మహాభారతం · అధ్యాయం 3.283
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.283.1
राघवः सहसौमित्रिः सुग्रीवेणाभिपालितः ।
वसनमाल्यवतः पृष्ठे ददर्श विमलं नभः ॥ ३.२८३.१ ॥
సుగ్రీవునిచే రక్షింపబడిన రాఘవుడు, సౌమిత్రితో కలిసి వసన మాల్యవంతపు వెనుక నిర్మలమైన ఆకాశాన్ని చూశాడు.
3.283.2
सदृष्ट्वाविमले व्योम्नि निर्मलं शसलक्षणम् ।
ग्रहनक्षत्रताराभिरनुयान्तममित्रहा ॥ ३.२८३.२ ॥
నిర్మల ఆకాశంలో గ్రహ నక్షత్ర తారలతో అనుసరించబడుతున్న నిర్మలమైన శశాంకుని చూసి శత్రుహంత…
3.283.3
कुमुदोत्पलपद्मानां गन्धमादाय वायुना ।
महीधरस्थः शीतेन सहसाप्रतिबोधितः ॥ ३.२८३.३ ॥
కుముద, ఉత్పల, పద్మాల సుగంధాన్ని గాలి మోసుకురాగా, పర్వతంపై ఉన్నవారు చల్లని గాలికి అకస్మాత్తుగా మేల్కొన్నారు.
3.283.4
प्रभाते लक्ष्मणं वीरमभ्यभाषत दुर्मनाः ।
सीतां संस्मृत् यधर्मात्मा रुद्धां राक्षसवेश्मनि ॥ ३.२८३.४ ॥
తెల్లవారగా దుఃఖిత మనస్కుడై వీరుడైన లక్ష్మణునితో మాట్లాడాడు, రాక్షస గృహంలో బంధించబడిన సీతను స్మరించి ధర్మాత్ముడు.
3.283.5
गच्छ लक्ष्मण जानीहि किष्किंदायां कपीश्वरम् ।
प्रमत्तं ग्राम्यधर्मेषु कृतघ्नं स्वार्थपण्डितम् ॥ ३.२८३.५ ॥
లక్ష్మణా, వెళ్ళు, కిష్కింధలో కపీశ్వరుని తెలుసుకో — లౌకిక సుఖాలలో మత్తుడై, కృతఘ్నుడై, స్వార్థంలో నిపుణుడై ఉన్నవాడిని.
3.283.6
योसौ कुलाधमो मूढो मया राज्येऽभिषेचितः ।
सर्ववानरगोपुच्छा यमृक्षाश्च भजन्ति वै ॥ ३.२८३.६ ॥
నాచే రాజ్యంలో అభిషేకించబడిన ఈ కులాధముడు, మూర్ఖుడు — సర్వ వానరులు, గోపుచ్ఛులు, ఋక్షులు సేవించే వాడు.
3.283.7
यदर्थं निहतो बाली मया रघुकुलोद्वह ।
त्वया सहमहाबाहो किष्किन्धोपवने तदा ॥ ३.२८३.७ ॥
రఘుకులోద్వహా, మహాబాహూ! అప్పుడు కిష్కింధోపవనంలో నీతో కలిసి ఏ కారణంగా నేను వాలిని చంపానో,
3.283.8
कृतघ्नं तमहं मन्ये वानरापशदं भुवि ।
यो मामेवंगतो मूढो न जानीतेऽद्य लक्ष्मण ॥ ३.२८३.८ ॥
లక్ష్మణా! ఇలా ఉన్న నన్ను ఇప్పటికీ గుర్తించని ఆ మూఢుడు, భూమిపై వానరులలో అధముడు, కృతఘ్నుడు అని నేను భావిస్తున్నాను.
3.283.9
असौ मन्ये न जानीते समयप्रतिपालनम् ।
कृतोपकारं मां नूनमवमत्याल्पया धिया ॥ ३.२८३.९ ॥
అతడు కాలపాలనను (మాటను నిలబెట్టుకోవడాన్ని) తెలియడు అని నేను భావిస్తున్నాను; నాకు చేసిన ఉపకారాన్ని అల్పబుద్ధితో అవమానించి నిశ్చయంగా అలా చేస్తున్నాడు.
