મહાભારત · અધ્યાય 3.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.3.1
शौनकेनैवमुक्तस्तु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिः ।
प्रणम्य द्विजशार्दूलं पूज्यवाक्यं सुभाषितम्।
पुरोहितमुपागम्य भ्रातृमध्येऽब्रवीषिदम् ॥ ३.३.१ ॥
શૌનકે આમ કહ્યું ત્યારે કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે દ્વિજશ્રેષ્ઠને પ્રણામ કર્યા, અને પુરોહિત પાસે જઈ ભાઈઓ વચ્ચે આ કહ્યું.
3.3.2
प्रस्थिताननुयातारो ब्राह्मणा वेदपारनाः ।
न चास्मि पोषणे शक्तो बहुदुःखसमन्वितः ॥ ३.३.२ ॥
વેદપારંગત બ્રાહ્મણો પ્રયાણ કરનારાઓને અનુસરે છે; તેમનું પોષણ કરવા હું સમર્થ નથી, હું ઘણા દુઃખથી ઘેરાયેલો છું.
3.3.3
परित्यक्तुं न शक्नोमि दानशक्तिश्च नास्ति मे ।
कथमत्र मया कार्यं तद्बूहि भगवन्मम ॥ ३.३.३ ॥
હું તેમને છોડી શકતો નથી, અને મારામાં દાનની શક્તિ પણ નથી. હે ભગવન, અહીં મારે શું કરવું જોઈએ તે મને કહો.
3.3.4
मुहूर्तमिव स ध्यात्वा धर्मेणान्वीक्ष्य तां गतिम् ।
युधिष्ठिरमुवाचैदं धौम्यो धर्मभृतां वरः ॥ ३.३.४ ॥
તેમણે ક્ષણભર ધ્યાન ધર્યું, ધર્મદ્રષ્ટિથી તે માર્ગ જોયો, અને ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ ધૌમ્યે યુધિષ્ઠિરને આ કહ્યું.
3.3.5
पुरा सृष्टानि भूतानि पीड्यन्ते क्षुधया भृशम् ।
ततोऽनुकम्पंयां तेषां सविता स्वपिता यथा ॥ ३.३.५ ॥
પૂર્વે સર્જાયેલાં પ્રાણીઓ ભૂખથી અત્યંત પીડાય છે; ત્યારે સવિતા તેમના પર કરુણા કરે છે, જાણે પોતાના પિતા હોય તેમ.
3.3.6
गत्वोत्तसयणं तेजो रसानुद्धृत्य रश्मिभिः ।
दक्षिणायनमावृत्तो महीं वर्षति वारिणा ॥ ३.३.६ ॥
ઉત્તરાયણમાં જઈને, તેજથી, કિરણો વડે રસોને ઉપર ખેંચીને, દક્ષિણાયનમાં પાછા ફરીને, તે જળ વડે પૃથ્વી પર વરસાદ વરસાવે છે.
3.3.7
क्षेत्रभूते ततस्तस्मिन्नोषधीरोषधीयतिः ।
रवेस्तेजः समुद्धृत्य जनयामास वारिणा ॥ ३.३.७ ॥
પછી ક્ષેત્ર જેવી તે ભૂમિમાં સૂર્યનું તેજ પાણી સાથે ઉપર ખેંચીને તેણે ઔષધિઓ ઉગાડી.
3.3.8
निषिक्तश्चन्द्रतेजोभिः सूयते जगतो रविः ।
ओषध्यः षड्रसा मेध्यास्तदन्नं प्राणिनां भुवि ॥ ३.३.८ ॥
ચંદ્રના કિરણોથી સિંચાયેલો સૂર્ય જગત માટે ઉદય પામે છે; છ રસવાળી પવિત્ર ઔષધિઓ જ પૃથ્વી પર પ્રાણીઓનું અન્ન છે.
3.3.9
एवं भानुमयं ह्यन्नं भूतानां प्राणधारणम् ।
नाथोऽयं सर्वभूतानां तस्मात्तं शरणं व्रज ॥ ३.३.९ ॥
આ રીતે સૂર્યમય અન્ન જ પ્રાણીઓનું પ્રાણધારણ છે; આ સર્વ ભૂતોનો સ્વામી છે, તેથી તેને શરણે જા.
3.3.10
राजानो हि महात्मानो योनिकर्मविशोधिताः ।
उद्धरन्ति प्रजाः सर्वास्तप आस्थाय पुष्कलम् ॥ ३.३.१० ॥
જન્મ અને કર્મથી શુદ્ધ થયેલા મહાત્મા રાજાઓ પૂર્ણ તપનો આશ્રય લઈ સર્વ પ્રજાનો ઉદ્ધાર કરે છે.
3.3.11
भौमेन कार्तवीर्येण वैन्येन नहुषेण च ।
तपोयोगसमाधिस्थैरुद्धृता ह्यापदः प्रजाः ॥ ३.३.११ ॥
ભૌમ, કાર્તવીર્ય, વૈન્ય અને નહુષે — તપ, યોગ અને સમાધિમાં સ્થિર રહીને આપત્તિમાં પડેલી પ્રજાનો ઉદ્ધાર કર્યો.
