മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.283
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.283.1
राघवः सहसौमित्रिः सुग्रीवेणाभिपालितः ।
वसनमाल्यवतः पृष्ठे ददर्श विमलं नभः ॥ ३.२८३.१ ॥
സുഗ്രീവനാൽ സംരക്ഷിതനായ രാഘവൻ, സൗമിത്രിയോടൊപ്പം വസനമാല്യവാന്റെ പുറത്ത് നിർമ്മലമായ ആകാശം കണ്ടു.
3.283.2
सदृष्ट्वाविमले व्योम्नि निर्मलं शसलक्षणम् ।
ग्रहनक्षत्रताराभिरनुयान्तममित्रहा ॥ ३.२८३.२ ॥
നിർമ്മലമായ ആകാശത്ത് ഗ്രഹനക്ഷത്രതാരകളാൽ അനുഗമിക്കപ്പെടുന്ന ശശലക്ഷണനായ നിർമ്മല ചന്ദ്രനെ കണ്ട് ശത്രുഹന്താവ്…
3.283.3
कुमुदोत्पलपद्मानां गन्धमादाय वायुना ।
महीधरस्थः शीतेन सहसाप्रतिबोधितः ॥ ३.२८३.३ ॥
കുമുദ, ഉത്പല, പത്മങ്ങളുടെ സുഗന്ധം കാറ്റ് വഹിച്ചുകൊണ്ടുവന്നപ്പോൾ പർവതത്തിൽ നിന്നിരുന്നവൻ തണുത്ത കാറ്റാൽ പെട്ടെന്ന് ഉണർന്നു.
3.283.4
प्रभाते लक्ष्मणं वीरमभ्यभाषत दुर्मनाः ।
सीतां संस्मृत् यधर्मात्मा रुद्धां राक्षसवेश्मनि ॥ ३.२८३.४ ॥
പ്രഭാതത്തിൽ ദുഃഖിതമനസ്കനായി വീരനായ ലക്ഷ്മണനോട് സംസാരിച്ചു, രാക്ഷസഗൃഹത്തിൽ തടവിലായ സീതയെ ഓർത്ത് ധർമ്മാത്മാവ്.
3.283.5
गच्छ लक्ष्मण जानीहि किष्किंदायां कपीश्वरम् ।
प्रमत्तं ग्राम्यधर्मेषु कृतघ्नं स्वार्थपण्डितम् ॥ ३.२८३.५ ॥
ലക്ഷ്മണാ, പോകൂ, കിഷ്കിന്ധയിൽ കപീശ്വരനെ അറിയൂ — ലൗകികസുഖങ്ങളിൽ മുഴുകിയവനും കൃതഘ്നനും സ്വാർത്ഥത്തിൽ വിദഗ്ധനുമായവനെ.
3.283.6
योसौ कुलाधमो मूढो मया राज्येऽभिषेचितः ।
सर्ववानरगोपुच्छा यमृक्षाश्च भजन्ति वै ॥ ३.२८३.६ ॥
എന്നാൽ രാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്ത ഈ കുലാധമനും മൂഢനും — എല്ലാ വാനരരും ഗോപുച്ഛരും ഋക്ഷരും സേവിക്കുന്നവൻ.
3.283.7
यदर्थं निहतो बाली मया रघुकुलोद्वह ।
त्वया सहमहाबाहो किष्किन्धोपवने तदा ॥ ३.२८३.७ ॥
രഘുകുലത്തെ വഹിക്കുന്നവനേ, മഹാബാഹുവേ! അന്ന് കിഷ്കിന്ധോപവനത്തിൽ നിന്നോടൊപ്പം ഏത് കാര്യത്തിനായി ഞാൻ ബാലിയെ വധിച്ചുവോ,
3.283.8
कृतघ्नं तमहं मन्ये वानरापशदं भुवि ।
यो मामेवंगतो मूढो न जानीतेऽद्य लक्ष्मण ॥ ३.२८३.८ ॥
ലക്ഷ്മണാ! ഇങ്ങനെയുള്ള എന്നെ ഇന്നും അറിയാത്ത ആ മൂഢൻ ഭൂമിയിലെ വാനരരിൽ അധമനും കൃതഘ്നനുമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
3.283.9
असौ मन्ये न जानीते समयप्रतिपालनम् ।
कृतोपकारं मां नूनमवमत्याल्पया धिया ॥ ३.२८३.९ ॥
അവൻ വാക്കുപാലനം അറിയുന്നില്ല എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; എനിക്കു ചെയ്ത ഉപകാരത്തെ അല്പബുദ്ധികൊണ്ട് അവമാനിച്ചാണ് അവൻ തീർച്ചയായും ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്.