3.283.10
यदितावदनुद्युक्तः शेते कामसुखात्मकः ।
नेतव्यो वालिमार्गेण सर्वभूतगतिं त्वया ॥ ३.२८३.१० ॥
అతడు ఇంకా ప్రయత్నం చేయక కామసుఖాల్లో మునిగి నిద్రిస్తుంటే, నీవు అతన్ని వాలి మార్గంలో, సర్వభూతాల గతికి పంపాలి.
3.283.11
अथापि घटतेऽस्माकमर्ते वानरपुङ्गवः ।
तमादायैव काकुत्स्थ त्वरावान्भव माचिरम् ॥ ३.२८३.११ ॥
మనకు వానరశ్రేష్ఠుడు లేకుండానూ కార్యం సాధ్యమైతే, ఓ కాకుత్స్థా! అతన్ని తీసుకునే త్వరపడు; ఆలస్యం చేయవద్దు.
3.283.12
इत्युक्तो लक्ष्मणो भ्रात्रा गुरुवाक्यहिते रतः ।
प्रतस्थे रुचिरं गृह्य समार्गणगुणं धनुः ॥ ३.२८३.१२ ॥
అన్నయ్య ఇలా చెప్పగా, పెద్దల మాట హితంలో నిమగ్నుడైన లక్ష్మణుడు, బాణాలు నారితో కూడిన అందమైన ధనువును తీసుకుని బయలుదేరాడు.
3.283.13
किष्किन्धाद्वारमासाद्यप्रविवेशानिवारितः ।
सक्रोध इतितं मत्वाराजा प्रत्युद्ययौ हरिः ॥ ३.२८३.१३ ॥
కిష్కింధ ద్వారాన్ని చేరి అతడు అడ్డు లేకుండా లోపలికి ప్రవేశించాడు. కోపంతో ఉన్నవాడని భావించి వానరరాజు అతనికి ఎదురువెళ్లాడు.
3.283.14
तं सदारोविनीतात्मा सुग्रीवः प्लवगाधिपः ।
पूजया प्रतिजग्राह प्रीयमाणस्तदर्हया ॥ ३.२८३.१४ ॥
వినయశీలి అయిన వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు భార్యతో కలిసి అతనికి గౌరవంతో స్వాగతం పలికాడు. అతనికి తగిన సత్కారంతో అతడు సంతోషించాడు.
3.283.15
तमब्रवीद्रामवचः सौमित्रिरकुतोभयः ।
स तत्सर्वमशेषेण श्रुत्वा प्रह्वः कृताञ्जलिः ॥ ३.२८३.१५ ॥
భయరహితుడైన సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు) రాముని మాటలను అతనితో చెప్పాడు. అతడు అవన్నీ పూర్తిగా విని, వినయంగా చేతులు జోడించాడు.
3.283.16
सभृत्यदारो राजेन्द्रसुग्रीवो वानराधिपः ।
इदमाह वचः प्रीतो लक्ष्मणं नरकुञ्जरम् ॥ ३.२८३.१६ ॥
పరివారంతో, భార్యతో కూడిన వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు సంతోషంతో నరశ్రేష్ఠుడైన లక్ష్మణునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
3.283.17
नास्मि लक्ष्मण दुर्मेधा नाकृतज्ञो न निर्घृणः ।
श्रूयतां यः प्रयत्नो मे सीतापर्येषणे कृतः ॥ ३.२८३.१७ ॥
లక్ష్మణా! నేను మందబుద్ధిని కాను, కృతఘ్నుడిని కాను, నిర్దయుడిని కాను. సీతను వెతకడానికి నేను చేసిన ప్రయత్నాన్ని వినుము.
