ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.283
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.283.1
राघवः सहसौमित्रिः सुग्रीवेणाभिपालितः ।
वसनमाल्यवतः पृष्ठे ददर्श विमलं नभः ॥ ३.२८३.१ ॥
ಸುಗ್ರೀವನಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದ ರಾಘವನು, ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಡನೆ ವಸನಮಾಲ್ಯವಂತದ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶವನ್ನು ಕಂಡನು.
3.283.2
सदृष्ट्वाविमले व्योम्नि निर्मलं शसलक्षणम् ।
ग्रहनक्षत्रताराभिरनुयान्तममित्रहा ॥ ३.२८३.२ ॥
ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ ನಕ್ಷತ್ರ ತಾರೆಗಳಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಶಲಾಂಛನ ನಿರ್ಮಲ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕಂಡು ಶತ್ರುಹಂತನು…
3.283.3
कुमुदोत्पलपद्मानां गन्धमादाय वायुना ।
महीधरस्थः शीतेन सहसाप्रतिबोधितः ॥ ३.२८३.३ ॥
ಕುಮುದ, ಉತ್ಪಲ, ಪದ್ಮಗಳ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಗಾಳಿ ಹೊತ್ತು ತರಲು, ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿದ್ದವರು ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಠಾತ್ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡರು.
3.283.4
प्रभाते लक्ष्मणं वीरमभ्यभाषत दुर्मनाः ।
सीतां संस्मृत् यधर्मात्मा रुद्धां राक्षसवेश्मनि ॥ ३.२८३.४ ॥
ಬೆಳಗಾದಾಗ ದುಃಖಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವೀರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು, ರಾಕ್ಷಸನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಧರ್ಮಾತ್ಮನು.
3.283.5
गच्छ लक्ष्मण जानीहि किष्किंदायां कपीश्वरम् ।
प्रमत्तं ग्राम्यधर्मेषु कृतघ्नं स्वार्थपण्डितम् ॥ ३.२८३.५ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಹೋಗು, ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯಲ್ಲಿ ಕಪೀಶ್ವರನನ್ನು ತಿಳಿ — ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತನಾದ, ಕೃತಘ್ನನಾದ, ಸ್ವಾರ್ಥ ಪಂಡಿತನನ್ನು.
3.283.6
योसौ कुलाधमो मूढो मया राज्येऽभिषेचितः ।
सर्ववानरगोपुच्छा यमृक्षाश्च भजन्ति वै ॥ ३.२८३.६ ॥
ನನ್ನಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕುಲಾಧಮ ಮೂಢನು — ಎಲ್ಲ ವಾನರರು, ಗೋಪುಚ್ಛರು, ಋಕ್ಷರು ಸೇವಿಸುವವನು.
3.283.7
यदर्थं निहतो बाली मया रघुकुलोद्वह ।
त्वया सहमहाबाहो किष्किन्धोपवने तदा ॥ ३.२८३.७ ॥
ರಘುಕುಲೋದ್ವಹನೇ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ! ಆಗ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೋಪವನದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಬಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದೆನೋ,
3.283.8
कृतघ्नं तमहं मन्ये वानरापशदं भुवि ।
यो मामेवंगतो मूढो न जानीतेऽद्य लक्ष्मण ॥ ३.२८३.८ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ! ಹೀಗಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಇಂದೂ ಅರಿಯದ ಆ ಮೂಢನು ಭೂಮಿಯ ವಾನರರಲ್ಲಿ ನೀಚನೂ ಕೃತಘ್ನನೂ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
3.283.9
असौ मन्ये न जानीते समयप्रतिपालनम् ।
कृतोपकारं मां नूनमवमत्याल्पया धिया ॥ ३.२८३.९ ॥
ಅವನು ಸಮಯಪಾಲನೆ ತಿಳಿಯದವನು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನಗೆ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅವಮಾನಿಸಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅವನು ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
3.283.10
यदितावदनुद्युक्तः शेते कामसुखात्मकः ।
नेतव्यो वालिमार्गेण सर्वभूतगतिं त्वया ॥ ३.२८३.१० ॥
ಅವನು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೆ ಕಾಮಸುಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮಲಗಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಅವನನ್ನು ವಾಲಿಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಗತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು.