3.283.10
यदितावदनुद्युक्तः शेते कामसुखात्मकः ।
नेतव्यो वालिमार्गेण सर्वभूतगतिं त्वया ॥ ३.२८३.१० ॥
അവൻ ഇനിയും ഉദ്യമിക്കാതെ കാമസുഖത്തിൽ മുഴുകി കിടക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നീ അവനെ വാലിയുടെ വഴിയിലൂടെ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഗതിയിലേക്ക് അയക്കണം.
3.283.11
अथापि घटतेऽस्माकमर्ते वानरपुङ्गवः ।
तमादायैव काकुत्स्थ त्वरावान्भव माचिरम् ॥ ३.२८३.११ ॥
വാനരശ്രേഷ്ഠനില്ലാതെയും നമുക്ക് കാര്യം സാധ്യമാണെങ്കിൽ, ഹേ കാകുത്സ്ഥാ! അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുതന്നെ വേഗം പോകൂ; താമസിക്കരുത്.
3.283.12
इत्युक्तो लक्ष्मणो भ्रात्रा गुरुवाक्यहिते रतः ।
प्रतस्थे रुचिरं गृह्य समार्गणगुणं धनुः ॥ ३.२८३.१२ ॥
ജ്യേഷ്ഠൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മുതിർന്നവരുടെ വാക്കിന്റെ ഹിതത്തിൽ മുഴുകിയ ലക്ഷ്മണൻ, അമ്പും ഞാണുമുള്ള മനോഹരമായ വില്ലെടുത്ത് പുറപ്പെട്ടു.
3.283.13
किष्किन्धाद्वारमासाद्यप्रविवेशानिवारितः ।
सक्रोध इतितं मत्वाराजा प्रत्युद्ययौ हरिः ॥ ३.२८३.१३ ॥
കിഷ്കിന്ധയുടെ കവാടത്തിലെത്തി അവൻ തടസ്സമില്ലാതെ അകത്തു കടന്നു. കോപിതനെന്നു കരുതി വാനരരാജാവ് അവനെ എതിരേൽക്കാൻ മുന്നോട്ടു വന്നു.
3.283.14
तं सदारोविनीतात्मा सुग्रीवः प्लवगाधिपः ।
पूजया प्रतिजग्राह प्रीयमाणस्तदर्हया ॥ ३.२८३.१४ ॥
വിനീതമനസ്കനായ വാനരാധിപൻ സുഗ്രീവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം അവനെ ബഹുമാനത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. അവന് അർഹമായ സത്കാരത്തിൽ അവൻ സന്തോഷിച്ചു.
3.283.15
तमब्रवीद्रामवचः सौमित्रिरकुतोभयः ।
स तत्सर्वमशेषेण श्रुत्वा प्रह्वः कृताञ्जलिः ॥ ३.२८३.१५ ॥
ഭയമില്ലാത്ത സൗമിത്രി (ലക്ഷ്മണൻ) രാമന്റെ വാക്കുകൾ അവനോടു പറഞ്ഞു. അവൻ അതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി കേട്ട്, വിനയത്തോടെ കൈകൂപ്പി.
3.283.16
सभृत्यदारो राजेन्द्रसुग्रीवो वानराधिपः ।
इदमाह वचः प्रीतो लक्ष्मणं नरकुञ्जरम् ॥ ३.२८३.१६ ॥
ഭൃത്യന്മാരോടും ഭാര്യയോടുമൊപ്പമുള്ള വാനരാധിപൻ സുഗ്രീവൻ സന്തോഷത്തോടെ നരശ്രേഷ്ഠനായ ലക്ഷ്മണനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.283.17
नास्मि लक्ष्मण दुर्मेधा नाकृतज्ञो न निर्घृणः ।
श्रूयतां यः प्रयत्नो मे सीतापर्येषणे कृतः ॥ ३.२८३.१७ ॥
ലക്ഷ്മണാ! ഞാൻ ബുദ്ധിഹീനനോ നന്ദികെട്ടവനോ ദയയില്ലാത്തവനോ അല്ല. സീതയെ തിരയാൻ ഞാൻ ചെയ്ത പ്രയത്നം കേൾക്കുക.