3.283.18
दिशः प्रस्थापिताः सर्वेविनीता हरयो मया ।
सर्वेषां च कृतः कालो मासेऽभ्यागमने पुनः ॥ ३.२८३.१८ ॥
నేను అన్ని దిక్కులకు వినయవంతులైన వానరులను పంపించాను. అందరూ తిరిగి రావడానికి ఒక నెల గడువు నిర్ణయించాను.
3.283.19
यैरियं सवना साद्रिः सपुरा सागराम्बरा ।
विचेतव्या मही वीर सग्रामनगराकरा ॥ ३.२८३.१९ ॥
సముద్రాలు, పర్వతాలు, పురాలు, సముద్రమే వస్త్రంగా గల ఈ భూమి—గ్రామాలు, నగరాలు, గనులతో సహా—ఎవరిచేత వెతకబడాలో, ఓ వీరా.
3.283.20
स मासः पञ्चरात्रेण पूर्णो भवितुमर्हति ।
ततः श्रोष्यसि रामेण सहितः सुमहत्प्रियम् ॥ ३.२८३.२० ॥
ఆ నెల ఐదు రాత్రుల్లో ముగియాలి. అప్పుడు రాముడితో కలిసి అత్యంత శుభవార్తను వింటావు.
3.283.21
इत्युक्तो लक्ष्मणत्तेन कवानरेनद्रेण धीमता ।
त्यक्त्वारोषमदीनात्मा सुग्रीवं प्रत्यपूजयत् ॥ ३.२८३.२१ ॥
లక్ష్మణుడు ఇలా చెప్పగా, బుద్ధిమంతుడైన వానరరాజు కోపాన్ని విడిచి, దీనత్వం లేని మనస్సుతో సుగ్రీవుని గౌరవించాడు.
3.283.22
सरामं सहसुग्रीवो माल्यवत्पुष्ठमास्थितम् ।
भिगम्योदयं तस्य कार्यस्य प्रत्यवेदयत् ॥ ३.२८३.२२ ॥
రాముడితో కలిసి సుగ్రీవుడు మాల్యవంత పర్వతపు శిఖరంపై ఉండి, ఆ కార్యఫలితాన్ని తెలియజేశాడు.
3.283.23
इत्येवंवानरेनद्रास्ते समाजन्मुः सहस्रशः ।
दिशस्तिस्रो विचित्याथ न तु ये दक्षिणां गताः ॥ ३.२८३.२३ ॥
ఇలా వానరరాజులు వేలాదిగా కూడారు; మూడు దిక్కులలో వెతికి. కానీ దక్షిణ దిక్కుకు వెళ్లినవారు కాదు.
3.283.24
आचख्युस्तत्र रामाय महीं सागरमेखलाम् ।
विचितां न तु वैदेह्या दर्शनं रावणस् वा ॥ ३.२८३.२४ ॥
అక్కడ వారు రాముడికి సముద్రమేఖలగల భూమిని వెతికామని చెప్పారు; కానీ వైదేహి దర్శనం కాలేదు, రావణుడి జాడా కాలేదు.
3.283.25
गतास्तु दक्षिणामाशां ये वै वानरपुङ्गवाः ।
आशावांस्तेषु काकुत्स्थः प्राणानार्तोऽभ्यधारयत् ॥ ३.२८३.२५ ॥
దక్షిణ దిశకు వెళ్ళిన శ్రేష్ఠ వానరులపై ఆశ పెట్టుకుని, బాధితుడైన కాకుత్స్థ రాముడు ప్రాణాలను నిలుపుకున్నాడు.
3.283.26
द्विमासोपरमे काले व्यतीते प्लवगास्ततः ।
सुग्रीवमभिगम्येदं त्वरिता वाक्यमब्रुवन् ॥ ३.२८३.२६ ॥
రెండు నెలలు గడిచిన తర్వాత వానరులు త్వరగా సుగ్రీవుని దగ్గరకు వచ్చి ఈ మాటలు పలికారు.