3.3.12
तथा त्वमपि धर्मात्मन्कर्मणा च विशोधितः ।
तप आस्थाय धर्मेण द्विजातीन्भर भारत ॥ ३.३.१२ ॥
એ જ રીતે તું પણ, હે ધર્માત્મા, કર્મથી શુદ્ધ થઈ, તપનો આશ્રય લઈ, ધર્મપૂર્વક દ્વિજોનું પાલન કર, હે ભારત.
3.3.13
एवमुक्तस्तु धौम्येन तत्कालसदृशं वचः ।
ततस्त्वध्यापयामास मन्त्रं सर्वार्थसाधकम्।
अष्टाक्षरं परं मन्त्रमार्तस्य सततं प्रियम् ॥ ३.३.१३ ॥
ધૌમ્યે એમ કહ્યું ત્યારે તેણે તે સમયને યોગ્ય વચન સાંભળ્યું. પછી તેણે સર્વ હેતુ સાધનારો મંત્ર શીખવ્યો, આઠ અક્ષરોનો શ્રેષ્ઠ મંત્ર, જે પીડિતને સદા પ્રિય છે.
3.3.14
विप्रत्यागसमाधिस्थः संयतात्मा दृढव्रतः ।
धर्मराजो विशुद्धात्मा तप आतिष्ठदुत्तमम् ॥ ३.३.१४ ॥
બ્રાહ્મણોનો સંગ છોડી સમાધિમાં સ્થિર, સંયમી આત્મા, દૃઢવ્રત, શુદ્ધાત્મા ધર્મરાજે ઉત્તમ તપ આરંભ્યું.
3.3.15
पुष्पोपहारैर्बलिभिरर्चयित्वा दिवाकरम् ।
सोऽवगाह्य जलं राजा देवस्याभिमुखोऽभवत् ॥ ३.३.१५ ॥
ફૂલોના અર્પણો અને બલિથી સૂર્યની પૂજા કરી, પાણીમાં સ્નાન કરી તે રાજા દેવની સામે મુખ કરીને ઊભો રહ્યો.
3.3.16
गाङ्गेयं वार्युपस्पृश्य प्राणायामेन तस्थिवान् ।
शुचिः प्रयतवाग्भूत्वा स्तोत्रमारब्धवांस्ततः ॥ ३.३.१६ ॥
ગંગાજળથી આચમન કરી, પ્રાણાયામ સાથે ઊભા રહી, શુચિ અને સંયતવાણી બની તેણે સ્તોત્ર આરંભ્યું.
3.3.17
त्वं भानो जगतश्चक्षुस्त्वमात्मा सर्वदेहिनाम् ।
त्वं योनिः सर्वभूतानां त्वमाचारः क्रियावतां ॥ ३.३.१७ ॥
હે ભાનુ! તું જગતની આંખ છે; સર્વ દેહધારીઓનો આત્મા તું જ છે. તું સર્વભૂતોનો ઉદ્ગમ છે; કર્મ કરનારાઓનો આચાર પણ તું જ છે.
3.3.18
त्वं गतिः सर्वसाङ्ख्यानां योगिनां त्वं परायणम् ।
अनावृतार्गलद्वारं त्वं गतिस्त्वं मुमुक्षताम् ॥ ३.३.१८ ॥
તું સાંખ્યોનું ગંતવ્ય છે; યોગીઓનો પરમ આશ્રય છે. ખૂલેલી અર્ગલાવાળું દ્વાર તું જ છે; મુમુક્ષુઓનું ગંતવ્ય પણ તું જ છે.
3.3.19
त्वया संधार्यते लोकस्त्वया लोकः प्रकाश्यते ।
त्वयापवित्रीक्रियते निर्व्याजं पाल्यते त्वया ॥ ३.३.१९ ॥
તારા દ્વારા લોક ધારણ થાય છે; તારા દ્વારા લોક પ્રકાશિત થાય છે. તારા દ્વારા તે પવિત્ર થાય છે; નિષ્કપટ ભાવે તારા દ્વારા તે પાલિત થાય છે.
3.3.20
त्वामुपस्थाय काले तु ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
स्वशाखाविहितैर्मन्त्रैरर्चन्त्यृषिगणार्चित ॥ ३.३.२० ॥
વેદપારંગત બ્રાહ્મણો યોગ્ય સમયે તારી પાસે આવીને પોતપોતાની શાખામાં વિહિત મંત્રોથી તારી અર્ચના કરે છે; હે ઋષિગણોથી પૂજિત.
3.3.21
तव दिव्यं रथं यान्तमनुयान्ति वरार्थिनः ।
सिद्धचारणगन्धर्वा यक्षगुह्यकपन्नगाः ॥ ३.३.२१ ॥
તારો દિવ્ય રથ ચાલે ત્યારે વર ઇચ્છતા સિદ્ધો, ચારણો, ગંધર્વો, યક્ષો, ગુહ્યકો અને નાગો તેની પાછળ ચાલે છે.
3.3.22
त्रयस्त्रिंशच्च वै देवास्तथा वैमानिका गणाः ।
सोपेन्द्राः समहेन्द्राश्च त्वामिष्ट्वासिद्धिमागताः ॥ ३.३.२२ ॥
તેત્રીસ દેવતાઓ અને વિમાનચારી ગણો, ઉપેન્દ્ર અને મહેન્દ્ર સાથે, તારી આરાધના કરીને સિદ્ધિ પામ્યા છે.