3.283.18
दिशः प्रस्थापिताः सर्वेविनीता हरयो मया ।
सर्वेषां च कृतः कालो मासेऽभ्यागमने पुनः ॥ ३.२८३.१८ ॥
എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ഞാൻ വിനീതരായ വാനരരെ അയച്ചിരിക്കുന്നു. എല്ലാവരും മടങ്ങിവരാൻ ഒരു മാസത്തെ സമയപരിധി ഞാൻ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
3.283.19
यैरियं सवना साद्रिः सपुरा सागराम्बरा ।
विचेतव्या मही वीर सग्रामनगराकरा ॥ ३.२८३.१९ ॥
കടലുകളും പർവതങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും, കടലിനെ വസ്ത്രമായി ധരിച്ച ഈ ഭൂമി—ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും ഖനികളും സഹിതം—ആരാൽ അന്വേഷിക്കപ്പെടണം, ഓ വീരാ.
3.283.20
स मासः पञ्चरात्रेण पूर्णो भवितुमर्हति ।
ततः श्रोष्यसि रामेण सहितः सुमहत्प्रियम् ॥ ३.२८३.२० ॥
ആ മാസം അഞ്ച് രാത്രികൊണ്ട് പൂർത്തിയാകണം. അപ്പോൾ രാമനോടൊപ്പം വലിയ സന്തോഷവാർത്ത നീ കേൾക്കും.
3.283.21
इत्युक्तो लक्ष्मणत्तेन कवानरेनद्रेण धीमता ।
त्यक्त्वारोषमदीनात्मा सुग्रीवं प्रत्यपूजयत् ॥ ३.२८३.२१ ॥
ലക്ഷ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബുദ്ധിമാനായ വാനരരാജൻ കോപം വിട്ട്, ദൈന്യമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ സുഗ്രീവനെ ബഹുമാനിച്ചു.
3.283.22
सरामं सहसुग्रीवो माल्यवत्पुष्ठमास्थितम् ।
भिगम्योदयं तस्य कार्यस्य प्रत्यवेदयत् ॥ ३.२८३.२२ ॥
രാമനോടൊപ്പം സുഗ്രീവൻ മാല്യവാൻ പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് ആ കാര്യത്തിന്റെ ഫലം അറിയിച്ചു.
3.283.23
इत्येवंवानरेनद्रास्ते समाजन्मुः सहस्रशः ।
दिशस्तिस्रो विचित्याथ न तु ये दक्षिणां गताः ॥ ३.२८३.२३ ॥
അങ്ങനെ വാനരരാജാക്കന്മാർ ആയിരക്കണക്കിന് ഒത്തുചേർന്നു; മൂന്ന് ദിക്കുകളിലും തിരഞ്ഞശേഷം. എന്നാൽ തെക്കോട്ട് പോയവർ അല്ല.
3.283.24
आचख्युस्तत्र रामाय महीं सागरमेखलाम् ।
विचितां न तु वैदेह्या दर्शनं रावणस् वा ॥ ३.२८३.२४ ॥
അവിടെ അവർ രാമനോട് സമുദ്രമേഖലയായ ഭൂമി തിരഞ്ഞുവെന്ന് അറിയിച്ചു; എന്നാൽ വൈദേഹിയെയോ രാവണനെയോ കണ്ടില്ല.
3.283.25
गतास्तु दक्षिणामाशां ये वै वानरपुङ्गवाः ।
आशावांस्तेषु काकुत्स्थः प्राणानार्तोऽभ्यधारयत् ॥ ३.२८३.२५ ॥
തെക്കൻ ദിക്കിലേക്ക് പോയ ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാരിൽ പ്രതീക്ഷ വെച്ച്, ദുഃഖിതനായ കാകുത്സ്ഥൻ രാമൻ പ്രാണൻ നിലനിർത്തി.
3.283.26
द्विमासोपरमे काले व्यतीते प्लवगास्ततः ।
सुग्रीवमभिगम्येदं त्वरिता वाक्यमब्रुवन् ॥ ३.२८३.२६ ॥
രണ്ടു മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ വാനരന്മാർ ധൃതിയോടെ സുഗ്രീവന്റെ അടുത്തെത്തി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.283.27
रक्षितंवालिना यत्तत्स्फीतं मधुवनं महत् ।
त्वया च प्लवगश्रेष्ठ तद्भुङ्क्ते पवनात्मजः ॥ ३.२८३.२७ ॥
ഹേ വാനരശ്രേഷ്ഠാ, വാലി കാത്തുസൂക്ഷിച്ച ആ വിശാലമായ മധുവനം നീയും വായുപുത്രനും അനുഭവിക്കുന്നു.