3.283.11
अथापि घटतेऽस्माकमर्ते वानरपुङ्गवः ।
तमादायैव काकुत्स्थ त्वरावान्भव माचिरम् ॥ ३.२८३.११ ॥
ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನಿಲ್ಲದೆಯೂ ನಮಗೆ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ! ಅವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡೇ ತ್ವರೆಮಾಡು; ತಡಮಾಡಬೇಡ.
3.283.12
इत्युक्तो लक्ष्मणो भ्रात्रा गुरुवाक्यहिते रतः ।
प्रतस्थे रुचिरं गृह्य समार्गणगुणं धनुः ॥ ३.२८३.१२ ॥
ಅಣ್ಣ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಹಿರಿಯರ ಮಾತಿನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಬಾಣ ಮತ್ತು ಹೆದೆಯೊಡನೆ ಇದ್ದ ಸುಂದರ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಟನು.
3.283.13
किष्किन्धाद्वारमासाद्यप्रविवेशानिवारितः ।
सक्रोध इतितं मत्वाराजा प्रत्युद्ययौ हरिः ॥ ३.२८३.१३ ॥
ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯ ದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವನು ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವನೆಂದು ತಿಳಿದು ವಾನರರಾಜನು ಅವನ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದನು.
3.283.14
तं सदारोविनीतात्मा सुग्रीवः प्लवगाधिपः ।
पूजया प्रतिजग्राह प्रीयमाणस्तदर्हया ॥ ३.२८३.१४ ॥
ವಿನೀತ ಮನಸ್ಸಿನ ವಾನರಾಧಿಪ ಸುಗ್ರೀವನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಅವನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸತ್ಕಾರದಿಂದ ಅವನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು.
3.283.15
तमब्रवीद्रामवचः सौमित्रिरकुतोभयः ।
स तत्सर्वमशेषेण श्रुत्वा प्रह्वः कृताञ्जलिः ॥ ३.२८३.१५ ॥
ಭಯರಹಿತ ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ರಾಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಅವನು ಅದೆಲ್ಲವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಕೈಮುಗಿದನು.
3.283.16
सभृत्यदारो राजेन्द्रसुग्रीवो वानराधिपः ।
इदमाह वचः प्रीतो लक्ष्मणं नरकुञ्जरम् ॥ ३.२८३.१६ ॥
ಸೇವಕರು ಹಾಗೂ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾನರಾಧಿಪ ಸುಗ್ರೀವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
3.283.17
नास्मि लक्ष्मण दुर्मेधा नाकृतज्ञो न निर्घृणः ।
श्रूयतां यः प्रयत्नो मे सीतापर्येषणे कृतः ॥ ३.२८३.१७ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ! ನಾನು ಮಂದಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲ, ಕೃತಘ್ನನಲ್ಲ, ನಿರ್ದಯನಲ್ಲ. ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ನಾನು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕೇಳು.
3.283.18
दिशः प्रस्थापिताः सर्वेविनीता हरयो मया ।
सर्वेषां च कृतः कालो मासेऽभ्यागमने पुनः ॥ ३.२८३.१८ ॥
ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ವಿನೀತರಾದ ವಾನರರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಗಡುವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ.
3.283.19
यैरियं सवना साद्रिः सपुरा सागराम्बरा ।
विचेतव्या मही वीर सग्रामनगराकरा ॥ ३.२८३.१९ ॥
ಸಮುದ್ರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ನಗರಗಳು, ಸಾಗರವನ್ನೇ ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಈ ಭೂಮಿ—ಗ್ರಾಮ, ನಗರ, ಗಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ—ಯಾರಿಂದ ಹುಡುಕಲ್ಪಡಬೇಕು, ಓ ವೀರ.
3.283.20
स मासः पञ्चरात्रेण पूर्णो भवितुमर्हति ।
ततः श्रोष्यसि रामेण सहितः सुमहत्प्रियम् ॥ ३.२८३.२० ॥
ಆ ತಿಂಗಳು ಐದು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಬೇಕು. ಆಗ ನೀನು ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳುವೆ.
