Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 3.293

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

3.293.1

एवमेतन्महाबाहो रामेणामिततेजसा ।
प्राप्तं व्यसनमत्युग्रं वनवासकृतं पुरा ॥ ३.२९३.१ ॥

हे महाबाहो, इस प्रकार अमित तेजस्वी राम ने पूर्वकाल में वनवास के कारण यह अत्यंत भयंकर विपत्ति झेली थी।

3.293.2

मा शुचः परुषव्याघ्र क्षत्रियोसि परंतप ।
बाहुवीर्याश्रयेमार्गे वर्तसे दीप्तनिर्णये ॥ ३.२९३.२ ॥

हे पुरुषव्याघ्र, शोक मत करो। तुम क्षत्रिय हो, हे शत्रुतापन, अपनी भुजाओं के पराक्रम का आश्रय लेकर तुम दृढ़ निश्चय के मार्ग पर स्थित हो।

3.293.3

न हि ते वृजिनं किंचिद्दृश्यते परमण्वपि ।
अस्मिन्मार्गे निपीदेयुः सेन्द्रा अपि सुरासुराः ॥ ३.२९३.३ ॥

इस मार्ग में तुम्हारे लिए परमाणु भर भी कोई अनिष्ट दिखाई नहीं देता; इस मार्ग पर इन्द्र सहित देवता और असुर भी पीड़ित हो सकते हैं।

3.293.4

संहत्य निहतोवृत्रो मरुद्भिर्वज्रपाणिना ।
नमुचिश्चैवदुर्धर्षो दीर्गजिह्वा चराक्षसी ॥ ३.२९३.४ ॥

मरुतों ने वज्रधारी इन्द्र के साथ मिलकर वृत्र को एकत्र होकर मार डाला; और दुर्धर्ष नमुचि तथा दीर्घजिह्वा राक्षसी भी (मारे गए)।

3.293.5

सहायवति सर्वार्थाः सतिष्ठन्तीह सर्वशः ।
किंनु तस्याजितं सङ्ख्ये यस् भ्राता धनंजयः ॥ ३.२९३.५ ॥

जिसके पास सहायक हो, उसके सभी प्रयोजन यहाँ पूर्णतः सिद्ध होते हैं; जिसका भाई धनंजय हो, युद्ध में उसका क्या अजेय रहता है?

3.293.6

अयं च बलिनांश्रेष्ठो भीमो भीमपराक्रमाः ।
युवानौ च महेष्वासौ वीरौ माद्रवतीसुतौ ॥ ३.२९३.६ ॥

यह बलवानों में श्रेष्ठ भीम है, जिसका पराक्रम भयंकर है; और ये दो युवा, महान धनुर्धर वीर माद्री के पुत्र हैं।

3.293.7

एभिः सहायैः कस्मात्त्वं विषीदसि परंतप ।
य इमे वज्रिणः सेनां जयेयुः समरुद्गणाम् ॥ ३.२९३.७ ॥

हे परंतप, इन सहायकों के होते हुए तुम क्यों विषाद करते हो? जो वज्रधारी (इन्द्र) की सेना को, मरुद्गणों सहित, जीत सकते हैं।

3.293.8

त्वमप्येभिर्महेष्वासैः सहायैर्देवरूपिभिः ।
विजेष्यसि रणे सर्वानमित्रान्भरतर्षभ ॥ ३.२९३.८ ॥

हे भरतश्रेष्ठ, तुम भी इन महान धनुर्धर, देवरूप सहायकों के साथ रण में समस्त शत्रुओं को जीतोगे।

3.293.9

इतश्च त्वमिमां पश्यसैन्धवेन दुरात्मना ।
बलिना वीर्यमत्तेन हृतामेभिर्महात्मभिः ॥ ३.२९३.९ ॥

और यहाँ से तुम इसे देखो — दुरात्मा सिन्धुराज ने, बलवान और पराक्रम के मद में चूर होकर, इन महात्माओं (पाण्डवों) के द्वारा हरण की गई (इसे, द्रौपदी को, देखो)।

3.293.10

आनीतां द्रौपदीं कृष्णां कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
जयद्रथं च राजानं विजितं वशमागतम् ॥ ३.२९३.१० ॥

अत्यन्त दुष्कर कर्म करके, द्रौपदी कृष्णा को वापस लाया गया, और राजा जयद्रथ भी जीत लिया गया, वश में आ गया।

3.293.11

असहायेन रामेण वैदेही पुनराहृता ।
हत्वासङ्ख्ये दशग्रीवं राक्षसं भीमविक्रमम् ॥ ३.२९३.११ ॥

सहायकों के बिना भी राम ने युद्ध में भयंकर पराक्रमी राक्षस दशग्रीव (रावण) को मारकर वैदेही (सीता) को फिर से वापस पा लिया।

3.293.12

यस् शाखामृगामित्राण्यृक्षाः कालमुखास्तथा ।
जात्यन्तरगता राजन्नेतद्बुद्ध्याऽनुचिन्तय ॥ ३.२९३.१२ ॥

हे राजन, जो शाखामृग (वानर) और ऋक्ष (भालू) जैसे काल-मुख वाले, दूसरी जाति में गए हुए (शत्रुओं को सहायक बनाने वाले राम), इस बात पर बुद्धि से विचार करो।

3.293.13

तस्मात्सर्वं कुरुश्रेष्ठ मा शुचो भरतर्षभ ।
त्वद्विधा हि महात्मानो न शोचन्ति परंतप ॥ ३.२९३.१३ ॥

इसलिए हे कुरुश्रेष्ठ, हे भरतर्षभ, सब कुछ के लिए शोक मत करो। हे परंतप, तुम्हारे जैसे महात्मा शोक नहीं करते।

3.293.14

एवमाश्वासितो राजामार्कण्डेयेन धीमता ।
त्यक्त्वा दुःखमदीनात्मा पुनरप्येनमब्रवीत् ॥ ३.२९३.१४ ॥

बुद्धिमान मार्कण्डेय द्वारा इस प्रकार सांत्वना पाकर, दुःख त्यागकर, अदीन आत्मा वाले राजा ने उनसे फिर कहा।