3.283.28
वालिपुत्रोऽङ्गदश्चैव ये चान्ये प्लवगर्षभाः ।
विचेतुं दक्षिणामाशां राजन्प्रस्थापितास्त्वया ॥ ३.२८३.२८ ॥
ഹേ രാജാവേ, തെക്കൻ ദിക്കിൽ അന്വേഷിക്കാൻ നീ അയച്ച വാലിപുത്രൻ അംഗദനും മറ്റു ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാരും.
3.283.29
तेषामपनयं श्रुत्वा मेने सकृतकृत्यताम् ।
कृतार्थानां हि भृत्यानामेतद्भवति चेष्टितम् ॥ ३.२८३.२९ ॥
അവരുടെ പെരുമാറ്റം കേട്ട് കാര്യം നിറവേറിയെന്ന് അവൻ കരുതി; കാര്യം നിറവേറിയ സേവകരുടെ പെരുമാറ്റം ഇങ്ങനെയാണ്.
3.283.30
स तद्रामाय मेधावी शशंस प्लवगर्षभः ।
रामश्चाप्यनुमानेन मेने दृष्टां तु मैथिलीम् ॥ ३.२८३.३० ॥
ആ ബുദ്ധിമാനായ വാനരശ്രേഷ്ഠൻ അത് രാമനോട് അറിയിച്ചു; രാമനും അനുമാനത്താൽ മൈഥിലിയെ കണ്ടുവെന്ന് കരുതി.
3.283.31
हनुमत्प्रमुखाश्चापि विश्रान्तास्ते प्लवङ्गमाः ।
अभिजग्मुर्हरीन्द्रं तं रामलक्ष्मणसन्निधौ ॥ ३.२८३.३१ ॥
ഹനുമാൻ പ്രമുഖനായ ആ വാനരന്മാർ വിശ്രമിച്ച ശേഷം, രാമലക്ഷ്മണന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ ആ വാനരേന്ദ്രന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
3.283.32
गतिं च मुखवर्णं च दृष्ट्वारामो हनूमतः ।
अगमत्प्रत्ययं भूयो दृष्टा सीतेति भारत ॥ ३.२८३.३२ ॥
ഹനുമാന്റെ നടത്തവും മുഖഭാവവും കണ്ട രാമന് ഹേ ഭാരതാ, സീതയെ കണ്ടെത്തി എന്ന വിശ്വാസം വീണ്ടും ഉറച്ചു.
3.283.33
हनूमत्प्रमुखास्ते तु वानराः पूर्णमानसाः ।
प्रणेमुर्विधिवद्रामं सुग्रीवं लक्ष्मणं तथा ॥ ३.२८३.३३ ॥
ഹനുമാൻ പ്രമുഖരായ ആ വാനരന്മാർ സംതൃപ്തമനസ്സോടെ രാമനെയും സുഗ്രീവനെയും ലക്ഷ്മണനെയും വിധിപ്രകാരം നമസ്കരിച്ചു.
3.283.34
तानुवाचानतान्रामः प्रगृह्य सशरं धनुः ।
अपि मां जीवयिष्यध्वमपि वः कृतकृत्यता ॥ ३.२८३.३४ ॥
വില്ലും അമ്പും എടുത്ത രാമൻ വണങ്ങി നിന്ന അവരോട് പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ എന്നെ ജീവിപ്പിക്കുമോ? നിങ്ങളുടെ കൃത്യവും പൂർത്തിയാകുമോ?
3.283.35
अपि राज्यमयोध्यायां कारयिष्याम्यहं पुनः ।
निहत्यसमरे शत्रूनाहृत्यजनकात्मजाम् ॥ ३.२८३.३५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ വധിച്ച് ജനകപുത്രിയെ വീണ്ടെടുത്ത്, ഞാൻ വീണ്ടും അയോധ്യയിൽ രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുമോ?
3.283.36
अमोक्षयित्वावैदेहीमहत्वा च रणे रिपून् ।
हृतदारोऽवधूतश्चनाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ३.२८३.३६ ॥
വൈദേഹിയെ മോചിപ്പിക്കാതെയും യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ വധിക്കാതെയും, ഭാര്യയെ അപഹരിക്കപ്പെട്ട് അപമാനിതനായ ഞാൻ ജീവിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടില്ല.
