ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.287
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.287.1
ततः प्रहस्तः सहसा समभ्येत्य विभीषणम् ।
गदया ताडयामास विनद्य रणकर्कशम् ॥ ३.२८७.१ ॥
ଏହାପରେ ପ୍ରହସ୍ତ ହଠାତ୍ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁ ଆସି, ରଣରେ କଠୋର ଗର୍ଜନ କରି ଗଦାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା।
3.287.2
स तयाऽभिहतो धीमान्गदया भीमवेगया ।
नाकम्पत महाबाहुर्हिमवानिव सुस्थिरः ॥ ३.२८७.२ ॥
ଭୟଙ୍କର ବେଗଯୁକ୍ତ ସେହି ଗଦାରେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାବାହୁ ହିମାଳୟ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ।
3.287.3
ततः प्रगृह्यविपुलां शतघण्टां विभीषणः ।
अनुमन्त्र्य महाशक्तिं चिक्षेपास् शिरः प्रति ॥ ३.२८७.३ ॥
ଏହାପରେ ବିଭୀଷଣ ବିଶାଳ ଶତଘଣ୍ଟା ନାମକ ମହାଶକ୍ତି ଧରି, ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି ତାର ମୁଣ୍ଡ ଦିଗରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
3.287.4
पतन्त्या स तया वेगाद्राक्षसोऽशनिवेगया ।
हृतोत्तामङ्गो ददृशे वातरुग्ण इव द्रुमः ॥ ३.२८७.४ ॥
ବେଗରେ ପଡୁଥିବା ସେହି ବଜ୍ରସମ ବେଗଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ସେ ରାକ୍ଷସର ମୁଣ୍ଡ କଟି ଗଲା, ଏବଂ ସେ ବାୟୁରେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଗଛ ପରି ଦେଖାଗଲା।
3.287.5
तं दृष्ट्वा निहतं सङ्ख्ये प्रहस्तं क्षणदाचरम् ।
अभिदुद्राव धूम्राक्षो वेगेन महता कपीन् ॥ ३.२८७.५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ସେହି ରାତ୍ରିଚର ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ମହାବେଗରେ ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲା।
3.287.6
तस् मेघोपमं सैन्यमापतद्भीमदर्शनम् ।
दृष्ट्वैव सहसा दीर्णा रणे वानरपुङ्गवाः ॥ ३.२८७.६ ॥
ମେଘ ପରି, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ସେହି ସେନାକୁ ଧାଇଁ ଆସିବାର ଦେଖି ହିଁ ଯୁଦ୍ଧର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ହଠାତ୍ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ଗଲେ।
3.287.7
ततस्तान्सहसा दीर्णान्दृष्ट्वा वानरपुङ्गवान् ।
निर्ययौ कपिशार्दूलो हनूमान्मारुतात्मजः ॥ ३.२८७.७ ॥
ତାପରେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ହଠାତ୍ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେବାର ଦେଖି, ବାନରଶାର୍ଦୂଳ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଆଗକୁ ବାହାରିଲେ।
3.287.8
तं दृष्ट्वाऽवस्थितं सङ्ख्ये हरयः पवनात्मजम् ।
महत्या त्वरया राजत्संन्यवर्तन्त सर्वशः ॥ ३.२८७.८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଚଳ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପବନପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ବାନର ମହାବେଗରେ ଫେରିଗଲେ।
3.287.9
ततः शब्दो महानासीत्तुमुलो रोमहर्षणः ।
रामरावणसैन्यानामन्योन्यमभिधावताम् ॥ ३.२८७.९ ॥
ତାପରେ ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ସେନା ପରସ୍ପର ଉପରେ ଧାଇଁବାରୁ ରୋମାଞ୍ଚକର ମହା କୋଳାହଳ ଉଠିଲା।
3.287.10
तस्मिन्प्रवृत्ते संग्रामे घोरे रुधिरकर्दमे ।
क्षूम्राक्षः कपिसैन्यं तद्द्रावयामास पत्रिभिः ॥ ३.२८७.१० ॥
ରକ୍ତ-କାଦୁଅରେ ପରିଣତ ସେହି ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, କ୍ଷୂମ୍ରାକ୍ଷ ବାଣରେ ସେହି ବାନରସେନାକୁ ପଳାଇ ଦେଲା।
