महाभारत · अध्याय 3.296
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.296.1
अथ कन्याप्रदाने स तमेवार्थं विचिन्तयन् ।
समानित्ये च तत्सर्वंभाण्डं वैवाहिकं नृपः ॥ ३.२९६.१ ॥
नंतर कन्यादानाचाच विचार करीत राजाने विवाहाला लागणारी सर्व सामग्री एकत्र केली.
3.296.2
ततो वृद्धान्द्विजान्सर्वानृत्विक्सभ्यपुरोहितान् ।
समाहूय दिने पुण्ये प्रययौ सह कन्यया ॥ ३.२९६.२ ॥
नंतर त्याने वृद्ध ब्राह्मण, ऋत्विज, सभासद आणि पुरोहितांना बोलावून एका शुभ दिवशी कन्येसह प्रयाण केले.
3.296.3
मेध्यारण्यं स गत्वा च द्युमत्सेनाश्रमं नृपः ।
पद्भ्यामेव द्विजैः सार्धं राजर्षिं तमुपागमत् ॥ ३.२९६.३ ॥
पवित्र अरण्यात जाऊन राजा ब्राह्मणांसह पायीच द्युमत्सेनाच्या आश्रमात पोहोचला आणि त्या राजर्षीजवळ गेला.
3.296.4
तत्रापश्यन्महाभागं सालवृक्षमुपाश्रितम् ।
कौश्यां बृस्यां समासीनं चक्षुर्हीनं नृपं तदा ॥ ३.२९६.४ ॥
तेथे त्याने शाल वृक्षाचा आधार घेऊन कुशाच्या आसनावर बसलेला, दृष्टिहीन, महाभाग्यवान राजा पाहिला.
3.296.5
स राजा तस्य राजर्षेः कृत्वापूजां यथाऽर्हतः ।
वाचा सुनियतो भूत्वा चकारात्मनिवेदनम् ॥ ३.२९६.५ ॥
त्या राजाने त्या राजर्षींची यथायोग्य पूजा करून, वाणीवर संयम ठेवत आपला परिचय दिला.
3.296.6
तस्यार्ध्यमासं चैव गां चावेद्यस धर्मवित् ।
किमागमनमित्येवं राजा राजानमब्रवीत् ॥ ३.२९६.६ ॥
धर्मज्ञ त्या राजर्षीने त्याला अर्घ्य, आसन आणि गाय अर्पण करून राजाला विचारले, "आपल्या आगमनाचे कारण काय?"
3.296.7
तस्य सर्वमभिप्रायमितिकर्तव्यतां च ताम् ।
सत्यवन्तं समुद्दिश्य सर्वमेव न्यवेदयत् ॥ ३.२९६.७ ॥
त्याने त्याचा सर्व अभिप्राय आणि कर्तव्य सत्यवानाच्या संदर्भात सांगितले.
3.296.8
सावित्री नाम राजर्षे कन्येयं मम शोभना ।
तां स्वधर्मेण धर्मज्ञ स्नुषार्थे त्वं गृहाण मे ॥ ३.२९६.८ ॥
हे राजर्षी, ही माझी सुंदर कन्या आहे, तिचे नाव सावित्री. हे धर्मज्ञा, तुझ्या धर्मानुसार हिला माझी सून म्हणून स्वीकार.
3.296.9
च्युताः स्म राज्याद्वनवासमाश्रिता-
श्चराम धर्मं नियतास्तपस्विनः।
कथं त्वनर्हा वनवासमाश्रमे ।
सहिष्यति क्लेशमिमं सुता तव ॥ ३.२९६.९ ॥
आम्ही राज्यातून च्युत होऊन वनवासाचा आश्रय घेतला आहे; नियमाने धर्माचरण करीत तपस्वी म्हणून जगत आहोत. अशा वेळी वनवासास अयोग्य तुमची कन्या आश्रमात हे क्लेश कसे सहन करील?
3.296.10
सुखं च दुःखं च भवाभवात्मकं ।
यदा विजानाति सुताऽहमेव च।
न मद्विधे युज्यतेवाक्यमीदृशं ।
विनिश्चयेनाभिगतोस्मि ते नृप ॥ ३.२९६.१० ॥
होणे आणि नसणे यांनी बनलेली सुखदुःखे माझी कन्या आणि मी स्वतः जाणतो, तेव्हा माझ्यासारख्याच्या तोंडून असे बोलणे योग्य नाही. हे नृपा, निश्चयाने मी तुझ्याकडे आलो आहे.
3.296.11
आशां नार्हसि मे हन्तुं सौहृदात्प्रणतस्य च ।
अभितश्चागतं प्रेम्णा प्रत्याख्यातुं न माऽर्हसि ॥ ३.२९६.११ ॥
सौहार्दामुळे नमलेल्या माझ्या आशेचा तू नाश करू नयेस. सर्व बाजूंनी प्रेमाने आलेल्या मला नाकारणेही तुला योग्य नाही.