3.283.37
इत्युक्तवचनं रामं प्रत्युवाचानिलात्मजः ।
प्रियमाख्यामि ते राम दृष्टा सा जानकी मया ॥ ३.२८३.३७ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം വായുപുത്രൻ രാമനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: "രാമാ, നിനക്ക് പ്രിയമായ ഒരു വാർത്ത ഞാൻ അറിയിക്കാം; ഞാൻ ജാനകിയെ കണ്ടു."
3.283.38
विचित्य दक्षिणामाशां सपर्वतवनाकराम् ।
श्रान्ताः काले व्यतीते स्म दृष्टवन्तो महागुहां ॥ ३.२८३.३८ ॥
മലകളും കാടുകളും ഖനികളും നിറഞ്ഞ ദക്ഷിണദിക്കിൽ തിരഞ്ഞുനടന്ന്, കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ക്ഷീണിതരായ ഞങ്ങൾ ഒരു വലിയ ഗുഹ കണ്ടു.
3.283.39
प्रविशामो वयं तां तु बहुयोजनमायताम् ।
अन्धकारां सुविपिनां गहनां कीटसेविताम् ॥ ३.२८३.३९ ॥
ഞങ്ങൾ ആ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു; അത് പല യോജന നീളമുള്ളതും ഇരുട്ടു നിറഞ്ഞതും ഇടതൂർന്ന കാടുകളുള്ളതും ആഴമേറിയതും പ്രാണികൾ നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.
3.283.40
गत्वा सुमहदध्वानमादित्यस् प्रभां ततः ।
दृष्टवन्तः स्म तत्रैवभवनं दिव्यमन्तरा ॥ ३.२८३.४० ॥
വളരെ ദീർഘമായ വഴി നടന്നശേഷം സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ഞങ്ങൾ കണ്ടു; അവിടെത്തന്നെ അകത്തൊരു ദിവ്യഭവനവും കണ്ടു.
3.283.41
गयस् किल दैत्यस् तदा सद्वेश्म राघव ।
तत्रप्रभावती नाम तपोऽतप्यत तापसी ॥ ३.२८३.४१ ॥
രാഘവാ, അക്കാലത്ത് അത് ഗയൻ എന്ന ദൈത്യന്റെ ഭവനമായിരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അവിടെ പ്രഭാവതി എന്ന തപസ്വിനി തപസ്സു ചെയ്തു.
3.283.42
तया दत्तानि भोज्यानिपानानिविविधानि च ।
भुकत्वा लब्धबलाः सन्तस्तयोक्तेन पथा ततः ॥ ३.२८३.४२ ॥
അവൾ നൽകിയ വിവിധ ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ കഴിച്ച് ശക്തി നേടി, അവൾ പറഞ്ഞ വഴിയിലൂടെ ഞങ്ങൾ മുന്നോട്ടുപോയി.
3.283.43
निर्याय तस्मादुद्देशात्पश्यामो लवणाम्भसः ।
समीपे सह्यमलयौ दर्दुरं च महागिरिम् ॥ ३.२८३.४३ ॥
ആ പ്രദേശത്തുനിന്ന് പുറപ്പെട്ട് ഉപ്പുവെള്ളസമുദ്രത്തിനരികെ സഹ്യനെയും മലയനെയും ദർദുരമെന്ന മഹാപർവതത്തെയും ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
3.283.44
ततो मलयमारुह्य पश्यन्तो वरुणालयम् ।
कविषण्णा व्यथिताः खिन्ना निराशा जीविते भृशम् ॥ ३.२८३.४४ ॥
പിന്നീട് മലയപർവതത്തിൽ കയറി വരുണാലയമായ സമുദ്രം കണ്ടുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ അത്യധികം ദുഃഖിതരും വേദനിതരും ക്ഷീണിതരും ജീവിതത്തിൽ പ്രതീക്ഷയറ്റവരുമായിരുന്നു.
3.283.45
अनेकशतविस्तीर्णं योजनानां महोदधिम् ।
तिमिनक्रझषावासं चिन्तयन्तः सुदुःखिताः ॥ ३.२८३.४५ ॥
നൂറുകണക്കിന് യോജന വിസ്തൃതമായ, തിമി-നക്ര-മത്സ്യങ്ങളുടെ ആവാസമായ മഹാസമുദ്രത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച് ഞങ്ങൾ അത്യധികം ദുഃഖിതരായിരുന്നു.