3.283.27
रक्षितंवालिना यत्तत्स्फीतं मधुवनं महत् ।
त्वया च प्लवगश्रेष्ठ तद्भुङ्क्ते पवनात्मजः ॥ ३.२८३.२७ ॥
ఓ శ్రేష్ఠ వానరుడా, వాలి రక్షించిన ఆ విశాలమైన మధువనాన్ని నీవు, వాయుపుత్రుడు అనుభవిస్తున్నారు.
3.283.28
वालिपुत्रोऽङ्गदश्चैव ये चान्ये प्लवगर्षभाः ।
विचेतुं दक्षिणामाशां राजन्प्रस्थापितास्त्वया ॥ ३.२८३.२८ ॥
ఓ రాజా, నీవు దక్షిణ దిశలో వెతకడానికి పంపిన వాలి కుమారుడు అంగదుడు మరియు ఇతర శ్రేష్ఠ వానరులు.
3.283.29
तेषामपनयं श्रुत्वा मेने सकृतकृत्यताम् ।
कृतार्थानां हि भृत्यानामेतद्भवति चेष्टितम् ॥ ३.२८३.२९ ॥
వారి ప్రవర్తనను విని అతడు కార్యం పూర్తయిందని భావించాడు; కార్యం నెరవేరిన సేవకుల ప్రవర్తన ఇలానే ఉంటుంది.
3.283.30
स तद्रामाय मेधावी शशंस प्लवगर्षभः ।
रामश्चाप्यनुमानेन मेने दृष्टां तु मैथिलीम् ॥ ३.२८३.३० ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడైన వానరశ్రేష్ఠుడు ఆ విషయాన్ని రాముడికి తెలిపాడు; రాముడు కూడా అనుమానం ద్వారా మైథిలిని చూశారని భావించాడు.
3.283.31
हनुमत्प्रमुखाश्चापि विश्रान्तास्ते प्लवङ्गमाः ।
अभिजग्मुर्हरीन्द्रं तं रामलक्ष्मणसन्निधौ ॥ ३.२८३.३१ ॥
హనుమంతుడు ప్రముఖులుగా ఉన్న ఆ వానరులు విశ్రాంతి తీసుకున్న తర్వాత, రాముడు మరియు లక్ష్మణుడి సమక్షంలో ఆ వానరేంద్రుని వద్దకు వెళ్లారు.
3.283.32
गतिं च मुखवर्णं च दृष्ट्वारामो हनूमतः ।
अगमत्प्रत्ययं भूयो दृष्टा सीतेति भारत ॥ ३.२८३.३२ ॥
హనుమంతుని నడకను, ముఖవర్ణాన్ని చూసి రాముడికి, ఓ భరతా, సీత కనిపించిందన్న నమ్మకం మళ్లీ కలిగింది.
3.283.33
हनूमत्प्रमुखास्ते तु वानराः पूर्णमानसाः ।
प्रणेमुर्विधिवद्रामं सुग्रीवं लक्ष्मणं तथा ॥ ३.२८३.३३ ॥
హనుమంతుడు ప్రముఖులుగా ఉన్న ఆ వానరులు సంతృప్తితో రాముడికి, సుగ్రీవునికి, లక్ష్మణునికి విధి ప్రకారం నమస్కరించారు.
3.283.34
तानुवाचानतान्रामः प्रगृह्य सशरं धनुः ।
अपि मां जीवयिष्यध्वमपि वः कृतकृत्यता ॥ ३.२८३.३४ ॥
ధనుస్సు, బాణం పట్టుకున్న రాముడు, వంగి నిలిచిన వారితో ఇలా అన్నాడు: మీరు నన్ను బ్రతికిస్తారా? మీ కార్యం కూడా సిద్ధిస్తుందా?
3.283.35
अपि राज्यमयोध्यायां कारयिष्याम्यहं पुनः ।
निहत्यसमरे शत्रूनाहृत्यजनकात्मजाम् ॥ ३.२८३.३५ ॥
యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించి, జనకుని కుమార్తెను తిరిగి తెచ్చి, నేను మళ్లీ అయోధ్యలో రాజ్యాన్ని స్థాపిస్తానా?