3.3.23
उपयान्त्यर्चयित्वा तु त्वां वै प्राप्तमनोरथाः ।
दिव्यमन्दारमालाभिस्तूर्णं विद्याधरोत्तमाः ॥ ३.३.२३ ॥
તારી પૂજા કરીને જેમની મનોકામના પૂર્ણ થઈ છે તેવા શ્રેષ્ઠ વિદ્યાધરો દિવ્ય મંદારમાળાઓ સાથે ઝડપથી તારી પાસે આવે છે.
3.3.24
गुह्याः पितृगणाः सप्त ये दिव्या ये च मानुषाः ।
ते पूजयित्वा त्वामेव गच्छन्त्याशु प्रधानताम् ॥ ३.३.२४ ॥
સાત ગુહ્ય પિતૃગણો, જે દિવ્ય છે અને જે મનુષ્ય છે, તેઓ તારી જ પૂજા કરીને શીઘ્ર શ્રેષ્ઠતા પામે છે.
3.3.25
वसवो मरुतो रुद्रा ये च साध्या मरीचिपाः ।
वालखिल्यादयः सिद्धाः श्रेष्ठत्वं प्राणिनां गताः ॥ ३.३.२५ ॥
વસુઓ, મરુતો, રુદ્રો, સાધ્યો, મરીચિપો, વાલખિલ્ય આદિ સિદ્ધો — એ પ્રાણીઓમાં શ્રેષ્ઠતા પામ્યા છે.
3.3.26
सब्रह्मकेषु लोकेषु सप्तस्वप्यखिलेषु च ।
न तद्भूतमहं मन्ये यदर्कादतिरिच्यते ॥ ३.३.२६ ॥
બ્રહ્મલોક સહિત સાત લોકોમાં અને સર્વ લોકોમાં હું એવો કોઈ પ્રાણી માનતો નથી જે સૂર્યથી આગળ વધે.
3.3.27
सन्ति चान्यानि सत्वानिवीर्यवन्ति महान्ति च ।
न तु तेषां तथा दीप्तिः प्रभावो वायथा तव ॥ ३.३.२७ ॥
બીજા પ્રાણીઓ પણ શક્તિશાળી અને મહાન છે, પરંતુ તેમનામાં તમારા જેવી દીપ્તિ અને પ્રભાવ નથી.
3.3.28
ज्योतीषित्वयि सर्वाणि त्वं सर्वज्योतिषां पतिः ।
त्वयिसत्त्वं च सत्त्वं च सर्वेभावाश्च सात्त्विकाः ॥ ३.३.२८ ॥
બધા પ્રકાશ તમારામાં છે; તમે બધા પ્રકાશોના સ્વામી છો. તમારામાં સત્ત્વ, સત્ત્વ અને સર્વ સાત્ત્વિક ભાવો છે.
3.3.29
त्वत्तेजसा कृतंचक्रं सुनाभं विश्वकर्मणा ।
देवारीणां मदो येन नाशितः शार्ङ्गधन्वना ॥ ३.३.२९ ॥
તમારા તેજથી વિશ્વકર્માએ સુનાભ નામનું ચક્ર બનાવ્યું, જેના વડે શાર્ઙ્ગધન્વાએ દેવશત્રુઓનો મદ નષ્ટ કર્યો.
3.3.30
त्वमादायांशुभिस्तेजो निदाघे सर्वदेहिनाम् ।
सर्वौषधिरसानां च पुनर्वर्षासु मुञ्चसि ॥ ३.३.३० ॥
તમે ઉનાળામાં તમારાં કિરણોથી બધા દેહધારીઓનું તેજ લઈ લો છો, અને વર્ષામાં ફરી બધી ઔષધિઓના રસ મુક્ત કરો છો.
3.3.31
तपन्त्यन्ते दहन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये तथा घनाः ।
विद्योतन्ते प्रवर्षन्ति तव प्रावृषि रश्मयः ॥ ३.३.३१ ॥
કેટલાંક કિરણો અંતે તપાવે છે, કેટલાંક બાળે છે; તેમ જ વાદળો ગર્જે છે; વર્ષાઋતુમાં તારાં કિરણો ચમકીને વરસાદ વરસાવે છે.
3.3.32
न तथा सुखयत्यग्निर्न प्रावारा न कम्बलाः ।
शीतवातार्दितं लोकं यथा तव मरीचयः ॥ ३.३.३२ ॥
અગ્નિ, ઓઢવાના વસ્ત્રો કે ધાબળા શીતવાયુથી પીડિત જગતને તારાં કિરણો જેટલું સુખ આપતાં નથી.
3.3.33
त्रयोदशद्वीपवतीं गोभिर्भासयसे महीम् ।
त्रयाणामपि लोकानां हितायैकः प्रवर्तसे ॥ ३.३.३३ ॥
તેર દ્વીપવાળી પૃથ્વીને તું કિરણોથી પ્રકાશિત કરે છે; ત્રણે લોકના હિત માટે તું એકલો જ પ્રવર્તે છે.
3.3.34
तव यद्युदयो न स्यादन्धं जगदिदं भवेत् ।
न च धर्मार्थकामेषु प्रवर्तेरन्मनीषिणः ॥ ३.३.३४ ॥
તારો ઉદય ન હોત તો આ જગત અંધ થઈ જાત; અને બુદ્ધિમાનો ધર્મ, અર્થ, કામમાં પ્રવૃત્ત ન થાત.