3.283.21
इत्युक्तो लक्ष्मणत्तेन कवानरेनद्रेण धीमता ।
त्यक्त्वारोषमदीनात्मा सुग्रीवं प्रत्यपूजयत् ॥ ३.२८३.२१ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಾನರರಾಜನು ಕೋಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ದೀನತೆಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು.
3.283.22
सरामं सहसुग्रीवो माल्यवत्पुष्ठमास्थितम् ।
भिगम्योदयं तस्य कार्यस्य प्रत्यवेदयत् ॥ ३.२८३.२२ ॥
ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವನು ಮಾಲ್ಯವಂತ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಆ ಕಾರ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
3.283.23
इत्येवंवानरेनद्रास्ते समाजन्मुः सहस्रशः ।
दिशस्तिस्रो विचित्याथ न तु ये दक्षिणां गताः ॥ ३.२८३.२३ ॥
ಹೀಗೆ ವಾನರರಾಜರು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು, ಮೂರು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ; ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹೋದವರು ಅಲ್ಲ.
3.283.24
आचख्युस्तत्र रामाय महीं सागरमेखलाम् ।
विचितां न तु वैदेह्या दर्शनं रावणस् वा ॥ ३.२८३.२४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಮನಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ಮೇಖಲೆಯುಳ್ಳ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು; ಆದರೆ ವೈದೇಹಿಯ ದರ್ಶನವಾಗಲಿಲ್ಲ, ರಾವಣನ ದರ್ಶನವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ.
3.283.25
गतास्तु दक्षिणामाशां ये वै वानरपुङ्गवाः ।
आशावांस्तेषु काकुत्स्थः प्राणानार्तोऽभ्यधारयत् ॥ ३.२८३.२५ ॥
ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರ ಮೇಲೆ ಆಶೆಯಿಟ್ಟು, ಪೀಡಿತನಾದ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು.
3.283.26
द्विमासोपरमे काले व्यतीते प्लवगास्ततः ।
सुग्रीवमभिगम्येदं त्वरिता वाक्यमब्रुवन् ॥ ३.२८३.२६ ॥
ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ ವಾನರರು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನ ಬಳಿ ಬಂದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
3.283.27
रक्षितंवालिना यत्तत्स्फीतं मधुवनं महत् ।
त्वया च प्लवगश्रेष्ठ तद्भुङ्क्ते पवनात्मजः ॥ ३.२८३.२७ ॥
ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರನೇ, ವಾಲಿಯು ಕಾಯ್ದಿದ್ದ ಆ ವಿಶಾಲ ಮಧುವನವನ್ನು ನೀನು ಮತ್ತು ವಾಯುಪುತ್ರನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ.
3.283.28
वालिपुत्रोऽङ्गदश्चैव ये चान्ये प्लवगर्षभाः ।
विचेतुं दक्षिणामाशां राजन्प्रस्थापितास्त्वया ॥ ३.२८३.२८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಲು ಕಳುಹಿಸಿದ ವಾಲಿ ಪುತ್ರ ಅಂಗದ ಮತ್ತು ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರು.
3.283.29
तेषामपनयं श्रुत्वा मेने सकृतकृत्यताम् ।
कृतार्थानां हि भृत्यानामेतद्भवति चेष्टितम् ॥ ३.२८३.२९ ॥
ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆಯಾಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು; ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರಿದ ಸೇವಕರ ನಡವಳಿಕೆ ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
3.283.30
स तद्रामाय मेधावी शशंस प्लवगर्षभः ।
रामश्चाप्यनुमानेन मेने दृष्टां तु मैथिलीम् ॥ ३.२८३.३० ॥
ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಸಮಾಚಾರವನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು; ರಾಮನೂ ಊಹೆಯಿಂದ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ನೋಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದನು.
3.283.31
हनुमत्प्रमुखाश्चापि विश्रान्तास्ते प्लवङ्गमाः ।
अभिजग्मुर्हरीन्द्रं तं रामलक्ष्मणसन्निधौ ॥ ३.२८३.३१ ॥
ಹನುಮಂತನು ಮುಖ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಆ ವಾನರರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ವಾನರೇಂದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.