3.283.36
अमोक्षयित्वावैदेहीमहत्वा च रणे रिपून् ।
हृतदारोऽवधूतश्चनाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ३.२८३.३६ ॥
వైదేహిని విడిపించకుండా, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించకుండా ఉంటే, భార్య అపహరణతో అవమానితుడనైన నేను జీవించడానికి ధైర్యం చేయలేను.
3.283.37
इत्युक्तवचनं रामं प्रत्युवाचानिलात्मजः ।
प्रियमाख्यामि ते राम दृष्टा सा जानकी मया ॥ ३.२८३.३७ ॥
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, వాయుపుత్రుడు రాముడికి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: "రామా, నీకు శుభవార్త చెబుతున్నాను; నేను జానకిని చూశాను."
3.283.38
विचित्य दक्षिणामाशां सपर्वतवनाकराम् ।
श्रान्ताः काले व्यतीते स्म दृष्टवन्तो महागुहां ॥ ३.२८३.३८ ॥
పర్వతాలు, అడవులు, గనులతో నిండిన దక్షిణ దిశలో వెతుకుతూ, కాలం గడిచాక అలసిపోయిన మేము ఒక పెద్ద గుహను చూశాము.
3.283.39
प्रविशामो वयं तां तु बहुयोजनमायताम् ।
अन्धकारां सुविपिनां गहनां कीटसेविताम् ॥ ३.२८३.३९ ॥
ఆ గుహలో మేము ప్రవేశించాము; అది అనేక యోజనాల పొడవు, చీకటి, దట్టమైన అడవులు, లోతైనది, కీటకాలతో నిండినది.
3.283.40
गत्वा सुमहदध्वानमादित्यस् प्रभां ततः ।
दृष्टवन्तः स्म तत्रैवभवनं दिव्यमन्तरा ॥ ३.२८३.४० ॥
చాలా దూరం నడిచిన తర్వాత, సూర్యుని కాంతిని చూశాము; అక్కడే లోపల ఒక దివ్య భవనాన్ని కూడా చూశాము.
3.283.41
गयस् किल दैत्यस् तदा सद्वेश्म राघव ।
तत्रप्रभावती नाम तपोऽतप्यत तापसी ॥ ३.२८३.४१ ॥
రాఘవా, ఆ కాలంలో అది గయుడనే దైత్యుని భవనమని చెబుతారు; అక్కడ ప్రభావతి అనే తాపసి తపస్సు చేసింది.
3.283.42
तया दत्तानि भोज्यानिपानानिविविधानि च ।
भुकत्वा लब्धबलाः सन्तस्तयोक्तेन पथा ततः ॥ ३.२८३.४२ ॥
ఆమె ఇచ్చిన వివిధ ఆహార పానీయాలను తిని, బలం పొంది, ఆమె చెప్పిన దారిలో మేము ముందుకు సాగాము.
3.283.43
निर्याय तस्मादुद्देशात्पश्यामो लवणाम्भसः ।
समीपे सह्यमलयौ दर्दुरं च महागिरिम् ॥ ३.२८३.४३ ॥
ఆ ప్రదేశం నుండి బయలుదేరి లవణజలసముద్రం సమీపంలోని సహ్యం, మలయం, దర్దురం అనే మహాపర్వతాన్ని చూశాము.
3.283.44
ततो मलयमारुह्य पश्यन्तो वरुणालयम् ।
कविषण्णा व्यथिताः खिन्ना निराशा जीविते भृशम् ॥ ३.२८३.४४ ॥
అప్పుడు మలయపర్వతం ఎక్కి వరుణాలయమైన సముద్రాన్ని చూస్తూ, మేము అత్యంత దుఃఖితులమై, బాధపడి, అలసి, జీవితంపై ఆశ కోల్పోయాము.
3.283.45
अनेकशतविस्तीर्णं योजनानां महोदधिम् ।
तिमिनक्रझषावासं चिन्तयन्तः सुदुःखिताः ॥ ३.२८३.४५ ॥
వందల యోజనాలు విస్తరించి, తిమి, నక్ర, జలచరాల నివాసమైన మహాసముద్రం గురించి ఆలోచిస్తూ మేము అత్యంత దుఃఖితులమయ్యాము.