3.3.35
आधानपशुबन्धेष्टिमन्त्रयज्ञतपःक्रियाः ।
त्वत्प्रसादादवाप्यन्ते ब्रह्मक्षत्रविशां गणैः ॥ ३.३.३५ ॥
આધાન, પશુબંધ, ઇષ્ટિ, મંત્રયજ્ઞ અને તપ જેવી ક્રિયાઓ તારી કૃપાથી બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય સમૂહો પ્રાપ્ત કરે છે.
3.3.36
यदहर्ब्रह्मणः प्रोक्तं सहस्रयुगसंमितम् ।
तस्य त्वमादिरन्तश्च कालज्ञैः परिकीर्तितः ॥ ३.३.३६ ॥
બ્રહ્માનો જે દિવસ હજાર યુગ બરાબર કહેવાયો છે, તેનો આદિ અને અંત તું જ છે, એમ કાળજ્ઞોએ ઘોષિત કર્યું છે.
3.3.37
मनूनां मनुपुत्राणां जगतोऽमानवस्य च ।
मन्वन्तराणां सर्वेषामीश्वराणां त्वमीश्वरः ॥ ३.३.३७ ॥
મનુઓના, મનુપુત્રોના, જગતના અને અમાનવોના, તથા સર્વ મન્વંતરો અને ઈશ્વરોના આપ જ ઈશ્વર છો.
3.3.38
संहारकाले संप्राप्ते तव क्रोधविनिःसृतः ।
संवर्तकाग्निस्त्रैलोक्यं भस्मीकृत्यावतिष्ठते ॥ ३.३.३८ ॥
સંહારકાળ આવતાં તમારા ક્રોધમાંથી નીકળેલો સંવર્તક અગ્નિ ત્રિલોકને ભસ્મ કરીને સ્થિર રહે છે.
3.3.39
त्वद्दीधितिसमुत्पन्ना नानावर्ण महाघनाः ।
सैरावताः साशनयः कुर्वन्त्याभूतसंप्लवम् ॥ ३.३.३९ ॥
તમારા કિરણોમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા અનેક રંગના મહામેઘ, ઐરાવત જેવા વીજળીઓ સહિત, પ્રાણીઓનો પ્રલયકારી પ્રવાહ સર્જે છે.
3.3.40
कृत्वा द्वादशधाऽऽत्मानं द्वादशादित्यतां गतः ।
संहृत्यैकार्णवं सर्वं त्वं शोषयसि रश्मिभिः ॥ ३.३.४० ॥
પોતાને બાર ભાગમાં કરીને આપ બાર આદિત્યભાવ પામ્યા; સર્વને એક જ સાગરમાં સમેટીને આપ કિરણોથી સૂકવી નાખો છો.
3.3.41
त्वामिन्द्रमाहुस्त्वं रुद्रस्त्वं विष्णुस्त्वं प्रजापतिः ।
त्वमग्निस्त्वं मनः सूक्ष्मं प्रभुस्त्वं ब्रह्मशाश्वतं ॥ ३.३.४१ ॥
આપને ઇન્દ્ર કહે છે; આપ જ રુદ્ર, આપ જ વિષ્ણુ, આપ જ પ્રજાપતિ; આપ જ અગ્નિ, આપ જ સૂક્ષ્મ મન, આપ જ પ્રભુ, આપ જ શાશ્વત બ્રહ્મ.
3.3.42
त्वं हंसः सविता भानुरंशुमाली वृषाकपिः ।
विवस्वान्मिहिरः पूषा मित्रो धर्मस्तथैव च ॥ ३.३.४२ ॥
આપ જ હંસ, સવિતા, ભાનુ, અંશુમાળી, વૃષાકપિ; વિવસ્વાન, મિહિર, પૂષા, મિત્ર અને ધર્મ પણ આપ જ છો.
3.3.43
सहस्ररश्मिरादित्यस्तपनस्त्वं गवां पतिः ।
मार्तण्डोऽर्को रविः सूर्यः शरण्यो दिनकृत्तथा ॥ ३.३.४३ ॥
તું હજાર કિરણોવાળો, અદિતિનો પુત્ર આદિત્ય, તાપ આપનાર છે; ગાયો (કિરણો)નો તું સ્વામી છે. માર્તંડ, અર્ક, રવિ, સૂર્ય, શરણ્ય અને દિનકૃત્ તરીકે પણ તું કીર્તિત થાય છે.
3.3.44
दिवाकरः सप्तसप्तिर्धामकेशी विरोचनः ।
आशुगामी तमोघ्नश्च हरिताश्वश्च कीर्त्यसे ॥ ३.३.४४ ॥
તું દિવાકર, સાત ઘોડાવાળો, તેજકેશ, વિરોચન, ઝડપથી ગતિ કરનાર, અંધકારનો નાશ કરનાર અને હરિતાશ્વ તરીકે કીર્તિત થાય છે.
3.3.45
सप्तम्यागथवा षष्ठ्यां भक्त्या पूजां करोति यः ।
अनिर्विण्णोऽनहंकारी तं लक्ष्मीर्भजते नरम् ॥ ३.३.४५ ॥
સપ્તમી કે ષષ્ઠીએ ભક્તિથી પૂજા કરનાર, નિરાશ ન થનાર, અહંકાર વિનાનો જે માણસ છે, તેને લક્ષ્મી સેવે છે.
