మహాభారతం · అధ్యాయం 3.287
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.287.1
ततः प्रहस्तः सहसा समभ्येत्य विभीषणम् ।
गदया ताडयामास विनद्य रणकर्कशम् ॥ ३.२८७.१ ॥
అప్పుడు ప్రహస్తుడు అకస్మాత్తుగా విభీషణుడి మీదకు దూసుకెళ్లి, యుద్ధంలో భయంకరంగా గర్జిస్తూ గదతో అతడిని కొట్టాడు.
3.287.2
स तयाऽभिहतो धीमान्गदया भीमवेगया ।
नाकम्पत महाबाहुर्हिमवानिव सुस्थिरः ॥ ३.२८७.२ ॥
భయంకర వేగంతో వచ్చిన ఆ గదతో కొట్టబడినా, ఆ బుద్ధిమంతుడు, మహాబాహువు హిమాలయంలా ఎంతో స్థిరంగా కదలకుండా నిలిచాడు.
3.287.3
ततः प्रगृह्यविपुलां शतघण्टां विभीषणः ।
अनुमन्त्र्य महाशक्तिं चिक्षेपास् शिरः प्रति ॥ ३.२८७.३ ॥
అప్పుడు విభీషణుడు విశాలమైన శతఘంట అనే మహాశక్తిని పట్టుకుని, మంత్రాలతో అభిమంత్రించి అతని తల వైపు విసిరాడు.
3.287.4
पतन्त्या स तया वेगाद्राक्षसोऽशनिवेगया ।
हृतोत्तामङ्गो ददृशे वातरुग्ण इव द्रुमः ॥ ३.२८७.४ ॥
వేగంగా పడిన ఆ పిడుగువంటి వేగమున్న శక్తి వల్ల ఆ రాక్షసుని తల తెగిపడగా, గాలికి విరిగిన చెట్టులా అతడు కనిపించాడు.
3.287.5
तं दृष्ट्वा निहतं सङ्ख्ये प्रहस्तं क्षणदाचरम् ।
अभिदुद्राव धूम्राक्षो वेगेन महता कपीन् ॥ ३.२८७.५ ॥
యుద్ధంలో చంపబడిన ఆ రాత్రిచరుడు ప్రహస్తుడిని చూసి ధూమ్రాక్షుడు గొప్ప వేగంతో వానరులపైకి పరుగెత్తాడు.
3.287.6
तस् मेघोपमं सैन्यमापतद्भीमदर्शनम् ।
दृष्ट्वैव सहसा दीर्णा रणे वानरपुङ्गवाः ॥ ३.२८७.६ ॥
మేఘంలా కనిపిస్తూ భయంకరంగా దూసుకొస్తున్న ఆ సైన్యాన్ని చూడగానే యుద్ధంలోని శ్రేష్ఠ వానరులు అకస్మాత్తుగా చెదిరిపోయారు.
3.287.7
ततस्तान्सहसा दीर्णान्दृष्ट्वा वानरपुङ्गवान् ।
निर्ययौ कपिशार्दूलो हनूमान्मारुतात्मजः ॥ ३.२८७.७ ॥
అప్పుడు ఆ శ్రేష్ఠ వానరులు అకస్మాత్తుగా చెదరిపోవడం చూసి, వానరశార్దూలుడు వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు ముందుకు వచ్చాడు.
3.287.8
तं दृष्ट्वाऽवस्थितं सङ्ख्ये हरयः पवनात्मजम् ।
महत्या त्वरया राजत्संन्यवर्तन्त सर्वशः ॥ ३.२८७.८ ॥
యుద్ధంలో స్థిరంగా నిలిచిన వాయుపుత్రుడిని చూసి, రాజా, వానరులందరూ మహా వేగంతో వెనుదిరిగారు.
3.287.9
ततः शब्दो महानासीत्तुमुलो रोमहर्षणः ।
रामरावणसैन्यानामन्योन्यमभिधावताम् ॥ ३.२८७.९ ॥
అప్పుడు రాముడు, రావణుడి సైన్యాలు ఒకదానిపై ఒకటి దూకుతుండగా, వెంట్రుకలు నిక్కబొడిచే మహా కోలాహలం కలిగింది.
3.287.10
तस्मिन्प्रवृत्ते संग्रामे घोरे रुधिरकर्दमे ।
क्षूम्राक्षः कपिसैन्यं तद्द्रावयामास पत्रिभिः ॥ ३.२८७.१० ॥
రక్తపు బురదగా మారిన ఆ భయంకర యుద్ధం మొదలైనప్పుడు, క్షూమ్రాక్షుడు బాణాలతో ఆ వానరసేనను పారద్రోలాడు.