3.283.46
तत्रानशनसंकल्पं कृत्वाऽऽसीना वयं तदा ।
ततः कथान्ते गृध्रस्य जटायोरभवत्कथा ॥ ३.२८३.४६ ॥
അവിടെ ഞങ്ങൾ ഉപവാസസങ്കൽപ്പം ചെയ്ത് ഇരിക്കുമ്പോൾ, സംഭാഷണാവസാനത്തിൽ ഗൃധ്രനായ ജടായുവിന്റെ കഥ ഉണ്ടായി.
3.283.47
ततः पर्वतशृङ्गाभं घोररूपं भयावहम् ।
पक्षिणं दृष्टवन्तः स्म वैनतियेमिवापरम् ॥ ३.२८३.४७ ॥
പിന്നീട് പർവതശിഖരം പോലെയുള്ള, ഭയങ്കര രൂപമുള്ള, ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പക്ഷിയെ ഞങ്ങൾ കണ്ടു; അത് വൈനതേയനെ (ഗരുഡനെ) പോലെയുള്ള മറ്റൊരാൾ പോലെ തോന്നി.
3.283.48
सोऽस्मानतर्कयद्भोक्तुमथाभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ।
भोः क एष मम भ्रातुर्जटायोः कुरुते कथाम् ॥ ३.२८३.४८ ॥
അവൻ ഞങ്ങളെ ഭക്ഷിക്കാൻ ചിന്തിച്ചു; പിന്നീട് അടുത്തുവന്ന് പറഞ്ഞു: "അയ്യോ! എന്റെ സഹോദരൻ ജടായുവിന്റെ കഥ പറയുന്ന ഇവൻ ആരാണ്?"
3.283.49
संपातिर्नाम तस्याहं ज्येष्ठो भ्राता खगाधिपः ।
अन्योन्यस्पर्धया रूढावावामदित्यसत्पदम् ॥ ३.२८३.४९ ॥
അവന്റെ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരനാണ് ഞാൻ, സമ്പാതി എന്ന പേരുള്ള പക്ഷിരാജാവ്. പരസ്പരമുള്ള മത്സരത്താൽ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും ആദിത്യന്റെ സത്പദത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
3.283.50
ततो दग्धाविमौ पक्षौ न दग्धौ तु जटायुषः ।
तस्मान्मे चिरदृष्टः स भ्राता गृध्रपतः प्रियः ॥ ३.२८३.५० ॥
അപ്പോൾ എന്റെ ഈ രണ്ടു ചിറകുകളും കരിഞ്ഞുപോയി; എന്നാൽ ജടായുവിന്റെ ചിറകുകൾ കരിഞ്ഞില്ല. അതുകൊണ്ട് എന്റെ പ്രിയ സഹോദരനായ ഗൃധ്രരാജനെ ഞാൻ ദീർഘകാലമായി കണ്ടിട്ടില്ല.
3.283.51
निर्दग्धपक्षः पतितो ह्यहमस्मिन्महागिरौ ।
द्रष्टुं वीरं न शक्नोमि भ्रातरं वै जटायुषम् ॥ ३.२८३.५१ ॥
ചിറകുകൾ കരിഞ്ഞ് ഞാൻ ഈ മഹാപർവതത്തിൽ വീണിരിക്കുന്നു. വീരനായ സഹോദരൻ ജടായുവിനെ കാണാൻ എനിക്കു കഴിയുന്നില്ല.
3.283.52
तस्यैवं वदतोऽस्माभिर्हतो भ्राता निवेदितः ।
व्यसनं भवतश्चेदं संक्षेपाद्वै निवेदितम् ॥ ३.२८३.५२ ॥
അവൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ സഹോദരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയിച്ചു. നിങ്ങളുടെ ദുഃഖം ചുരുക്കി ഇവിടെ അറിയിക്കുന്നു.