3.3.46
न तेषामापदः सन्ति नाधयो व्याधयस्तथा ।
ये तवानन्यमनसा कुर्वन्त्यर्चनवन्दनम् ॥ ३.३.४६ ॥
જેઓ અનન્ય મનથી તમારી અર્ચના અને વંદના કરે છે, તેમને આપત્તિ નથી, માનસિક પીડા નથી, તેમ જ રોગો પણ નથી.
3.3.47
सर्वरोगैर्विरहिताः सर्वपापाविवर्जिताः ।
त्वद्भावभक्ताः सुखिनो भवन्ति चिरजीविनः ॥ ३.३.४७ ॥
તમારા સ્વરૂપના ભક્તો સર્વ રોગોથી મુક્ત, સર્વ પાપોથી રહિત, સુખી અને દીર્ઘાયુ થાય છે.
3.3.48
त्वं ममापन्नकामस्य सर्वातिथ्यं चिकीर्षतः ।
अन्नमन्नपते दातुमभितः श्रद्धयाऽर्हसि ॥ ३.३.४८ ॥
હે અન્નપતિ! તમારો સંપૂર્ણ આતિથ્ય કરવા ઇચ્છતા મને તમે શ્રદ્ધાથી અન્ન આપવું યોગ્ય છે.
3.3.49
येच तेऽनुचराः सर्वे पादोपान्तं समाश्रिताः ।
माठरारुणदण्डाद्यास्तांस्तान्वन्देऽशनिक्षुभान् ॥ ३.३.४९ ॥
આપના ચરણ પાસે શરણ લેનારા આપના સર્વ અનુચરો, માઠર, અરુણ, દંડ આદિને, વજ્ર સમાન ક્ષુભોને હું વંદન કરું છું.
3.3.50
क्षुभया सहिता मैत्री याश्चान्या भूतमातरः ।
ताश्च सर्वा नमस्यामि पान्तु मां शरणागतम् ॥ ३.३.५० ॥
ક્ષુભા સાથેની મૈત્રી અને અન્ય જે ભૂતમાતાઓ છે, તે સર્વને હું નમું છું; શરણાગત એવા મારું તેઓ રક્ષણ કરો.
3.3.51
कण्ठदघ्ने जले स्थित्वा मन्त्रैः स्तोत्रैश्च तोषितः ।
ततो दिवाकरः प्रीतो दर्शयामास पाण्डवम्।
दीप्यमानः स्ववपुषा ज्वलन्निव हुताशनः ॥ ३.३.५१ ॥
ગળા સુધી પાણીમાં ઊભા રહીને મંત્રો અને સ્તોત્રોથી સંતુષ્ટ થયેલા દિવાકરે પ્રસન્ન થઈ પાંડવને પોતાના દેહ સાથે દર્શન આપ્યું; અગ્નિ સમાન પ્રજ્વલિત થતાં.
3.3.52
यत्तेऽभिलषितं किंचित्तत्त्वं सर्वमवाप्स्यसि ।
अहमन्नं प्रदास्यामि सप्त पञ्च च ते समाः ॥ ३.३.५२ ॥
તું જે કંઈ ઇચ્છે તે બધું તું પ્રાપ્ત કરીશ. હું તને સાત અને પાંચ વર્ષ સુધી અન્ન આપીશ.
3.3.53
गृह्णीष्व पिठरं ताम्रं मया दत्तं नराधिप ।
यावद्वर्त्स्यति पाञ्चाली पात्रेणानेन सुव्रत ॥ ३.३.५३ ॥
હે નરાધિપ, મેં આપેલું આ તાંબાનું પાત્ર ગ્રહણ કર. હે સુવ્રત, જ્યાં સુધી પાંચાલી આ પાત્રથી જીવન ચલાવશે ત્યાં સુધી.
3.3.54
फलमूलामिषं शाकं संस्कृतं यन्महानसे ।
चतुर्विधं तदन्नाद्यमक्षय्यं ते भविष्यति।
इतश्चतुर्दशे वर्षे भूयो राज्यमवाप्स्यसि ॥ ३.३.५४ ॥
ફળ, મૂળ, માંસ, શાક — રસોડામાં જે કંઈ રાંધેલું છે, ચાર પ્રકારનું તે અન્ન અને ખાદ્ય તારે માટે અક્ષય થશે. અહીંથી ચૌદમા વર્ષે તું ફરી રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીશ.
3.3.55
एवमुक्त्वा तु भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.३.५५ ॥
ભગવાન એમ કહીને ત્યાં જ અંતર્ધાન થઈ ગયા.
3.3.56
लब्ध्वा वरं तु कौन्तेयो जलादुत्तीर्य धर्मवित् ।
जग्राह पादौ धौम्यस्य भ्रातॄंश्च परिषस्वजे ॥ ३.३.५६ ॥
વર પ્રાપ્ત કરીને ધર્મજ્ઞ કૌન્તેય જળમાંથી બહાર આવ્યા, ધૌમ્યના ચરણ પકડ્યા અને ભાઈઓને ભેટ્યા.