3.296.12
अनुरूपो हि युक्तश्च त्वं ममाहं तवापि च ।
स्नुषां प्रतीच्छ मे कन्यां भार्यां सत्यवतस्ततः ॥ ३.२९६.१२ ॥
तू माझ्या योग्य आणि अनुरूप आहेस, मीही तुझ्या अनुरूप आहे. म्हणून माझ्या कन्येला सत्यवानाची पत्नी व सून म्हणून स्वीकार.
3.296.13
पूर्वमेवाभिलवितः संबन्धो मे त्वया सह ।
भ्रष्टराज्यस्त्वहमिति तत एतद्विचारितम् ॥ ३.२९६.१३ ॥
पूर्वीच माझा तुझ्याशी संबंध जोडण्याचा विचार होता; पण मी राज्यभ्रष्ट झालो आहे म्हणून यावर विचार झाला.
3.296.14
अभिप्रायस्त्वयं यो मे पूर्वमेवाभिकाङ्क्षितः ।
स निर्वर्ततु मेऽद्यैव काङ्क्षितो ह्यसि मेऽतिथिः ॥ ३.२९६.१४ ॥
पूर्वीच माझी जी इच्छा होती ती आजच पूर्ण होवो; तू मला प्रिय आहेस आणि माझा पाहुणा आहेस.
3.296.15
ततः सर्वान्समानाय्य द्विजानाश्रमवासिनः ।
यथाविधि समुद्वाहं कारयामासतुर्नृपौ ॥ ३.२९६.१५ ॥
मग आश्रमात राहणाऱ्या सर्व द्विजांना बोलावून दोन्ही राजांनी यथाविधी विवाह संस्कार करवला.
3.296.16
दत्त्वा सोऽश्वपतिः कन्यां यथार्हं सपरिच्छदम् ।
ययौ स्वमेव भवनं युक्तः परमया मुदा ॥ ३.२९६.१६ ॥
अश्वपतीने यथायोग्य सामग्रीसह कन्या दिली आणि अत्यंत आनंदाने आपल्या भवनाकडे परतला.
3.296.17
सत्यवानपि तां भार्यां लब्ध्वा सर्वगुणान्विताम् ।
मुमुदे सा रच रतं लब्ध्वा भर्तारं मनसेप्सितम् ॥ ३.२९६.१७ ॥
सत्यवानही सर्वगुणसंपन्न त्या पत्नीला मिळवून आनंदला; तीही मनासारखा पती मिळवून आनंदली.
3.296.18
गते पितरि सर्वाणि संन्यस्याभरणानि सा ।
जगृहेवल्कलान्येव वस्त्रं काषायमेव च ॥ ३.२९६.१८ ॥
वडील निघून गेल्यावर तिने सर्व अलंकार त्यागून वल्कले आणि भगवे वस्त्रच धारण केले.
3.296.19
परिचारैर्गुणैश्चैव प्रश्रयेण दमेन च ।
सर्वकामक्रियाभिश्च सर्वेषां तुष्टिमादधे ॥ ३.२९६.१९ ॥
सेवा, गुण, नम्रता आणि संयम यांनी, तसेच सर्वांच्या सर्व इच्छा पूर्ण करून तिने सर्वांना संतुष्ट केले.
3.296.20
श्वश्रूं शरीरसत्कारैः सर्वैराच्छादनादिभिः ।
श्वशुरं देवसत्कारैर्वाचः संयमनेन च ॥ ३.२९६.२० ॥
सासूला शरीरसेवा आणि वस्त्रादींनी सर्व प्रकारे, सासर्‍यांना देवांप्रमाणे सन्मानाने आणि वाणीच्या संयमाने (संतुष्ट केले).
3.296.21
तथैव प्रियवादेन नैषुणेन शमेन च ।
रहश्चैवोपचारेण भर्तारं पर्यतोषयत् ॥ ३.२९६.२१ ॥
तसेच गोड बोलणे, कौशल्य, शांती आणि एकांतातील सेवा यांनी तिने पतीला पूर्णपणे संतुष्ट केले.
3.296.22
एवं तत्राश्रमे तेषां तदा निवसतां सताम् ।
कालस्तपस्यतां कश्चिदपाक्रामत भारत ॥ ३.२९६.२२ ॥
अशा प्रकारे तेथे आश्रमात राहणाऱ्या, तपश्चर्या करणाऱ्या त्या सज्जनांचा काही काळ गेला, हे भारता.
3.296.23
सावित्र्याग्लायमानायास्तिष्ठन्त्यास्तु दिवानिशम ।
नारदेन यदुक्तं तद्वाक्यं मनसि वर्तते ॥ ३.२९६.२३ ॥
दिवसरात्र उभी राहूनही न थकणाऱ्या सावित्रीच्या मनात नारदांनी सांगितलेले ते वचन घोळत होते.