3.283.46
तत्रानशनसंकल्पं कृत्वाऽऽसीना वयं तदा ।
ततः कथान्ते गृध्रस्य जटायोरभवत्कथा ॥ ३.२८३.४६ ॥
అక్కడ మేము ఉపవాస సంకల్పం చేసుకుని కూర్చున్నాము. అప్పుడు మాటల చివరలో గృధ్రుడు జటాయువు కథ మొదలయ్యింది.
3.283.47
ततः पर्वतशृङ्गाभं घोररूपं भयावहम् ।
पक्षिणं दृष्टवन्तः स्म वैनतियेमिवापरम् ॥ ३.२८३.४७ ॥
అప్పుడు పర్వతశిఖరంలా, భయంకరమైన రూపంతో, భయం కలిగించే ఒక పక్షిని మేము చూశాము. అది వైనతేయునికి (గరుడునికి) మరొక రూపం వంటిది.
3.283.48
सोऽस्मानतर्कयद्भोक्तुमथाभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ।
भोः क एष मम भ्रातुर्जटायोः कुरुते कथाम् ॥ ३.२८३.४८ ॥
అతడు మమ్మల్ని తినాలని అనుకున్నాడు; తర్వాత దగ్గరకు వచ్చి మాట్లాడాడు: "ఓరి! నా సోదరుడు జటాయువు కథను చెప్పేది ఎవరు ఇది?"
3.283.49
संपातिर्नाम तस्याहं ज्येष्ठो भ्राता खगाधिपः ।
अन्योन्यस्पर्धया रूढावावामदित्यसत्पदम् ॥ ३.२८३.४९ ॥
అతనికి పెద్దవాడిని, సంపాతి అనే పేరుగల పక్షిరాజును నేను. ఒకరితో ఒకరు పోటీపడి మేమిద్దరం ఆదిత్యుని సత్పదం వైపు ఎగిరాము.
3.283.50
ततो दग्धाविमौ पक्षौ न दग्धौ तु जटायुषः ।
तस्मान्मे चिरदृष्टः स भ्राता गृध्रपतः प्रियः ॥ ३.२८३.५० ॥
అప్పుడు నా ఈ రెండు రెక్కలు కాలిపోయాయి, కానీ జటాయువు రెక్కలు కాలలేదు. అందుచేత నా ప్రియ సోదరుడు, గృధ్రరాజు, చాలాకాలంగా నాకు కనబడలేదు.
3.283.51
निर्दग्धपक्षः पतितो ह्यहमस्मिन्महागिरौ ।
द्रष्टुं वीरं न शक्नोमि भ्रातरं वै जटायुषम् ॥ ३.२८३.५१ ॥
రెక్కలు కాలిపోయి నేను ఈ మహా పర్వతం మీద పడిపోయాను. వీరుడైన సోదరుడు జటాయువును చూడలేకున్నాను.
3.283.52
तस्यैवं वदतोऽस्माभिर्हतो भ्राता निवेदितः ।
व्यसनं भवतश्चेदं संक्षेपाद्वै निवेदितम् ॥ ३.२८३.५२ ॥
అతడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, మేము మీ సోదరుడు చంపబడ్డాడని చెప్పాము. మీ దుఃఖాన్ని సంక్షేపంగా ఇక్కడ తెలియజేశాము.
3.283.53
स सम्पातिस्तदा राजञ्श्रुत्वासुमहदप्रियम् ।
विषण्णचेताः पप्रच्छ पुनरस्मानरिंदम ॥ ३.२८३.५३ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, ఆ సంపాతి చాలా అప్రియమైన వార్త విని, విషాద మనస్కుడై, ఓ శత్రుదమనా, మమ్మల్ని మళ్లీ అడిగాడు.