3.3.57
द्रौपद्या सह-संगम्य पश्यमानोऽपयात्प्राभुः ।
महानसे तदान्नं तु साधयामास पाण्डवः ॥ ३.३.५७ ॥
દ્રૌપદી સાથે મળીને જોતા પ્રભુ ચાલ્યા ગયા; પછી પાંડવે રસોડામાં તે અન્ન બનાવ્યું.
3.3.58
संस्कृतं प्रसवं याति स्वल्पमन्नं चतुर्विधम् ।
अक्षय्यं वर्धते चान्नं तेनाभोजयत द्विजान् ॥ ३.३.५८ ॥
રાંધેલું થોડું ચતુર્વિધ અન્ન વધે છે; અક્ષય થઈને તે અન્ન વધે છે; તેનાથી તેમણે દ્વિજોને ભોજન કરાવ્યું.
3.3.59
भुक्तवत्सु च विप्रेषु भोजयित्वाऽनुजानपि ।
शेषं विघससंज्ञं तुपश्चाद्भुङ्क्ते युधिष्ठिरः ॥ ३.३.५९ ॥
બ્રાહ્મણો જમી રહ્યા પછી અને નાના ભાઈઓને પણ જમાડ્યા પછી જે બાકી રહે તેને 'વિઘસ' કહે છે; તે યુધિષ્ઠિર પછી જમે છે.
3.3.60
युधिष्ठिरं भोजयित्वा शेषमश्नाति पार्षती ।
द्रौपद्यां भुज्यमानायां तदन्नं क्षयमेति च ॥ ३.३.६० ॥
યુધિષ્ઠિરને જમાડ્યા પછી પાર્ષતી બાકી રહેલું ખાય છે; દ્રૌપદી જમતી હોય ત્યારે તે અન્ન ઘટી જાય છે.
3.3.61
एवं दिवाकरात्प्राप्य दिवाकरसमप्रभः ।
कामान्मनोभिलषितान्ब्राह्मणेभ्योऽददात्प्रभुः ॥ ३.३.६१ ॥
આ રીતે સૂર્ય પાસેથી મેળવીને, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી પ્રભુએ બ્રાહ્મણોને મનથી ઇચ્છેલી કામનાઓ આપી.
3.3.62
पुरोहितपुरोगाश्च तिथिनक्षत्रपर्वसु ।
इज्यार्थे संप्रवर्तन्ते विधिमन्त्रप्रमाणतः ॥ ३.३.६२ ॥
પુરોહિતોની આગેવાની હેઠળ, તિથિ, નક્ષત્ર અને પર્વ દિવસોમાં યજ્ઞ માટે વિધિ, મંત્ર અને પ્રમાણ અનુસાર (કર્મો) આરંભાય છે.
3.3.63
ततः कृतस्वस्त्ययना धौम्येन सह पाण्डवाः ।
द्विजसङ्घैः परिवृताः प्रययुः काम्यकं वनम् ॥ ३.३.६३ ॥
પછી સ્વસ્તિવાચન કરાવીને ધૌમ્ય સાથે પાંડવો બ્રાહ્મણોના સમૂહોથી ઘેરાઈને કામ્યક વન તરફ ચાલ્યા.
3.3.64
पुष्पोपहारबलिभिर्बहुशश्च यथाविधि ।
सर्वात्मभूतं संपूज्य यतप्राणो जितेन्द्रियः ॥ ३.३.६४ ॥
પુષ્પ, ઉપહાર અને બલિથી ઘણી વાર યથાવિધિ, સર્વાત્મભૂત (ભગવાન)ની સારી રીતે પૂજા કરીને, પ્રાણને સંયમિત કરી, ઇન્દ્રિયો જીતીને (તે રહ્યો).
3.3.65
स्तवेन केन विप्रर्षे स तु राजा युधिष्ठिरः ।
विप्रार्थमाराधितवान्सूर्यमद्भुतविक्रमम् ॥ ३.३.६५ ॥
હે વિપ્ર ઋષિ, તે રાજા યુધિષ્ઠિરે બ્રાહ્મણો માટે અદ્ભુત પરાક્રમી સૂર્યની કયા સ્તોત્રથી આરાધના કરી?
3.3.66
मयि स्नेहोऽस्ति चेद्ब्रह्मन्यद्यनुग्रहभागहम् ।
भगवन्नास्ति चेद्गुद्यं तच्च मे ब्रूहि सांप्रतम् ॥ ३.३.६६ ॥
હે બ્રહ્મન, મારા પર સ્નેહ હોય તો, હું અનુગ્રહનો પાત્ર હોઉં તો, અને હે ભગવન્, કોઈ ગુહ્ય વાત હોય તો, તે હવે મને કહો.
3.3.67
शृणुष्वांवहितो राजञ्शुचिर्भूत्वा समाहितः ।
क्षणं च कुरु राजेन्द्र गुह्यं वक्ष्यामि ते हितम् ॥ ३.३.६७ ॥
હે રાજન, પવિત્ર થઈ, એકાગ્ર ચિત્તે સાવધાન થઈ સાંભળ. હે રાજેન્દ્ર, ક્ષણભર ધ્યાન આપ; તારા હિત માટે એક ગુહ્ય વાત કહું છું.