3.283.53
स सम्पातिस्तदा राजञ्श्रुत्वासुमहदप्रियम् ।
विषण्णचेताः पप्रच्छ पुनरस्मानरिंदम ॥ ३.२८३.५३ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, സമ്പാതി വളരെ അപ്രിയമായ വാർത്ത കേട്ട്, വിഷാദിച്ച മനസ്സോടെ, ശത്രുദമനാ, ഞങ്ങളോട് വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
3.283.54
कः सरामः कथं सीता जटायुश्च कथं हतः ।
इच्छामि सर्वमेवैतच्छ्रोतुं प्लवगसत्तमाः ॥ ३.२८३.५४ ॥
രാമനോടൊപ്പമുള്ളത് ആര്? സീത എങ്ങനെ? ജടായു എങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു? ഇതെല്ലാം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, വാനരശ്രേഷ്ഠരേ.
3.283.55
तस्याहं सर्वमेवैतद्भवतो व्यसनागमम् ।
प्रायोपवेशने चैवहेतुं विस्तरशोऽब्रुवम् ॥ ३.२८३.५५ ॥
നിങ്ങളുടെ ആപത്തിന്റെ വരവും പ്രായോപവേശത്തിന്റെ കാരണവും എല്ലാം ഞാൻ അവനോട് വിസ്തരിച്ചു പറഞ്ഞു.
3.283.56
सोऽस्मानाश्वासयामास वाक्येनानेन पक्षिराट् ।
रावणो विदितो मह्यं लङ्का चास्य महापुरी ॥ ३.२८३.५६ ॥
ആ പക്ഷിരാജൻ ഈ വാക്കുകളാൽ ഞങ്ങളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. രാവണനെ എനിക്കറിയാം; അവന്റെ മഹാനഗരമായ ലങ്കയും അറിയാം.
3.283.57
दृष्टापारे समुद्रस्य त्रिकूटगिरिकन्दरे ।
भवित्री तत्र वैदेही न रमेऽस्त्यत्रविचारणा ॥ ३.२८३.५७ ॥
കടലിന്റെ അക്കരെ, ത്രികൂടപർവതത്തിന്റെ ഗുഹയിൽ വൈദേഹി അവിടെത്തന്നെ ഉണ്ടാകും. ഇതിൽ സംശയമില്ല; ഞാൻ സന്തോഷിച്ചിട്ടില്ല.
3.283.58
इतितस्य वचः श्रुत्वा वयमुत्थाय सत्वराः ।
सागरक्रमणे मन्त्रं मन्त्रयामः परंतप ॥ ३.२८३.५८ ॥
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞങ്ങൾ വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, കടൽ കടക്കാനുള്ള മാർഗം ആലോചിച്ചു, ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്നവനേ.
3.283.59
नाध्यवास्यद्यदा कश्चित्सागरस्य विलङ्घनम् ।
ततः पितरमाविश्य पुप्लुवेऽहंमहार्णवम्।
शतयोजनविस्तीर्णं निहत्य जलराक्षसीम् ॥ ३.२८३.५९ ॥
ആരും കടൽ കടക്കാൻ തുനിയാതിരുന്നപ്പോൾ, ഞാൻ പിതാവിനെ (വായുവിനെ) ധ്യാനിച്ച്, നൂറു യോജന വിസ്തൃതമായ ആ മഹാസമുദ്രം ചാടിക്കടന്നു; ജലരാക്ഷസിയെ വധിച്ചുകൊണ്ട്.
3.283.60
उपवासतपःशीला भर्तृदर्शनलालसा ।
जटिला मलदिग्धाङ्गीकृश दीना तपस्विन ॥ ३.२८३.६० ॥
ഉപവാസത്തിലും തപസ്സിലും നിരതയായവൾ, ഭർത്താവിനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൾ, ജടയുള്ളവൾ, അഴുക്കു പുരണ്ട ശരീരമുള്ളവൾ, ക്ഷീണിച്ചവൾ, ദീനയായ തപസ്വിനി.
3.283.61
निमित्तैस्तामहं सीतामुपलभ्य पृथग्विधैः ।
उपसृत्याब्रवं चार्यामभिगम्य रहोगताम् ॥ ३.२८३.६१ ॥
പലവിധ അടയാളങ്ങളാൽ ഞാൻ ആ സീതയെ കണ്ടെത്തി. അടുത്തുചെന്ന്, ഏകാന്തതയിൽ ഇരുന്ന ആ ആര്യയോട് ഞാൻ സംസാരിച്ചു.
3.283.62
सीते रामस्य दूतोऽहंवानरोमारुतात्मजः ।
त्वद्दर्शनमभिप्रप्सुरिह प्राप्तो विहायसा ॥ ३.२८३.६२ ॥
സീതേ, ഞാൻ രാമന്റെ ദൂതനാണ്, വാനരനും വായുപുത്രനുമാണ്. നിന്നെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ ഇവിടെ എത്തി.