3.287.11
तं स रक्षोमहामात्रमापतन्तं सपत्नजित् ।
प्रतिजग्राह हनुमांस्तरसा पवनात्मजः ॥ ३.२८७.११ ॥
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସେହି ମହାମନ୍ତ୍ରୀ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଜିତ୍ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତାହାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
3.287.12
तयोर्युद्धमभूदधोरं हरिराक्षसवीरयोः ।
जीगीषतोर्युधाऽन्योन्यमिन्द्रप्रह्लादयोरिवं ॥ ३.२८७.१२ ॥
ପରସ୍ପରକୁ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେହି ବାନରବୀର ଓ ରାକ୍ଷସବୀରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା।
3.287.13
कगदाभिः परिघैश्चैव राक्षसो जघ्निवान्कपिम् ।
कपिश्च जघ्निवान्रः सस्कन्धविटपैर्द्रुमैः ॥ ३.२८७.१३ ॥
ରାକ୍ଷସ ପଥର ଓ ଲୌହଦଣ୍ଡରେ ବାନରକୁ ଆଘାତ କଲା; ବାନରଟି ମଧ୍ୟ ଡାଳସହିତ ଗଛରେ ତାକୁ ଆଘାତ କଲା।
3.287.14
ततस्तमतिकोपेन साश्वं सरथसारथिम् ।
धूम्राक्षमवधीत्क्रुद्धो हनूमान्मारुतात्मजः ॥ ३.२८७.१४ ॥
ତା'ପରେ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ସାରଥି ସହିତ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷକୁ ବଧ କଲେ।
3.287.15
ततस्तं निहतं दृष्ट्वा धूम्राक्षं राक्षसोत्तमम् ।
हरयो जातविश्रम्भा जघ्नुरन्ये च सैनिकान् ॥ ३.२८७.१५ ॥
ତା'ପରେ ଉତ୍ତମ ରାକ୍ଷସ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ହତ ହେବାର ଦେଖି, ସାହସ ପାଇଥିବା ବାନରମାନେ ଅନ୍ୟ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ।
3.287.16
ते वध्यमाना हरिभिर्बलिभिर्जितकाशिभिः ।
राक्षसा भग्नसंकल्पा लङ्कामभ्यपतन्भयात् ॥ ३.२८७.१६ ॥
ବିଜୟୀ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ, ସଂକଳ୍ପ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଭୟରେ ଲଙ୍କା ଆଡ଼କୁ ପଳାଇଲେ।
3.287.17
तेऽभिपत्य पुरं भग्ना हतशेषा निशाचराः ।
सर्वं राज्ञे यथावृत्तं रावणाय न्यवेदयन् ॥ ३.२८७.१७ ॥
ନଗରରେ ପହଞ୍ଚି ଭଗ୍ନ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ନିଶାଚରମାନେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଜଣାଇଲେ।
3.287.18
श्रुत्वा तु रावणस्तेभ्यः प्रहस्तं निहतं युधि ।
धूम्राक्षं च महेष्वासं ससैन्यं सहराक्षसैः ॥ ३.२८७.१८ ॥
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି ରାବଣ ଜାଣିଲେ ଯେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରହସ୍ତ ହତ ହୋଇଛି ଏବଂ ମହାଧନୁର୍ଧର ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ସୈନ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ହତ ହୋଇଛି।
3.287.19
सुदीर्घमिव निःश्वस्य समुत्पत्य वरासनात् ।
उवाच कुम्भकर्णस्य कर्मकालोऽयमागतः ॥ ३.२८७.१९ ॥
ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରୁ ଉଠି ସେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲା, "କର୍ମର ସମୟ ଆସିଗଲାଣି।"
3.287.20
इत्येवमुक्त्वा विविधैर्वादित्रैः सुमहास्वनैः ।
शयानमतिनिद्रालुं कुम्भकर्णमबोधयत् ॥ ३.२८७.२० ॥
ଏହା କହି, ବିବିଧ ବାଦ୍ୟର ଅତି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ, ଅତି ନିଦ୍ରାଳୁ ଶୋଇଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସେ ଜଗାଇଲେ।
3.287.21
प्रबोध्य महता चैनं यत्नेनाऽऽगतसाध्वसः ।
स्वस्थमासीनमव्यग्रं विनिद्रं राक्षसाधिपः।
ततोऽब्रवीद्दशग्रीवः कुम्भकर्णं महाबलम् ॥ ३.२८७.२१ ॥
ବଡ଼ ଯତ୍ନରେ ତାକୁ ଜଗାଇ, ଭୟଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ୱସ୍ଥ, ଶାନ୍ତ ଓ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ବସିଥିବା ରାକ୍ଷସାଧିପତି ଦଶଗ୍ରୀବ ମହାବଳ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
3.287.22
धन्योसि यस्य ते निद्रा कुम्भकर्णेयमीदृशी ।
य इदं दारुणं कालं न जानीषे महाभयम् ॥ ३.२८७.२२ ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ତୁମର ଏମିତି ନିଦ୍ରା ଅଛି ବୋଲି ତୁମେ ଧନ୍ୟ। ଏହି ଭୟଙ୍କର କାଳ ଓ ମହାଭୟକୁ ତୁମେ ଜାଣୁନାହଁ।
3.287.23
एष तीर्त्वाऽर्णवं रामः सेतुना हरिभिः सह ।
अवमत्येह नः सर्वान्करोति कदनं महत् ॥ ३.२८७.२३ ॥
ଏହି ରାମ ବାନରମାନଙ୍କ ସହ ସେତୁ ଦେଇ ସମୁଦ୍ର ପାର ହୋଇ, ଏଠାରେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରି ମହା ସଂହାର କରୁଛନ୍ତି।
3.287.24
मया त्वपहृता भार्या सीता नामास्य जानकी ।
तां नेतुं स इहायातो बद्ध्वा सेतुं महार्णवे ॥ ३.२८७.२४ ॥
ମୁଁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ସୀତା ନାମକ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଛି। ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ନେବାକୁ ସେ ମହାସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁ ବାନ୍ଧି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
3.287.25
तेन चैव प्रहस्तादिर्महान्नः स्वजनो हतः ।
तस्य नान्यो निहन्ताऽस्ति त्वामृतेशत्रुकर्शन ॥ ३.२८७.२५ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରହସ୍ତ ପ୍ରଭୃତି ଆମର ମହାନ ସ୍ୱଜନମାନେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ହେ ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ, ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି।
3.287.26
सदंशितोऽभिनिर्याहि त्वमद्य बलिनांवर ।
रामादीन्समरे सर्वाञ्जहि शत्रूनरिंदम ॥ ३.२८७.२६ ॥
ହେ ବଳବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କବଚ ପରିଧାନ କରି ଆଜି ବାହାରି ଯାଅ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କର। ହେ ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ!
3.287.27
दूषणावरजौ चैव वज्रवेगप्रमाथिनौ ।
तौ त्वां बलेन महता सहितावनुयास्यतः ॥ ३.२८७.२७ ॥
ଦୂଷଣଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ଏବଂ ବଜ୍ରବେଗଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିବା ସେହି ଦୁଇ ଜଣ ମଧ୍ୟ ବିଶାଳ ସେନା ସହିତ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବେ।
3.287.28
इत्युक्त्वा राक्षुसपतिः कुम्भकर्णं तरस्विनम् ।
संदिदेशेतिकर्तव्ये वज्रवेगप्रमाथिनौ ॥ ३.२८७.२८ ॥
ଏହା କହି ରାକ୍ଷସପତି ଦ୍ରୁତଗାମୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଏବଂ କଣ କରିବାକୁ ହେବ ସେ ବିଷୟରେ ବଜ୍ରବେଗଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିବା ସେହି ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
3.287.29
तथ्त्युक्त्वा युतौ वीरौ रावणं दूषाणानुजौ ।
कुम्भकर्णं पुरस्कृत्य तूर्णं निर्ययतुः पुरात् ॥ ३.२८७.२९ ॥
'ସେମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହି ରାବଣଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ସେହି ଦୁଇ ବୀର, ଦୂଷଣଙ୍କ କନିଷ୍ଠମାନେ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଶୀଘ୍ର ନଗରରୁ ବାହାରିଗଲେ।