3.3.68
धौम्येन तु यथाप्रोक्तं पार्थाय सुमहात्मने ।
नाम्नामष्टोत्तरं पुण्यं शतं तच्छृणु भूपते ॥ ३.३.६८ ॥
ધૌમ્યે કહ્યા પ્રમાણે, મહાત્મા પાર્થને પવિત્ર એકસો આઠ નામો ઉપદેશાયાં હતાં. હે ભૂપતિ, તે સાંભળ.
3.3.69
सूर्योऽर्यभा भगस्त्वष्टा पूषाऽर्कः सविता रविः ।
गभस्तिमानजः कालो मृत्युर्धाता प्रभाकरः ॥ ३.३.६९ ॥
સૂર્ય, અર્યભા, ભગ, ત્વષ્ટા, પૂષા, અર્ક, સવિતા, રવિ, ગભસ્તિમાન, અજ, કાળ, મૃત્યુ, ધાતા, પ્રભાકર.
3.3.70
पृथिव्यापश्च तेजश्च खं वायुश्च परायणम् ।
सोमो बृहस्पतिः शुक्रो बुधोऽङ्गारक एव च ॥ ३.३.७० ॥
પૃથ્વી, જળ, તેજ, આકાશ, વાયુ અને પરમ આશ્રય; સોમ, બૃહસ્પતિ, શુક્ર, બુધ અને અંગારક (મંગળ) પણ.
3.3.71
इन्द्रो विवस्वान्दीप्तांशुः शुचिः शौरिः शनैश्चरः ।
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्कन्दो वैश्रवणो यमः ॥ ३.३.७१ ॥
ઇન્દ્ર, વિવસ્વાન, દીપ્તાંશુ, શુચિ, શૌરિ, શનૈશ્ચર, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને રુદ્ર, સ્કંદ, વૈશ્રવણ અને યમ.
3.3.72
वैद्युतो जाठरश्चाग्निरैन्धनस्तेजसां पतिः ।
धर्मध्वजो वेदकर्ता वेगाङ्गो वेदवाहनः ॥ ३.३.७२ ॥
વૈદ્યુત, જાઠર અને અગ્નિ, ઐંધન, તેજોના સ્વામી, ધર્મધ્વજ, વેદકર્તા, વેગાંગ, વેદવાહન.
3.3.73
कृतं त्रेता द्वापरश्च कलिः सर्वामराश्रयः ।
कला काष्ठा मुहूर्ताश्च पक्षा मासा ऋतुस्तथा ॥ ३.३.७३ ॥
કૃત, ત્રેતા, દ્વાપર અને કલિ — એ સર્વ દેવોનો આશ્રય; કલા, કાષ્ઠા, મુહૂર્ત, પક્ષ, માસ અને ઋતુ પણ તેમ જ.
3.3.74
संवत्सरकरोऽश्वत्थः कालचक्रो विभावसुः ।
पुरुषः शाश्वतो योगी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः ॥ ३.३.७४ ॥
સંવત્સર કરનાર, અશ્વત્થ, કાલચક્ર, વિભાવસુ; શાશ્વત પુરુષ, યોગી, વ્યક્ત-અવ્યક્ત, સનાતન.
3.3.75
लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुदः ।
वरुणः सागरोंशश्च जीमूतो जीवनोऽरिहा ॥ ३.३.७५ ॥
લોકાધ્યક્ષ, સુરાધ્યક્ષ, વિશ્વકર્મા, તમનો નાશક; વરુણ, સાગરનો અંશ, મેઘ, જીવનદાતા, શત્રુહંતા.
3.3.76
भूताश्रयो भूतपति- सर्वभूतनिषेवितः ।
मणिः सुवर्णो भूतात्मा कामदः सर्वतोमुखः।
स्रष्टा संवर्तको वह्निः सर्वस्यादिरलोलुपः ॥ ३.३.७६ ॥
ભૂતોનો આશ્રય, ભૂતપતિ, સર્વ ભૂતોથી સેવિત; મણિ, સુવર્ણ, ભૂતાત્મા, કામદાતા, સર્વતોમુખ; સર્જક, સંવર્તક, અગ્નિ, સર્વનો આદિ, લોભરહિત.
3.3.77
अनन्तः कपिलो भानुः कामदः सर्वतोमुखः ।
जयो विशालो वरदः सर्वधातुनिषेचिता ॥ ३.३.७७ ॥
અનંત, કપિલ, ભાનુ, કામદ, સર્વતોમુખ; જય, વિશાલ, વરદ, સર્વધાતુઓથી સિંચિત.
3.3.78
मनः सुपर्णो भूतादिः शीघ्रगः प्राणधारकः ।
धन्वन्तरिर्धूमकेतुरादिदेवोऽदितेः सुतः ॥ ३.३.७८ ॥
મન, સુપર્ણ, ભૂતાદિ, શીઘ્રગ, પ્રાણધારક; ધન્વંતરિ, ધૂમકેતુ, આદિદેવ, અદિતિનો પુત્ર.
3.3.79
द्वादशात्माऽरविन्दाक्षः पिता माता पितामहः ।
स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम् ॥ ३.३.७९ ॥
તે બાર રૂપવાળો, કમળનયન, પિતા, માતા, પિતામહ છે; તે સ્વર્ગનું દ્વાર, સંતતિનું દ્વાર, મોક્ષનું દ્વાર અને ત્રિવિષ્ટપ છે.