3.283.54
कः सरामः कथं सीता जटायुश्च कथं हतः ।
इच्छामि सर्वमेवैतच्छ्रोतुं प्लवगसत्तमाः ॥ ३.२८३.५४ ॥
రాముడితో ఉన్నది ఎవరు? సీత ఎలా ఉంది? జటాయువు ఎలా చంపబడ్డాడు? ఇవన్నీ వినాలని కోరుకుంటున్నాను, వానరశ్రేష్ఠులారా.
3.283.55
तस्याहं सर्वमेवैतद्भवतो व्यसनागमम् ।
प्रायोपवेशने चैवहेतुं विस्तरशोऽब्रुवम् ॥ ३.२८३.५५ ॥
మీ ఆపదరాక, ప్రాయోపవేశానికి కారణం అంతా నేను అతనికి విస్తారంగా చెప్పాను.
3.283.56
सोऽस्मानाश्वासयामास वाक्येनानेन पक्षिराट् ।
रावणो विदितो मह्यं लङ्का चास्य महापुरी ॥ ३.२८३.५६ ॥
ఆ పక్షిరాజు ఈ మాటలతో మమ్మల్ని ఓదార్చాడు. రావణుడు నాకు తెలుసు, అతని మహానగరం లంక కూడా తెలుసు.
3.283.57
दृष्टापारे समुद्रस्य त्रिकूटगिरिकन्दरे ।
भवित्री तत्र वैदेही न रमेऽस्त्यत्रविचारणा ॥ ३.२८३.५७ ॥
సముద్రానికి అవతల, త్రికూట పర్వత గుహలో వైదేహి అక్కడే ఉంటుంది. ఇందులో సందేహం లేదు; నేను సంతోషంగా లేను.
3.283.58
इतितस्य वचः श्रुत्वा वयमुत्थाय सत्वराः ।
सागरक्रमणे मन्त्रं मन्त्रयामः परंतप ॥ ३.२८३.५८ ॥
అతని మాట విని మేము వేగంగా లేచి, సముద్రాన్ని దాటే ఉపాయం గురించి ఆలోచించాము, శత్రువులను దహించేవాడా.
3.283.59
नाध्यवास्यद्यदा कश्चित्सागरस्य विलङ्घनम् ।
ततः पितरमाविश्य पुप्लुवेऽहंमहार्णवम्।
शतयोजनविस्तीर्णं निहत्य जलराक्षसीम् ॥ ३.२८३.५९ ॥
ఎవరూ సముద్రాన్ని దాటడానికి సాహసించలేనప్పుడు, నేను తండ్రిని (వాయువును) ధ్యానించి, నూరు యోజనాల వెడల్పున్న ఆ మహాసముద్రాన్ని దాటాను; జలరాక్షసిని చంపి.
3.283.60
उपवासतपःशीला भर्तृदर्शनलालसा ।
जटिला मलदिग्धाङ्गीकृश दीना तपस्विन ॥ ३.२८३.६० ॥
ఉపవాసం, తపస్సులో నిరతురాలు, భర్తను చూడాలనే ఆశ కలది, జడలు ధరించినది, మురికి అంటిన శరీరం కలది, కృశించినది, దీనురాలైన తపస్విని.
3.283.61
निमित्तैस्तामहं सीतामुपलभ्य पृथग्विधैः ।
उपसृत्याब्रवं चार्यामभिगम्य रहोगताम् ॥ ३.२८३.६१ ॥
అనేక విధాల గుర్తులతో ఆ సీతను నేను గుర్తించాను. ఆమె వద్దకు వెళ్లి, ఏకాంతంలో ఉన్న ఆ ఆర్యతో మాట్లాడాను.
3.283.62
सीते रामस्य दूतोऽहंवानरोमारुतात्मजः ।
त्वद्दर्शनमभिप्रप्सुरिह प्राप्तो विहायसा ॥ ३.२८३.६२ ॥
సీతా, నేను రాముని దూతను, వానరుడను, వాయుపుత్రుడను. నిన్ను చూడాలనే కోరికతో ఆకాశ మార్గంలో ఇక్కడికి వచ్చాను.