3.287.11
तं स रक्षोमहामात्रमापतन्तं सपत्नजित् ।
प्रतिजग्राह हनुमांस्तरसा पवनात्मजः ॥ ३.२८७.११ ॥
రాక్షసుల ఆ మహామంత్రి దూసుకురావడం చూసి, శత్రువులను జయించిన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు వెంటనే అతడిని ఎదుర్కొన్నాడు.
3.287.12
तयोर्युद्धमभूदधोरं हरिराक्षसवीरयोः ।
जीगीषतोर्युधाऽन्योन्यमिन्द्रप्रह्लादयोरिवं ॥ ३.२८७.१२ ॥
ఒకరినొకరు జయించాలనుకున్న ఆ వానర వీరుడికి, రాక్షస వీరుడికి మధ్య ఘోర యుద్ధం జరిగింది, ఇంద్రుడు, ప్రహ్లాదుడు పోరాడినట్లుగా.
3.287.13
कगदाभिः परिघैश्चैव राक्षसो जघ्निवान्कपिम् ।
कपिश्च जघ्निवान्रः सस्कन्धविटपैर्द्रुमैः ॥ ३.२८७.१३ ॥
రాక్షసుడు రాళ్లతో, ఇనుప దండాలతో వానరుడిని కొట్టాడు; వానరుడు కూడా కొమ్మలతో కూడిన వృక్షాలతో అతడిని కొట్టాడు.
3.287.14
ततस्तमतिकोपेन साश्वं सरथसारथिम् ।
धूम्राक्षमवधीत्क्रुद्धो हनूमान्मारुतात्मजः ॥ ३.२८७.१४ ॥
అప్పుడు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు అత్యంత కోపంతో గుర్రం, రథం, సారథితో కూడిన ధూమ్రాక్షుడిని సంహరించాడు.
3.287.15
ततस्तं निहतं दृष्ट्वा धूम्राक्षं राक्षसोत्तमम् ।
हरयो जातविश्रम्भा जघ्नुरन्ये च सैनिकान् ॥ ३.२८७.१५ ॥
అప్పుడు ఉత్తమ రాక్షసుడు ధూమ్రాక్షుడు హతుడవడం చూసి, ధైర్యం పొందిన వానరులు ఇతర సైనికులను కూడా కొట్టారు.
3.287.16
ते वध्यमाना हरिभिर्बलिभिर्जितकाशिभिः ।
राक्षसा भग्नसंकल्पा लङ्कामभ्यपतन्भयात् ॥ ३.२८७.१६ ॥
విజయం సాధించినట్లు కనిపిస్తున్న బలిష్ఠ వానరులచే కొట్టబడిన రాక్షసులు, సంకల్పం భగ్నమై భయంతో లంకవైపు పారిపోయారు.
3.287.17
तेऽभिपत्य पुरं भग्ना हतशेषा निशाचराः ।
सर्वं राज्ञे यथावृत्तं रावणाय न्यवेदयन् ॥ ३.२८७.१७ ॥
నగరం చేరిన చెదిరిన, మిగిలిన నిశాచరులు జరిగినదంతా రాజు రావణుడికి ఉన్నది ఉన్నట్లుగా విన్నవించారు.
3.287.18
श्रुत्वा तु रावणस्तेभ्यः प्रहस्तं निहतं युधि ।
धूम्राक्षं च महेष्वासं ससैन्यं सहराक्षसैः ॥ ३.२८७.१८ ॥
వారి నుండి విన్న రావణుడు, యుద్ధంలో ప్రహస్తుడు హతుడయ్యాడని, మహాధనుర్ధారి ధూమ్రాక్షుడు సైన్యంతో, రాక్షసులతో సహా మరణించాడని తెలుసుకున్నాడు.
3.287.19
सुदीर्घमिव निःश्वस्य समुत्पत्य वरासनात् ।
उवाच कुम्भकर्णस्य कर्मकालोऽयमागतः ॥ ३.२८७.१९ ॥
దీర్ఘంగా నిట్టూర్చి, శ్రేష్ఠమైన ఆసనం నుండి లేచి, "కర్మ కాలం ఇదిగో వచ్చింది" అని కుంభకర్ణునితో అన్నాడు.
3.287.20
इत्येवमुक्त्वा विविधैर्वादित्रैः सुमहास्वनैः ।
शयानमतिनिद्रालुं कुम्भकर्णमबोधयत् ॥ ३.२८७.२० ॥
ఇలా చెప్పి, వివిధ వాద్యాల మహా ధ్వనులతో అతిగా నిద్రపోతున్న కుంభకర్ణుని మేల్కొలిపాడు.