3.3.80
देवकर्ता प्रशान्तात्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः ।
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा मैत्रेण वपुषाऽन्वितः ॥ ३.३.८० ॥
તે દેવોના સર્જક, પ્રશાંતાત્મા, વિશ્વાત્મા, સર્વતોમુખ છે; ચરાચરનો આત્મા, સૂક્ષ્માત્મા, મૈત્ર રૂપથી યુક્ત છે.
3.3.81
एतद्वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः ।
नाम्नामष्टशतं पुण्यं शक्रेणोक्तं महात्मना ॥ ३.३.८१ ॥
આ કીર્તનીય, અમિતતેજસ્વી સૂર્યનાં એકસો આઠ પવિત્ર નામો છે, જે મહાત્મા શક્રે કહ્યાં હતાં.
3.3.82
शक्राच्च नारदः प्राप्तो धौम्यश्च तदन्तरम् ।
धौम्याद्युधिष्ठरः प्राप्य सर्वान्कमानवाप्तवान् ॥ ३.३.८२ ॥
શક્રથી નારદને પ્રાપ્તિ થઈ, પછી ધૌમ્યને; ધૌમ્યથી યુધિષ્ઠિરે પ્રાપ્ત કરીને સર્વ કામનાઓ મેળવી.
3.3.83
सुरगणपितृयक्षसेवितं ।
ह्यसुरनिशाचरसिद्धवन्दितम्।
वरकनकहुताशनप्रभं ।
त्वमपि मनस्यभिधेहि भास्करम् ॥ ३.३.८३ ॥
દેવગણો, પિતૃઓ અને યક્ષો જેની સેવા કરે છે, અસુરો, નિશાચરો અને સિદ્ધો જેને વંદે છે, શ્રેષ્ઠ સુવર્ણ અને હોમાગ્નિ સમાન પ્રભાવાળા ભાસ્કરને તું પણ મનમાં ઉચ્ચાર.
3.3.84
सूर्योदये यः सुसमाहितः पठे-
त्त पुत्रदारान्धनरत्नसंचयान्।
लभेत जातिस्मरतां नरः सदा ।
धृतिं च मेधां च स विन्दते पुमान् ॥ ३.३.८४ ॥
સૂર્યોદય સમયે એકાગ્ર થઈને જે પાઠ કરે છે, તેને પુત્ર, પત્ની, ધન અને રત્નસંચય મળે છે; તે સદા પૂર્વજન્મ સ્મરણ પામે છે, અને ધૃતિ તથા મેધા પણ મેળવે છે.
3.3.85
इमं स्तवं देववरस्य यो नरः ।
प्रकीर्तयेच्छुचिसुमनाः समाहितः।
स मुच्यते शोकदवाग्निसागरा-
ल्लभेत कामान्मनसा यथेप्सितान् ॥ ३.३.८५ ॥
જે મનુષ્ય શુદ્ધ અને એકાગ્ર મનથી દેવશ્રેષ્ઠના આ સ્તવનું કીર્તન કરે છે, તે શોકરૂપી દાવાનળ અને સાગરમાંથી મુક્ત થાય છે અને મનથી ઇચ્છિત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.
3.3.86
इमं स्तवं प्रयतमनाः समाधिना ।
पछेदिहान्योऽपि वरं समर्थयन्।
तत्त्स्य दद्याच्च रविर्मनीषितं ।
तदाऽऽप्नुयाद्यद्यपि तत्सुदुर्लभम् ॥ ३.३.८६ ॥
અહીં બીજો કોઈ પણ સંયમિત મનથી એકાગ્રતાથી આ સ્તવનું પાઠ કરીને વર માંગે, તો સૂર્ય તેને ઇચ્છિત વસ્તુ આપે છે; તે અત્યંત દુર્લભ હોય તો પણ તે પ્રાપ્ત કરે છે.
3.3.87
यश्चेदं धारयेन्नित्यं शृणुयाद्वाप्यभीक्ष्णशः ।
पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्।
विद्यार्थी लभते विद्यां पुरुषोप्यथवा स्त्रियः ॥ ३.३.८७ ॥
જે કોઈ આને નિત્ય ધારણ કરે અથવા વારંવાર સાંભળે, પુત્રાર્થી પુત્ર પામે છે, ધનાર્થી ધન પામે છે, વિદ્યાર્થી વિદ્યા પામે છે; પુરુષ હોય કે સ્ત્રી.
3.3.88
उभे संध्ये पठेन्नित्यं नारी वा पुरुषो यदि ।
आपदं प्राप्य मुच्येत बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ ३.३.८८ ॥
જો સ્ત્રી કે પુરુષ બંને સંધ્યાઓમાં નિત્ય આનું પાઠ કરે, તો આપત્તિમાં પડીને પણ મુક્ત થાય છે; બંધાયેલો બંધનથી છૂટે છે.
3.3.89
संग्रामे च जयेन्नित्यं विपुलं चाप्नुयाद्वसु ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं स गच्छति ॥ ३.३.८९ ॥
યુદ્ધમાં તે હંમેશાં જય મેળવે છે, વિપુલ ધન પામે છે; સર્વ પાપોમાંથી મુક્ત થઈને તે સૂર્યલોકે જાય છે.