदुष्टात्मा कृतश्चवै ॥ ३.२८३.७० ॥
人中の虎よ、目印のために、あのカラスは確かにあなたによって片目にされ、極めて邪悪な者とされたのです。
3.283.71
ग्राहयित्वाऽहमात्मानं ततो दग्ध्वाच तां पुरीम् ।
संप्राप्त इतितं रामः प्रियवादिनमार्चयत् ॥ ३.२८३.७१ ॥
私は自らを明かし、その後あの都を焼き払って戻ってきた。これを聞いたラーマは、心地よい言葉を語る者を敬った。