3.283.32
गतिं च मुखवर्णं च दृष्ट्वारामो हनूमतः ।
अगमत्प्रत्ययं भूयो दृष्टा सीतेति भारत ॥ ३.२८३.३२ ॥
ಹನುಮಂತನ ನಡೆ ಮತ್ತು ಮುಖವರ್ಣವನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಮನಿಗೆ, ಓ ಭಾರತ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡಿರುವುದು ಮತ್ತೆ ಖಚಿತವಾಯಿತು.
3.283.33
हनूमत्प्रमुखास्ते तु वानराः पूर्णमानसाः ।
प्रणेमुर्विधिवद्रामं सुग्रीवं लक्ष्मणं तथा ॥ ३.२८३.३३ ॥
ಹನುಮಂತನು ಮುಖ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಆ ವಾನರರು ಪೂರ್ಣ ಮನದಿಂದ ವಿಧಿಯಂತೆ ರಾಮ, ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.
3.283.34
तानुवाचानतान्रामः प्रगृह्य सशरं धनुः ।
अपि मां जीवयिष्यध्वमपि वः कृतकृत्यता ॥ ३.२८३.३४ ॥
ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದ ರಾಮನು ಬಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಬದುಕಿಸುವಿರಾ? ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವೂ ಸಫಲವಾಗುವುದೇ?
3.283.35
अपि राज्यमयोध्यायां कारयिष्याम्यहं पुनः ।
निहत्यसमरे शत्रूनाहृत्यजनकात्मजाम् ॥ ३.२८३.३५ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಜನಕನ ಮಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದು, ನಾನು ಮತ್ತೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನೇ?
3.283.36
अमोक्षयित्वावैदेहीमहत्वा च रणे रिपून् ।
हृतदारोऽवधूतश्चनाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ३.२८३.३६ ॥
ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸದೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸದೆ, ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅವಮಾನಿತನಾದ ನಾನು ಬದುಕಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಲಾರೆ.
3.283.37
इत्युक्तवचनं रामं प्रत्युवाचानिलात्मजः ।
प्रियमाख्यामि ते राम दृष्टा सा जानकी मया ॥ ३.२८३.३७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ವಾಯುಪುತ್ರನು ರಾಮನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ರಾಮ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಜಾನಕಿಯನ್ನು ನೋಡಿದೆ."
3.283.38
विचित्य दक्षिणामाशां सपर्वतवनाकराम् ।
श्रान्ताः काले व्यतीते स्म दृष्टवन्तो महागुहां ॥ ३.२८३.३८ ॥
ಪರ್ವತ, ವನ, ಗಣಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಕಾಲ ಕಳೆದು ದಣಿದ ನಾವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆಯನ್ನು ಕಂಡೆವು.
3.283.39
प्रविशामो वयं तां तु बहुयोजनमायताम् ।
अन्धकारां सुविपिनां गहनां कीटसेविताम् ॥ ३.२८३.३९ ॥
ನಾವು ಆ ಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆವು; ಅದು ಅನೇಕ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದ, ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ, ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳ, ಆಳವಾದ, ಕೀಟಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದದ್ದು.
3.283.40
गत्वा सुमहदध्वानमादित्यस् प्रभां ततः ।
दृष्टवन्तः स्म तत्रैवभवनं दिव्यमन्तरा ॥ ३.२८३.४० ॥
ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ದಾರಿಯನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದ ನಂತರ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಂಡೆವು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಒಳಗೆ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಭವನವನ್ನೂ ಕಂಡೆವು.
3.283.41
गयस् किल दैत्यस् तदा सद्वेश्म राघव ।
तत्रप्रभावती नाम तपोऽतप्यत तापसी ॥ ३.२८३.४१ ॥
ರಾಘವ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಗಯ ಎಂಬ ದೈತ್ಯನ ಭವನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವತಿ ಎಂಬ ತಾಪಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು.
3.283.42
तया दत्तानि भोज्यानिपानानिविविधानि च ।
भुकत्वा लब्धबलाः सन्तस्तयोक्तेन पथा ततः ॥ ३.२८३.४२ ॥
ಆಕೆ ಕೊಟ್ಟ ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಬಲ ಪಡೆದು, ಆಕೆ ಹೇಳಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಮುಂದುವರಿದೆವು.
3.283.43
निर्याय तस्मादुद्देशात्पश्यामो लवणाम्भसः ।
समीपे सह्यमलयौ दर्दुरं च महागिरिम् ॥ ३.२८३.४३ ॥
ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಟು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪದ ಸಹ್ಯ, ಮಲಯ ಮತ್ತು ದರ್ದುರ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತವನ್ನು ನಾವು ಕಂಡೆವು.
3.283.44
ततो मलयमारुह्य पश्यन्तो वरुणालयम् ।
कविषण्णा व्यथिताः खिन्ना निराशा जीविते भृशम् ॥ ३.२८३.४४ ॥
ಆಮೇಲೆ ಮಲಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿ ವರುಣಾಲಯವಾದ ಸಾಗರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ನಾವು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾಗಿ, ನೋವಿನಿಂದ, ಬಳಲಿ, ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ನಿರಾಶರಾಗಿದ್ದೆವು.
3.283.45
अनेकशतविस्तीर्णं योजनानां महोदधिम् ।
तिमिनक्रझषावासं चिन्तयन्तः सुदुःखिताः ॥ ३.२८३.४५ ॥
ನೂರಾರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ, ತಿಮಿ, ನಕ್ರ, ಮೀನುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾದ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ನಾವು ಬಹಳ ದುಃಖಿತರಾಗಿದ್ದೆವು.
3.283.46
तत्रानशनसंकल्पं कृत्वाऽऽसीना वयं तदा ।
ततः कथान्ते गृध्रस्य जटायोरभवत्कथा ॥ ३.२८३.४६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಉಪವಾಸದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೆವು. ಆಗ ಮಾತಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹದ್ದು ಜಟಾಯುವಿನ ಕಥೆ ಹುಟ್ಟಿತು.
3.283.47
ततः पर्वतशृङ्गाभं घोररूपं भयावहम् ।
पक्षिणं दृष्टवन्तः स्म वैनतियेमिवापरम् ॥ ३.२८३.४७ ॥
ಆಗ ಪರ್ವತಶಿಖರದಂತೆ, ಭಯಂಕರ ರೂಪದ, ಭಯ ತರುವ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ನಾವು ಕಂಡೆವು; ಅದು ವೈನತೇಯನಂತೆ (ಗರುಡನಂತೆ) ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪದಂತಿತ್ತು.
3.283.48
सोऽस्मानतर्कयद्भोक्तुमथाभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ।
भोः क एष मम भ्रातुर्जटायोः कुरुते कथाम् ॥ ३.२८३.४८ ॥
ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಯೋಚಿಸಿದನು; ನಂತರ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಹೇಳಿದನು: "ಓ! ನನ್ನ ಸೋದರ ಜಟಾಯುವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವವರು ಯಾರು ಇವರು?"
3.283.49
संपातिर्नाम तस्याहं ज्येष्ठो भ्राता खगाधिपः ।
अन्योन्यस्पर्धया रूढावावामदित्यसत्पदम् ॥ ३.२८३.४९ ॥
ಅವನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ನಾನು, ಸಂಪಾತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಆದಿತ್ಯನ ಸತ್ಪದದತ್ತ ಏರಿದೆವು.
3.283.50
ततो दग्धाविमौ पक्षौ न दग्धौ तु जटायुषः ।
तस्मान्मे चिरदृष्टः स भ्राता गृध्रपतः प्रियः ॥ ३.२८३.५० ॥
ಆಗ ನನ್ನ ಈ ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದವು; ಆದರೆ ಜಟಾಯುವಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಸುಡಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸಹೋದರ, ಗೃಧ್ರರಾಜ, ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ನನಗೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
3.283.51
निर्दग्धपक्षः पतितो ह्यहमस्मिन्महागिरौ ।
द्रष्टुं वीरं न शक्नोमि भ्रातरं वै जटायुषम् ॥ ३.२८३.५१ ॥
ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಸುಟ್ಟು ನಾನು ಈ ಮಹಾಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ. ವೀರನಾದ ಸಹೋದರ ಜಟಾಯುವನ್ನು ನೋಡಲಾರೆನು.