3.283.63
राजपुत्रौ कुशलिनौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
सर्वशाखामृगेन्द्रेण सुग्रीवेणाभिपालितौ ॥ ३.२८३.६३ ॥
രണ്ടു രാജപുത്രന്മാരായ സഹോദരന്മാർ രാമനും ലക്ഷ്മണനും സുഖമായിരിക്കുന്നു; എല്ലാ വാനരകുലങ്ങളുടെയും നാഥനായ സുഗ്രീവൻ അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
3.283.64
कुशलंत्वाब्रवीद्रामःसीते सौमित्रिणा सह ।
सखिभावाच् सुग्रीवः कुशलं त्वाऽनुपृच्छति ॥ ३.२८३.६४ ॥
രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം, സീതേ, നിന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചു. സൗഹൃദഭാവത്താൽ സുഗ്രീവനും നിന്റെ ക്ഷേമം ചോദിക്കുന്നു.
3.283.65
क्षिप्रमेष्यति ते भर्ता सर्वशाखामृगैः सह ।
प्रत्ययं कुरु मे देवि वानरोऽस्मि न राक्षसः ॥ ३.२८३.६५ ॥
നിന്റെ ഭർത്താവ് വേഗം എല്ലാ വാനരകുലങ്ങളോടുമൊപ്പം വരും. ദേവീ, എന്നിൽ വിശ്വാസം കൊള്ളൂ; ഞാൻ വാനരനാണ്, രാക്ഷസനല്ല.
3.283.66
मुहूर्तमिवच ध्यात्वा सीता मां प्रत्युवाच ह ।
अवैमि त्वांहनूमन्तमविन्ध्यवचनादहम् ॥ ३.२८३.६६ ॥
ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ച് സീത എന്നോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: "അവിന്ധ്യന്റെ വാക്കിൽ നീ ഹനുമാനാണെന്ന് ഞാനറിയുന്നു."
3.283.67
अविन्ध्यो हि महाबाहो राक्षसो वृद्धसंमतः ।
कथितस्तेन सुग्रीवस्त्वद्विधैः सचिवैर्वृतः ॥ ३.२८३.६७ ॥
മഹാബാഹോ, വൃദ്ധന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട അവിന്ധ്യൻ എന്ന രാക്ഷസൻ നിന്നെപ്പോലുള്ള മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സുഗ്രീവനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
3.283.68
गम्यतामिति चोक्त्वा मां सीता पादादिमं मणिम् ।
घारिता येन वैदेही कालमेतमनिन्दिता ॥ ३.२८३.६८ ॥
'പോകൂ' എന്ന് പറഞ്ഞ് സീത എനിക്ക് ഈ മണി നൽകി; കുറ്റമറ്റവളായ വൈദേഹി ഇത്രയും കാലം ഇത് കാലിൽ ധരിച്ചിരുന്നു.
3.283.69
प्रत्ययार्थं कथां चेमां कथयामास जानकी ।
क्षिप्तामिषीकां काकाय चित्रकूटे महागिरौ ॥ ३.२८३.६९ ॥
തെളിവിനായി ജാനകി ഈ കഥയും പറഞ്ഞു: മഹാപർവതമായ ചിത്രകൂടത്തിൽ ഒരു കാക്കയുടെ നേരെ എറിഞ്ഞ ഒരു പുല്ലുകോലിനെക്കുറിച്ച്.
3.283.70
भवता पुरुषव्याघ्र प्रत्यभिज्ञानकारणात् ।
एकाक्षिविकलः काकः सुदुष्टात्मा कृतश्चवै ॥ ३.२८३.७० ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രാ, തിരിച്ചറിയലിനായി നീ ആ കാക്കയെ ഒറ്റക്കണ്ണനും അതിദുഷ്ടനുമാക്കി.
3.283.71
ग्राहयित्वाऽहमात्मानं ततो दग्ध्वाच तां पुरीम् ।
संप्राप्त इतितं रामः प्रियवादिनमार्चयत् ॥ ३.२८३.७१ ॥
ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ അറിയിച്ചു, പിന്നീട് ആ നഗരം ദഹിപ്പിച്ച് മടങ്ങിയെത്തി. ഇതുകേട്ട് രാമൻ പ്രിയവാദിയായവനെ ആദരിച്ചു.