3.283.63
राजपुत्रौ कुशलिनौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
सर्वशाखामृगेन्द्रेण सुग्रीवेणाभिपालितौ ॥ ३.२८३.६३ ॥
ఇద్దరు రాజకుమారులు, సోదరులు రాముడు మరియు లక్ష్మణుడు క్షేమంగా ఉన్నారు; వానర సమూహాల ప్రభువైన సుగ్రీవుడు వారిని కాపాడుతున్నాడు.
3.283.64
कुशलंत्वाब्रवीद्रामःसीते सौमित्रिणा सह ।
सखिभावाच् सुग्रीवः कुशलं त्वाऽनुपृच्छति ॥ ३.२८३.६४ ॥
రాముడు లక్ష్మణునితో కలిసి, సీతా, నీ క్షేమం గురించి చెప్పాడు. స్నేహభావంతో సుగ్రీవుడు కూడా నీ క్షేమాన్ని అడుగుతున్నాడు.
3.283.65
क्षिप्रमेष्यति ते भर्ता सर्वशाखामृगैः सह ।
प्रत्ययं कुरु मे देवि वानरोऽस्मि न राक्षसः ॥ ३.२८३.६५ ॥
నీ భర్త త్వరలోనే సమస్త వానర సమూహాలతో కలిసి వస్తాడు. దేవీ, నన్ను నమ్ము; నేను వానరుడను, రాక్షసుడను కాదు.
3.283.66
मुहूर्तमिवच ध्यात्वा सीता मां प्रत्युवाच ह ।
अवैमि त्वांहनूमन्तमविन्ध्यवचनादहम् ॥ ३.२८३.६६ ॥
ఒక క్షణం ఆలోచించి సీత నాకు సమాధానం ఇచ్చింది: "అవింధ్యుని మాట వల్ల నిన్ను హనుమంతుడని నేనెరుగుదును."
3.283.67
अविन्ध्यो हि महाबाहो राक्षसो वृद्धसंमतः ।
कथितस्तेन सुग्रीवस्त्वद्विधैः सचिवैर्वृतः ॥ ३.२८३.६७ ॥
ఓ మహాబాహూ, వృద్ధులచే గౌరవించబడిన అవింధ్యుడనే రాక్షసుడు నీలాంటి మంత్రులతో చుట్టుముట్టబడిన సుగ్రీవుని గురించి అతనికి తెలిపాడు.
3.283.68
गम्यतामिति चोक्त्वा मां सीता पादादिमं मणिम् ।
घारिता येन वैदेही कालमेतमनिन्दिता ॥ ३.२८३.६८ ॥
'వెళ్ళు' అని చెప్పి సీత నాకు ఈ మణిని ఇచ్చింది; నిర్దోషురాలైన వైదేహి ఇంతకాలం దీనిని తన పాదంలో ధరించింది.
3.283.69
प्रत्ययार्थं कथां चेमां कथयामास जानकी ।
क्षिप्तामिषीकां काकाय चित्रकूटे महागिरौ ॥ ३.२८३.६९ ॥
ఆధారం కోసం జానకి ఈ కథను కూడా చెప్పింది: మహాగిరి చిత్రకూటంపై కాకిపై విసిరిన ఒక రెల్లు గురించి.
3.283.70
भवता पुरुषव्याघ्र प्रत्यभिज्ञानकारणात् ।
एकाक्षिविकलः काकः सुदुष्टात्मा कृतश्चवै ॥ ३.२८३.७० ॥
పురుషవ్యాఘ్రా, గుర్తుపట్టడానికి నీవు ఆ కాకిని ఒంటికంటివాడిగా, అత్యంత దుష్టుడిగా చేశావు.
3.283.71
ग्राहयित्वाऽहमात्मानं ततो दग्ध्वाच तां पुरीम् ।
संप्राप्त इतितं रामः प्रियवादिनमार्चयत् ॥ ३.२८३.७१ ॥
నన్ను నేను పరిచయం చేసుకుని, తరువాత ఆ నగరాన్ని దహించి తిరిగి వచ్చాను. అది విని రాముడు ప్రియవాదిని గౌరవించాడు.