3.283.52
तस्यैवं वदतोऽस्माभिर्हतो भ्राता निवेदितः ।
व्यसनं भवतश्चेदं संक्षेपाद्वै निवेदितम् ॥ ३.२८३.५२ ॥
ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಸಹೋದರ ಹತನಾದನೆಂದು ತಿಳಿಸಿದೆವು. ನಿಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನಿವೇದಿಸಲಾಯಿತು.
3.283.53
स सम्पातिस्तदा राजञ्श्रुत्वासुमहदप्रियम् ।
विषण्णचेताः पप्रच्छ पुनरस्मानरिंदम ॥ ३.२८३.५३ ॥
ಆಗ, ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ಸಂಪಾತಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪ್ರಿಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿಷಾದದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಓ ಶತ್ರುದಮನನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು.
3.283.54
कः सरामः कथं सीता जटायुश्च कथं हतः ।
इच्छामि सर्वमेवैतच्छ्रोतुं प्लवगसत्तमाः ॥ ३.२८३.५४ ॥
ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಇರುವವರು ಯಾರು? ಸೀತೆ ಹೇಗಿದ್ದಾಳೆ? ಜಟಾಯು ಹೇಗೆ ಹತನಾದನು? ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠರೇ.
3.283.55
तस्याहं सर्वमेवैतद्भवतो व्यसनागमम् ।
प्रायोपवेशने चैवहेतुं विस्तरशोऽब्रुवम् ॥ ३.२८३.५५ ॥
ನಿಮ್ಮ ಆಪತ್ತು ಬಂದ ಬಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶದ ಕಾರಣವನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.
3.283.56
सोऽस्मानाश्वासयामास वाक्येनानेन पक्षिराट् ।
रावणो विदितो मह्यं लङ्का चास्य महापुरी ॥ ३.२८३.५६ ॥
ಆ ಪಕ್ಷಿರಾಜನು ಈ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನಮಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿದನು. ರಾವಣನು ನನಗೆ ತಿಳಿದವನು, ಅವನ ಮಹಾನಗರಿ ಲಂಕೆಯೂ ತಿಳಿದಿದೆ.
3.283.57
दृष्टापारे समुद्रस्य त्रिकूटगिरिकन्दरे ।
भवित्री तत्र वैदेही न रमेऽस्त्यत्रविचारणा ॥ ३.२८३.५७ ॥
ಸಮುದ್ರದ ಆಚೆಯ ತ್ರಿಕೂಟ ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವೈದೇಹಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ನಾನು ಸಂತೋಷವಾಗಿಲ್ಲ.
3.283.58
इतितस्य वचः श्रुत्वा वयमुत्थाय सत्वराः ।
सागरक्रमणे मन्त्रं मन्त्रयामः परंतप ॥ ३.२८३.५८ ॥
ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾವು ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು, ಸಮುದ್ರ ದಾಟುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದೆವು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ.
3.283.59
नाध्यवास्यद्यदा कश्चित्सागरस्य विलङ्घनम् ।
ततः पितरमाविश्य पुप्लुवेऽहंमहार्णवम्।
शतयोजनविस्तीर्णं निहत्य जलराक्षसीम् ॥ ३.२८३.५९ ॥
ಯಾರೂ ಸಮುದ್ರ ದಾಟಲು ಧೈರ್ಯಮಾಡದಾಗ, ನಾನು ತಂದೆಯನ್ನು (ವಾಯುವನ್ನು) ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ನೂರು ಯೋಜನ ಅಗಲದ ಆ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದೆನು; ಜಲರಾಕ್ಷಸಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ.
3.283.60
उपवासतपःशीला भर्तृदर्शनलालसा ।
जटिला मलदिग्धाङ्गीकृश दीना तपस्विन ॥ ३.२८३.६० ॥
ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತಳು, ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆ ಇರುವವಳು, ಜಡೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು, ಕೊಳೆ ಮೆತ್ತಿದ ದೇಹದವಳು, ಕೃಶಳು, ದೀನಳಾದ ತಪಸ್ವಿನಿ.
3.283.61
निमित्तैस्तामहं सीतामुपलभ्य पृथग्विधैः ।
उपसृत्याब्रवं चार्यामभिगम्य रहोगताम् ॥ ३.२८३.६१ ॥
ಹಲವು ವಿಧದ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ನಾನು ಆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಆರ್ಯೆಯೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದೆ.