3.287.21
प्रबोध्य महता चैनं यत्नेनाऽऽगतसाध्वसः ।
स्वस्थमासीनमव्यग्रं विनिद्रं राक्षसाधिपः।
ततोऽब्रवीद्दशग्रीवः कुम्भकर्णं महाबलम् ॥ ३.२८७.२१ ॥
గొప్ప ప్రయత్నంతో అతడిని మేల్కొలిపిన తర్వాత, భయం కలిగినవాడై, ఇప్పుడు స్వస్థంగా, నిశ్చలంగా, మేలుకొని కూర్చున్న రాక్షసాధిపతి దశగ్రీవుడు, మహాబలుడైన కుంభకర్ణునితో ఇలా అన్నాడు.
3.287.22
धन्योसि यस्य ते निद्रा कुम्भकर्णेयमीदृशी ।
य इदं दारुणं कालं न जानीषे महाभयम् ॥ ३.२८७.२२ ॥
కుంభకర్ణా, నీకు ఇంతటి నిద్ర ఉంది కనుక నీవు ధన్యుడవు. ఈ భయంకర కాలాన్ని, మహా భయాన్ని నీవు తెలుసుకోవడం లేదు.
3.287.23
एष तीर्त्वाऽर्णवं रामः सेतुना हरिभिः सह ।
अवमत्येह नः सर्वान्करोति कदनं महत् ॥ ३.२८७.२३ ॥
ఈ రాముడు వానరులతో కలిసి సేతువు ద్వారా సముద్రాన్ని దాటి, ఇక్కడ మనందరినీ అవమానించి మహా విధ్వంసం చేస్తున్నాడు.
3.287.24
मया त्वपहृता भार्या सीता नामास्य जानकी ।
तां नेतुं स इहायातो बद्ध्वा सेतुं महार्णवे ॥ ३.२८७.२४ ॥
నేను అతని భార్యను, సీత అనే పేరుగల జానకిని అపహరించాను. ఆమెను తిరిగి తీసుకువెళ్లడానికి అతడు మహా సముద్రంపై సేతువు కట్టి ఇక్కడికి వచ్చాడు.
3.287.25
तेन चैव प्रहस्तादिर्महान्नः स्वजनो हतः ।
तस्य नान्यो निहन्ताऽस्ति त्वामृतेशत्रुकर्शन ॥ ३.२८७.२५ ॥
అతడే ప్రహస్తుడు మొదలైన మన గొప్ప బంధువులను చంపాడు. శత్రువులను అణచువాడా, నీవు తప్ప అతనిని చంపగలవారు మరొకరు లేరు.
3.287.26
सदंशितोऽभिनिर्याहि त्वमद्य बलिनांवर ।
रामादीन्समरे सर्वाञ्जहि शत्रूनरिंदम ॥ ३.२८७.२६ ॥
బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడా, కవచం ధరించి ఈ రోజు బయలుదేరు. యుద్ధంలో రాముడు మొదలైన శత్రువులందరినీ సంహరించు. శత్రువులను అణచువాడా!
3.287.27
दूषणावरजौ चैव वज्रवेगप्रमाथिनौ ।
तौ त्वां बलेन महता सहितावनुयास्यतः ॥ ३.२८७.२७ ॥
దూషణుని తమ్ములైన, వజ్రవేగుని కూడా అణచిన ఆ ఇద్దరూ గొప్ప సైన్యంతో నిన్ను అనుసరిస్తారు.
3.287.28
इत्युक्त्वा राक्षुसपतिः कुम्भकर्णं तरस्विनम् ।
संदिदेशेतिकर्तव्ये वज्रवेगप्रमाथिनौ ॥ ३.२८७.२८ ॥
ఇలా చెప్పి రాక్షసపతి వేగవంతుడైన కుంభకర్ణునికి, చేయవలసిన పని గురించి వజ్రవేగుని అణచిన ఆ ఇద్దరికి ఆజ్ఞాపించాడు.
3.287.29
तथ्त्युक्त्वा युतौ वीरौ रावणं दूषाणानुजौ ।
कुम्भकर्णं पुरस्कृत्य तूर्णं निर्ययतुः पुरात् ॥ ३.२८७.२९ ॥
'అలాగే' అని చెప్పి, రావణునితో కూడిన ఆ ఇద్దరు వీరులు, దూషణుని తమ్ములు, కుంభకర్ణుని ముందుంచుకుని వెంటనే నగరం నుండి బయలుదేరారు.