3.283.62
सीते रामस्य दूतोऽहंवानरोमारुतात्मजः ।
त्वद्दर्शनमभिप्रप्सुरिह प्राप्तो विहायसा ॥ ३.२८३.६२ ॥
ಸೀತೆಯೇ, ನಾನು ರಾಮನ ದೂತ, ವಾನರ, ವಾಯುಪುತ್ರ. ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
3.283.63
राजपुत्रौ कुशलिनौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
सर्वशाखामृगेन्द्रेण सुग्रीवेणाभिपालितौ ॥ ३.२८३.६३ ॥
ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರು, ಸಹೋದರರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಎಲ್ಲಾ ವಾನರ ಕುಲಗಳ ಒಡೆಯ ಸುಗ್ರೀವನು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
3.283.64
कुशलंत्वाब्रवीद्रामःसीते सौमित्रिणा सह ।
सखिभावाच् सुग्रीवः कुशलं त्वाऽनुपृच्छति ॥ ३.२८३.६४ ॥
ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಸೇರಿ, ಸೀತೆಯೇ, ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಸ್ನೇಹಭಾವದಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನೂ ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.
3.283.65
क्षिप्रमेष्यति ते भर्ता सर्वशाखामृगैः सह ।
प्रत्ययं कुरु मे देवि वानरोऽस्मि न राक्षसः ॥ ३.२८३.६५ ॥
ನಿನ್ನ ಪತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ವಾನರ ಕುಲಗಳೊಡನೆ ಬರುವನು. ದೇವಿ, ನನ್ನನ್ನು ನಂಬು; ನಾನು ವಾನರ, ರಾಕ್ಷಸನಲ್ಲ.
3.283.66
मुहूर्तमिवच ध्यात्वा सीता मां प्रत्युवाच ह ।
अवैमि त्वांहनूमन्तमविन्ध्यवचनादहम् ॥ ३.२८३.६६ ॥
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸಿ ಸೀತೆ ನನಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: "ಅವಿಂಧ್ಯನ ಮಾತಿನಿಂದ ನೀನು ಹನುಮಂತನೆಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ."
3.283.67
अविन्ध्यो हि महाबाहो राक्षसो वृद्धसंमतः ।
कथितस्तेन सुग्रीवस्त्वद्विधैः सचिवैर्वृतः ॥ ३.२८३.६७ ॥
ಮಹಾಬಾಹು, ಹಿರಿಯರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಿಂಧ್ಯ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ನಿನ್ನಂತಹ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
3.283.68
गम्यतामिति चोक्त्वा मां सीता पादादिमं मणिम् ।
घारिता येन वैदेही कालमेतमनिन्दिता ॥ ३.२८३.६८ ॥
'ಹೋಗು' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸೀತೆ ನನಗೆ ಈ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು; ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ವೈದೇಹಿ ಇದನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ತನ್ನ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದಳು.
3.283.69
प्रत्ययार्थं कथां चेमां कथयामास जानकी ।
क्षिप्तामिषीकां काकाय चित्रकूटे महागिरौ ॥ ३.२८३.६९ ॥
ಸಾಕ್ಷಿಗಾಗಿ ಜಾನಕಿ ಈ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಹೇಳಿದಳು: ಮಹಾಪರ್ವತ ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆದ ಒಂದು ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ.
3.283.70
भवता पुरुषव्याघ्र प्रत्यभिज्ञानकारणात् ।
एकाक्षिविकलः काकः सुदुष्टात्मा कृतश्चवै ॥ ३.२८३.७० ॥
ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ಗುರುತಿಗಾಗಿ ನೀನು ಆ ಕಾಗೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನವನಾಗಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಟನನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.
3.283.71
ग्राहयित्वाऽहमात्मानं ततो दग्ध्वाच तां पुरीम् ।
संप्राप्त इतितं रामः प्रियवादिनमार्चयत् ॥ ३.२८३.७१ ॥
ನನ್ನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ಆ ನಗರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಿಂತಿರುಗಿದೆನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಮನು ಪ್ರಿಯವಾದಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು.